AMBERD Research Center

Գայանե Թովմասյանի հեղինակած «Artificial intelligence in Armenian higher education: Lecturers’ perspectives on opportunities and challenges» վերտառությամբ հոդվածն ուսումնասիրում է արհեստական բանականության (ԱԲ) գործիքների ինտեգրման առավելություններն ու թերությունները ՀՀ բարձրագույն կրթության մեջ՝ դասախոսների տեսանկյունից։ ՀՀ բուհերում դասախոսների հետ իրականացված հարցազրույցների արդյունքները ցույց են տալիս, որ նրանք գիտակցում են ԱԲ-ի ներուժը՝ բարձրացնելու ուսման արդյունավետությունը, հարստացնելու ուսանողների ուսումնական փորձը և աջակցելու նորարարական դասավանդման պրակտիկային։ Միևնույն ժամանակ, մտահոգություններ են նշել թվային անհավասարության, ինստիտուցիոնալ աջակցության բացակայության, էթիկական նկատառումների և անբավարար վերապատրաստման հնարավորությունների վերաբերյալ։
Հարցազրույցի արդյունքների համաձայն՝ դասախոսների 76%-ը որոշ չափով ծանոթ է կրթության մեջ օգտագործվող արհեստական բանականության տեխնոլոգիաներին, իսկ 64%-ը պարբերաբար օգտագործում է դրանք, մինչդեռ միայն 24%-ն է օգտագործում դրանք մշտապես։ 60%-ը չի ստացել որևէ վերապատրաստում կրթության մեջ արհեստական բանականության գործիքների օգտագործման վերաբերյալ։
Դասախոսները արհեստական բանականության գործիքներն օգտագործում են հետազոտություններ կատարելու (63%), գրագողության հայտնաբերման (57%), դասընթացի նյութեր ստեղծելու և վարչական աշխատանքներ կատարելու համար (38%): 48%-ի կարծիքով՝ արհեստական բանականությունը կարող է որոշ չափով փոխարինել ավանդական ուսուցման մեթոդներին ապագայում։
Ուսումնասիրությունը ընդգծում է ԱԲ-ի երկակի դերը որպես բարձրագույն կրթության մեջ և՛ խթանող, և՛ խանգարող գործոն՝ մատնանշելով հավասարակշռված ռազմավարությունների անհրաժեշտությունը, որոնք համատեղում են տեխնոլոգիական առաջընթացը մանկավարժական ամբողջականության հետ։
Հոդվածը տպագրվել է Scopus գիտաչափական շտեմարանում ընդգրկված Issues in Educational Research ամսագրում (62nd percentile, Q2) և հասանելի է հետևյալ հղմամբ՝https://www.iier.org.au/iier36/tovmasyan.pdf

В статье рассматриваются концепция, структура и значение управления взаимоотношениями с клиентами (CRM) в контексте банковской системы Армении. Подчеркивается растущая важность стратегий взаимоотношений с клиентами, основанных на данных, в условиях конкурентной цифровой среды. Основываясь на синтезе передового международного опыта и специфики банковского сектора Армении, мы разрабатываем стратегическую модель CRM, состоящую из пяти последовательных этапов: определение целей, создание основ проекта, выбор технологических партнеров, внедрение CRM-процессов и оценка эффективности. В исследовании подчеркивается роль анали­тики данных и искусственного интеллекта в улучшении сегментации клиентов, персонализации, коммуникации, программ лояльности и безопасности данных. В статье сделан вывод о том, что эффективное внедрение CRM позволяет армянским банкам повысить удовлетворенность и лояльность клиентов, укрепить конкурентоспособность и обеспечить устойчивый рост за счет интеграции стратегических, операционных и аналитических компонентов CRM. Предложенная модель служит практической основой для банков, стремящихся модернизировать свои стратегии взаимоотношений с клиентами и привести их в соответствие с тенденциями цифровой трансформации.
Подробнее:https://asue.am/upload/files/amberd/2026-year-2/6.pdf

