Economic & Financial Risk Management

මෙම මූල්‍ය පද්ධතිය තුළ අප ආරක්ෂිතද?

මෑතකදී ශ්‍රී ලංකාවේ, CSE නියාමකයා වන SEC හි කාර්යභාරය සහ වගකීම බරපතල ලෙස ප්‍රශ්න කරන ලද අවස්ථා කිහිපයක් තිබේ. එකක් NDB හි රුපියල් බිලියන 13.6 ක පමණ වංචා නඩුවක් වූ අතර එය කොටස් හිමියන්ට සෘජුවම බලපෑවේය. ලාභාංශය බලපෑ අතර පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පාඩු ඉපැයීම්වලට එරෙහිව පසුකාලීනව සකස් කිරීමට සිදු විය. අනෙක් අවස්ථාව හෙලා ඇපරල් බංකොලොත් භාවයයි, එහිදී බිඳවැටීමට බොහෝ කලකට පෙර අනතුරු ඇඟවීමේ සලකුණු දැකගත හැකි වූ නමුත් කොටස් හිමියන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කිසිදු පූර්වාරක්ෂාවක් හෝ පූර්වාරක්ෂාවක් ගෙන නොමැත. කොටස් තොගය 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී පමණක් නිරීක්ෂණ ලැයිස්තුවට ළඟා වූ අතර 2026 ජුනි මාසයේදී අත්හිටුවන ලදී, ඒ වන විට ආයෝජකයින්ට සිදු වූ හානිය බොහෝමයක් දැනටමත් සිදු කර තිබුණි. කොටස් හිමියන් ලෙස, මෙම අවස්ථා SEC හි කාර්යභාරය පිළිබඳව අපට සැකයක් ඇති කර තිබේ. ජාතික සුරැකුම්පත් නියාමකයින් සම්බන්ධීකරණය කරන ගෝලීය ආයතනය වන IOSCO, මූලික අරමුණු තුනක් දක්වා ඇති අතර, අවම වශයෙන් ඒවායින් දෙකක් මෙම අවස්ථා සඳහා සෘජුවම කතා කරයි: 1. වංචා, උපාමාරු සහ අභ්‍යන්තර වෙළඳාමෙන් ආයෝජකයින් ආරක්ෂා කිරීම. 2. පුළුල් මූල්‍ය යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පද්ධතිමය අවදානම අඩු කිරීම. අපගේ නියාමන බලධාරීන් මේ මොහොතේ මේ දෙකෙන් එකක්වත් සහතික කරන බවක් අපට නොපෙනේ. ඒ වගේම, නැවතත්, අපගේ වෙළඳපොළේ කොටස් හිමියන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ සැබෑ ප්‍රශ්න මතු කරයි. ASPI සහ S&P SL20 හි මෑත කාලීන පහත වැටීම පිටුපස ඇති එක් හේතුවක් වන්නේ මෙය බව මම විශ්වාස කරමි, විභව සහ පවතින ආයෝජකයින් අපගේ වෙළඳපොළේ අඛණ්ඩතාව කෙරෙහි විශ්වාසයක් නොමැතිකමයි. අනුපාත ඉහළ යාම සහ ලාභ ලබා ගැනීම පහත වැටීමේ කොටසක් පැහැදිලි කරයි, නමුත් විශ්වාසනීය හානිය ප්‍රාග්ධනය පැත්තකින් තබා ගනී.

කියන්න තියෙන ටික හරියටම කියලා තියෙනවා! CSE සහ SEC එකත් මේවට වග කියන්න ඕනේ මෙච්චර දෙයක් වෙනකන්ම මේක ඇදගෙන යන්න දුන්නට. කොටස් වෙලඳපොල ආයෝජනය ගැන මහ උජාරුවට කතා කරන එක විතරක් නොකර, SEC/CSE හරහා වෙන්න ඕන නියාමනය හරියට වුණා නම් සුළු ආයෝජකයින්ගේ සල්ලි මේ විදිහට අළු වෙන්නේ නැහැ. මට නම් හිතෙන්නෙ මේ අයට නම් investor protection කියන්නේ නමට විතරක් සීමා වුණු තවත් එක වචනයක් විතරයි වගේ.

