Kikiboo

ဖုဘူၣ်သၣ်မ့ၢ်တ့ၢ်မီပထြုၣ်သဝီခိၣ်နၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲအိၣ်မူအခါထီဘိအဝဲဃဲၤယုၤက့ၤဖိလံၤတဖၣ်ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤအသးလၢပျၢၤတဖၣ်ဘၣ်အါမးဒ်အဝဲလဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. အတၢ်တဲယုၤဖိလံၤတဖၣ်ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤလၢအကဲထီၣ်အသးနီၢ်နီၢ်လၢပျၢၤတဖၣ်အကျါပၣ်ဃုၥ်ဝဲဒီးလၢၢ်မုၢ်လၢအအိၣ်ဘူးဒီးမီပထြုၣ်သဝီတဖျၢၣ်အဂ့ၢ်ဒီးဖဲအဝဲတဲဝဲတဘျီလၢ်လၢ်တၢ်ကဲထီၣ်အသးလၢအပူၤကွံၥ်ၦဲၤနံၣ်ၦဲၤလါန့ၣ်တတဲဖျါဝဲဘၣ်, တိၢ်နီၣ်ဝဲတဘၣ်လၢၤဘၣ်. အမိၢ်အပၢ်အဖံအဖုလၢညါတဖၣ်တဲယုၤစ့ၢ်ကီးအီၤ, ဘၣ်ဆၣ်အဝဲသ့ၣ်တကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်, တဲယုၤဒၣ်အီၤလၢထးခိၣ်တဆီဘၣ်တဆီဒ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃဲၤတယုၢ်အံၤဖါတံၢ်ဟဲနရ့ၣ်လဲၤမၤန့ၢ်လၢဖုဘူၣ်သၣ်အအိၣ်ဒီးဃဲၤယုၤကဒီးၦၤတဆီန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တခီဟဲအသးဒ်အံၤ-လၢပျၢၤန့ၣ်မီပထြုၣ်သဝီအပူၤဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်အဖျၢၣ်နွံဆံ, လၢအကျါၦၤပိၥ်ခွါအိၣ်ဝဲတဂၤ, အမံၤလၢ "သံးနိရိၤ", မ့ၢ်ၦၤလၢအအိၣ်လၢထူၣ်လၢၢ်တခီလီၤ. အဝဲဒၣ်လဲၤလီၤဆူဖီးတီၢ်-ကနဲဃီ, ဒီးတုၤမ့ၢ်အဟဲက့ၤတုၤဖဲတၢ်မဲထၣ်န့ၣ်အဝဲလဲၤအီသံး, ၦၤလၢညါခါန့ၣ်ဒၢအီၣ်သံးလၢဝၣ်ပီၤပူၤ, ဒီးအခါဖဲန့ၣ်ဘၣ်လၢတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အီသံးဖဲတၢ်မဲထၣ်န့ၣ်တလၢၥ်ဘၣ်အဃိအဝဲဟဲက့ၤဝံဝဲလၢဝၣ်ပီၤတဖျၢၣ်အပူၤ, ဟဲက့ၤခီခီ, အီဝဲဒီးအသံးတပီၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဟဲက့ၤခီဂၥ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢၢ်မုၢ်ဖဲန့ၣ်တဖျၢၣ်, အဝဲဟဲက့ၤတခီခီ, အီဒီးအသံးဒီးတုၤမ့ၢ်အတုၤဖဲလၢၢ်မုၢ်အခီၣ်ထံးန့ၣ်အခီၣ်တပျၥ်အဃိအဝဲလီၤဃံၤဒီးအသံးတပီၤသ့ၣ်ဖးဒီးလီၤဆံၣ်ဝဲဒၣ်စီဖ့ကလ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအသံးလီၤဆံၣ်လၢၥ်အခါကွၢ်ဝဲလၢအကပၤတခီအိၣ်ဒီးလၢၢ်မုၢ်အဃိအဝဲ
စးထီၣ်ဆိၣ်ဝဲဒၣ်, "လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်, ထံကစၢ်ကီၢ်ကစၢ်မၤလီၤဆံၣ်ကွံၥ်ယသံး, ယအီတလၢအီဒံးဘၣ်." ဆိၣ်ဝဲအကလုၥ်ကလုၥ်လၢၥ်တၢ်ဆိၣ်, ဒီးတဘျီဃီဖဲန့ၣ်တၢ်ကလုၢ်သီၣ်ထီၣ်လၢလၢၢ်မုၢ်အဒီခိၣ်ဒီးတဲဘၣ်အီၤလၢ, "အိၣ်ခိးပၥ်စၢၤယၤဧီၢ်,ယကအီၣ်မ့ၤတဘျီဒံး, ယတမၤကမၣ်နၤနီတမံၤဘၣ်. နဆိၣ်ညီယၤဒ်န့ၣ်ဘၣ်လဲၣ်." အန့ၣ်တဘျီအဝဲကွၢ်ထီၣ်တၢ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အိၣ်အလီၢ်ဒီးထံၣ်စိဝဲၦၤဒီမါဝၤခံဂၤ, အိၣ်ဒီးအဖိတဂၤ, ဆ့ၣ်နီၤအီၣ်မ့ၤသၦၢ်ကတၢၢ်လီၤ.

တဘျီဃီအဝဲပျံၤထီၣ်တၢ်က့ၤကရီကွံၥ်ဝဲဒီးတုၤမ့ၢ်အနုၥ်လီၤဆူသဝီပူၤတတီၤဘၣ်တတီၤက့ၤတဲဘၣ်သဝီဖိတဖၣ်လၢ, "သုမ့ၢ်ထံၣ်ၦၤဟဲက့ၤလၢယလီၢ်ခံတဂၤဂၤဒီးမ့ၢ်သံကွၢ်ဝဲလၢ-မ့ၢ်သုထံၣ်ဘၣ်ၦၤတဂၤဂၤဧါ-န့ၣ်တဲလၢတထံၣ်ဘၣ်ဧီၢ်." တဲဝဲဒ်န့ၣ်, ဒီးအဝဲက့ၤတဲဘၣ်ၦၤသဝီဖိတဟံၣ်ဝံၤတဟံၣ်, အါတက့ၢ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ၦၤမိၢ်လုပၢ်လၢ်ဖိလီၤ. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်မၤမူးဧိၤလီဧိၤ, မ့ၢ်မၤဘူၣ်မၤဘါတဘျီဘျီမၤဝဲဖဲသဝီအကံၢ်သးပျီဖးလဲၢ်, ကိးဝဲလၢ "ဒ့ၣ်မိၢ်ထူပျီ" တဘ့ၣ်အပူၤဒီးတဘျီလၢ်လၢ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်မၤဘူၣ်မၤဘါ, မၤမူးမၤလီန့ၣ်လဲၤဟံးန့ၢ်ဆိလီခီလၢလၢၢ်မုၢ်လၢအဘူးဒီးသဝီတဖျၢၣ်န့ၣ်အပူၤသ့, လီခီ, နီၣ်တၢၤ, သပၢၤသ့ဒီးအဂၤအိၣ်ဝဲအါမးလီၤ. တုၤမ့ၢ်မူးမ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်မၤဘူၣ်မၤဘါမ့ၢ်ဂ့ၤဝံၤတစုအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်လဲၤဆှၢကဒါက့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်ၦၤတနီၤကွၢ်လီခီဖဲန့ၣ်တဖၣ်ဂ့ၤအဃိလဲတ့ၢ်ဝဲဒီးအလီခီ, တနီၤမၤသ့ၣ်ဖးဘၣ်ဝဲဒီးတနီၤတလဲၤဆှၢက့ၤဝဲဘၣ်. အဃိလၢခံက့ၤအိၣ်ယံၥ်ယံၥ်အဝဲသ့ၣ်လဲၤဃုက့ၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တဘၣ်လၢၤဘၣ်. လီခီ, နီၣ်တၢၤ, သပၢၤသ့ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂၤတဖၣ်ကျၢၢ်အီထီလၥ်ကွံၥ်အသးဒီးကဲထီၣ်က့ၤလၢၢ်ခဲလၢၥ်န့ၣ်လီၤ. ‘ီးမ့မ့ၢ်သံးနိရိၤတဂၤမၢၦၤလီစၢၤအီၤတၢ်ဝံၤဒီးက့ၤကွံၥ်ဝဲတတီၤဘၣ်တတီၤဆူကထီနံၣ်သဝီန့ၣ်လီၤ.

ဖဲသံးနိရိၤက့ၤပူၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ဒီးၦၤဖုၦၢ်တဂၤဟဲပၢၢ်ထီၣ်-တၢ်ဖုၦၢ်အဝဲန့ၣ်ကူဒီးယၣ်အ့လ့, ‘်သိးဒီးပယီၤသးၦၢ်လၢပျၢၤတဖၣ်ကူဝဲအသိး, ကၤဒီးဆ့ကၤတဲၥ်ပီၥ်, အခိၣ်ဖၢၣ်တခီအိၣ်ဒီးအနၢ်ကုဖိတဘ့ၣ်-ဟဲဒီးသံကွၢ်ဝဲဒၣ်, "မကၢၥ်မ့ၢ်သုထံၣ်ဘၣ်ၦၤဟဲက့ၤတဂၤဂၤဧါ." ၦၤသဝီဖိတဖၣ်တဲဘၣ်အီၤလၢ,"တထံၣ်ဘၣ်." ဟဲက့ၤတိကီၣ်ၦၤတဂၤဂၤဧီၢ်အတၢ်တဲဘၣ်အီၤလၢတထံၣ်ဘၣ်, ခံဂၤဂၤဧီၢ်တထံၣ်ဘၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. အဝဲဟးသံကွၢ်ၦၤတဟံၣ်ဝံၤတဟံၣ်, လဲၤဝဲတုၤအတုၤလီၤဆူသဝီအကတၢၢ်မီပထြုၣ်ထၣ်တခီန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်သံးနိရိၤတခီက့ၤဒီးပျံၤတၢ်အဃိခီဂၥ်ဝဲပီချိကျိ, ဒီးမ့မ့ၢ်တၢ်ဖုၦၢ်တဂၤန့ၣ်တခီလူၤဃိၢ်အီၤတချုးဘၣ်အဃိဟဲက့ၤကဒါက့ၤ, ဟဲက့ၤတုၤလၢဒ့ၣ်မိၢ်ထူပျီဖးလဲၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢပျီဖးလဲၢ်အဃၢၤန့ၣ်အိၣ်ဒီးၦၤဟံၣ်တဖျၢၣ်, လၢဟံၣ်ကိၥ်လၥ်ဒ့တခီအိၣ်‘ီးဆၢၣ်တဖျၢၣ်-ၦၤန့ၣ်လဲၤဆ့ၣ်နီၤလၢဆၢၣ်ခိၣ်ဒီးတဲဝဲဒၣ်လၢ, သါကသံကွၢ်သုခဲအံၤ-တဲသါတီတီ-ၦၤဟဲက့ၤမကၢၥ်မ့ၢ်သုထံၣ်ဘၣ်တဂၤဂၤဧါ. "တထံၣ်ဘၣ်နၤ" ၦၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်လီတၢ်တဘျီလီမူၤလီနီၢ်ဝဲစ့ၢ်ကီးလီၤ. အဝဲသံကွၢ်ဝဲဒ်န့ၣ်တဝီ, ခံဝီတုၤလၢသၢဝီဒီးၦၤဖဲန့ၣ်တဖၣ်တဲဆၢအီၤလၢ, "တထံၣ်ဘၣ်." အဝဲတဲဒၣ်ၦၤကညီကျိၥ်လီၤ, မ့ၢ်ဒၣ်ၦၤကညီတဂၤလီၤ.