Одним из наиболее перспективных направлений развития космической индустрии является текстильное производство за пределами Земли. То, что ранее воспринималось как футуристическая идея, в настоящее время приобретает черты устойчивого и экономически значимого сегмента глобальной космической индустрии и постепенно становится реальной частью мировой космической экономики. Если ранее освоение космоса ассоциировалось преимущественно с государственными программами и научно-исследовательскими миссиями, то сегодня наблюдается активное развитие частных инициатив, инновационных бизнес-моделей и промышленных технологий, формирующих основу новой индустрии. Производство и аддитивная печать текстильных материалов в условиях микрогравитации открывают принципиально новые перспективы в медицине, материаловедении и инженерии. Развитие данных технологий способствует приближению концепции самодостаточных орбитальных станций и внеземных поселений, в которых автономное производство материалов и оборудования станет ключевым элементом устойчивого функционирования. Космический «текстиль» представляет собой междисциплинарное направление, объединяющее достижения материаловедения, инженерных наук и исследований человека в условиях невесомости. Для Республики Армения, обладающей развитой научной школой и значительным инженерным потенциалом, участие в развитии космического текстиля может рассматриваться как стратегическое направление технологического роста и расширения международного научно-технического сотрудничества, в том числе в партнёрстве с Российской Федерацией. Таким образом, развитие космического текстиля отражает переход от научной фантастики к практической реальности: формируется новая отрасль, в рамках которой наука, технологии, дизайн и космос интегрируются в целях формирования устойчивого и инновационного будущего человечества.
Подробнее:https://asue.am/upload/files/amberd/2026-year-2/5.pdf

Թվայնացումը վերջին տասնամյակում համաշխարհային տնտեսության զարգացման կարևորագույն միտումներից է, իսկ տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների (ՏՀՏ) զարգացումը հատկապես կարևոր նշանակություն ունի փոքր ներքին շուկա և բարձր տրանսպորտային ծախսեր ունեցող երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի համար։
Շուշան Մովսիսյանի և Ռուզաննա Թադևոսյանի համահեղինակությամբ տպագրված «Trends of ICT Export in Armenia» վերտառությամբ հոդվածը ուսումնասիրում է Հայաստանի ՏՀՏ ծառայությունների արտահանման զարգացման միտումները և ոլորտի աճի հիմնական գործոնները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվել են ՏՀՏ ոլորտի պետական աջակցության քաղաքականությունը, դրա ազդեցությունը, ինչպես նաև ոլորտի ենթաճյուղերի մրցունակությունը։
Հոդվածն ինդեքսավորված է Scopus գիտաչափական շտեմարանում և հասանելի է հետևյալ հղմամբ՝ https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-032-13565-0_50

В статье рассматривается теория поколений и её влияние на формирование ценностей, а также на развитие туристической индустрии. Показано, как каждое поколение - от Молчаливого до Поколения Бета - формирует уникальные приоритеты, которые отражаются на туристических предпочтениях и практиках: от оздоровительного и культурного туризма до экологически ориентированных и технологически интегрированных путешествий. Проведен сравнительный анализ ценностей поколений, их подходов к работе, обществу и культуре, а также влияния этих изменений на трансформацию туризма. В работе делается вывод, что понимание ценностей разных поколений позволяет индустрии туризма адаптировать свои стратегии, разрабатывать персонализированные и устойчивые туристические продукты, а также прогнозировать будущие тренды.
Подробнее:https://asue.am/upload/files/amberd/2026-year-2/4.pdf

Ինչպես բացել էլեկտրոնային փոստ, գրել ինքնակենսագրական:Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունն առաջին անգամ գործազուրկների համար կիրականացնի թվային գրագիտության ծրագիր՝ առաջին փուլում ներառելով մինչև 10 հազար անձ:
Պարզվել է, որ աշխատանք գտնելու խոչընդոտ է թվային տարրական հմտություններին չտիրապետելը:Դասընթացի ավարտին թեստը դրական հանձնածները կստանան 50 հազար դրամի վաուչեր՝ կրթությունը շարունակելու նպատակով:
«Ամբերդ» հետազոտական կենտրոնի փորձագետ, տնտեսագիտության թեկնածու Գոռ Հարությունյանի հարցազրույցը «Առաջին լրատվական» ալիքին։
Ավելին՝

ԱՍՀՆ-ն կաջակցի աշխատանք փնտրողներին հաղթահարել թվային անջրպետը Հետևեք մեզ նաև այլ հարթակներում՝Website: https://www.1lurer.am/Fa...

