WOSCU UZ

Firdavs Abduxoliqov Islom sivilizatsiyasi markazi direktori etib tayinlandi

U O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati (WOSCU) boshqaruvi raisi sifatida mamlakatimizning boy madaniy merosini asrab-avaylash va ommalashtirish borasidagi vazifasini davom ettirib kelmoqda.

U Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan boshlagan keng islohotlar tufayli “O‘zbekiston madaniy merosi” turkumidagi 70 jildlik nashriy to‘plam, “O‘zbekiston obidalaridagi bitiklar” turkumidagi 20 jild kitob-albomlar, mamlakatimiz madaniyatiga oid 10 dan ortiq eksklyuziv nashrlar, shuningdek, O‘zbekistonning qadimiy va o‘rta asrlar qo‘lyozmalari nusxalarining bir qator faksimile nashrlari chop etilishida tashabbuskor va muallif sifatida ishtirok etgan. Bu loyihalar O‘zbekiston madaniy merosini asrab-avaylash va o‘rganish, uni zamonaviy jamiyat va kelajak avlodlar uchun ochiq qilishda muhim hissa bo‘ldi. Bu ishlarning barchasini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning O‘zbekiston xalqlari madaniy merosini chuqur o‘rganish va kelajak avlodlarga yetkazishga qaratayotgan shaxsan ko‘magi va ulkan eʼtiborisiz amalga oshirib bo‘lmas edi. WOSCU jamoat va davlat tashkilotlari, ilmiy doiralar va ijtimoiy masʼuliyatli korxonalar tomonidan qo‘llab-quvvatlandi.
Firdavs Abduxoliqov butun umrini O‘zbekiston hududida islom sivilizatsiyasini o‘rganishga bag‘ishlagan atoqli tadqiqotchidir. Uning asarlarida “Katta Langar Qurʼoni”, “Husayn Boyqaro devoni”, “Ravzat us-safo”, “Temur tuzuklari”, “Qo‘zg‘almas yulduzlar kitobi”, “Zafarnoma” va “Meʼrojnoma” kabi qadimiy va o‘rta asr qo‘lyozmalariga batafsil sharh va tahlillar kiritilgan. Bu asarlar islom madaniyati haqidagi tushunchamizni boyitibgina qolmay, balki zamonaviy olim va tadqiqotchilar uchun muhim maʼlumot manbai bo‘lib xizmat qiladi.
Uning chuqur bilimi va tinimsiz mehnati natijasida “114 Qurʼon qo‘lyozmalari”, “Dunyoning buyuk Qurʼonlari” kabi salmoqli loyihalar amalga oshirilgan.
🇺🇿 woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

✨Surxondaryoda ayollar taqinchoqlari asosan nimalardan tayyorlangan?

Bezaklar asosan kumush, mayda munchoqlar, serdolik, dur va marjondan tayyorlangan.

Voha ayollari taqinchoqlarining aksariyati chetdan olib kelingan (Buxorodan). Mahalliy ustalar ham buyurtma asosida ko‘plab taqinchoqlar tayyorlagan.

📚Boshqa o‘zbek milliy liboslari haqidagi ma’lumotlarni “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” turkumidagi “O‘zbekiston muzeylari va xususiy Kolleksiyalari materiallari bo‘yicha an’anaviy o‘zbek liboslari” (XLIX jild, 2-qism) kitob-albomidan olishingiz mumkin.

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

🐎Panor buva va Xudoybergan Devonov

Muzeyda saqlanayotgan fotonegativlar to‘plami uch mingdan ziyod bo‘lgan fotosuratlar va mingga yaqin fotonegativlarni o‘zida mujassam etgan.

Mazkur to‘plam 1924 yilda shakllana boshlagan. 1939 yilda Nurullaboy saroyida viloyat o‘lkashunoslik va inqilob tarixi muzeyi ochilishi munosabati bilan muzey fondiga o‘zbek foto va kino sanʼatining otasi Xudoybergan Devonovning XIX asr oxiri – XX asr boshlarida bo‘lib o‘tgan tarixiy voqealar, Xorazmning meʼmoriy obidalari, mahalliy aholining turmush tarzi urf-odatlarini aks ettiruvchi fotosuratlar va sh**ha negativlari qabul qilindi.

