Mind In Action

9 DOORDENKERTJE: Vrijheid betekent verantwoordelijkheid
Gedachteloosheid

Uit de onwil om de eigen vrijheid en verantwoordelijkheid op te nemen vloeit de onwil om na te denken. Arendt benadrukt dat GEDACHTELOOSHEID niet het letterlijk ontbreken van gedachten is, het is ook geen domheid. Gedachteloosheid is het ONTBREKEN van MORELE ZELFREFLECTIE, van het denkproces als de innerlijke dialoog die je met jezelf voert.

Er is een morele keuze die je kunt maken en altijd zijn er mensen die deze keuze zullen maken.

De mens wordt NIET VRIJ GEBOREN, we worden niet als gelijken geboren. We worden vrij en gelijk in de gemeenschap die ons als dusdanig behandelt.

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Hannah Arendt, p 139-140

DOORDENKERTJE: over MENSELIJKHEID; Hannah Arendt

“VRIENDSCHAPPEN vormen de rode draad in je leven:
de wereld is onbetrouwbaar en onvoorspelbaar, en daarom zijn vriendschappen zo belangrijk.”

“Hanna Arendt droeg de AMOR MUNDI uit als ideaal: de liefde voor de wereld en de mensheid.”

“ Er is altijd een morele keuze om ‘neen’ te zeggen; zelfs in de meest onmenselijke condities en onder de grootste dwang. Niemand is vrijgepleit van zijn MORELE VERANTWOORDELIJKHEID.”

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Hannah Arendt, p. 135-136-137

Foto: Museum Voorlinden ‘Stilte in de Storm’
Amerikaanse kunstenaar en meester-glasblazer Josiah McElheny

DOORDENKERTJE: EMPATHIE wordt gedoofd door ANSTECKUNG

“Stein wijst er ook op dat van het IDEAAL van ZELFONTPLOOIING niets gerealiseerd kan worden wanneer Ansteckung (emotionele besmetting van angst en haat – drijvende kracht achter het totalitarisme in al zijn gedaanten) de empathie verhindert. Het is in onze empathische relaties met anderen dat ‘datgeen wat aan het slapen is in ons tot ontwikkeling komt’.

We leren niet enkel de ander en de wereld, maar ook onszelf beter begrijpen. Onze ZELFKENNIS en ZELFEVALUATIE GROEIEN naarmate ook onze empathische ontmoeting met anderen toenemen.
In de empathische confrontatie met andere mensen, met andere waarden, krijgen we een beter begrip van onze eigen tekortkomingen en misvattingen. En dat is MOREEL van het grootste belang: ‘Elk begrip van andere personen kan de basis zijn van begrip van waarden.’

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Edith Stein, p. 124

DOORDENKER: EMPATHIE volgens Edith STein

“Ik ben geen kundig gecomponeerd boek maar een mens, en ieder mens is een MENS IN WORDING, met alle tegenstrijdigheden en onvolmaaktheden die daaraan eigen zijn. “

“Aanvaard niets als WAARHEID wanneer het LIEFDE ontbeert, en aanvaard niets als liefde wanneer het waarheid ontbeert. Het ene zonder het andere wordt een destructieve leugen. Kortom : de ontwikkeling van HOOFD en HART dient hand in hand te gaan; een koud waarheidsstreven en een dolend hart resulteren in een leugenachtig bestaan.”

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Edith Stein, p. 101 en 122

Het VERMOGEN van EMPATHIE

“De vaardigheid van de mens om de innerlijke leefwereld van zijn medemens te begrijpen, danken we aan ons vermogen tot empathie. Zo is empathie voor Stein in de eerste plaats een COGNITIEVE vaardigheid; en zeker geen EMOTIONELE reactie.

In een empathische relatie verhoud ik mij tot een ander; het is GEEN EENHEID met een ander. Volgens haar ontstaat er NOOIT een GEDEELD IK; wel kan er dankzij empathie een WIJ ontstaan, en in die Wij-ervaring kunnen wij ons verbonden voelen met een ander, maar NIET EEN ANDER ZIJN. “

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Edith Stein, p. 118 – 119

4 NOBILITY OF SPIRIT moet je hoog houden,
WAARDIGHEID van de geest proberen uit te dragen

Anna Achmtova vindt dit van het GROOTSTE BELANG: zowel individueel als maatschappelijk. Anti-intellectualisme is een wezenskenmerk van het totalitarisme. De totalitaire verdrukker vreest en viseert altijd kunstenaars, intellectuelen en cultuurdragers, omdat zij de REALITEIT kunnen AANKLAGEN in hun werk en omdat zij in hun werk een andere – betere – realiteit kunnen verbeelden oproepen.

Daarom moet men altijd bijzonder WAAKZAAM zijn wanneer politici en hun ideologen de zogenaamde culturele elite tot vijand maken, de artistieke vrijheid pogen te beperken en neerbuigend doen over kennis en kunde, over intellectuele expertise en esthetisch waarheidssteven.