လၢခံကတၢၢ်အဝဲတဲဘၣ်ၦၤဖဲန့ၣ်လၢ, သုမ့ၢ်တဲသါတီတီန့ၣ်တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်, သုမ့ၢ်လီသါဒုန့ၣ်သါက့ၤမ့ၢ်ပူၤတၢ်ကမၤအသးဒီးသုဒ်လဲၣ်န့ၣ်သုကသ့ၣ်ညါဘၣ်ယၢၥ်. အန့ၣ်တဘျီစးထီၣ်ဖဲတၢ်တနၤဃီလၢအဝဲက့ၤပူၤအနံၤန့ၣ်ၦၤသံဝဲဒီသဝီ, ၦၤသံသၦၢ်တၢၢ်ခူၣ်လီၤလိၥ်သးတနၢၤလၢၤဘၣ်. ကယဲၢ်မ့ၢ်ၦၤလၢအလီဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်သံဆိတစဲး, မ့မ့ၢ်ၦၤလၢအအိၣ်စီၤစုၤတဖၣ်တခီသံစဲၤခံတစဲး-အိၣ်ဒီးသံဒၣ်အတၢ်ဒ်န့ၣ်လီၤ. တဆူးတဆါနီတမံၤဘၣ်. ဒီးဖဲန့ၣ်သဝီဖိတဖၣ်ပျံၤထီၣ်တၢ်အဃိဃ့ၢ်အိၣ်ကွံၥ်ဆူတၢ်လီၢ်အဂၤဒီးသဝီဟးဂီၤဝဲဒီတဖျၢၣ်ညါလီၤ. ဖဲသဝီဟးဂီၤအခါဟံၣ်ခိၣ်အိၣ်ဝဲနွံဆံတီတီလီၤ.

မီပထြုၣ်သဝီအိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢတနီသရံၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ပီချိဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ. ခဲအံၤသဝီကဲထီၣ်သဝီဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လံ. ပမ့ၢ်လဲၤဟးဆူသဝီပူၤဒီးကွၢ်ထီၣ်တၢ်လၢမုၢ်ထီၣ်တခီန့ၣ်ပကထံၣ်ဘၣ်လၢၢ်မုၢ်စးထီၣ်အသးလၢမုၢ်ထီၣ်ဆူမုၢ်နုၥ်တကပၤ, ဒီးလၢမုၢ်နုၥ်တကပၤအကတၢၢ်တခီန့ၣ်လၢၢ်မုၢ်လီၤဒ့စ့ၤအဃိဖျါလၢအအိၣ်လီၤဆီတဖျၢၣ်, ဘၣ်ဆၣ်အခီၣ်ထံးန့ၣ်စဲဘူးလိၥ်အသးအဃိၦၤလ့ၢ်လိၤလ့ၢ်ထီၣ်သ့ဝဲလီၤ.

#ၦၤသဝီဖိအတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ထွဲဒီးလၢၢ်မုၢ် | လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်အဝဲန့ၣ်ဒုးမံမီၢ်ၦၤတၢ်ဆူၣ်ဒိၣ်မး, ၦၤမ့ၢ်မံမီၢ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်တဲဘၣ်ၦၤထဲၦၤဘၣ်ဘါတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်, ၦၤဘၣ်မၤတၢ်ဂ့ၤ, ၦၤသုတကဲးပသူကဲးပလီတဂ့ၤ, အီသံးအီမ့ၤတဂ့ၤ, ဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်တဂ့ၤ-အဝဲဒၣ်အဲၣ်ဒိးထဲၦၤကမၤတၢ်ဂ့ၤတၢ်ဝါလီၤ. ၦၤမံမီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးအဒီမါဝၤခံဂၤ, ဃုၥ်ဒီးအဖိတဂၤ-လၢအပူၤကွံၥ်န့ၣ်ၦၤမံမီၢ်လၢအဖိအိၣ်တဂၤဒ်လီၤ, လၢခံၦၤမံမီၢ်ကဒီးလၢအဖိ
အိၣ်ခံဂၤလံ. အဝဲဒၣ်တဲဘၣ်ၦၤလၢအဝဲဒၣ်န့ၣ်လဲၤထီၣ်ၦၢ်ဒီးလၢၢ်မုၢ်ကွီကီၥ်အဖိမုၣ်န့ၣ်လီၤ.

မိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သိၣ်အဖိအလံၤလၢ-ဆိၣ်တၢ်တဂ့ၤ, အိၣ်န့ၣ်ဟးကိးပသူကိးပလီတဂ့ၤ. အဝဲသ့ၣ်မံမီၢ်ဘၣ်လၢၦၤဒီဖိမိၢ်ဖိပၢ်သၢဂၤလၢတဘျီသံးနိရိၤထံၣ်ဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဝဲလၢၦၤကိးပလူပလီဒီးဆိၣ်တၢ်ထုတၢ်ဘၣ်, သံးဧိၤဂၥ်ဧိၤန့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဝဲလ့ၤတက့ၤဘၣ်. တဘျီၦၤသဝီဖိဃ့သံးလၢအီၤ, လၢၦၤကစၢၢ်ခိၣ်မိၢ်လုပၢ်လၢ်တခီၦၤဒွဲၣ်ပနဲ, ၦၤဃ့ဒီးၦၤတဲလၢၦၤကဖီၣ်ကသံၣ်, ၦၤအဲၣ်ဒိးသံးထဲတပလီဧိၤလီၤ. ၦၤဃ့ဒိသံးလၢအီၤမ့ၢ်လၢတၢ်လီၢ်အဝဲန့ၣ်ၦၤဃုသံးဘူးဘူးတညီဘၣ်. တုၤမ့ၢ်ၦၤဒိထီၣ်သံးဒီးသံးဟဲယွၤလီၤအခီၣ်ထံးတပလီန့ၣ်မ့ၢ်သံးမူၤမူၤနီၢ်နီၢ်လီၤ. န့ၢ်ဒၣ်ထဲတပလီဧိၤလီၤ. မ့မ့ၢ်အဂၤလၢအဟဲယွၤလီၤတဖၣ်ကဲထီၣ်က့ၤထံခဲလၢၥ်, တနၢသံးနီတစဲးလၢၤဘၣ်. ဝံၤဒီးတၢ်လၢသံးန့ၣ်နမ့ၢ်ပှ့ၤလၢတၢ်မဲထၣ်တခီဒီးဟဲက့ၤစိၥ်ခီဂၥ်ဘၣ်လၢၢ်မုၢ်န့ၣ်အရီၢ်ဟးဂီၤတဘျီဃီလီၤ, ဘျါသံဘျါစိၢ်တဘျီဃီလီၤ.

တဘျီသဝီဖိတဂၤလဲၤဖဲးအီၣ်ခုးလၢကစၢၢ်ကပၤ, ဘူးဒီးလၢၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲအဘုဘၣ်ထီၣ်အခါထိၣ်ဖှံးဂီၢ်မုၢ်လီၤအီၣ်အဘု, ယံၥ်ယံၥ်မၤဝဲတနၢၤလၢၤဘၣ်အဃိအဝဲဆိၣ်ဘၣ်ထုဘၣ်တၢ်, ဆိၣ်ဝဲယံၥ်ထီၣ်ဒီးဘၣ်ဖဲအမံအိၣ်ဘှံးလၢမုၢ်ဆါခီအခါတၢ်ဒဲအကိၥ်ပူၤတထံၣ်, အဝဲစီၣ်ထီၣ်အမဲၥ်ကွၢ်ဃီၤလၢအပၢ်တခီအိၣ်ယံၤဒီးအီၤ
ဝံၤဒီးအဝဲမံကဒီးဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဟဲဒဲကဒီးအထးခိၣ်တထံၣ်, အဝဲကွၢ်ဃီၤအပၢ်နၥ်သက့အပၢ်တအိၣ်ဘူးဒီးအီၤဘၣ်. တုၤမ့ၢ်အၦဲၤထီၣ်သၢဝီတဝီအခါအဝဲဂဲၤဆၢထၢၣ်တဲဘၣ်အပၢ်, "ပါ, ပမံဘီဒီးနဒဲပထးခိၣ်"ဒီးအပါတဲဆၢအီၤ, "ယအိၣ်ဒီးနၤဘူးဧါ. ယအိၣ်ဒီးနၤဖးယံၤညါယဒဲနထးခိၣ်တုၤဧါ, ဝဲန့ၣ်ဆိၣ်တၢ်အါအါဒီး,"ၦၤလၢအအိၣ်လၢမီပထြုၣ်အပူၤဒီးစံးဝဲလၢတၢ်ဒဲအထးခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဖုနိ, ဖုဂ့ၤဝါ,ဖါတံၢ်ဒါပိၣ်, ဖါတံၢ်ဖီသံခဲလၢၥ်လွံၢ်ဂၤန့ၣ်လီၤ.

