Mini Me Studio

มนุษย์ทุกคนล้วนมีสัญชาตญาณการเอาตัวรอด เมื่อเราพบสิ่งแปลกปลอมอย่างพุ่มไม้สั่นไหว เรามักจะหลีกเลี่ยงมันเสมอ หรือเมื่อเจอสิ่งแปลกปลอมในอาหาร เราจะคายทิ้งทันที แต่ทำไมผู้คนส่วนหนึ่งถึง “ทนดูหนังที่ตัวเองเกลียด” ทั้งที่รับชมอยู่บ้าน จ่ายเงินผ่านแพลตฟอร์มรายเดือนที่มีหนังให้เลือกนับร้อยนับพัน สามารถหยุดหรือเปลี่ยนเรื่องใหม่ได้เสมอ แต่จงใจผลาญเวลาชีวิตอันแสนมีค่าไปหลายชั่วโมงดูเพื่อด่ามัน
ปรากฏการณ์นี้เคยเกิดขึ้นจนกลายเป็นป็อปคัลเจอร์ในอเมริกาช่วงปี 2012 กับซีรีส์แนวมิวสิคัลเบื้องหลังการสร้างละครเพลงบรอดเวย์เกี่ยวกับชีวิตของมาริลีน มอนโร (Marilyn Monroe) เรื่อง Smash ที่เปิดตัวอย่างอลังการ มีตัวพ่อฮอลลีวูดอย่าง สตีเวน สปีลเบิร์ก (Steven Spielberg) นั่งแท่นผู้อำนวยการสร้าง แต่ซีรีส์ที่มีเนื้อหาจะไปเป็นดาวโดดเด่นบนฟากฟ้า กลับเคว้งคว้างล่องลอยออกทะเลจนกู่ไม่กลับ
แทนที่ซีรีส์ Smash จะล้มเหลวไร้เรตติ้ง กลับกลายเป็นว่าทุกสัปดาห์ผู้ชมและนักวิจารณ์จะนัดเจอที่หน้าจอเพื่อ ‘รอด่า’ ยิ่งคุณภาพลดลงเท่าไหร่ ยิ่งเจอความไม่สมเหตุสมผลมากขึ้นแค่ไหน ก็ยิ่งกลายเป็นเรื่องสนุกของผู้ชมที่จะเอาซีรีส์เรื่องนี้ไปแขวน ไปปั่นต่อ ไปโพสล้อเลียนในสื่อสังคมออนไลน์
ปรากฏการณ์นี้ถูกสื่อใหญ่อย่าง The New Yorker นิยามว่าเป็น Hate-watching หรือการ ‘ดูไปด่าไป’ โดยเจ้าของบทความ เอมิลี่ นัสส์บอม (Emily Nussbaum) นักข่าวสายศิลปะชาวอเมริกัน ผู้เชี่ยวชาญด้านละครเวที ดีกรีรางวัลพูลิตเซอร์สาขาการวิจารณ์ ได้กล่าวเอาไว้ว่า "ทุกคนยอมดูทีวีซีรีส์เรื่องหนึ่งทั้งที่รู้ว่าบทมันแย่ แต่อรรถรสหลักที่ได้รับคือการที่คุณได้นั่งดูความวินาศสันตะโรของมัน"
แต่ Hate-watching ไม่ได้เกิดขึ้นกับหนังหรือซีรีส์ห่วย ๆ เท่านั้น แต่ผลงานคุณภาพอย่าง Roma ที่คว้า 3 รางวัลออสการ์ทั้ง ภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม ผู้กำกับยอดเยี่ยม และถ่ายภาพยอดเยี่ยม ผลงานการกำกับของ อัลฟอนโซ กัวรอน (Alfonso Cuarón) จากประเทศเม็กซิโก แต่แทนที่หนังจะสร้างความภูมิใจให้กับคนในชาติ ชาวเม็กซิกันกลับชิงชัง แต่ก็รุมดูหนังเรื่องนี้จนกลายเป็นปรากฏการณ์ เพื่อจะได้มีสิทธิ์ ‘ด่า’ หนังอย่างเต็มภาคภูมิ
หนังถูกกล่าวหาว่าบิดเบือนความจริง “สังคมเม็กซิโกไม่มีการเหยียดผิว” แต่ในขณะเดียวกันนักแสดงชาวเม็กซิกันพื้นเมืองที่มาจากชนชั้นล่างอย่าง ยาลิตซา อะปาริซิโอ (Yalitza Aparicio) กลับถูกชนชั้นสูงในประเทศเหยียดหยามอย่างรุนแรง ถึงขั้นบอยคอตไม่ให้เธอเข้าชิงรางวัลภายในประเทศ และการที่หนังถูกโปรโมตอย่างหนัก เบื้องหลังเป็นทุนใหญ่อย่าง Netflix แต่กลับสร้าง Roma ออกมาเป็นหนังอาร์ตขาวดำ เล่าเรื่องอย่างเนิบนาบ Slow Burn เต็มไปด้วยความเป็นศิลปะ ซึ่งไม่ใช่รสนิยมของชาวเม็กซิกัน แต่พวกเขาก็ต้องทนดูเพื่อด่ามัน
ในบ้านเราก็มีกรณีภาพยนตร์เรื่อง HUMAN RESOURCE พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา) ที่เพิ่งเข้าฉายทาง Netflix ซึ่งตอนเข้าฉายในโรงภาพยนตร์ หนังเป็นขวัญใจนักวิจารณ์และนักดูหนังจำนวนมาก คว้ารางวัลจากต่างประเทศมาแล้วมากมาย แต่เมื่อฉายในวงกว้าง หนังกลับไม่ถูกจริตผู้ชมชาวไทยจำนวนหนึ่ง ถึงขั้นกล่าวหาว่าหนังเลวร้าย ชวนง่วง ดูไม่รู้เรื่อง ยกระดับถึงขั้นตำหนิไปยังผู้สร้างว่า ให้เงินสร้างหนังแบบนี้ขึ้นมาทำไม
แต่พฤติกรรมอย่าง Hate-watching เกิดขึ้นได้อย่างไร เมื่อทุกคนมีรีโมตอยู่ในมือและหยุดดูเมื่อไหร่ก็ได้
นักจิตวิทยาและนักวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภคกล่าวว่า “คนเราจะยอมทนดูสิ่งที่ตัวเองคิดว่าห่วย ต่อให้มันจะเสียเวลาหรือเสียอารมณ์แค่ไหน เพื่อตอบสนองความรู้สึกเหนือกว่าและฉลาดกว่า ยิ่งเจอกลุ่มคนที่มีความเกลียดชังสิ่งเดียวกันในโซเชียลมีเดีย ก็ยิ่งเพิ่มการถูกยอมรับและเป็นหนึ่งเดียวกับสังคมนั้น”
#ภาพยนตร์ #วิจารณ์หนัง