Mind In Action

EENZAAMHEID HOORT BIJ HET LEVEN

“In de PSYCHOLOGISCHE benadering van eenzaamheid ligt de nadruk op het BELANG van BETEKENISVOLLE RELATIES voor ons persoonlijk functioneren; ze voorzien in onze behoeften aan INTIMITEIT en VEILIGHEID, bieden verschillende soorten steun, en zorgen ervoor dat we beter kunnen omgaan met problemen en tegenslagen. Het gemis aan zulke relaties leidt tot eenzaamheid en heeft negatieve gevolgen voor ons welbevinden en geluk. Wanneer eenzaamheid chronisch is, zijn er schadelijke gevolgen voor de psychische en fysieke gezondheid.

De plannen om eenzaamheid als overheid aan te pakken, is belangrijk. Maar …

Veel minder aandacht is er voor de EXISTENTIELE ASPECTEN van EENZAAMHEID die in de filosofie centraal staan. De opvatting dat eenzaamheid een ONVERMIJDELIJK aspect van echt menselijk leven is, is vrijwel geheel uit beeld geraakt. EXISTENTIELE EENZAAMHEID gaat gepaard met een gevoel van LEEGTE, VERVREEMDING, VERLATENHEID of ZINLOOSHEID …

Door de sterke nadruk op autonomie, zelfredzaamheid en economische waarde kan eenzaamheid worden gezien als een persoonlijk falen en blijft het taboe op eenzaamheid bestaan.
Dit boek is bedoeld om dat TABOE te SLECHTEN en duidelijk te maken dat eenzaamheid iets is dat BIJ HET LEVEN HOORT.”

Onderzoeksvragen:
- Hoe ervaar jij het verschil tussen psychologische en existentiële eenzaamheid?
- Hoe sta jij tegenover het idee: ‘Eenzaamheid hoort bij het leven!”
- Wat speelt voor jou het meest om je veilig te voelen: veel vrienden en betekenisvolle relaties of het belang van een zinvol leven te leiden? En hoe verhouden zich die tegenover elkaar, in jouw leven?

Uit: De kracht van eenzaamheid; Anja Machielse, uitgeverij Pelckmans; p. 17 – 19

Nieuwe sessie: Reflective Reading: Thema Eenzaamheid: 10 oktober 2026
Info en inschrijven: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

Is EENZAAMHEID een CULTUREEL VERSCHIJNSEL?

We zijn niet meer automatisch ingebed in sociale netwerken en de onderlinge relaties zijn vluchtiger en minder stabiel geworden.

Pools-Britse socioloog ZYGMUNT BAUMAN:
"We leven tegenwoordig met de CONSTANTE ANGST om BUITENGESLOTEN te worden, op sociaal, economisch of digitaal gebied. We zijn digitaal wel verbonden met de hele wereld, maar ervaren ook meer gevoelens van eenzaamheid. Technologie kan mensen VERBINDEN, maar kan gevoelens van eenzaamheid ook versterken omdat de contacten OPPERVLAKKIGER zijn."

Amerikaanse socioloog SHERRY TURKLE:
"Mensen zijn constant met elkaar verbonden, maar MISSEN ECHTE INTIMITEIT omdat digitale communicatie fysieke nabijheid niet kan vervangen. Omdat ons leven veel zichtbaarder is voor anderen, zijn we meer ONDERHEVIG aan het OORDEEL van ANDEREN en moeten we ons voortdurend verantwoorden voor wie we zijn en wat we doen. "

Duits socioloog GEORG SIMMEL:
"Sociale verbanden zorgen voor de overdracht van opvattingen, houdingen, waarden en normen die gangbaar zijn in de samenleving, en daarmee bijdragen aan de SOCIALE INTEGRATIE. Het is dus een noodzakelijke voorwaarde voor een goed functionerende samenleving."

