Learning Field Studio

หลายคนถามถึง Botanical Mandala ชุดที่ 2 -- พร้อมเปิดตัวปลายปีนี้แน่นอนค่ะ กับธีม Field of Flowers จำนวน 30 แบบ ที่ถูกสร้างสรรค์จากแรงบันดาลใจรูปร่าง รูปทรง เอกลักษณ์ และ 'พลังชีวิต' ของพืชพันธุ์ 42 ชนิด จากการเดินทางเก็บเกี่ยวต้นแบบนับจากริมแม่น้ำ ในถ้ำ คันนา ป่าหลังบ้าน กลางเมือง ฯลฯ กว่า 20 พื้นที่ ประเทศไทย

#เขียน_กระบวนการเขียนริมโขง 07/06/69 กิจกรรมส่วนหนึ่งของ #สัปดาห์อ่านหนังสือริมโขงหนองคาย

เมนี่ แห่ง Nongkhai & Friends ผู้ริเริ่มและผู้จัดงานครั้งนี้ ให้โจทย์ Learning Field Studio เมื่อสองเดือนก่อน ส่วนเราตกตะกอนกระบวนการก่อนงานเริ่มสองสัปดาห์ หลังจากมาสำรวจพื้นที่จริง การนำพาการเขียน แบ่งเป็น 2 ส่วน ดังนี้

Part I
การเปิดวงด้วยการ์ด Nature Reconnect ชุดคำ เพื่อให้แต่ละคนสุ่มการ์ดหนึ่งใบและสะท้อนความรู้สึก สิ่งที่เชื่อมโยงกับตัวเอง -- นักศึกษานิเทศศาสตร์จากนครเวียงจันทน์ เพิ่นได้คำว่า ผู้เยียวยา สะท้อนถึงการดูแลตัวเอง และแม่น้ำโขงผู้ให้ชีวิตก็ต้องการเยียวยา

สนทนากลุ่มเล็ก ทำความรู้จักเพื่อนใหม่และเปิดใจรับฟังเรื่องราวจากการทบทวน ประสบการณ์ครั้งแรกที่หนองคาย เช่น อาหารมื้อแรก เพื่อนใหม่คนแรก การฟังใกล้ มองหน้า สบตา ฟังสุ้มเสียง กันและกัน

จากนั้นเราชวนผู้เข้าร่วมทั้ง 10 คน เดินออกไปสวนหลังบ้าน ที่แมนี่บอกว่า 'เคยมีขยะทุกตารางฟุต' เธอค่อยๆ เก็บกวาด จนสะอาดตาและปลอดภัยที่จะทำกิจกรรม เราวางการ์ดบนพื้นหญ้า ให้แต่ละคนสุ่มเลือกการ์ดที่จะบอกภารกิจเล็กๆ ที่นำพาเชื่อมโยงกับธรรมชาติ

บางคนได้โจทย์ นั่งนิ่งๆ 10 นาที เขาเลือกนั่งริมสระน้ำ บางคนมองหาสิ่งมีชีวิตที่ชอบ เธอชอบต้นไม้สองต้นหลังบ้านแห่งนี้ บางคนก้มลงหอมผืนดิน บางคนดมกลิ่น บางคนสัมผัสลำต้นไม้ บางคนรับรู้ถึงอุณหภูมิรอบตัว

เมื่อประสาทสัมผัสนำทางการรับรู้ เป็นการ 'เก็บสัมผัส' บางสัมผัสอาจจะแปลงเป็นข้อมูลถ้อยคำในตอนเล่าเรื่องภายหลัง

เราชวนทุกกลับเข้าห้องสมุดหนองคายแอนด์เฟรนด์ เขียนประสบการณ์ที่เพิ่งสดใหม่ บันทึกสดแบบ Jotting Note อะไรเกิดขึ้นบ้าง รู้สึกอย่างไร ระลึกถึงสิ่งใด จากนั้นชวนทำแบบฝึกหัดเล็กๆ เมื่อมองภาพแผ่นที่แม่น้ำโขง แต่ละคนนึกถึงอะไร เขียนบันทึกสั้นๆ ไว้

สำหรับส่วนแรกนี้เราเรียกว่าการเคลียร์ภาชนะและเก็บสัมผัสลงในภาชนะของแต่ละคน...