BATAFSIL

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

✨O‘rta Osiyo to‘plami buyumlari va ularning to‘plovchilari

O‘rta Osiyoga daxldor buyumlarning eng qadimiysi Natalya Petrovna (familiyasi aniq emas) hamda Frantishek Kratkiy tomonidan taqdim etilgan bo‘lib, ular 1863 yilgacha yaratilgan buyumlar hisoblanadi.

Ashyolar Naprstek nomidagi muzeyga 1921 yilda keltirilgan bo‘lib, ilgari Zem muzeyining xorijiy etnografiya bo‘limi to‘plami tarkibida bo‘lgan. Yana bir eksponat to‘plami Yulius Zeyer tomonidan taqdim etilgan bo‘lib, ular muzeyning dastlabki faoliyatida ko‘rgazmaga qo‘yilgan eng qadimiy buyumlar hisoblangan.

BATAFSIL

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

📜Chexiya Respublikasi Milliy kutubxonasidagi O‘zbekiston yozma merosi

Pragadagi Chexiya Respublikasi Milliy kutubxonasida O‘zbekiston tarixiga oid yozma manbalar saqlanadi.

Chexiya Respublikasi Milliy kutubxonasidagi O‘zbekiston yozma merosi
Xususan, u yerda Somoniylar sulolasi davrida ijod qilgan, hanafiy mazhabi (islomdagi to‘rt sunniy mazhablardan biri) huquqshunosi Abul Lays Samarqandiyning (944 – 983) qo‘lyozmalari faksimilelarini uchratish mumkin.

✨«Bo‘ston al-orifin» («Oriflar bo‘stoni») qo‘lyozmasi 153 bob, 112 varaqdan iborat bo‘lib, 1628 yil bitilganligi qayd etilgan. «Kitob al-Bo‘ston» («Bog‘ kitobi») qo‘lyozmasi 160 bob, 170 varaqdan iborat bo‘lib, 1670 yil sanasi qo‘yilgan. Har ikki qo‘lyozma asosan ilm-fanning ahamiyati, islom huquqlari, mantiq to‘g‘risida bo‘lib, fatvolar bilan odob va axloq, insonlarning ota-onaga, shuningdek, hayvonlarga bo‘lgan munosabatlari haqida hikoya qiladi.

BATAFSIL

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

✨Qoraqalpoq o‘smir qizlari qanday bosh kiyimda yurishgan?

XX asr boshlarida 14–15 yoshli qizlar tanga va marjonlar bilan bezatilgan taxiyalar kiygan.

Taxiyalarning yon tomoniga munchoq yoki ingichka shoyi tasmalar qadalgan bog‘ichlar yopishtirilgan. Shoyi tasmalar kashta bilan qoplanib, munchoq va tangalar bilan bezatilgan. Qiz bolalar taxiyani ro‘molsiz kiygan.

📚Boshqa o‘zbek milliy liboslari haqidagi ma’lumotlarni “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” turkumidagi “O‘zbekiston muzeylari va xususiy Kolleksiyalari materiallari bo‘yicha an’anaviy o‘zbek liboslari” (XLIX jild, 2-qism) kitob-albomidan olishingiz mumkin.

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

👳🏽‍♀️Qoraqalpoq ayollarining kundalik bosh kiyimi nima deb atalgan?

✨Do‘ppi ustidan aylantirib o‘raladigan salla – turme qoraqalpoq ayollarining kundalik bosh kiyimi bo‘lgan.

Turme ro‘mol yoki matolardan tayyorlangan. Shahar va qishloq ayol lari turmesi shakli, o‘lchami va o‘rash uslubi bilan farqlangan.

✨Qoraqalpoq ayollarining turmesi asosan qizil shoyi yoki aydinli (to‘linoy) chitidan tayyorlangan. Faqat yoshi ulug‘ ayollar oq matodan foydalangan. Agar salla matosi aydinli bo‘lsa, u aydinli oramal deb nomlangan. Yilning sovuq mavsumida ayollar salla ustidan katta shalgish yoki sharshi ro‘moli o‘ragan.