ဝံၤဒီးဖဲ ၁၉၉၄-၉၅ နံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်မၤစ့ၢ်ကီးအသးတဘျီန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ၦၤဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပိၥ်မုၣ်ဖိသၣ်အိၣ်ခံဂၤ, အဟံၣ်အိၣ်တယံၤဒီးလၢၢ်မုၢ်ဘၣ်. အဒိၣ်တဂၤအမံၤမ့ၢ်နီၢ်ယိယိၣ်, အပၢ်အမံၤလၢဖါတံၢ်သ့တ့ၣ်, အိၣ်ဟဲလၢစီဃ့တခီန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တနံၤအဝဲသ့ၣ်လဲၤဃုအီၣ်သ့ၣ်မုၣ်ဒ့လၢၦၤသံၣ်ပူၤဒီးဖဲအထီၣ်လၢတၢ်ပျိၢ်ခိၣ်အခါကွၢ်စိဃီၤဝဲဒၣ်လၢၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢဖိသၣ်အကျိၥ်အကျၥ်တခီဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲ-ဖဲအဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢစီဃ့န့ၣ်အိၣ်ဒီးတလၢၤတဖၣ်အဃိၦၤတ့ထီၣ်ဃိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဖဲအံၤဃိၣ်တအိၣ်ဘၣ်, ဒီးအဝဲတဲန့ၢ်အပုၢ်လၢ, "အၢကိကိ, လၢၢ်မုၢ်အဝဲအံၤမ့မ့ၢ်ဒ်သိးလၢတလၢၤအကျါဒုတလၢၤကဘါဝဲပၢပၢ, ကဘှီထီၣ်ဒီးဃိၣ်ဒံး", အဝဲသ့ၣ်တဲတၢ်န့ၣ်ဝံၤဒီးလဲၤဝဲတခါခံခါဒီးကွၢ်ထီၣ်တၢ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အဒီခိၣ်န့ၣ်ထံၣ်ဝဲလၢၦၤတဂၤ, သိးဒီးတၢ်အဝါထီၣ်လၢလၢၢ်မုၢ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခံဂၤကွၢ်ကီဝဲဒ်န့ၣ်, ကွၢ်ဝဲယံၥ်ယံၥ်တဘျီတၢ်ပျံၤလီၤဘၣ်အဝဲသ့ၣ်ဒ်လဲၣ်တဲတဘၣ်ဘၣ်. တၢ်ဖုၦၢ်အဝဲန့ၣ်ထီၣ်လၢၢ်မုၢ်ဒီးဖဲအတလၢထီၣ်လၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်အခါလီၤမၢ်ဝဲဖဲန့ၣ်လီၤ. အန့ၣ်တဘျီအဝဲသ့ၣ်ပျံၤထီၣ်တၢ်ဒီးတၢၤလီၤကွံၥ်အသ့ၣ်မုၣ်ဒီးအဃဲၥ်ဝံၤက့ၤဃ့ၢ်ဆူအပၢ်အအိၣ်, ဟဲက့ၤတဲဘၣ်အပၢ်ဘၣ်ဆၣ်အပၢ်တနၥ်ဘၣ်.

လၢခံက့ၤတၢ်မၤကဒီးအသးတဘျီန့ၣ်လီၤ. နီၢ်ကျၢၤဒီးနီၢ်လါထူအဟံၣ်အိၣ်ဘူးဒီးလၢၢ်မုၢ်အခီၣ်ထံးလီၤ. တၢ်ဖိသၣ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခံဂၤလီၢ်လီၢ်န့ၣ်ဟဲက့ၤထီၣ်လၢသဝီပူၤတခီ-အဝဲသ့ၣ်ထံၣ်ကဒီးတၢ်တဂၤလီၢ်လီၢ်က့ၤထီၣ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်ဒီးတဲလိၥ်အသး, "အၢ, တၢ်တဂၤက့ၤထီၣ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်," ဖဲန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ကီဝဲ, ဘၣ်လၢဖါတံၢ်ကွီခိၣ် (ဖါတံၢ်ကွီခိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်တံဟဲနရ့ၣ်အတခွါလီၤ) ဟဲဘၣ်အတီၤန့ၣ်လီၤ. ၦၤဖိသၣ်ဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်ခံဂၤန့ၣ်ကိးဃီၤမုၢ်ဂၢ်လါထူလၢ, "အၢၣ်မုၢ်ဂၢ်, အၢၣ်မုၢ်ဂၢ်နကွၢ်စါ, တၢ်တဂၤက့ၤထီၣ်ဆူလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်," အဝဲပၥ်ဖုးအသးဒီးတဲဝဲ, "မတၤလဲၣ်." ထဲန့ၣ်တဘျီအဝဲသ့ၣ်ကိးဃီၤအီၤ, "ဟဲလၢအံၤ, ကွၢ်လၢအံၤ" မုၢ်ဂၢ်တဂၤဟဲဃီၤဒီးထံၣ်စ့ၢ်ကီးၦၤတဂၤက့ၤထီၣ်လၢလၢၢ်မုၢ်အခိၣ်စိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖါတံၢ်ကွီခိၣ်တခီစံးဝဲ, "တၢ်ဖိသၣ် ခံဂၤန့ၣ်တဲဝဲလၢသါထံၣ်တၢ်တဂၤန့ၣ်ဒီးယကွၢ်, ဒုးနဲၣ်ယၤဒီးအစုမုၢ်, လၢယမဲၥ်သၣ်အဃၢၤဘၣ်ဆၣ်ယတံၣ်
ဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်တဲဝဲလၢတၢ်တဂၤက့ၤထီၣ်ဖဲန့ၣ်မလဲၣ်. အဝဲသ့ၣ်ပိၥ်မုၣ်သၢဂၤတခီထံၣ်ဝဲ, ယဲတခီယတထံၣ်ဘၣ်. ယံၥ်ယံၥ်ဒီးယတဲထီၣ်, လၢတၢ်ထံးထၣ်တကလုၥ်န့ၣ်မီၤ,-လၢၢ်မုၢ်အကစၢ်, ထံကစၢ်ကီၢ်ကစၢ်ဧၢ, ဒုးထံၣ်ယၤတဘျး, ယကအိၣ်မူမၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤယသးလီၤ-ယတဲဒ်န့ၣ်တဘျုးဘျီဘၣ်ဆၣ်ယတထံၣ်ဘၣ်. ယံၥ်ယံၥ်တၢ်တဂၤန့ၣ်ဟါမၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်သၢဂၤဧီၢ်က့ၤဆူအဟံၣ်န့ၣ်လီၤ."

__________
References : ကညီတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤတဖၣ် Karen Folklore ©Drum Publication Group www.drumpublications.org

ကညီမုၣ်အတၢ်သူတၢ်ၦိၤမၤတ့ၢ်အသးလီၤလိၣ်လီၤလးလၢအပူၤကွံၥ် အနံၣ်တကယၤဘျဲၣ်ဖဲယိၤစီၤပၤယဲၢ်ဂၤတဂၤ, လၢအမ့ၢ်ဖါကူးလးကၠီပၢတၢ်အစိၤန့ၣ်လီၤ.

တဘျီန့ၣ်တၢ်မၤအသးလၢကညီကစၢၢ်ခိၣ်ဖိသဝီအိၣ်တဖျၢၣ်, အိၣ်လၢကီၢ်မုၢ်တြီၤတကပၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်အကတီၢ်ဖဲၦၤမၤဘုမၤဟုဝံၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၤစှၤဒီးလၢခုးပူၤန့ၣ်အိၣ်က့ၤဒၣ်ထဲခုၣ်ခိၣ်နွဲၣ်ခိၣ်ဒီးဘဲတဖၣ်လၢတၢ်ကလဲၤမၤန့ၢ်ဆှိးန့ၢ်က့ၤအီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ခုးတုၥ်ဖီဘီအဆၢကတီၢ်အဃိနီၢ်နွဲၤဒီးအတခွါမုၣ်ခံဂၤကွဲလိၥ်အသးဒီးပိၥ်ထီၣ်လိၥ်အခံလၢကလဲၤဆှိးက့ၤအဘဲလၢသံၣ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဆှိးသကိးဘဲခံဂၤဘူးလိၥ်အသးအဆၢကတီၢ်လၢတၢ်တပၥ်သးအပူၤန့ၣ်လီၤ ဂၥ်ဒ်တၢ်ကပီၤထီၣ်မျၥ်ကလၥ်တထံၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ခံဂၤအဘၢၣ်စၢၤ, ဒီးတၢ်သီၣ်ဖးဒိၣ်ဒ်လီဖျးတၢ်တထံၣ်ဝံၤဒီးဒီတခွါမုၣ်ခံဂၤလီၤဃံၤသံသယူၥ်ဘၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. တုၤအဖုးသံနီၣ်ထီၣ်ဒီးကွၢ်လီၤအလိၤစဲထဲတၢ်သွံၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါဝဲလၢလီဖျးဘၣ်အီၤ အဃိတတဲတၢ်နီတမံၤလၢၤဘၣ်ဒီးက့ၤသကိးဝဲဆူအဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢခံတယံၥ်ဘၣ်ဒီးနီၢ်နွဲၤဒီးအတခွါမုၣ်ခံဂၤအံၤဒၢထီၣ်ဒီးလၢခံက့ၤန့ၣ်ဆံးစၢ်ထီၣ်အဖိန့ၣ်လီၤ. နီၢ်နွဲၤအဖိမ့ၢ်အပိၥ်မုၣ်ဒီးယုၢ်န့ၢ်ဝဲအမံၤလၢမုၢ်ယဲၤဖဲ, မ့မ့ၢ်အတခွါမုၣ်ဆံးစၢ်ထီၣ်ဝဲအဖိခွါဒီးယုၢ်န့ၢ်ဝဲအမံၤလၢစီၤလၢ်လီၤ.

ကညီမုၣ်ဖိမုၢ်ယဲၤဖဲအတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်မ့ၢ်မးတၢ်လီၤဆီလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးၦၤလၢအဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်ဃၢၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအအိၣ်ဖျဲၣ်အခါတၢ်ဟဲကပြုၢ်လီၤသတူၢ်ကလၥ်လၢဟံၣ်ပူၤလီၤဂၥ်ဒ်မုၢ်ဆါတၢ်ကပီၤတြၢၢ်ကလၥ်အသိးန့ၣ်လီၤ. ပၢ်ထံၣ်ဝဲလၢမါအိၣ်ထီၣ်ဒီးအဟုးအသးအံၤလီၤဆီ, ဒီးအိၣ်ဖျဲၣ်အဖိလီၤဆီစ့ၢ်ကီးအဃိသ့ၣ်ညါဝဲလၢအဖိအံၤမ့ၢ်တၢ်သူတၢ်ၦိၤအဖိန့ၣ်လီၤ.

ဖိမုၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝံၤကပီၤထီတီၢ်ဒီတဂၤ, ကပီၤဘၣ်အပၢ်အမဲၥ်တမုၥ်အဃိဘိၣ်ဘၢဝဲလၢယၣ်ဝါတဘ့ၣ်ဘၣ်ဆၣ်တလီၤဘၢဘၣ်. ဘိၣ်ဘၢဝဲပၢၢ်တုၤလၢယၣ်ဝါနွံဘ့ၣ်ဒၣ်လဲၥ်ကပီၤဒၣ်အတၢ်လီၤ. ဖိသၣ်မုၣ်အံၤအမိၢ်ဒုးအီအနုၢ်ဒီးယူၢ်လီၤဝဲန့ၣ်အကိၥ်ယူၢ်ကတြ့ၣ်ဒ်လီဝၢ်ဒံးအသိး, မ့ၢ်ဟီၣ်ထီၣ်အနၢ်သကၤထံးကတြ့ၣ်, ချံးစုဝံၢ်ခီၣ်ဒၣ်လဲၥ်ကတြ့ၣ်ကတြိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. တုၤအဒိၣ်ထီၣ်ဒီးအတၢ်ကပီၤတဖၣ်စှၤလီၤဝဲတစဲးဘၣ်တစဲးဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်အတၢ်ကပီၤဖဲအကိၥ်ယူၢ်တခါန့ၣ်တလီၤစှၤဝဲဒၣ်ဘၣ်. ဖဲအဒိၣ်ထီၣ်ဟးသ့အဆၢကတီၢ်လဲၤလီၤလုၢ်ဘၣ်ဝဲထံလၢထံကျိဖဲၣ်လ့ၤအပူၤလီၤ. ထံကျိဖဲၣ်လ့ၤမ့မ့ၢ်ထံကျိလၢအဆံးဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်လၢမုၢ်ယဲၤဖဲဟဲလုၢ်ဘၣ်အီၤဖဲအဟးသ့ထီၣ်အဆၢကတီၢ်အဃိလၢခံက့ၤတၢ်စံးဝဲလၢထံမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤလီၤဆီဒိၣ်န့ၢ်ဒံးထံကျိဖိအဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တချုးဆီဖါအိၣ်အိဒံးဘၣ်န့ၣ်ဒ်ကစၢၢ်ခိၣ်ဖိအလုၢ်အလၢ်အသိးမုၣ်ကနီၤဖိၣ်သၣ်ခွါတဖၣ်ဂဲၤဆၢထၢၣ်ဆုအီၣ်ဖီအီၣ်ဒီးဒွဲၣ်လီၤမ့ၣ်အူလၢဆၢၣ်ခီၣ်ထံးန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်မုၣ်ကနီၤဖိမုၣ်ယဲၤဖဲန့ၣ်ဖဲအယီၢ်ဘုမ့ၢ်ဂ့ၤ, ဃၤဘုမ့ၢ်ဂ့ၤဝံၢ်ထီၣ်ဝံၢ်လီၤအစုဒီးအတံၥ်လၥ်ကပီၤဆဲးအဃိတလိၣ်လၢၤမ့ၣ်အူဘၣ်ဒီးကွၢ်လီၤဆၢၣ်ပူၤဖျါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကစၢၢ်ခိၣ်ဖိအလုၢ်အလၢ်အသိးဂဲၤဆၢထၢၣ်ဆုအီၣ်တိၢ်အီၣ်, ဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်, အီၣ်ဝံၤဘိၣ်မ့ၤစှၢၤထံဒီးထၢနုၥ်လီၤဝဲလၢကုဖိပူၤဝံၤလဲၤသကိးဆူတၢ်မၤဒ်အဂိၤမီၣ်တဖၣ်အသိးလီၤ.

တၢ်စံးဝဲလၢယိၤကလုၥ်ဒိၣ်အံၤမၤသံစီၤခိၣ်ဆံဖဲဝ့ၢ်ကံၢ်မဲဝံၤအလီၢ်ခံဒ်စီၤခိၣ်ဆံဆိၣ်ဃီၣ်ပၥ်အဝဲသ့ၣ်အသိးသူၣ်ထီၣ်အထံအကီၢ်အခူအဝ့ၢ်တကျၢၤနီတဘျီလၢၤဘၣ်. မ့ၢ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤသကိးဝဲလၢကသူၣ်ထီၣ်အထံအကီၢ်အခူအဝ့ၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ်တမျိၤတမျၥ်, တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်ထီၣ်ကိးဘျီဒဲးဒီးအတၢ်မၤန့ၣ်တကဲထီၣ်နီတဘျီလၢၤဘၣ်. ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်တၢၣ်ပီၣ်လိၥ်အသးဒီးစံးဝဲ, "ဒ်ၦၤဂုၤၦၤဂၤသူၣ်ထီၣ်အထံအကီၢ်န့ၢ်အသိးန့ၣ်ပဝဲစ့ၢ်ကီးပသူၣ်ထီၣ်ကဘၣ်န့ၢ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကျဲလၢပတသ့ၣ်ညါဘၣ်န့ၣ်တၢ်လိၣ်ကအိၣ်ဒီးၦၤလၢကျဲတဘိဘိလံ." အန့ၣ်ဒီးဒ်ၦၤအါဂၤအတၢ်ဘၣ်သးအသိးလဲၤစုၥ်ကွၢ်ကၢ်ကွၢ်ဝဲလၢအဝံအမီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ဝံစံးဘၣ်အဝဲသ့ၣ်, "သုခူသုဝ့ၢ်သုဘီသုမုၢ်အံၤဒ်သိးသုသူၣ်ထီၣ်အီၤကန့ၢ်ဒီးဂၢၢ်ကျၢၤကန့ၢ်အဂီၢ်သုကဘၣ်လုၢ်ထီၣ်အီၤလၢၦၤမုၣ်ကနီၤဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ.

သုမ့ၢ်တလုၢ်ထီၣ်အီၤလၢပိၥ်မုၣ်လၢအလီၤဆီကတၢၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ချၢတဂၤအံၤအသွံၣ်ဘၣ်ဒီးလ့ၤတက့ၤသုကီၢ်အံၤတၢ်မုၣ်တၢ်ခုၣ်တအိၣ်နီတဘျီလၢၤဘၣ်. ဘၣ်တဘၣ်လၢသုမိၢ်ပၢ်ဖံဖုအစိၤန့ၣ်သုကမၤဆူၣ်မၤစိးမၤကိၢ်မၤဂီၤန့ၢ်ကီၢ်အဝဲအံၤတကးဘၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်သွံၣ်တၢ်စီၤလၢအဆိၣ်ဃီၣ်မၤလိၥ်သုကအိၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. သုမ့ၢ်ဟံးန့ၢ်ပိၥ်မုၣ်အဝဲအံၤဒီးမၤခုၣ်မၤကဘးက့ၤသုထံသုကီၢ်န့ၣ်သုကီၢ်အံၤကဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်က့ၤဒီးသုလိၣ်သုပၤကဂၢၢ်ကကျၢၤဒီးသုကဘီၣ်ထီၣ်ညီထီၣ်န့ၣ်လီၤ." ဝံစံးဘၣ်ကဒီးအဝဲသ့ၣ်, ?သုမၤကန့ၢ်အဂီၢ်သုကဘၣ်တူၢ်ဆါခီၣ်ဆါသုသး, တူၢ်လၢၥ်ကျိၣ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အမဲၥ်ညါတကးဘၣ်သုကကဲထီၣ်ၦၤလုၢ်သ့ၣ်ခါပတၥ်ၦၤ တကလုၥ်အတၢ်သိၣ်တၢ်သီလီၤ. အအံၤမ့ၢ်တၢ်ကမၣ်ဖးဒိၣ်လၢသုမၤကမၣ်ဘၣ်ၦၤ တကလုၥ်အံၤအထံအကီၢ်ဒီးအၦၤကလုၥ်တုၤဒၣ်လဲၥ်သုကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်အၢၣ် လီၤအီလီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီးလိးက့ၤသုဒ့ၣ်သုကမၢ်လၢၦၤတကလုၥ်အံၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ."

ဖဲန့ၣ်ယိၤစီၤပၤဆိကမိၣ်ထံတၢ်တစိၢ်ဒီးပၥ်လီၤအသးလၢ, "တၢ်မၤကမၣ်ၦၤတကလုၥ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဘၣ်လိးဒ့ၣ်လိးကမၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤခဲအံၤပတဆိကမိၣ်ဒီးဒွးဒံးဘၣ်, အဆိကတၢၢ်အရ့ဒိၣ်လၢပထံပကီၢ်ကမုၥ်ဒီးကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲန့ၣ်လီၤ.တုၤပထံပကီၢ်မ့ၢ်မုၥ်မ့ၢ်ခုၣ်, တၢ်အီၣ်ကုးအီၦဲၤဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီမ့ၢ်အိၣ်န့ၣ်ပကထံၣ်လိၥ်အိၣ်သကိးက့ၤဒီးၦၤကလုၥ်တဖၣ်န့ၣ်လၢခံဒီးစံးကတိၤသကိးလၢတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံတၢ်ဆီၣ်လီၤက့ၤပသးလၢအဝဲသ့ၣ်အဖီလၥ်လီၤ. ဒ်ပတၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤအိၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါဆၢက့ၤအဝဲသ့ၣ်အဘျုးအဖှိၣ်, ဒ်အတၢ်ဘၣ်ဘျုးၦၤအိၣ်အသိးန့ၣ်ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်အဂ့ၤဒိၣ်ကတၢၢ်လၢပဝဲခံကပၤလၢၥ်အဂီၢ်လီၤ."