Wanneer dit spook door de wereld waart, is het wezensnoodzakelijk om als SCHRIJVER en KUNSTENAAR de adel van de geest te blijven nastreven.

De CREATIEVE KRACHT van KUNST is STERKER dan de DESTRUCTIEVE kracht van DESPOTIMSE en dictatuur.
Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Anna Achmatova; p. 95

Zin in horizonverruimende gesprekken?
Info: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

‘In een wereld vol afleiding is het een uitdaging om de tijd te nemen om contact te maken met onszelf en met anderen’, zegt Marina Abramović.

SLOW FOCUS: Bewuster kijken naar kunst

Galerie ‘t Oogenblik
Johan Van Cutsem
Tiensestraat 37, Leuven

Het leven beweegt zich tussen rust en onrust. Soms is er stilte, soms steekt er een storm op. In de foto’s van Johan Van Cutsem ontmoeten deze contrasten elkaar.

Je wordt uitgenodigd om even stil te staan. Om te kijken, echt te kijken, naar wat zich aandient — in de beelden, maar misschien ook in jezelf. Zonder opgelegde betekenis, zonder richting. Gewoon observeren.
De werken prikkelen de blik en openen ruimte voor wat ons beroert, voor wat leeft in mens en natuur. Ze nodigen uit tot aandacht, tot vertraging, tot een andere manier van zien.
Welkom om dit zelf te ervaren.

www.oogenblik.be/fotogalerie/
Info en inschrijven: www.mindinaction.be

Over VRIENDSCHAP: een kleine filosofie

Volgens ARISTOTELES is echte vriendschap een ‘karaktervriendschap’.
Echte vriendschap vergt deugdzaamheid, gelijkheid, een gedeelde wil tot waarheid en wederzijdse welwillendheid. Het goede van de ander is mijn eigen goed, en omgekeerd.

AUGUSTINUS deelt Aristoteles mening:
De olie in de motor van die vriendschap is empathie: het vermogen om vreugde te scheppen in de vreugde van de ander, en te lijden in andermans tranen.

KANT onderscheidt drie soorten van vriendschap:
1 vriendschap geworteld in behoefte of nut
2 vriendschap geworteld in gedeelde smaak
3 morele vriendschap. Slechts deze laatste is een waarlijke vorm van vriendschap.

MORELE VRIENDSCHAP bestaat uit:
elkaar waarderen om wie je bent, niet om wat je oplevert
elkaar helpen om een beter mens te worden
eerlijkheid, vertrouwen en respect
gedeelde morele overtuigingen of idealen

Zo’n vriendschap is meestal:
* diep en duurzaam, omdat ze niet afhankelijk is van tijdelijk voordeel of plezier
* wederkerig, beide personen investeren in elkaar
* vormend, je beïnvloedt elkaars karakter positief

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Anna Achmatova; p. 79-80

Zin in horizonverruimende gesprekken?
Info: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

Over VRIENDSCHAP: een kleine filosofie

MARC TWAIN ‘zou’ het volgende idee geopperd hebben:
- God heeft vriendschap uitgevonden ter compensatie van een eerder, minder geslaagde creatie van hem: familie.
- Ook beweerde hij dat vriendschap een heilige passie is, van het zoetste zoet en ook eindeloos …. Zolang je niet vraagt om geld te lenen.

ALICJA GESCINSKA voegt eraan toe:
“Er schuilt een sacraal soelaas in vriendschap, want zonder vriendschap zou het leven zinloos en ondraaglijk zijn.

De opvatting van de OUDE GRIEKEN:
- Vriendschap is iets wat ontstaat in de gedeelde zoektocht naar waarheid, in de gedeelde liefde voor wijsheid.
- Samen praten, zwijgen, contempleren, en weer praten, zwijgen en contempleren. Dat is de belichaming van vriendschap.

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Anna Achmatova; p. 79-80
Zin in horizonverruimende gesprekken?
Info: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

Rosa Luxemburg:
Wat hebben we van haar te leren in onze ‘duistere’ tijden?

“Alles begint met taal. Het mooiste waartoe we als mens in staat zijn, en helaas ook het meest barbaarse en wreedaardige. Het moorden begint met woorden. Daarom is de taal de kanarie in de kolenmijn: wanneer het publieke discours verschuift in de richting van systematische haatspraak, is bloedvergieten niet meer veraf.
Je zou het kunnen vergelijken met een seismograaf. In de taal kunnen we de bewegingen onder het oppervlak van de samenleving registreren die uiteindelijk aardverschuivingen, -bevingen en -schokken veroorzaken.

Rosa Luxemburg wist dat heel goed; en dat al begin twintigste eeuw. De wreedaardigheid van ons spreken en denken gaat vooraf aan de wreedaardigheid van onze daden. “

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska p 57