Part II
จากห้องสมุดและร้านหนังสือหนองคายแอนด์เฟรนด์ เดินข้ามถนนเข้าซอยไก่แก้ว 28 เดินประมาณ 50 เมตร ก็ถึงแม่น้ำโขง ริมตลิ่งมีต้นจามจุรีแผ่กิ่งให้ร่มเงา และเบื้องหน้ามีเรือขุดทรายกลางลำน้ำโขง เราชวนเมนี่บอกเล่าถึงข้อมูลบริเวณรอบๆ ชุมชน ปะโค เวียงคุก เธอเพิ่งย้ายมาอยู่ได้เพียงสองเดือน ให้ภาพแม่น้ำสายใหญ่ ยังมีนิเวศ หนอง บึง บ่อน้ำเล็กๆ ในนิเวศชุ่มน้ำด้วย

จากนั้น เราชวนเพื่อนทั้ง 10 คน เลือกหยิบการ์ด Quiet Blooming (โดย Backyard Blooming) เพื่อเป็นไกด์ไลน์ เป็นบทสะท้อน เป็นบางอย่างที่เราจะสนทนาภายในตัวเองและสนทนากับแม่น้ำโขงที่อยู่เบื้องหน้า

เราแจกกระดาษปอนด์ A5 เพื่อให้ทุกคนได้เขียนบทบันทึกประสบการณ์นับจากเปิดวง Writing the River จนมานั่งอยู่ตรงนี้ อยากจะเล่าเรื่องอะไร หรือมี message ใด ที่ผ่านเข้ามา แล้วข้อเขียนนี้เป็นสะพานแต่ละคนมีเวลาเขียนคนละ 30 นาที

เราล้อมวงที่ห้องสมุดฯ ชวนแต่ละคนอ่านทั้ง 10 บทความ ขนาดสั้น บ้างเป็นบทกวี บ้างเป็นความเรียง บ้างเป็นคำถามที่พรั่งพรูและเริ่มสงบลงเมื่อกำลังจะพบคำตอบ ผลงานทั้ง 10 บทความนี้จะถูกรวบรวมเป็น Zine เก็บไว้ที่ Nongkhai & Friends

ส่วนที่สอง เราเรียกว่าการแปลงประสบการณ์เป็นถ้อยคำ และเรียบเรียงเป็น Narrative เฉพาะบุคล
...
แม่น้ำโขงยังคงไหลไป แต่เส้นทางน้ำไหลไม่เหมือนเดิม สายน้ำที่เคยอุดมสมบูรณ์ กลับถูกเคลือบด้วยสารพิษ เรื่องเล่าอาจจะยังไม่ได้ช่วยให้ชะล้างพิษภายนอกได้ แต่อาจจะทำงานกับภายในใจ รวมพลังเล็กๆ เหล่านั้นดูแลสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าเรา....
...
บันทึกการออกแบบและนำกระบวนการเรียนรู้
Writing the River: เดินเขียนริมโขงหนองคาย
นวนันท์ ประทุม
07/06/69
...
ขอบคุณพี่ต่อ สำหรับภาพถ่ายและการเตรียมอุปกรณ์

บรรยากาศเดินเขียนริมโขง บ้านปะโค หนองคาย
สัปดาห์อ่านหนังสือริมโขงหนองคาย 07/06/69
Learning Field Studio x Nongkhai & Friends

บ่ายโมงเสาร์ 27 มิถุนายนนี้ ที่ Learning Field Studio จ.ขอนแก่น - เป็นเวิร์คช็อปที่อยากเปิดมานาน เพราะคิดว่าการได้ทำความรู้จักกับ "ประสบการณ์" ไม่ว่าจะเป็นชีวิตประจำวัน การงาน และการเรียนรู้ -- เป็นโอกาสที่เราจะได้รู้จักมิติของชีวิตได้ดีขึ้น

เรารู้จักประสบการณ์นั้นดีพอหรือยัง ?
เราได้มีห้วงเวลามาทบทวน วิเคราะห์
ไตร่ตรองถึง ประสบการณ์นั้นๆ อย่างไร ?

