PTGiP

Co zrobić, aby ciąża w późniejszym wieku przebiegała maksymalnie bezpiecznie?
👉35% kobiet zachodzących w ciążę to osoby pomiędzy 30-35 r.ż.
👉25% to kobiety pomiędzy 35-40 r.ż. (w latach 90-tych – 9%)
👉 ok. 4% stanowią ciężarne kobiety po 40 roku życia.
( -very advanced maternal age)
🛑Myślę, że wiemy iż ciąże w późniejszym wieku wiążą się ze wzrostem zagrożeń i ryzykiem powikłań, ale jednocześnie trend w krajach wysoko rozwiniętych jednoznacznie pokazuje, że kobiety decydują się macierzyństwo coraz później. Jedną z zalet tego zjawiska jest stabilniejsza sytuacja finansowa kobiet co może odgrywać istotną rolę w osiągnięciu optymalnego wyniku bez powikłań
Co zatem uczynić, aby zminimalizować ryzyka i zwiększyć szanse powodzenia?
🛑Ogólna liczba ciąż w blisko 50% przypadków jest nieplanowana.
👉Zatem kluczowe dla zwiększenia szans powodzenia ciąży jest jej zaplanowanie. Coraz częściej w nomenklaturze natrafiamy na pojęcie „trymestru 0” czyli okresu przed ciążą, kiedy istnieją szersze możliwości korekty stanu zdrowia i zachowań prozdrowotnych:
👉właściwa waga ciała bywa czasami wyzwaniem, ale wiedząc, że nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko cukrzycy, nadciśnienia w ciąży od kilkudziesięciu do 300% warto ten wysiłek podjąć, niestety według najnowszych danych Polsce w przedziale 35-44 lata, aż 33% kobiet ma nadwagę, a dodatkowe 26% otyłość (w sumie 59% kobiet). Przy problemach z wagą warto przed zajściem w ciążę zwiększyć aktywność fizyczną, jeśli samodzielnie jest to trudne skorzystać z fachowej pomocy trenerów personalnych. Nie do przecenienia są konsultacje endokrynologa, diabetologa lub coraz większej liczby specjalistów, którzy koncentrują się na leczeniu otyłości. Spektrum leczenia jest naprawdę szeroki i należy brać pod uwagę zarówno farmakologię jak i chirurgię.
👉 przed planowaną ciążą warto minimalizować potencjalne czynniki ryzyka infekcji, dotyczą one takich patogenów jak Toksoplazmoza, Cytomegalia, ale także, chorób przenoszonych drogą płciową (Chlamydia, WZW typ B, HIV, Kiła). Najnowsze doniesienia jednoznacznie wskazują, że brak obecność wirusa HPV zmniejsza ryzyko nie tylko raka, ale również porodu przedwczesnego i przedwczesnego odpływania płynu owodniowego. Zatem szczepienie przeciw wirusowi HPV, a także przedciążowe badanie wirusów jest rekomendowane. Coraz większa rola przywiązywana jest do właściwej „biocenozy pochwowej” (obecność pożądanych bakterii). Ocena z wykorzystaniem profesjonalnych zestawów opartych o techniki molekularne składu mikrobioty nie jest jeszcze standardem, ale widzimy uzasadnienie dla takiej diagnostyki.
👉 jedną z najczęstszych przypadłości kobiet zachodzących w ciążę jest niedobór żelaza, szacuje się, że blisko 38% ciężarnych boryka się z tym problemem. Jeśli ten i inne przyczyny niedokrwistości mogą zostać skorygowane przed ciążą jest to rozwiązanie najbardziej optymalne.
👉kobiety chorujące na różne choroby przewlekłe, powinny zostać skonsultowane przez swojego lekarza prowadzącego i ginekologa celem korekty leczenia i wybrania optymalnego momentu koncepcji
👉 po 40 roku życia szanse koncepcji szybko spadają i wynoszą 5% w pojedynczym cyklu i 30-40% w ciągu roku, ale już 20% w wieku powyżej 43 roku. Zatem jest to grupa kobiet, które coraz częściej będzie korzystać z metod wspomaganego rozrodu.
🛑Po zajście w ciążę współczesna perinatologia daje możliwości personalizowania podejścia co stanowi pewne przeciwieństwo do standardów obejmujących całą populację. Biorąc pod uwagę zwiększone ryzyko niewydolności łożyska, nadciśnienia, cukrzycy, zaburzeń wzrastania i hipotrofii płodu, zaburzeń genetycznych coraz częściej u kobiet ze stabilną sytuacją finansową warto zaproponować postępowania wykraczające poza standard i zwiększyć możliwości kontroli i jednocześnie poczucia bezpieczeństwa:
👉Oto wybrane przykłady nie obligatoryjnych metod diagnostycznych, które oferuje współczesna medycyna (przedstawiono w kolejności chronologicznej do czasu ciąży):
1.Tradycyjna „biocenoza pochwy” zastępowana jest szybkimi metodami sekwencjonowania, które klasyfikują grupy bakterii do stanu profilu mikrobiomu określanego jako CST. Właściwa mikrobiota to mniejsze ryzyko powikłań ciążowych związanych z porodem przedwczesnym, zakażeniem wewnątrzowodniowym, przedwczesnym odpłynięciem płynu owodniowego.
2.Testy NIPT, określane potocznie jako „wolne DNA płodowe” co jest niewłaściwym skrótem myślowym. W rzeczywistości fragmenty DNA wykrywane z próbki krwi mamy pochodzą w fragmentów łożyska i w blisko 99% są tożsame z DNA płodu. Obecnie to najdokładniejsza skriningowa metoda oceny genetycznej. Walidacja czyli uwiarygodnienie wyników dotyczy już coraz liczniejszej grupy schorzeń. Należy jednak pamiętać, że jest to test przesiewowy, a nie diagnostyczny.
3.Coraz większą rolę odgrywa właściwe monitorowanie glukozy szczególnie w grupie kobiet z nadwagą i otyłością. Jeśli dodamy do tych czynników ryzyka wiek powyżej 35 lat pojawia się grupa kobiet, które mogą osiągnąć korzyść terapeutyczną jeśli w monitorowaniu zostaną wykorzystane dostępne sensory pomiarów glukozy. Decyzja z pewnością pozostaje indywidualna w takich przypadkach.
4.Badanie prenatalne I-go trymestru, od 2024 refundowane w ramach NFZ u każdej kobiety w ciąży. Pozwala określić precyzyjnie wiek ciążowy i przybliżony termin porodu, ocenić wstępną anatomię płodu, wykryć markery aberracji chromosomalnych i genowych. Badanie daje możliwość wyodrębnienia grupy kobiet, którym należy zaproponować badanie diagnostyczne (biopsja kosmówki, amniopunkcja). Uzyskany materiał (kosmki łożyskowe, płyn owodniowy) służą do precyzyjnej metody diagnostycznej. Coraz częściej standardem są array comparative genomic hybridization (aCGH) — mikromacierze porównawczej hybrydyzacji genomowej. Techniką niestandardową ale dostępną, choć nadal dość drogą jest technika WES, WGS czyli sekwencjonowania exomowe lub całogenomowe.
5.Kluczowym postępowaniem w trakcie badania I-go trymestru jest diagnostyka „tworzenia się łożyska” określana jako diagnostyka preeklampsji. Wykorzystanie indywidualnych parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, przepływy naczyniowe (Doppler) plus badanie białek łożyskowych (PLGF, PAPPA) daje szansę wykrycia kobiet, które mają zwiększone ryzyko rozwoju niewydolności łożyska. Właściwa stratyfikacja zwiększa szansę minimalizacji powikłań takich jak stan przedrzucawkowy, hipotrofia płodu lub nawet ryzyko obumarcia
6.Testy NIPT dają możliwość określenia grupy krwi dziecka, co ma znaczenie u kobiet z grupą Rh ujemną.
7.II-badanie prenatalne („połówkowe”) koncentruje się na precyzyjnej ocenie anatomii. W grupie ryzyka „niewydolności łożyska’ warto w tym czasie wykorzystać algorytm oparty między innymi na markerach sFlt-1, PLGF. Istnieją doniesienia, że powtórzenie testów pomiędzy 24-28 tygodniem ciąży w grupie wysokiego ryzyka preeklampsji pozwala wykluczyć jej wystąpienie przed 37 tygodnie ciąży.
8.Dodatkowym parametrem ocenianym w badaniu II-trymestru („połówkowe”) jest szyjka macicy. Jej pomiar pozwala bardzo wcześnie wykryć część kobiet z grupy zagrożonych porodem przedwczesnym
9.Kobiety po 40 roku życia należy traktować jako grupę ryzyka zaburzeń wzrastania płodu. Warto zatem zastosować algorytm w którym III-badanie prenatalne wykonujemy wcześniej około 26-28 tygodnia ciąży, a potem monitorujemy wzrastanie płodu w kolejnych skanach ultrasonograficznych.
10.Badanie usg około 37 tygodnia ciąży może być pomocne do oceny czy mamy do czynienia z płodem LGA („za dużym”), SGA („za małym”) i od tego uzależnić nasze postępowanie
👉To oczywiście wybrane aspekty perinatalne, każdy przypadek i sytuacja powinny być indywidualizowane
Późne macierzyństwo to wiele wyzwań, ale również wiele radości.
wśród fanów