Onderzoeksvragen:
- Hoe hebben digitale middelen invloed op jouw sociale aanvaarding? Dragen ze bij connectie of creëren ze angst?
- Hoe ervaar jij de invloed van het oordeel van anderen omdat we zichtbaarder zijn via sociale media?
- Verminderen sociale verbanden door het afnemen van fysieke ontmoetingen?

Uit: De kracht van eenzaamheid; Anja Machielse, uitgeverij Pelckmans; p. 14 – 15

Nieuwe sessie: Reflective Reading: Thema Eenzaamheid: 10 oktober 2026
Info en inschrijven: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

EENZAAMHEID als FUNDAMENT van ons BESTAAN

Wat zeggen filosofen over eenzaamheid?
SCHOPENHAUER: Eenzaamheid daagt ons uit om iets van het leven te maken en te zorgen dat we GOED GEZELSCHAP zijn voor ONSZELF.

NIETZSCHE: Eenzaamheid is een VOORWAARDE om VRIJ te kunnen denken. Het is volgens hem nodig om AFSTAND te nemen van anderen en vrij te zijn van ‘beroep, partner, kind, vrienden en maatschappij.’

JEAN-PAUL SARTRE: Afstand nemen van anderen is essentieel om vrij te kunnen denken, volgens deze existentiefilosoof. In tegenstelling tot Schopenhauer en Nietzsche kunnen we ons niet volledig afzonderen van anderen. We hebben ANDEREN NODIG om TOT WASDOM TE KOMEN.

‘Niet in de afzondering zullen we onszelf ontdekken, maar onderweg, in de stad, in de menigte, als ding onder de dingen, als mens onder de mensen. Alleen via anderen komen we tot diepe inzichten over onszelf en vinden we onze authenticiteit.
We moeten zorgen dat we niet geleefd worden door anderen, maar hebben ANDEREN NODIG om onze eigen identiteit te vinden.
Dat is geen gemakkelijke OPGAVE.
De vrijheid om ons leven zelf vorm te geven is beangstigend en confronteert ons met existentiële eenzaamheid.

Onderzoeksvragen:
- Herken je deze manier van denken bij jou?
- Wat past bij jou? Wat is lastig? Wat is bevrijdend?

Uit: De kracht van eenzaamheid; Anja Machielse, uitgeverij Pelckmans; p. 13 – 14

Nieuwe sessie: Reflective Reading: Thema Eenzaamheid: 10 oktober 2026
Info en inschrijven: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading




Minder weergeven

DOORDENKERTJE: AANDACHT is een ZELDZAAMHEID

Wat is er nu precies nodig opdat de mens weet wat GOED, WAAR EN RECHTVAARDIG is in het leven; en meer nog: WAT IS ER NODIG opdat de mens leeft naar dat inzicht?

Weil stelt dat iedereen in staat is om dat inzicht te bereiken en een moreel goed leven te leiden, met één cruciale voorwaard: een mens moet in staat zijn om AANDACHTIG TE ZIJN. En aandacht is jammer genoeg een zeldzamer iets dan men zou denken.

Aandacht mag niet verward worden met gewone concentratie of focus.
Aandacht betekent een ultieme GERICHTHEID op de ANDER, op een probleem, en wel op zo’n manier dat je jezelf wegcijfert. In de aandacht voor de ander cijfer je je eigen beslommeringen weg, en tegelijk kom je ook DICHTER TOT JEZELF. Die activiteit noemt Weil ‘décréation’.

De mens moet zichzelf verloochenen om zichzelf te kunnen worden. Décreatie is het ONT-MAKEN van het gemaakte. Dat mag niet verward worden met destructie.

Je koppelt jezelf los van jezelf, en de zuivere leegte die zich in je opent, kan zich vervolgens vullen met het licht van de waarheid.
Aandacht is NIET ZOEKEN, maar WACHTEN, het is je hart openen zonder het zelf te willen vullen. Het is een schrijven zonder op zoek te gaan naar de juiste woorden.
Aandacht is de zeldzaamste en zuiverste vorm van GENEROSITEIT.
Het is de mogelijkheid om empathisch tegenover je medemens te staan, compassie vloeit voort uit het feit dat je écht aandacht hebt geschonken aan het lijdende individu.