මේ අය තේරුම් ගන්න ඕනේ වෙළඳපොළ විනිවිදභාවය තහවුරු කරන එක, අක්‍රමිකතා නියාමනය කරන එක, retail investors ලගෙ අයිතිවාසිකම් සහ මුදල් ආරක්ෂා කරන එක මේ අයගේ වගකීම් වලින් කොටසක් බව. නමුත් ප්‍රායෝගිකව සිද්ධ වෙන්නේ ඒකේ අනෙක් පැත්ත.

මේ වගේ ප්‍රශ්ණ තියෙන බව දැන දැන Hela එකට rights issues වලින් තව බිලියන ගනන් මිනිස්සුන්ගෙ සල්ලි එකතු කරන්න ඉඩ හදලා දුන්නෙ ඇයි? ඔය ආයතනයේ හරි හමන් වැඩ කරන ෆෝන් නම්බර් එකක් වත් නැහැ. investor relations officer (IRO) කෙනෙක් නැහැ. කොටින්ම ඒකේ වැඩ කරන කෙනෙක්ව සම්බන්ධ කරගන්න හරි හමන් විදිහක් නැහැ. එහෙම සමාගම් කොහොමද මෙහෙම exchange එකේ trade වෙන්නේ.

ඒ වගේම WealthTrust එකේ 1st market day එකේ වුන සිදුවීම. මේ සිදුවීම නිකම් error trade එකක් කියලා අත පිහිදගන්න එක හැර නිවැරදි පැහැදිලි කිරීමක් අද වෙනතුරුත් නිකුත් කරාද? ඒ වගේම JXG එකේ strategic investors ලාගේ ප්‍රශ්න ගැන දාපු complaints වලට අදටත් පිළිතුරක් ලැබිල තියෙනවද? ඒ වගේම investors ලා සාධාරණව ඉදිරිපත් කරන ගොඩක් complaints මාස ගණන් අදිනවා කිසි අප්ඩේට් එකක් නැතුව. එහෙම නැත්නම් විනිවිදභාවයකින් තොරව, බොරු හේතුවක් දක්වලා close කරලා දානවා.

මේ වගේ ආයතන තමන්ගේ මූලික වගකීම වෙන නියාමන වගකීම පැහැර හරිද්දී, මේ වගේ ලොකු සමාගම් ඈවර වෙන තැනට එනකන් සිල්ලර ආයෝජකයින්ගේ මුදල් අළු වෙලා යන එක පුදුමයක් නෙවෙයි. මගේ නම් අදහස මේ නියාමන අසමත්කම් ගැන retail investors ලා විදිහට අපි මීට වඩා ලොකුවට ප්‍රශ්න කරන්න ඕනේ.

ණය ගෙවා ගැනීමට නොහැකි වීමෙන් Hela Apparel සමාගම ඈවර කිරීමට පෙත්සම් ගොනු කරයි

දිගින් දිගටම පවතින අර්බුද හේතුවෙන් ණය ගෙවා ගැනීමට නොහැකි බව අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය තීරණය කිරීමෙන් පසු, සමාගම ඈවර කිරීම සඳහා වන ආඥාවක් ඉල්ලා වාණිජ මහා අධිකරණය හමුවේ පෙත්සමක් ගොනු කළ බව Hela Apparel Holdings PLC සමාගම නිවේදනය කර තිබෙනවා.
සමාගම ඈවර කිරීමට තීරණය කළේ විකල්පයන් සියල්ල අසාර්ථක වීම, ප්‍රතික්ෂේප වීම හෝ තවදුරටත් වාණිජමය වශයෙන් ප්‍රායෝගික නොවන බව තහවුරු වීමෙන් පසුව පමණක් බවද එම සමාගම වැඩිදුරටත් පවසා සිටියා.