จึงเสนอเครื่องมือการเขียนสะท้อนคิด หรือ Reflective Writing การเขียนจรดปากกา(หรือแตะแป้นพิมพ์) เป็นห้วงเวลาที่เรากำลังออกเดินทางมีประสบการณ์อีกครั้ง เสมือนเจอโลกใบใหม่จากประสบการณ์เดิม

ชวนมาเรียนรู้ความสัมพันธ์ของประสบการณ์และการสะท้อนคิด ทั้งในระดับปัจเจกบุคคล กลุ่ม และการสะท้อนเรื่องเล่าของการสะท้อนคิด

รับผู้เข้าร่วม 4 คน ค่าเวิร์คช็อป คนละ 1,500 บาท
(รวมเอกสารและอาหารว่างแล้ว) ทักสมัครได้ทาง inboxs

พบกันวันเสาร์ที่ 27 มิถุนายน 2569
เวลา 13:30-16:30 น.
ณ Learning Field Studio อ.เมือง จ.ขอนแก่น

ณ ใบตองสถาน นครพนม เวิร์คช็อป Color Experience by Learning Field Studio และบทสนทนา (30/5/69) -- ที่รับฟังความสุขจากการทำงาน ความหมายที่ชีวิตเล็กๆ สร้างระบบที่เอื้อต่อการเติบโตของผู้อื่น และโอบรับความทุกข์ปรากฏเป็นสัจธรรมชีวิต อีกด้านหนึ่งก็เปิดสัมผัสความรื่นรมย์ รวมถึงสะสมความรุ่มรวยของชีวิต

มีผู้สนใจสอบถามถึง คอร์สต่อเนื่องของ LFS ในช่วงหลังกลางปี 69 - เปิด 6 คอร์ส รายละเอียด ทัก inboxs นะคะ

ขอบคุณสินา Sina Wittayawiroj และ MAIELIE Khonkean ที่ชวน Learning Field Studio ร่วมออกแบบกิจกรรมบุ๊คคลับ The Coming of Page ที่ทำให้เราคุยกันมากขึ้นค่ะ

จุดเริ่มต้นแรกๆ ของวงบุ๊คคลับสาธารณะ โดย Learning Field Studio x Friends -- มาจากคุยกับหมอเทมป์ Kridpuj Dhansandors จัดแบบคุยกันสองสามคนก็ได้เนาะ 😄 ตอนนี้เลยเถิดสามสิบกว่าครั้ง! เราได้รู้จักเพื่อนใหม่ ขยับขยายความสนใจ สนทนาไขว้ข้ามสาขาวิชา -- เราได้ออกเดินทางไปไกลกว่าอ่านหนังสืออยู่คนเดียวจริงๆ นะ 📚😊

: Oracle Card Making
inspired by Zentangle Pattern

1...จะมีใครคิดไหมว่าการวาดเส้นขีด ๆ เขียน ๆ จะเป็นทำสมาธิรูปแบบหนึ่งไม่ต่างจากเดินจงกลมหรือสวดมนต์ การกระทำที่เรียกว่า “การวาดเส้น” ที่สมอง มือ และตาต้องทำงานร่วมกัน การกระทำอันเรียบง่ายและแสนธรรมดานี้ได้ทำให้ฉันค้นพบความสงบอีกทางท่ามกลางเสียงรบกวนจากทุกสารทิศของโลกปัจจุบัน

เป็นเวลาเกือบปีแล้วที่ฉันได้ฝึกฝนการวาดเส้นที่เรียกว่า Zentangle (มาจากคำว่า Zen + Tangle) เรื่อยมาจนได้มีโอกาสได้ทดลองจัดเวิร์กชอปเผยแพร่ให้กับคนอื่น ๆ ด้วยการเชิญชวนของพี่อุ้ย นวนนท์ ประทุมแห่ง Learning Field Studio