လၢခံက့ၤယိၤစီၤပၤအံၤဒ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်အသိးကတဲၥ်ကတီၤထီၣ်အခ့အၦၤ, တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးကျိၣ်သူစ့ဂီၤအါအါဒ်သိးကလဲၤမၤန့ၢ်ပိၥ်မုၣ်ဖိ အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံကတၢၢ်အဝဲသ့ၣ်လဲၤဆီလီၤအသးဖဲဒ့ၣ်မုၢ်ဘၢတၢ်လူၢ်ဒီ ခိၣ်, ဖှးဂီၤဟီၣ်ကဝီၤလၢတဘူးတယံၤဒီးဖျးခိၣ်ကစၢၢ်ဖဲမုၢ်ယဲၤဖဲအိၣ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ယိၤတဖၣ်အံၤလၢကထံၣ်န့ၢ်ဒီးမၤန့ၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲအဂီၢ်လဲၤတၢ်ကၤတၢ်, ဆါတၢ်ပှ့ၤတၢ်ဒီးဟ့ၣ်တၢ်အပှ့ၤဂ့ၤဒိၣ်မးလီၤ. မ့မ့ၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲတခီအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဒၣ်လၢအဟံၣ်မၤဒၣ်အကစၢ်အတၢ်မၤလၢဟံၣ်လၢဃီလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်မုၢ်ယဲၤဖဲအမိၢ်နီၢ်နွဲၤအံၤ ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢမုၣ်ကနီၤဖိၣ်သၣ်ခွါတဖၣ်လဲၤဝံဆါတၢ်ဒီးမၤန့ၢ်စ့အါမးအဃိအိၣ်ဝဲ တသ့လၢၤဘၣ်. ဒူဒၣ်ကလၥ်ဒၣ်အဖိမုၣ်အဲးအဲးလၢတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီစ့အဃိလီၤ.မုၢ်ယဲၤဖဲမ့ၢ်လဲၤန့ၣ်တၢ်ကမၤအသးဒ်အံၤဒ်နုၤသ့ၣ်ညါဆိဝဲဘၣ်ဆၣ်တဲအမိၢ်တန့ၢ် ဘၣ်ဒီးမိၢ်တဂၤစ့ၢ်ကီးဘုစဃုၤလီၤ. မၤန့ၢ်အဖိမုၣ်မုၢ်ယဲၤဖဲလၢမ့ၤတီၤအဖျၢၣ်သၢဆံ လၢကန့ၢ်စ့သၢဆံအဂီၢ်လီၤ. လၢခံကတၢၢ်ဒ်ယိၤတဖၣ်အတၢ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤအသိးမုၢ်ယဲၤဖဲအံၤလီၤဘၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အကျီၤပူၤဒီးဘၣ်တၢ်မၤန့ၢ်အီၤလၢယိၤဒ်အနီၢ်ကစၢ်ဆိကမိၣ်ပၥ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.

လၢခံကတၢၢ်န့ၣ်ယိၤစီၤပၤစံးဘၣ်အီၤလၢ, ?ခဲအံၤန့ၣ်ယကမၤသံနၤဒီး လုၢ်ထီၣ်ကွံၥ်နၤလၢယထံယကီၢ်အပူၤအဃိနကစံးဒ်လဲၣ်" န့ၣ်လီၤ. မုၢ်ယဲၤဖဲအိၣ်တ့ၢ်လံဒီးစီၤပၤယံၥ်လံအဃိတပျံၤလၢၤဝဲဘၣ်. စံးဆၢဝဲလၢ, "တချုးဒံးလၢစီၤပၤမၤသံဒံးယၤဒံးဘၣ်န့ၣ်မၤလိၥ်န့ၢ်ကွၢ်ယၤလၢယဖါတံၢ်မီၣ်," စီၤပၤတဲဆၢမုၢ်ယဲၤဖဲ, "ဒ်နလိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်ယမၤလၢၦဲၤန့ၢ်နၤသ့ကစီဒီ, ဒီးနတၢ်လိၣ်အဂၤမ့ၢ်အိၣ်ပၥ်ဖျါအီၤလၢယကမၤၦဲၤန့ၢ်နၤအဂီၢ်တက့ၢ်." လၢခံမုၢ်ယဲၤဖဲအဖါတံၢ်ဟဲတုၤဒီးယိၤစီၤပၤဒုးထံၣ်လိၥ်အီၤလီၤ.

မုၢ်ယဲၤဖဲစံးဘၣ်အဖါတံၢ်လၢ, "တံဧၢ, ခဲအံၤယိၤစီၤပၤကမၤသံယၤဒီးလုၢ်လီၤကွံၥ်ယၤလၢအထံအကီၢ်အဂီၢ်အဃိယမၤလိၥ်နၤဒ်သိးယကမၤတၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤလၢယိၤဒီးသုဝဲၦၤကညီဖိတဖၣ်လၢခါဆူညါတၢ်ကမၤအသးတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ." ဝံၤဒီးမုၢ်ယဲၤဖဲတဲဘၣ်ယိၤစီၤပၤ, "ခဲအံၤန့ၣ်ဘ့ၣ်လီၤကွံၥ်စီၤပၤအကူအသိးလၢအအိၣ်လၢနလိၤဒီးစံၣ်လီၤကွံၥ်လၢစီၤပၤအလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအဖီခိၣ်ဒီးဟ့ၣ်လီၤယၤစီၤပၤအကူအသိးန့ၣ်ခဲလၢၥ်တက့ၢ်."

စီၤပၤန့ၣ်ဒ်အဘၣ်တီဒီးအတၢ်အၢၣ်လီၤပၥ်အသိးအၢၣ်လီၤဝဲလၢကယဲၢ်မ့ၢ်တၢ်လၢမုၢ်ယဲၤဖဲသံကွၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဃ့ဝဲမ့ၢ်ဂ့ၤကမၤလၢၦဲၤန့ၢ်ဝဲအသိးဂ့ၢ်လိၥ်သမၢဝဲတသ့လၢၤဘၣ်. ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအကူအသိးတဖၣ်လၢမုၢ်ယဲၤဖဲဒီးစံၣ်လီၤကွံၥ်လၢအလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဖီခိၣ်ကစုဒုလီၤ. မုၣ်ယဲၤဖဲကၤထီၣ်စီၤပၤအကူအသိး, ထီၣ်ဆ့ၣ်နီၤလၢစီၤပၤအလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအဖီခိၣ်ကိးဃီၤအဖါတံၢ်, အသကိး, ဃုၥ်ဒီးစီၤပၤဒီးအခ့အၦၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အဝဲပျဲဆ့ၣ်နီၤၦၤကညီလၢအစုထွဲ, ယိၤတဖၣ်လၢအစုစ့ၣ်ဒီးမၤတၢ် အၢၣ်လီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၣ်ယဲၤဖဲစံးဝဲ, "ခဲအံၤယိၤဒီးၦၤကညီကဘၣ်မၤတၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤ, လီၤဆံၢ်လီၤဆဲးဒ်သိးဆူမဲၥ်ညါတၢ်စံးအါကတိၤအါတၢ်အ့ၣ်လိၥ်ဆိးက့သုတအိၣ်ထီၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ." မုၢ်ယဲၤဖဲစံးကဒီး, "စီၤပၤဧၢ, ခဲအံၤနကလုၢ်လီၤကွံၥ်ယၤလၢနထံကီၢ်အဂီၢ်ဒ်သိးနကသူၣ်ထီၣ်နဘီနမုၢ်ဒီးနကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤတစိၤဘၣ်တစိၤလၢယဃိလီၤ. မုၢ်ကအိၣ်ဝဲတနံၤလၢၦၤကညီဖိတဖၣ်မ့ၢ်ဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်မ့ၢ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတုၤဒၣ်လဲၥ်အိၣ်ဆိးလၢအထံအကီၢ်မ့ၢ်တသ့ဘၣ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်ဟဲအိၣ်ကဒုလၢမုၢ်ထီၣ်တခီဒီးကအိၣ်ကဆိးလၢသုထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤမီကံၢ်မီကိၥ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲသုထံၣ်ၦၤကညီတဖၣ်ဟဲအိၣ်ဟဲဆိးလၢသုထံသုကီၢ်ပူၤလံန့ၣ်သုထံသုကီၢ်အံၤကလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲဘၣ်ဆၣ်သုတဘၣ်ကွၢ်တလီၤၦၤကညီဖိတဖၣ်ဘၣ်. မုၢ်တနံၤတၢ်ကမၤအသးဒီးသုလၢတဖျးမဲၥ်အတီၢ်ပူၤဒီးသုကဘၣ်က့ၤသန့ၤထီၣ်က့ၤသုသးလၢၦၤကညီဖိတဖၣ်သၦၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ."

မုၢ်ယဲၤဖဲအတၢ်မၤလိၥ်ဆူယိၤစီၤပၤအဂုၤအဂၤအိၣ်ဒံးစ့ၢ်ကီးဒီးယိၤစီၤပၤအံၤအၢၣ်လီၤအီၤလၢ, "မ့ၢ်ဒ်မုၢ်ယဲၤဖဲဘၣ်အသးအသိးန့ၣ်ယကမၤလၢၦဲၤယဲခဲလၢၥ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်တနံၤၦၤကညီတဖၣ်အိၣ်ဆိးလၢအထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤမ့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်န့ၣ်ကဟဲအိၣ်ဒၣ်ဝဲလၢယထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ, ယကတူၢ်လိၥ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤ, ယကအံးထွဲကွၢ်ထွဲအီၤတကးဘၣ်, ယဖိယလံၤလၢကဟဲလၢခံတဖၣ်စ့ၢ်ကီးယကမၤလိၥ်ပိၣ်လီၤအီၤအိၣ်ဒီးတၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီးကဘၣ်လူၤပိၥ်ထွဲမၤထွဲဝဲဒ်ယတၢ်အၢၣ်လီၤဒီးယတၢ်မၤလိၥ်ပိၣ်လီၤအသိးကိးဂၤဒဲးကိးစိၤဒဲးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ."

ဖဲန့ၣ်မုၢ်ယဲၤဖဲတဲဘၣ်ကဒီးအဖါတံၢ်, "တံဧၢ, ခဲအံၤယိၤစီၤပၤအၢၣ်လီၤတၢ်ဒီးယၤလံအဃိမုၢ်တနံၤသုအိၣ်သုဆိးလၢသုထံသုကီၢ်ပူၤမ့ၢ်တညီဘၣ်န့ၣ်, ဟဲစံၣ်ဃီၤအိၣ်ကဒုလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤတက့ၢ်. အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်တတူၢ်လိၥ်သုမ့ၢ်ဂ့ၤ, တူၢ်လိၥ်သုလံဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်မၤအၢမၤသီသု, မ့ၢ်ကူၣ်အၢကူၣ်သီသုန့ၣ်တဘၣ်ပျံၤအီၤတဂ့ၤ. သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ယတၢ်မၤလိၥ်ဒီးဂဲၤဆၢထၢၣ်ဒုးတဘျီဃီတက့ၢ်. ဂီၤမုၢ်ထူၣ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးအခူကလူၤဝ့ၢ်ကလူၤခဲလၢၥ်ဒီးကနးန့ၢ်သုသၢဘျီဒံးညါလီၤ. သုမ့ၢ်ပျံၤအီၤဒီးအိၣ်ကစုဒုသနၥ်က့လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တဖၣ်ကဟဲတုၤအိၣ်ဒၣ်အီၤလၢအထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတမံၤဘၣ်တမံၤက့ၢ်က့ၢ်ကိၢ်ကိၢ်ဂီၤဂီၤတုၤဒၣ်လဲၥ်ဘှါလီၤဝဲတန့ၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲအံၤမ့ၢ်ယတၢ်ဆိၣ်ဃီၣ်ပၥ်လီၤလၢနၤဒီးယိၤစီၤပၤအမဲၥ်ညါလၢယိၤဒီးၦၤကညီအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ."