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Simone Weil, p 214 - 217

Nieuwe sessie: Reflective Reading: Thema Eenzaamheid: 10 oktober 2026
Info en inschrijven: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

"Over verwondering en verontwaardiging"
Webinar met Peter Venmans

Donderdag 17 september 2026 van 20.00 tot 21.30 uur
Online

Kunst, literatuur, filosofie, een mindful leven: alles begint met verwondering. Met kijken naar de wereld alsof die telkens weer nieuw en verrassend is. Met ja zeggen tegen de werkelijkheid zoals die zich aan ons presenteert.
Maar tegelijk voelen we vaak verontwaardiging en ligt het nee op onze lippen.

Hoe kunnen we de verwondering volhouden? En wat is de plaats van verontwaardiging in een goed leven?

Peter Venmans neemt je mee in een filosofische exploratie van deze begrippen, met een toepassing op wat zij praktisch kunnen betekenen..

DOORDENKERTJE: De ATLAS op elke SCHOUDER

“Hoe kan ik genoegen vinden in mijn KLEINE BESTAAN, terwijl ik weet dat buiten mijn blikveld de vlammen van het LIJDEN steeds weer oplaaien?

Voltaire zei ooit dat iedereen schuldig is aan het GOEDE dat hij NIET heeft GEDAAN. Dat impliceert een eindeloze en niet te vervullen morele verantwoordelijkheid.

Altijd is er een goede daad die we niet hebben verricht, een leed dat we niet hebben bestreden. Want als we goed doen op de ene plek, zijn we afwezig op de andere. Hoe kunnen we een goed leven leiden en goede mensen zijn, in een wereld die ZOVEEL ELLENDE kent?

Of meer nog: hoe kunnen we ons gelukkig wanen, doorgaan met ons leven en er zelfs van genieten, wanneer we weten dat het leven zo ONGENADIG HARD is voor zoveel mensen?

De keerzijde van de UNIVERSELE VERANTWOORDELIJKHEID voor je medemens is een UNIVERSEEL TEKORTSCHIETEN. Het lijden in de wereld staat ons geen gerust gemoed of geweten toe. Dat is een boodschap die mensen niet graag horen, want met een KNAGEND GEWETEN moeten leven kan behoorlijk onaangenaam zijn.
Maar men zou niet zo afkerig moeten staan tegenover GEWETENSWROEGING. Immers: alleen wanneer het knaagt, kun je er zeker van zijn dat je een geweten hebt, dat je over een MOREEL KOMPAS beschikt en dat je morele principes geen loze woorden zijn.

Een goed mens kan nooit een rustig geweten hebben en nooit op zijn lauweren rusten.

Simone Weil was van zulke overpeinzingen doordrongen. Ze zag voor zichzelf kennelijk geen andere uitweg dan deze: ze verinnerlijkte het lijden van de wereld op zo’n totale wijze dat ze er uiteindelijk zelf aan ten onder ging.”

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Simone Weil, p 213
Nieuwe sessie: Mindful Reading: Thema Eenzaamheid: 10 oktober 2026
Info en inschrijven: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

REBELLIE komt niet uit VERNEDERING
“UITBUITING en VERNEDERING roepen helemaal GEEN REVOLTE of opstandigheid op, maar juist ONDERWERPING. …

Ze dacht dat haar waardigheid en ZELFRESPECT een INNERLIJKE KWALITEIT waren, maar in de fabriek ervoer ze dat haar zelfrespect en waardigheid door externe factoren mogelijk werden gemaakt. Ze werden echter ‘RADICAAL VERNIETIGD’ door slechts enkele weken zwaar labeur.