จริง ๆ แล้วพี่อุ้ยนี่เองเป็นคนพาฉัน “การระเบิดมือ” ในเวิร์กชอปวาดเส้น Zentangle เมื่อปีที่แล้วที่ฉันตั้งใจสมัครมาเอง อาจเป็นเพราะอะไรในตัวฉันกำลังต้านทานความโกลาหลสับสนในหัวไม่ได้อีกไป จึงต้องสั่งให้ฉันวิ่งหาวิธีจัดการมันให้เรียบร้อยก่อนที่ทุกอย่างจะระเบิดตัวกลายเป็นโกโก้ครันช์ไปเสียก่อน แล้วเวิร์กชอปวันนั้นก็ทำให้ฉันตัดสินใจเข้ารีตนี้

เพราะผลลัพธ์ของมันทำให้ฉันมองเห็นศักยภาพของการจัดระเบียบความคิดและหาโฟกัสให้ตนเองจากการใช้มือวาดเส้นแบบต่าง ๆ

2
ในเวลาต่อมาการวาดเส้นก็ไม่ได้หยุดอยู่ที่จุดประสงค์เพียงแค่ที่กล่าวไป เพราะผลงานที่ออกมานั้นก็เป็นงานศิลปะชิ้นหนึ่งได้เช่นกัน แถมเป็นงานที่ไม่ได้คิดล่วงหน้าว่าจะออกมาเป็นอย่างไรแบบเฉพาะเจาะจง เพราะสิ่งที่ผู้วาดเส้น Zentangle ต้องทำมีเพียงแค่ “การอยู่กับปัจจุบัน”

คืออยู่กับลายเส้นที่เลือก ลำดับการวาดลายเส้นนั้น ๆ และการต่อลายเส้นนั้นไปเรื่อย ๆ จนครบที่ตั้งใจ ด้วยวิธีการนี่เองทำให้ผู้ที่ได้วาดเส้น Zentangle ต้องประหลาดใจกับผลงานของตนเองอยู่บ่อยครั้ง เนื่องจากบางคนกลัวว่าจะวาดออกมาได้ไม่ดี แต่ผลลัพธ์ในตอนท้ายกลับกลายเป็นผลงานที่สร้างความภูมิใจให้แก่ผู้วาดได้

จากตรงนี้เอง ฉันก็ได้มีโอกาสทดลองใช้ลายเส้น Zentangle วาดการ์ดออราเคิลออกมาจำนวน 30 ใบเป็นงานโปรโตไทป์ที่นำไปใช้ในกิจกรรมที่ Learning Field Studio จัดสองครั้งคือ ค่ายประจำปีที่อาศรมมรรคง่ายจำนวน 15 ใบ และงานเปิดตัวห้องสมุด Field Library อีก 15 ใบ ซึ่งฉันรู้สึกทึ่งกับผลงานที่ออกมาอย่างมาก เนื่องจากทั้งสองรอบใช้เวลาไม่ถึง 5 วันด้วยซ้ำ!

ขอย้ำว่านี่ไม่ใช่การยกยอปอปั้นตนเองแต่อย่างใด เพราะแม้กระทั่งฉันเองก็เหลือจะเชื่อกับสิ่งที่เกิดขึ้นราวกับว่าโดนอะไรเข้าสิงในตอนที่กำลังวาด เรียกว่าทุกวันนี้พอนั่งมองการ์ดเหล่านั้นแล้ว มักเกิดคาามรู้สึกว่าเป็นผลงานของคนอื่นที่ไม่ใช่ของเราอยู่เนือง ๆ

3
มองย้อนกลับไป นี่อาจเป็นศักยภาพขยักที่สองที่ได้จากการ “มีสมาธิ” ก็เป็นได้ นั่นคือ “ความคิดสร้างสรรค์” เพราะเมื่อความจดจ่อค่อย ๆ ตั้งมั่นขึ้น ฉันเริ่มสงสัยว่าตัวเองอาจกำลังแตะสิ่งที่นักจิตวิทยาเรียกว่า “โฟลว์” ภาวะที่เราเผลอหลอมรวมไปกับกิจกรรมตรงหน้า จนบางครั้งความคิดบางอย่างค่อย ๆ คลี่คลายตัวมันออกมาเอง