ဖဲန့ၣ်တဘျီမုၢ်ယဲၤဖဲဘ့ၣ်လီၤကွံၥ်စီၤပၤအကူအသိးဒီးစံးဝဲ, "စီၤပၤဧၢ,ခဲအံၤဟံးန့ၢ်က့ၤနကူနကၤတက့ၢ်. နမ့ၢ်လုၢ်လီၤကွံၥ်ယၤလၢနထံနကီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လုၢ်လီၤကွံၥ်စၢ်ခီဒီးယတဂ့ၢ်လိၥ်လၢၤဘၣ်." မုၢ်ယဲၤဖဲတသးလီကီလၢၤအသးသမူလၢၤဘၣ်ဒီးမ့မ့ၢ်တခီဟ့ၣ်လီၤကွံၥ်ဝဲဒၣ်အသးသမူအံၤဆူယိၤစီၤပၤအစုပူၤဒ်သိးၦၤကၠီၣ်တဲၣ်ဖိတဖၣ်တကးဘၣ်ၦၤလၢအဟဲအိၣ်ဟဲဆိးလၢကီၢ်အံၤအပူၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးကအိၣ်ဘၣ်ဝဲမုၥ်မုၥ်ခုၣ်ခုၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

__________
References : ကညီတၢ်စံၣ်ဃဲၤတဲဃဲၤတဖၣ် Karen Folklore ©Drum Publication Group www.drumpublications.org

สมรภูมิตามแนวชายแดนไทย-พม่า ในช่วงปลาย 2530 ถึง 2540 เกิดปรากฏการณ์หนึ่งที่สร้างความสั่นสะเทือนไปทั่วโลก คือการอุบัติขึ้นของกลุ่มนักรบที่ผสมผสานระหว่าง "ความเชื่อทางศาสนา" "ตำนานท้องถิ่น" และ "ความสิ้นหวังจากการเมือง" เข้าด้วยกัน กลุ่มนั้นคือ “ก็อดอาร์มี่” (God’s Army) หรือกองทัพพระเจ้า การบังเกิดขึ้นของนักรบที่มีลักษณะของ “กบถผู้มีบุญ” ของผู้คนระดับรากหญ้าที่ลุกขึ้นสู้เพื่อความอยู่รอด โดยมีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากมิติสามประการที่ถักทอร้อยเรียงเข้าด้วยกันอย่างเหนียวแน่น

ในดินแดนเขตมะริด-ทวาย ชาวกะเหรี่ยงมีความเชื่อดั้งเดิมเกี่ยวกับ “ภูเขาศักดิ์สิทธิ์เกอะเจอโด๊ะ” ซึ่งเปรียบเสมือนดินแดนแห่งศีลธรรม หรือเมืองลับแลที่ซ่อนตัวอยู่จากสายตาโลกภายนอก ตามตำนานกล่าวว่า หากทหารและชาวบ้านดำรงตนอยู่ในศีลธรรมอันเคร่งครัด อธิษฐานภาวนาและปฏิบัติตามข้อห้ามของความเชื่ออย่างมุ่งมั่น ยามเมื่อต้องเผชิญกับวิกฤตการณ์ที่เกินจะต้านทาน “คนจากเมืองลับแล” จะปรากฏกายออกมาช่วยเหลือ

ความเชื่อนี้ถูกผนวกเข้ากับศรัทธาในคริสต์ศาสนาที่หยั่งรากลึกในพื้นที่มานานกว่า 170 ปี ผู้นำกะเหรี่ยงคริสต์ได้หยิบยกข้อคัมภีร์ไบเบิลมาตีความใหม่เพื่อสร้างสำนึกร่วมทางชาติพันธุ์ การสู้รบถูกทำให้กลายเป็นสงครามระหว่าง “กองทัพพระเจ้า” กับ “กองทัพซาตาน” (รัฐบาลทหารพม่า) เป็นภาพแทนของการต่อสู้ระหว่างธรรมกับอธรรม พลังทางจิตวิญญาณจากการภาวนาและการอดอาหารก่อนออกรบได้เปลี่ยนให้เด็กน้อยและชาวบ้านกลายเป็นนักรบที่ห้าวหาญเกินตัว เพราะพวกเขาเชื่อว่าพระเจ้าทรงสถิตอยู่เคียงข้าง

หัวใจสำคัญที่ทำให้ก็อดอาร์มี่มีมนต์ขลัง คือการปรากฏตัวของเด็กชายฝาแฝดผู้มีลักษณะพิเศษคือ "ลิ้นสีดำ" ชาวบ้านเชื่อว่านี่คือการกลับมาบังเกิดของ “พระเจ้าลิ้นดำ” หรืออดีตกษัตริย์ในตำนานกะเหรี่ยงเพื่อมากอบกู้ชนชาติ ผู้ที่นักประวัติศาสตร์กะเหรี่ยงเชื่อว่ามีเชื้อสายของพวกตน
จุดเริ่มกองกำลังก๊อดอาร์มี่เริ่มต้นจากการถอยร่นหนีการโจมตีของทหารพม่าจากบ้านท่ามะพริ้ว เข้าสู่บ้านกัมมาปอ บริเวณตรงข้ามช่องเขากระโจม อำเภอสวนผึ้ง ซึ่งถือเป็นชัยภูมิทางทหารที่ได้เปรียบอย่างยิ่ง ด้วยสภาพภูมิประเทศที่เป็นหน้าผาสูงชันและขนาบด้วยเนินเขาที่ต่ำกว่า ทำให้ยากแก่การเข้าถึงของกำลังภาคพื้นดิน

ต่อมาในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2540 กองกำลังได้ประกาศจัดตั้งอย่างเป็นทางการในนาม "กองทัพพระเจ้า" หรือ ยัวซึหมึโดะ โดยมีโครงสร้างการบริหารแบ่งเป็นฝ่ายปกครองภายใต้การนำของศาสนาจารย์ตาเผ่และซอโตโต และฝ่ายทหารที่บัญชาการโดย ร.อ.ฉ่วยเบีย อดีตนายทหารกะเหรี่ยงอิสระ อย่างไรก็ตาม อำนาจการตัดสินใจสูงสุดนั้นอยู่ที่จอนนี่และลูเธอร์ สองฝาแฝดผู้นำทางจิตวิญญาณ โดยในขณะนั้นมีกำลังติดอาวุธประมาณ 150 ถึง 180 นาย และมีมวลชนติดตามอีกราว 300 ถึง 400 คน

แม้จะมีโครงสร้างแบบกองทัพ แต่เนื้อแท้ของก็อดอาร์มี่ คือการรวมตัวของชาวบ้านธรรมดาที่ปราศจากอุดมการณ์ทางการเมืองหรือความพยายามเรียกร้องประชาธิปไตย การก่อตั้งกองกำลังมีวัตถุประสงค์เพียงเพื่อปกป้องตนเองและพวกพ้องให้พ้นจากการรุกรานของทหารพม่า ซึ่งนับเป็นการดิ้นรนเพื่อความอยู่รอดพื้นฐานของมนุษย์มากกว่าเป้าหมายอื่นใด

อีกปัจจัยการเกิดใหม่ของตำนานนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่มวลชนขาดความเชื่อมั่นในองค์กรหลักอย่าง สหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง (KNU) และในเขตพื้นที่กองพล 4 ภายใต้การนำของนายพลโอลิเวอร์ ชาวบ้านรู้สึกว่า KNU ไม่สามารถเป็นที่พึ่งพาในภาวะคับขันได้อีกต่อไป สาเหตุเบื้องหลังนี้ก็เพราะกองทัพกะเหรี่ยงอิสระ (KNU) เขตมะริด-ทวาย ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขการจัดระเบียบชายแดนของฝ่ายไทยและพม่า เพื่อให้ตลอดแนวท่อแก๊สไทย-พม่า จากทวายถึงโรงไฟฟ้าราชบุรี มีความปลอดภัยไร้กองกำลังต่อต้านทหารพม่า ทำให้ผู้นำทหารกะเหรี่ยง ต้องยอมสละพื้นที่เพื่อให้ประชาชนปลอดภัยไว้ก่อน

การไม่มีคำสั่งตอบโต้ หรือส่ง เครื่องกระสุน และอาวุธ ให้แก่ทหารกะเหรี่ยงที่อยู่แนวหน้าทำให้ทหารละทิ้งหน้าที่ แตกแถว ไปเข้ากับกองกำลัง ก็อดอาร์มี่ รวมกับกระแสความศรัทธาในตัวเด็กลิ้นดำจึง "บังเกิดขึ้นภายในจิตใจ" ของผู้คนอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ทหารกะเหรี่ยงที่แตกแถวและชาวบ้านที่สิ้นหวังหลั่งไหลเข้าสู่กองกำลังก็อดอาร์มี่อย่างไม่ขาดสาย.