2026 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය මිශ්‍ර ස්වභාවයේ සංඥා පෙන්නුම් කරයි. නිල දත්තවලට අනුව උද්ධමනය 7.3%ක් සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) වර්ධනය 5.5%ක් ලෙස සටහන් වේ. මතුපිටින් බලන කල මෙය "මිල ඉහළ යාමත් සමඟ සිදුවන වර්ධනයක්" ලෙස පෙනුනද, සාමාන්‍ය ජනතාවට නම් මෙහි යථාර්ථය ඊට වඩා සංකීර්ණ වේ. සමස්ත තත්ත්වය සංඛ්‍යා දෙකකින්: දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය: 5.5% මෙයින් අදහස් වන්නේ සමස්ත ආර්ථිකය වර්ධනය වෙමින් පවතින බවයි. සංචාරක කර්මාන්තය යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින අතර, තේ, ඇඟලුම් සහ තොරතුරු තාක්ෂණ සේවා වැනි අපනයන ඉහළ ගොස් ඇත; එමෙන්ම ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය සහ විදේශ ප්‍රේෂණ ද ආර්ථිකයට නව ජවයක් එක් කරයි. 2022-2023 අර්බුදකාරී වසරවලට සාපේක්ෂව රැකියා අවස්ථා සහ ව්‍යාපාරික ක්‍රියාකාරකම් නැවත වර්ධනය වෙමින් පවතී. උද්ධමනය: 7.3% මෙයින් අදහස් වන්නේ ජීවන වියදම තවදුරටත් ඉහළ යමින් පවතින බවයි. 2022 වසරේ පැවති 60%කට වැඩි ඉහළම අගයට සාපේක්ෂව මෙය අඩු අගයක් වුවද, භාණ්ඩ මිල පහත වැටීමක් සිදු නොවේ. පසුගිය වසරේ රුපියල් 100කට මිලදී ගත හැකි වූ භාණ්ඩ කට්ටලයක වටිනාකම දැන් රුපියල් 107.30ක් වී ඇත. දෛනික ජීවිතයට බලපාන ආකාරය ආහාර සහ අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය 5.5%ක ආර්ථික වර්ධනයක් පැවතියද, ජනතාවට වඩාත්ම තදින් දැනෙන්නේ ආහාර මිල ඉහළ යාම (ආහාර උද්ධමනය) යි. සහල්, එළවළු, කිරිපිටි සහ ඉන්ධන තවමත් අධික මිල ගණන් යටතේ පවතී. 7.3%ක මිල ඉහළ යාම නිසා පවුල්වලට ආහාර ප්‍රමාණය අඩු කිරීමට, අඩු මිල විකල්ප වෙත යොමු වීමට හෝ මූලික අවශ්‍යතා සඳහා තම ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් වැය කිරීමට සිදුවේ. තම ආදායමෙන් 50-60%ක් ආහාර සඳහා වැය කරන අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට මෙය ඔවුන්ගේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව වේගයෙන් හීන කිරීමට හේතු වේ. වැටුප් සහ මිල ගණන් අතර පරතරය සාමාන්‍යයෙන් ආර්ථික වර්ධනය යනු රැකියා අවස්ථා වැඩි වීමයි. නමුත් උද්ධමනය 7.3%ක්ව පවතින විට වැටුප් ඉහළ යන්නේ 3-4%කින් පමණක් නම්, ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම (ක්‍රය ශක්තිය) පහත වැටේ. රාජ්‍ය අංශයේ සේවකයින්, විශ්‍රාමිකයින් සහ දෛනික වැටුප් ලබන්නන් මෙම පරතරය වඩාත් තදින් අත්විඳිති. ආර්ථික වර්ධනයක් සිදුවෙමින් පැවතියද, එහි ප්‍රතිලාභ සැමට සමානව නොලැබේ.