จากการฝึกวาดเส้นเรื่อยมาจนมาถึงการวาดการ์ดออราเคิล 30 ใบนี่เอง ทำให้พี่อุ้ยพาฉันขยับจากสมุดวาดเขียนเล่มหนึ่งและมุมทำงานเล็ก ๆ ที่บ้านไปสู่การได้มาเป็นผู้นำกระบวนการเวิร์กชอปทั้งหมดเองเป็นครั้งแรกที่ชื่อว่า “Zentangle & Oracle Card Making” เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา โดยหวังว่าผู้เข้าร่วมจะได้รับประโยชน์ในทางเดียวกัน

ในขั้นตอนการเตรียมกระบวนการนั้น เริ่มต้นจากการทำโปสเตอร์วาดมือเพื่อให้เข้ากับเวิร์กชอปที่เกี่ยวกับการวาดเส้น เตรียมกระดาษเทมเพลตที่ใช้บันทึกลายเส้นแบบต่าง ๆ ซึ่งตัวกระดาษเทมเพลตเองเมื่อผู้เข้าร่วมได้เติมลายต่าง ๆ ลงไปแล้วก็กลายเป็นผลงานได้เช่นกัน

4
ส่วนลายเส้นที่เตรียมมามีทั้งแบบพืชพรรณที่อ่อนช้อยและแบบที่ประกอบจากรูปเลขาคณิต และสุดท้ายเตรียมสลากที่มีคำหรือวลีจำนวนหนึ่งเป็นพรอมต์ให้ผู้เข้าร่วมสุ่มจับเพื่อเป็นไอเดียในการวาดการ์ดออราเคิลของตนเอง ในส่วนนี้ฉันเน้นไปที่การ “ระเบิดความสร้างสรรค์” มากกว่าจะเป็นการสร้างการ์ดทั้งสำรับ โดยผู้เข้าร่วมจะต้องวาดภาพการ์ดจากคำหรือวลีที่สุ่มจับได้โดยทดลองนำลายเส้นที่ได้เรียนรู้ไปมาประกอบด้วย

เมื่อได้ภาพออกมาแล้ว ผู้เข้าร่วมสามารถตัดสินใจใช้คำหรือวลีเดิมของสลากหรือจะปรับเปลี่ยนเพื่อให้เข้ากับภาพที่ตนเองวาดออกมาก็ได้ ทุกลำดับของการสร้างการ์ดเป็นการปล่อยให้ผู้เข้าร่วมเผชิญกับสิ่งที่ค่อย ๆ เผยตัวออกจากทั้งภายนอกและภายในของตนเอง กระบวนการทั้งหมดนี้จะใช้เวลา 4 ชั่วโมงรวมพักเบรก

สำหรับผู้ที่สมัครเข้ามาร่วมเวิร์กชอปนั้นมีเพียงคนเดียวก็คือ พญ. กนกวรรณ ศรีรักษา หรือหมอนก ด้วยความที่ท่านเองฝึกวาดรูปมาสักพักใหญ่ ๆ แถมฝีมือก็ไม่ธรรมดา ฉันแอบคิดในใจว่าไม่แน่ว่าเวิร์กชอปอาจจะเสร็จเร็วกว่าที่กำหนด เพราะท่านวาดรูปเร็วเหลือเกิน!

5
ฉันทราบได้จากที่เราทั้งสองเข้าร่วมเวิร์กชอปที่พี่อุ้ยจัดเมื่อปีที่แล้วพร้อมกันนั่นเอง เป็นความรู้สึกแปลกไม่น้อยจากที่เป็นผู้เข้าร่วมเหมือนกันจนกระทั่งฉันกลายมาเป็นผู้นำกระบวนการให้หมอนก ณ วันนี้ และเมื่อถึงเวลาเริ่มจริงหมอนกท่านก็ลงมือวาดลายเส้นได้รวดเร็วอย่างที่คาดไว้จนต้องมีการเพิ่มเติมให้ อันนี้รวมถึงขั้นตอนการทำการ์ดออราเคิลจากที่กำหนดไว้ที่ 3 ใบ หมอนกสามารถวาดไปได้ถึง 4 ใบ