สายสัมพันธ์แรกที่ปรากฏชัดคือความพยายามเชื่อมต่อจากกลุ่ม Karen Solidarity Organization (K.S.O.) ซึ่งเป็นกลุ่มที่แยกตัวออกมาจากสหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง (K.N.U.) นำโดย พันเอก โรเบิร์ต สัน ทายาทของนายมาบานซาน อดีตประธานาธิบดี KNU ผู้ล่วงลับ พันเอก โรเบิร์ต สัน พยายามใช้ความเก๋าเกมทางการเมืองเดินเข้าหาเด็กฝาแฝดผู้นำทางจิตวิญญาณ เพื่อชักชวนให้ก็อดอาร์มี่เข้าเป็นแนวร่วมภายใต้ร่มเงาของ K.S.O. หวังจะผสานพลังความเชื่อระดับรากหญ้าเข้ากับโครงสร้างการเมืองกู้ชาติ แต่ทว่าความพยายามนี้กลับไม่ประสบผลสำเร็จ ด้วยเหตุผลว่า "ก็อดอาร์มี่เป็นเพียงชาวบ้านธรรมดา" หัวใจของพวกเขาผูกติดอยู่กับความรอดของคนรากหญ้ามากกว่าเกมอำนาจและการแบ่งขั้วทางการเมืองระดับสูง

ความสัมพันธ์ที่พลิกผันโฉมหน้าประวัติศาสตร์เกิดขึ้นในเดือนกันยายน พ.ศ. 2542 ณ ศูนย์นักศึกษาบ้านมณีลอย จังหวัดราชบุรี เมื่อ นายแอะกะปอ สมาชิกก็อดอาร์มี่ได้หลบหนีเข้ามาและพบกับกลุ่มนักศึกษาหัวรุนแรง Vigorous Burmese Student Warrior (V.B.S.W.) นำโดย นายซันไน และนายปรีดา ผ่านการประสานงานของ นายโตโต เลขาธิการกลุ่ม ที่มีความคุ้นเคยกับพื้นที่สวนผึ้ง กลุ่มนักศึกษาพม่าหวังจะขอการสนับสนุนด้านอาวุธจากกองทัพพระเจ้าเพื่อกลับไปปฏิบัติการก่อการร้ายในพม่า แต่เมื่อเส้นทางถูกปิดกั้น พวกเขาจึงเปลี่ยนเป้าหมายและตัดสินใจปฏิบัติการสะท้านโลกด้วยการยึดสถานทูตพม่าในกรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2542 ปฏิบัติการครั้งนั้นจบลงด้วยการต่อรองให้นำเฮลิคอปเตอร์ไปส่งที่ชายแดนสวนผึ้ง โดยมีรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงต่างประเทศของไทยร่วมเป็นตัวประกัน นับเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ชื่อของก็อดอาร์มี่ถูกเพ่งเล็งในฐานะ "ผู้ให้ที่พักพิง" แก่กลุ่มก่อการร้าย

ต่อมาทางการไทยได้ดำเนินการกดดันฝ่ายกะเหรี่ยงก็อดอาร์มี่ เพื่อให้ส่งตัวนักศึกษาพม่าให้ทางการไทย ในเดือนพฤศจิกายน ทหารไทยได้เข้าไปยังคริสตจักรตะโก่ล่าง ซึ่งเป็นชุมชนกะเหรี่ยงคริสต์ที่อยู่ติดชายแดนไทย-พม่า กะเหรี่ยงเหล่านี้ถูกทางการเพ่งเล็งว่าเป็นแหล่งข่าว และสนับสนุนด้านเสบียงแก่กลุ่มก็อดอาร์มี่ ทางการเข้าทำการกวาดต้อนชาวกะเหรี่ยงคริสต์กว่า 100 คน นำไปไว้ที่บ้านต้นยาง อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี

ต่อมาวันที่ 12-15 เดือน มกราคม 2543 ทหารพม่า สังกัดกองพันเคลื่อนที่ 119 ประมาณ 1,000 คน เข้ากวาดล้างกะเหรี่ยงสามารถยึดพื้นที่บ้านเมเพี้ยะเล็กได้ ทหารกะเหรี่ยง K.N.U. พ่ายหนีไปสมทบกับกลุ่ม ก็อดอาร์มี่ มวลชนเกาะติด 1,700 คน บาดเจ็บและล้มตายจำนวนหนึ่ง จึงหนีทะลักเข้ามาในเขตไทย ถูกทางการไทย ควบคุมตัวไว้ที่ห้วยคอกหมู่บ้านบ่อหวี เหตุการณ์ยังไม่ทันสงบดี ในวันที่ 13 มกราคม ทางการไทยได้กดดันชาวกะเหรี่ยงให้ออกไปนอกเขตไทย ส่วนใหญ่ไม่กล้ากลับไปที่บ้านเมเพี้ยะเล็กยังรวมตัวอยู่ตามชายแดน ในที่สุดก็ไม่สามารถหยุดยั้งชาวกะเหรี่ยงที่หนีความตายได้ ต้องยอมให้เข้ามาและถูกส่งไปที่บ้านต้นยางอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีเช่นกัน

ท่ามกลางความโกลาหลของการเคลื่อนย้ายผู้ลี้ภัย มีการวิเคราะห์ว่านี่คือกลยุทธ์ "ตัดไม้ข่มนาม" เพื่อสลายเครือข่ายญาติพี่น้องของกะเหรี่ยงในสวนผึ้ง และเตรียมพื้นที่รองรับการล่มสลายของก็อดอาร์มี่ที่กำลังถูกทหารพม่าโจมตีอย่างหนักและส่อเค้าว่าจะแตก ที่มีกำลังทหารประมาณ 150 คน ชาวบ้านกว่า 300 คน รวมทั้งสิ้นประมาณ 500 คน หากก็อดอาร์มี่แตกคาดว่าผู้ลี้ภัยจะเข้ามาประมาณ 300 คนซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นชาวบ้าน หลักฐานวิดีโอในยุคนั้นบันทึกภาพความรันทดของชาย หญิง และเด็กที่หนีตายลงมาจากฐานที่มั่น

ยังมีบันทึกที่ยังไม่มีคำตอบ คือกลุ่มชายกะเหรี่ยงจำนวน 53 คน ที่ถูกทางการไทยแยกตัวไว้ระหว่างการเคลื่อนย้ายไปบ้านต้นยาง คนกลุ่มนี้หายสาบสูญไปอย่างไร้ร่องรอย ไม่มีการพบศพ ไม่มีการยืนยันสถานะ ฝ่ายกะเหรี่ยงปักใจเชื่อว่าคนเหล่านี้ถูกสังหารทิ้งทั้งหมด ปริศนานี้กลายเป็นบาดแผลลึกที่ซึมลึกอยู่ในความทรงจำของคนชายแดน

ในขณะที่กองกำลังทหารไทยเข้าตรึงพื้นที่อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี บรรยากาศชายแดนเต็มไปด้วยความเปราะบาง จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งเกิดขึ้นจากการล้ำแดนกันไปมา ระหว่างทหารไทย 10 นายที่ถูกฝ่ายก็อดอาร์มี่ควบคุมตัวไว้ชั่วคราว จนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) ต้องเข้ามาเป็นตัวกลางเจรจา และการตอบโต้ของฝ่ายไทยด้วยการจับกุมชาวกะเหรี่ยงที่ลงมาตักน้ำในลำห้วย

แม้ ตชด. จะพยายามประสานรอยร้าว แต่ความกลัวว่าทหารพม่าจะใช้ดินแดนไทยเป็นเส้นทางอ้อมเข้ามาโจมตีจากด้านหลัง ทำให้กลุ่มก็อดอาร์มี่ตัดสินใจ "วางกับระเบิด" ในเขตอิทธิพลของตนเองเพื่อป้องกันตัว โดยได้แจ้งเตือนให้ ตชด. ทราบตามความสัมพันธ์อันดีที่มีต่อกัน ทว่าข้อมูลการแจ้งเตือนนั้นกลับไปไม่ถึงหรือถูกละเลยโดยหน่วยทหารลาดตระเวนในพื้นที่ วันที่ 17 มกราคม 2543 สถานการณ์พุ่งลุกลามสู่ความรุนแรง เมื่อทหารไทยชุดลาดตระเวน 9 นายเหยียบกับระเบิด ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตทันที 4 นาย และบาดเจ็บสาหัส 5 นาย เหตุการณ์นี้เปลี่ยนท่าทีของกองทัพไทยจากการ "เฝ้าระวัง" เป็นการ "ตอบโต้ดุเดือด"

ในช่วงวันที่ 19-21 มกราคม ทหารไทยตัดสินใจใช้ปืนใหญ่ ค.120 ยิงถล่มเข้าไปในพื้นที่ฐานที่มั่นของกะเหรี่ยง วิถีกระสุนโค้งข้ามเขาไปตกที่ด่านช่องเขากระโจม และหมู่บ้านกัมมาปอ ซึ่งเป็นชุมชนที่พักพิงของชาวบ้านกะเหรี่ยงจริงๆ ส่งผลให้เกิดความสูญเสียอย่างหนัก มีชาวบ้านทั้งเด็กและผู้หญิงบาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก ตามด้วยเสียงปืนใหญ่จากฝั่งพม่าที่ระดมยิงไล่หลังบีบเข้ามาเช่นกัน

“...ทางไทยก็เลยตอบโต้ด้วยการนำปืน ค.120 ไปตั้งไว้แล้วยิงในวิถีโค้งในช่วง 2 วันนั้น ตั้งแต่วันที่ 19 - 20 ยิงหนักมาก วันที่ 3 ก็ยังยิงอยู่ นักข่าวเข้ามาก็เห็นนี่ แล้วเผอิญจุดที่ยิงกระสุนปืนไปตกที่ด่านช่องเขากระโจม บ้านกัมมาปอ ซึ่งเป็นบ้านเรือนของกะเหรี่ยงจริง เขาทั้งตาย ทั้งบาดเจ็บ เยอะมาก แล้วเสียงปืนใหญ่ฝั่งโน้นดังตลอดเลย พม่าก็คงตีไล่หลังเขาตลอด ทางไทยเราก็หนัก มันก็ไม่มีทางออก” แหล่งข่าวจากบ้านผาปก อ.สวนผึ้งให้ข้อมูล และชี้ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวน่าจะเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้กลุ่มก็อดอาร์มี่ เลือกทางออกสุดท้าย คือ การเข้าไปยังเขตไทย เพื่อวิงวอนขอให้หยุดยิง

ความเจ็บปวดจากการถูกระดมยิงและสภาพผู้บาดเจ็บที่ขาดแคลนยารักษา ผลักดันให้นักรบกลุ่มนี้เลือกวิธีการที่โลกต้องตะลึง วันที่ 24 มกราคม 2543 นายปรีดา นักศึกษาพม่ากลุ่ม VBSW พร้อมกำลังติดอาวุธรวม 10 คน บุกเข้ายึดโรงพยาบาลศูนย์ราชบุรี โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อวิงวอนให้สังคมโลกรับรู้ถึงสิ่งที่เกิดขึ้น และยื่นคำขาด 5 ประการต่อทางการไทย เพื่อสื่อสารความต้องการและสถานการณ์ที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่บริเวณชายแดน โดยใจความสำคัญประกอบด้วยการขอให้ทางรัฐบาลไทยทบทวนยุทธการทางทหารและยุติการยิงปืนใหญ่เข้าไปในเขตที่พักพิงผู้อพยพซึ่งส่งผลให้เกิดความสูญเสียต่อพลเรือน