ඒ තරම් සංවේදී නිසා බලන්න අමාරුයි.. ඒ වචන ඇත්තටම දරාගන්න

අමාරුයි මිත්‍රයා.. අපිට එහෙම නම් e පවුලේ අයට කොහොම ඒක දැනෙනවා ඇති ද? 😢
ඊළඟ පුද්ගලයන් දෙදෙනා නීතිය ඉදිරියට ගෙන
ආ යුතුමයි.

https://www.facebook.com/share/v/1DLAiz1dVL/?mibextid=wwXIfr

🔴 Breaking News - හිටපු පොලිස්පති පූජිත් ජයසුන්දරට මරණ දඬුවම නියම කෙරේ
ඒ පාස්කු ඉරු දින ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයක් එල්ල වීමට නියමිත බවට බුද්ධි තොරතුරු ලැබී තිබියදීත් එය වළක්වා ගැනීමට කටයුතු නොකිරීම රාජකාරිය පැහැර හැරීම සහ මිනීමැරීමට අනුබල දීමේ චෝදනාවලට අදාළවයි.

පහත සඳහන් රැකියා සඳහා මැද පෙරදිග gulf එන්න එපා.
කෘෂිකාර්මික
භූමි අලංකරණය
ඉදිකිරීම්

ඔබ මේ වැඩිපුර කැපෙන මුදල ගැන දැන සිටියාද?

යම් වෙළෙඳ ආයතනයක් විසින් කාඩ්පත් ගෙවීම් සඳහා මෙලෙස පාරිභෝගික ජනතාවගෙන් අසාධාරණ ලෙස වැඩිපුර මුදලක් අය කරන්නේ නම්, 1%_3% වහාම පහත පියවර අනුගමනය කරන ලෙස මහ බැංකුව ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටී.

මෙරට බැංකු කාඩ්පත් (Credit/Debit Cards) හෝ මාර්ගගත (Online) ක්‍රමවේද හරහා ගෙවීම් සිදු කිරීමේදී, ඇතැම් වෙළෙඳ ආයතන විසින් 2.5%ක හෝ 3%ක අමතර ගාස්තුවක් අය කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම නීති විරෝධී බව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ප්‍රකාශ කරයි.

ලංකාවේ ඕනෑම වෙළෙඳ ආයතනයක් Online හෝ POS යන්ත්‍ර හරහා ගෙවීම් පහසුකම් ලබාගන්නේ අදාළ බැංකුව සමඟ ඇති කරගන්නා විශේෂ ගිවිසුමක් යටතේ බැවින්, එසේ ගිවිසුම් ප්‍රකාරව භාණ්ඩ හෝ සේවාවන්හි නියමිත මිලට වඩා වැඩිපුර කිසිදු අමතර මුදලක් පාරිභෝගිකයාගෙන් අය කර ගැනීමට අදාළ වෙළෙඳුන්ට හැකියාවක් නොමැති බව මහ බැංකුව වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි.

නිල රිසිට්පත ලබාගැනීම-
අමතර මුදල අය කළ බව සනාථ කිරීම සඳහා අදාළ ගනුදෙනුවට හිමි නිල රිසිට්පත ලබාගන්න.

බැංකුවට පැමිණිලි කිරීම-
ඔබට අදාළ කාඩ්පත නිකුත් කළ බැංකුව වෙත වහාම ඒ පිළිබඳව පැමිණිලි කරන්න.
එමෙන්ම, ගෙවීම් යන්ත්‍රයෙන් ලබාදුන් රිසිට්පත අදාළ බැංකුව වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වැඩිපුර අය කරගත් මුදල ආපසු ලබා ගැනීමට පාරිභෝගිකයන්ට හැකියාව පවතින බවද ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව වැඩිදුරටත් ප්‍රකාශ කරයි.