อย่างไรก็ตามสิ่งที่ฉันได้เห็นคือทุกคนมีจุดอ่อนและจุดแข็งที่ต่างกัน หมอนกเปรยไว้ว่าท่านไม่ค่อยถนัดการวาดรูปคนหรือการแสดงออกทางสีหน้าและท่าทางของคนนัก จึงต้องการภาพอ้างอิงสักหน่อย ฉันไม่มีปัญหากับวิธีนี้เพราะถือเป็นการดีที่ผู้เข้าร่วมได้ใช้เวลาในเวิร์กชอปฝีกฝนในส่วนที่ยังไม่ชำนาญ ส่วนพรอมต์คำและวลีที่หมอนกสุ่มจับได้ แม้จะมีบ้างที่ไม่แน่ใจว่าจะวาดออกมาอย่างไร

แต่ในท้ายที่สุดภาษาภาพที่หมอนกตีความออกมาได้ก็เป็นสิ่งที่ฉันเองก็นึกไม่ถึง เรียกได้ว่าผู้นำกระบวนการก็ได้รับความรู้และประสบการณ์ใหม่ ๆ จากผู้เข้าร่วมได้เช่นกัน เป็นความสุขและความสนุกที่พิเศษต่างจากแบบอื่น ๆ ที่เคยได้รับมา

6
แม้ฉันไม่อาจคาดเดาได้ว่าผู้เข้าร่วมมีพื้นฐานอย่างไรในเวิร์กชอปครั้งถัด ๆ ไป แต่กระบวนการที่ออกแบบนั้นไม่ได้มุ่งเป้าไปที่คนใดคนหนึ่งที่มีทักษะมาก่อนอยู่แล้ว เพียงแต่อาจจะมีการปรับเปลี่ยนเรื่องระยะเวลาการทำกระบวนการหรือชุดลายเส้นให้เหมาะสมในแต่ละครั้งเท่านั้น เพราะในท้ายที่สุดหากผู้เข้าร่วมได้เห็นว่า เมื่อเราถอดรื้อทุกลายเส้นหรือภาพใด ๆ ก็ตามออกมา

ทั้งหมดเกิดจากลายเส้นพื้นฐานธรรมดาอย่างเส้นตรงและเส้นโค้งเท่านั้น ซึ่งฉันเชื่อมั่นว่าหากทุกคนได้มองเห็นและเริ่มจากสิ่งนี้ ทุกคนย่อมมีศักยภาพที่จะทำมันออกมาได้ เป็นโอกาสที่เวิร์คช้อปเล็ก ๆ เช่นนี้จะเป็นห้วงเวลาที่ได้ “อันเลิร์น (unlearn)” ความกลัวความกังวลในความสามารถของตนเองที่ทุกคนอาจฝั่งใจจากการศึกษาภาคบังคับในโรงเรียน

จากการวาดเพื่อสร้างสมาธิจนมาถึงการวาดเพื่อจุดประกายความสร้างสรรค์ จากการนั่งทำเพียงคนเดียวสู่กับการนั่งทำกับคนอื่น ๆ ไม่น่าเชื่อว่าการวาดลายเส้นจะพาฉันมาได้ไกลถึงเพียงนี้ แม้ว่าจะยังไม่ใช่กิจกรรมใหญ่โตอลังการ แต่สิ่งที่ได้กลับทำให้ฉันเชื่อในความสามารถของมนุษย์ ทำให้ฉันได้หัดชื่นชมตนเองและผู้อื่น เป็น “รางวัล” ที่บางครั้งเงินทองก็ไม่สามารถซื้อหามาได้นอกจากการบ่มเพาะด้วยตั้งใจ

หวังว่าจะได้ชวนทุกคนมาวาดเส้นด้วยกันอีกในอนาคต....
...
บันทึกเส้นทางการวาดเส้นเพื่อสร้างสมาธิ และสร้างสรรค์เป็น Oracle Cards โดย จูน ศิริณ ภูผาสุข