Weil stelde dat het ene helemaal niet logischerwijze uit het andere vloeit.
“Denk niet dat dit in mij enige rebelse reactie opwerkte. Nee, integendeel; het veroorzaakte het laatste dat ik van mezelf had verwacht: volgzaamheid. De vaste VOLGZAAMHEID van een LASTDIER.”

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Simone Weil, p 206-207

Nieuwe sessie: mindful reading over Eenzaamheid: 10 oktober 2026
info en inschrijven: https://mindinaction.be/nl/reflective-reading

DOORDENKERTJE: LEVEN is een ESTAFETTERACE

“ De HOPELOOSHEID verstomde haar niet. Het gevoel van hopeloosheid gooide olie op het vuur van haar verontwaardiging. Tegen het kwaad strijd je niet omdat je verwacht dat het goede zal overwinnen, maar omdat het KWAAD NIET zonder slag of stoot mag OVERWINNEN.

De strijd tegen het kwaad is een ESTAFETTERACE: ieder mens kan het STOKJE van RECHTVAARDIGHEID dragen en DOORGEVEN aan een ander; hoe kort zijn loopwedstrijd ook mag zijn:
Ik hou vast aan de estafette-theorie van de geschiedenis: vooruitgang in menselijke aangelegenheden hangt af van het aanvaarden, generatie na generatie, van de individuele verantwoordelijkheid om het kwaad van de tijd te bestrijden. Dat kwaad verandert met de tijd, maar er is nooit een tekort aan, en het zou onbestreden blijven, indien er geen gewetensvolle mensen waren die zeiden: ‘niet als ik er een stokje voor kan steken’.

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Martha Gelhorn, p 190-191

DOORDENKERTJE: NIEMAND is te NIETIG om NIET IEMAND te kunnen zijn.”

“ In haar verslaggeving over de landing in Normandië schreef ze onder andere dit:
Er komt een punt waarop je jezelf zo klein en hulpeloos voelt, in zo’n enorme, waanzinnige nachtmerrie van een wereld, dat je geen bal meer geeft om iets en dat je alle zorgen afzweert. En toch is dat niet de juiste ingesteldheid; je mag NIET toegeven aan de MOEDELOOSHEID en de ONVERSCHILLIGHEID.

ONVERSCHILLIGHEID is de drijvende kracht van HET KWADE in de wereld. Hoe onbeduidend we als individueel mens ook mogen lijken in het grote plaatje van de wereldgeschiedenis; dat betekent niet dat onze daden betekenisloos zijn.

NIEMAND IS TE NIETIG OM NIET IEMAND TE ZIJN.”

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Martha Gelhorn, p 185

DOORDENKERTJE: POLITIEK is voor ELKE BURGER

“Gelhorn vond het de plicht van elke burger om betrokken te zijn, om politiek niet over te laten aan politici. Dat is een kwestie van BURGERZIN.

Burgerschap is een ZWARE BEZIGHEID, die de burger ertoe verplicht zijn eigen geïnformeerde mening te vormen, en die mening uit te dragen.

… Een antipolitiek sentiment was haar daarbij niet vreemd: waar ze aanvankelijk meende dat mensen de leiders krijgen die ze verdienen, werd ze met de jaren harder en onverbiddelijker tegenover de politiek klasse. MACHT CORRUMPEERT, en politieke macht corrumpeert absolutie.

Maar tegelijk benadrukte ze de noodzaak om als burger je RUG NIET NAAR DE POLITIEK te keren. Zoals ze vond dat het een kwestie van ZELFRESPECT en MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING is om je keurig te kleden, zo ook vond ze dat van politieke betrokkenheid: Je doet het voor jezelf en voor de ander. Wie zegt dat hij niet in politiek geïnteresseerd is, geeft niet om zichzelf en al helemaal niet om anderen.

Uit ‘Vrouwen in duistere tijden’ door Alicja Gescinska; Martha Gelhorn, p 184