🇬🇧 English text below 👇
«Էրազմուս+» ծրագրի շրջանակում ՀՊՏՀ ներկայացուցիչ Անի Խաչատրյանն այցելել է ESEO համալսարան (Ֆրանսիա)։
Այցի ընթացքում նա հանդես է եկել «Քանակական հետազոտության մեթոդները տնտեսագիտության մեջ» թեմայով դասախոսությամբ և մասնակցել մասնագիտական քննարկումների։
Ավելին 👇
https://asue.am/am/news/asue-lecturer-visits-eseo-university-in-france
#ՀՊՏՀ
_______________________
As part of the Erasmus+ program, Ani Khachatryan visited ESEO (France).
During the visit, she delivered a lecture on “Quantitative Research Methods in Economics” and took part in professional discussions with academic colleagues.

В 2024 году собственное производство Армении покрыло лишь 22,8% потребления пшеницы в стране. В целом, в 2024 году 99,9% потребности Армении в зерне и около 50% в пшенице удовлетворялись за счёт российских поставок. Качество и фитосанитарное состояние импортируемой из этого источника пшеницы полностью соответствуют требованиям Армении. Однако с точки зрения исключительно национальной безопасности такая концентрация не может считаться нормальной и требует диверсификации. В качестве альтернативы целесообразно выбрать страну, являющуюся членом ЕАЭС и имеющую логистическую систему для импорта пшеницы в Армению. С этой точки зрения наиболее подходящим партнёром является Казахстан. В статье рассматриваются экономические, инфраструктурные и логистические аспекты поставок пшеницы из Казахстана в Армению по мультимодальному маршруту через Каспийское море и Южный Кавказ. На основе методов сравнительного и системного анализа проведена оценка себестоимости поставки партий объёмом 20 000 тонн. Установлено, что при оптимизации транспортных и портовых расходов себестоимость составляет 240–290 USD за тонну (DAP Армения). В статье определены основные риски и предложены меры по минимизации транспортных расходов. В частности, сделан вывод о высокой перспективности данного направления как инструмента укрепления продовольственной безопасности и экономической интеграции стран Евразийского региона.
Подробнее:https://asue.am/upload/files/amberd/2026-year-2/3.pdf

🇬🇧 English text below 👇
ՀՊՏՀ պաշտոնական կայքում հասանելի է «Ամբերդ» մատենաշարի «ՀՀ լոգիստիկ հիմնախնդիրները Եվրամիության հետ համագործակցության համատեքստում» հետազոտությունը՝ հայերենով։
Հիշեցնենք, որ հետազոտության անգլերեն տարբերակը հրապարակվել էր ավելի վաղ։
Ավելին 👇
https://asue.am/am/news/the-amberd-publication-series
#ՀՊՏՀ #Ամբերդ #հետազոտություն
_______________________
«Logistical Challenges of the Republic of Armenia in the Context of Cooperation with the European Union" research study of “Amberd” series has been published in Armenian and is now available on the official website of Armenian State University of Economics.
We would like to remind our readers that the English version of the study was published earlier.

ՀՊՏՀ «Ամբերդ» մատենաշարը ներկայացնում է անգլերեն հետազոտության հայերեն տարբերակը

В статье анализируется проблема сокращения водных ресурсов в Армении и особенности управления ими. На основе изучения нормативно-правовой базы и институциональной структуры показано, что водное хозяйство страны функционирует в рамках взаимодействия государственных, регулирующих и частных институтов. Рассмотрены правовые основы управления водными ресурсами, деятельность Комитета по водным ресурсам, Комиссии по регулированию общественных услуг (КРОУ) и модель государственно-частного партнерства с участием ЗАО «Veolia Djur». Особое внимание уделено управлению оросительными системами и роли организаций водопользователей.
Подробнее:https://asue.am/upload/files/amberd/2026-year-2/2.pdf