📖Boshqa o‘zbek milliy liboslari haqidagi ma’lumotlarni “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” turkumidagi “O‘zbekiston muzeylari va xususiy Kolleksiyalari materiallari bo‘yicha an’anaviy o‘zbek liboslari” (XLIX jild, 2-qism) kitob-albomidan olishingiz mumkin.

📜Fransiya to‘plamlaridagi Movarounnahrdan keltirilgan bezakli qo‘lyozmalar

Fransiya to‘plamlaridagi Movarounnahrdan keltirilgan bezakli qo‘lyozmalar
Ushbu to'plamlarning shakllanish tarixi kutubxonaning tarixi bilan chambarchas bog'liq bo'lib, XIV asrda Luvrda 1200 dan ortiq qo'lyozmalarni to'plagan Karl V davrida boshlangan.

Birinchi fransuz qirollik kutubxonasining yaratilishi va uning keyingi asrlarda rivojlanishi Fransiyaning kitob sanʼatiga boʻlgan ishtiyoq va bilimini asrab-avaylash istagini aks ettiradi. Kutubxonaning Luvrdan Fontenbloga, keyin esa Parijga va keyinchalik Mazarin saroyiga ko‘chirilishi nafaqat kolleksiyalarni saqlashga bo‘lgan imtiyozlarni, balki kitob merosini boshqarishga yondashuvning o‘zgarishini ham ko‘rsatadi.

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

BATAFSIL

🚪Shahrisabzdagi noyob me’moriy inshoot – Amir Temur daxmasi devorida qanday bitiklar bor?

Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahridagi «Dor us-sodot» me’moriy majmuasining asosiy yodgorligi bo‘lgan Hazrati imom me’moriy majmuasi darvozaxonasi qoldiqlaridan 35 metr sharq tarafda, mutaxassislar taxmin qilganidek, Amir Temur o‘zi uchun tayyorlatgan daxma joylashgan.

Mutaxassislardan Y. G‘ulomov interyerdagi bitiklar bilan hali 1933 yildayoq tanishib chiqqan edi. Keyinchalik, 1942 yilda yodgorlik M. Masson va G. Pugachenkovalarning tadqiqotiga aylangan, jumladan, ular shunday yozgan edi: «Daxma bir kishini dafn etish uchun mo‘ljallangan, o‘zining qat’iy tusdagi ko‘rkamligi va g‘ayriodatiy hashamdorligi bilan kishini lol qoldiradi».

Batafsil bizning saytimizdan bilib olishingiz mumkin

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

✨Yevropaliklar hushtak deb o‘ylab, bozorlardan nimani sotib olishgan?

Saksoniya Davlat etnografiya to‘plamlari (SES) 2004 yili Leypsig, Drezden va Xernxutdagi uchta etnologiya muzeyining ko‘rgazmalaridan yig‘ilgan.

2010 yildan boshlab ular Drezden davlat badiiy to‘plamlari uyushmasi (SKD) tasarrufiga o‘tgan. Deyarli 300 000 ta etnografiya obyektidan iborat SES to‘plami kattaligi jihatidan Germaniyadagi shunday muzeylar orasida ikkinchi o‘rinda turadi. XIX asr oxirida asos solingan uch muzeyning har birining tarixi turlichadir.

BATAFSIL

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook

🐎Qalpoqning qadimgi skiflarga qanday aloqasi bor?

Qoraqalpoqlarning bosh kiyimi xilma-xilligi bilan ajralib turgan.
Qadimda qoraqalpoqlarda kigizdan tayyorlangan konussimon baland qalpoq–taqyalar rusum bo‘lgan. Qalpoq uchi qayrilgan konus shaklida bo‘lib, massagetlarning skif bosh kiyi miga borib taqaladi.

📖Boshqa o‘zbek milliy liboslari haqidagi ma’lumotlarni “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” turkumidagi “O‘zbekiston muzeylari va xususiy Kolleksiyalari materiallari bo‘yicha an’anaviy o‘zbek liboslari” (XLIX jild, 2-qism) kitob-albomidan olishingiz mumkin.

🇺🇿woscu.org 🇺🇿 legacy.uz 📷Instagram 📺Youtube 💬Facebook