สถานการณ์ตัวประกันตึงเครียดอยู่เพียงข้ามคืน จนกระทั่งเวลา 07.00 น. ของวันที่ 25 มกราคม 2543 กองกำลังหน่วยรบพิเศษของไทยเปิดปฏิบัติการจู่โจมสายฟ้าแลบ ผู้ก่อการทั้ง 10 คนถูกสังหารจบชีวิตลงทั้งหมด พลโททวีป สุวรรณสิงห์ แถลงปิดสถานการณ์โดยระบุว่าเป็น "ของขวัญวันกองทัพไทย" ในขณะที่ตัวประกันปลอดภัยและเจ้าหน้าที่บาดเจ็บ 8 นาย

เพียงสองวันหลังจากนั้น ในวันที่ 27 มกราคม ฐานที่มั่นกัมมาปอของกลุ่มก็อดอาร์มี่ก็ถูกทหารพม่ายึดครองได้อย่างเบ็ดเสร็จ ปิดฉากการสู้รบของนักรบพระเจ้าที่เริ่มต้นจากความศรัทธา แต่จบลงด้วยโศกนาฏกรรมเลือดที่ทิ้งบาดแผลรอยร้าวไว้ให้กับทั้งคนกะเหรี่ยง ไทย และพม่า

เมื่อสิ้นเสียงปืนจากการปฏิบัติการยุติเหตุการณ์ยึดโรงพยาบาลศูนย์ราชบุรีในวันนั้น แม้สถานการณ์ความไม่สงบจะจบลงในเชิงยุทธการ แต่สำหรับจังหวัดราชบุรีและชุมชนชายแดนสวนผึ้ง นี่คือจุดเริ่มต้นของ "วิกฤตซ้อนวิกฤต" ที่ส่งผลกระทบกินลึกทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และจิตวิญญาณของผู้คนต่อมาอีกอย่างยาวนาน

ในเชิงพาณิชย์ ราชบุรีที่เคยคึกคักกลับเงียบงันเหมือนเมืองร้าง สถานีขนส่งว่างเปล่า ตลาดน้ำชื่อดังซบเซา แหล่งท่องเที่ยวอย่างถ้ำเขาช่องพรานและน้ำตกในอำเภอสวนผึ้งไร้เงาผู้มาเยือน จนหลายคนหวั่นใจว่า "ราชินีแห่งตะวันตก" กำลังจะสิ้นชีพลงเพราะผลพวงจากความรุนแรง

ทว่าด้วยความมุ่งมั่นของ นายโกเมศ แดงทองดี ผู้ว่าราชการจังหวัดในขณะนั้น ได้เร่งพลิกฟื้นความเชื่อมั่นผ่านโครงการ "ปลุกวิญญาณคนราชบุรี" มีการจัดงานบุญสะเดาะเคราะห์ครั้งใหญ่เพื่อเรียกขวัญกำลังใจ และจัดกิจกรรมเชิงรุกอย่าง "แรลลี่สายน้ำไหลกลับ" ต้อนรับวันวาเลนไทน์ที่สวนผึ้ง เพื่อเปลี่ยนภาพลักษณ์จากเขตอันตรายให้กลับมาเป็นเมืองท่องเที่ยวที่อบอุ่น จนเศรษฐกิจเริ่มฟื้นตัวกลับมาสู่ภาวะปกติได้ในปี 2000

ขณะที่ตัวเมืองราชบุรีกำลังฟื้นตัว แต่ในพื้นที่ชายแดนสวนผึ้ง ผลกระทบกลับรุนแรงและซับซ้อนกว่านั้น โดยเฉพาะกลุ่มชาวกะเหรี่ยงในพื้นที่ที่ต้องกลายเป็น "จำเลยสังคม" ชาวกะเหรี่ยงคริสต์ที่บ้านตะโก่ล่างถูกสงสัยว่าสนับสนุนกลุ่มก็อดอาร์มี่ ขณะที่กะเหรี่ยงท้องถิ่นเดิมไม่กล้าเปิดเผยอัตลักษณ์ของตนเองเพราะกลัวถูกตีตราว่าเป็นผู้สร้างปัญหา

เส้นทางธรรมชาติที่เคยใช้หาของป่าหรือไปมาหาสู่ญาติพี่น้องฝั่งพม่าถูกปิดตาย เนื่องจากมีฐานทหารพม่าตั้งประจันหน้าอยู่ตลอดแนวชายแดน ชาวไทยภูเขาที่มีเพียงบัตรบุคคลบนพื้นที่สูง (บัตรสีฟ้าหรือเขียวขอบแดง) มักถูกเจ้าหน้าที่บางกลุ่มเรียกตรวจและรีดไถโดยอ้างข้อหาหลบหนีเข้าเมือง ทำให้ไม่สามารถออกไปหางานทำนอกพื้นที่ได้ ฐานะทางเศรษฐกิจก็ย่ำแย่ลง

ในอีกด้านหนึ่ง การขยายตัวของศูนย์พักพิงชั่วคราวบ้านถ้ำหินได้ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติในป่าสวนผึ้ง ความต้องการใช้วัสดุธรรมชาติอย่างไม้รวกและไม้ไผ่เพื่อสร้างที่พักอาศัยจำนวนมหาศาล นำมาซึ่งกระบวนการแสวงหาผลประโยชน์ทับซ้อนระหว่างผู้ประมูลไม้กับเจ้าหน้าที่รัฐบางราย มีการลักลอบตัดไม้ในป่าสงวนและดึงผู้อพยพออกไปใช้แรงงานตัดไม้เพื่อลดต้นทุน ซึ่งเป็นการทำลายระบบนิเวศภายใต้ "อิทธิพลท้องถิ่น" ที่ยากจะตรวจสอบ

ท่ามกลางวิกฤตการณ์ที่บีบคั้น ยังคงมีหน่ออ่อนของความงดงามทางวัฒนธรรมเบ่งบานขึ้น เมื่อชาวกะเหรี่ยงที่อพยพเข้ามาใหม่ ซึ่งมีความหวงแหนในรากเหง้าชาติพันธุ์ นำโดย ร.ท.ศิลา ได้ริเริ่มถ่ายทอดศิลปะการ "รำตง" (การร่ายรำดั้งเดิมของกะเหรี่ยงโผล่ง) ให้แก่เด็กนักเรียนในโรงเรียนบ้านบ่อหวี สินแร่สยาม และตะโก่ล่าง ศิลปะการแสดงนี้เป็นเครื่องมือในการสื่อสารตัวตน ทำให้เด็ก ๆ มีรายได้พิเศษจากการแสดงให้นักท่องเที่ยวชม และทำให้ชาวบ้านในท้องถิ่นสวนผึ้งเริ่มยอมรับและเปิดใจกว้างต่อวัฒนธรรมกะเหรี่ยงมากขึ้น ชุดรำตงที่โดดเด่นจึงกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งการปรับตัวและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติที่หยั่งรากลงในดินแดนราชบุรีหลังผ่านพ้นพายุแห่งความขัดแย้ง

ปัจจุบันชาวกะเหรี่ยงในสวนผึ้งสามารถเปิดเผยตัวตนได้อย่างภาคภูมิใจ และภาษากะเหรี่ยงไม่ได้เป็นเรื่องแปลกแยกอีกต่อไป แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของ "เสน่ห์การท่องเที่ยว" ของสวนผึ้งไปแล้ว มีการจัดงานประเพณีสำคัญอย่าง งานกินข้าวใหม่ หรือ งานผูกแขนเรียกขวัญ ที่ดึงดูดให้นักท่องเที่ยวเข้าไปร่วมสัมผัสวัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด

กลุ่มชาวกะเหรี่ยงดั้งเดิมและผู้ที่ได้รับสัญชาติไทยแล้ว มีบทบาทสำคัญในการเป็นเจ้าของกิจการท้องถิ่นมากขึ้น ทั้งร้านกาแฟ โฮมสเตย์เชิงอนุรักษ์ และการทำเกษตรอินทรีย์ครับ ส่วนผู้ที่ยังอยู่ในศูนย์พักพิงชั่วคราว (เช่น บ้านถ้ำหิน) แม้จะยังมีข้อจำกัดเรื่องการเดินทางออกนอกพื้นที่บ้าง แต่ภาพรวมมีการทำงานร่วมกับชุมชนรอบนอกในการสร้างอาชีพที่ยั่งยืน ชุมชนกะเหรี่ยงรอบแนวชายแดนสวนผึ้งเอง เปลี่ยนบทบาทมาเป็น "เครือข่ายภาคประชาชน" ที่ทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ป่าไม้และทหารพรานในการเฝ้าระวังไฟป่าและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติครับ ความขัดแย้งกับเจ้าหน้าที่รัฐในระดับพื้นที่ลดน้อยลงไปมากจนแทบไม่เหลือ ปัจจุบันสามารถอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืนไปแล้ว

แม้ภาพรวมจะดีขึ้นมาก แต่เรื่อง "สิทธิในที่ดินทำกิน" และ "สถานะบุคคล" ของบางครอบครัวที่ตกหล่นยังคงเป็นประเด็นที่คนในพื้นที่พยายามขับเคลื่อนกันอยู่ครับ แต่ในแง่ของ "สายตาจากคนภายนอก" อคติที่เคยมองว่าคนกะเหรี่ยงคือผู้สร้างปัญหาในสวนผึ้งนั้นแทบจะจางหายไปแล้ว

_______
© Ref. เชิงอรรถ (References)

วุฒิ บุญเลิศ, เมื่อกะเหรี่ยงสวนผึ้งลุกขึ้นพูด, (ม.ป.ท., 2552), หน้า 223-229

แผ่นดินสงคราม น.42 เฉลิมศักดิ์ แหงมงาม 2537

นักรบกะเหรี่ยง นิตยสารสารคดี เดือน มีนาคม 2543 น. 121

ปรีชา เรืองจันทร์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรี “ก็อดอาร์มี่ มณีลอยปลุกราชบุรี เขย่าโลก” 2543 น. 50

กะเหรี่ยงผลัดถิ่นและสงครามไร้อนาคต เนชั่นสุดสัปดาห์ น. 15 มกราคม – 6 กุมภาพันธ์ 2543

หลักฐาน ม้วนเทปภาพ การอพยพของชาวกะเหรี่ยง สัมภาษณ์ นาย สุข กรรมการจังหวัด มะริด-ทวาย ของกลุ่มสหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง K.N.U.

ใครเป็นผู้จุดชนวน เนชั่นสุดสัปดาห์ น. 15 ฉบับที่ 8 วันที่ 31 มกราคม – 6 กุมภาพันธ์ 2543

เวทีพูดคุย บ้านห้วยแห้ง วันที่ 25 มกราคม 2545