වයස අවුරුදු 18ත් 35ත් අතර තරුණ තරුණියන් අතර මෙම ආසාදනය වේගයෙන් පැතිර යන බව ඒඩ්ස් (AIDS) වැළැක්වීමේ සංගමය පවසයි.
New - khaleej times

අල්ලපු රටේ තත්ත්වය මෙහෙමයි.
Lankawe Down south ඊටත් වඩා දරුණුයි. මේවා ගැන ටිකක් හොඳට හොයලා බලන්න වෙනවා ඉදිරියට

එමිරේට්ස් (Emirates) විසින් 'Crypto.com Pay' සේවාව හඳුන්වා දී ඇති අතර, ඒ හරහා එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ (UAE) සිටින පාරිභෝගිකයින්ට ගුවන් ගමන් වෙන්කරවා ගැනීම් සඳහා එම ගුවන් සමාගමේ වෙබ් අඩවිය සහ ජංගම දුරකථන යෙදුම (mobile app) මගින් මෙම ඩිජිටල් ගෙවීම් ක්‍රමය භාවිතා කර ගෙවීම් සිදු කිරීමට අවස්ථාව හිමිවේ. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ මුදල් ඒකකය වන 'දිරාම්' (AED) මගින් මිල ගණන් නියම කර ගෙවීම් සිදු කෙරෙන ගුවන් ගමන් වෙන්කරවා ගන්නා සහ 'Crypto.com' ගිණුමක් හිමි පාරිභෝගිකයින්ට මෙම ගෙවීම් විකල්පය භාවිතා කළ හැකිය. ගුවන් සමාගමේ ඩිජිටල් පද්ධති වෙත මෙම ගෙවීම් වේදිකාව ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා 2025 ජූලි මාසයේදී එමිරේට්ස් සහ Crypto.com අතර අත්සන් තැබුණු අවබෝධතා ගිවිසුමකට අනුව මෙම පියවර ක්‍රියාත්මක කෙරිණි.

වෙන්දේසි කරයිද?

නැවත අපනයනය කරයිද?

රජයේ ඩොලර් සංචිතවලට බලපෑම්

රජය සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් නියම කර ඇති ඩොලර් බිලියන 8ක සංචිත ඉලක්කය සපුරා ගැනීමේදී ද අප පසුගාමී තත්ත්වයක පසුවෙමු. තවත් මාස 5ක කාලයක් ඉතිරිව තිබුණද, පසුගිය මාසයේ පැවති ඍණාත්මක ප්‍රවණතාව (එනම් සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 6.8 සිට 6.4 දක්වා ඩොලර් බිලියන 0.4කින් පහත වැටීම) සැලකිල්ලට ගත් විට, මෙම ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇතැයි විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.

ඩොලර් අනුපාතය සමඟ අපි කරන දේ තවමත් එසේමයි. වෙළඳපොලේ සංචිත පුළුස්සා දමමින් අපි වත්මන් විනිමය අනුපාතයේ අනුපාතය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරමු. මෙය ආර්ථිකයට අහිතකර ලෙස බලපානු ඇති බවත් නැවත එම උගුලටම වැටිය හැකි බවත් විශේෂඥයෝ පවසති. සමහරු පවසන්නේ අපි යම් ණය ආපසු ගෙවූ බවත් එය රජය ජාත්‍යන්තර බැඳුම්කර විශ්වාසය සහ ණය ආපසු ගෙවීම සාක්ෂාත් කර ගන්නා බවට හොඳ ලකුණක් බවත් විදේශ ආයෝජන ඉහළ නැංවිය හැකි විශාල ප්‍රවෘත්තියකි.

ආනයනකර මාස 03කට වඩා වැඩි කාලයක් ඉක්මවා ගියද ආනයනකරු විසින් තවමත් නිදහස් කරගෙන නොගිය වාහන 1,025ක් හම්බන්තොට වරායේ