"Odsetek cięć cesarskich w Polsce sięgnął w 2024 roku aż 48 proc., znacząco przekraczając rekomendacje WHO...
WHO od wielu lat podkreśla, że cięcie cesarskie jest jednym z największych osiągnięć współczesnego położnictwa i powinno być wykonywane zawsze wtedy, gdy istnieją uzasadnione wskazania medyczne. Jednocześnie WHO zaznacza, że na poziomie populacyjnym nie wykazano dodatkowych korzyści zdrowotnych wynikających ze wzrostu odsetka cięć cesarskich powyżej około 10–15 proc. porodów. Znacznie ważniejsze od osiągnięcia określonego wskaźnika jest zapewnienie dostępu do tej procedury wszystkim kobietom, które rzeczywiście jej potrzebują."
"Badania prowadzone w różnych krajach wskazują, że wyższy poziom lęku częściej współwystępuje z preferowaniem porodu przez cesarskie cięcie, choć decyzje dotyczące sposobu rozwiązania ciąży są zawsze wieloczynnikowe i powinny uwzględniać przede wszystkim wskazania medyczne."
"Z perspektywy zdrowia publicznego szczególnego znaczenia nabiera identyfikacja psychospołecznych uwarunkowań tych decyzji. Tematyce tej poświęcone jest badanie realizowane przez badaczki z Instytutu Zdrowia Publicznego Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum "

https://pulsmedycyny.pl/medycyna/ginekologia-i-poloznictwo/niemal-50-proc-porodow-w-polsce-konczy-sie-cieciem-cesarskim-jaki-zwiazek-z-decyzjami-kobiet-maja-relacje-z-lekarzem-polozna-i-lek/?utm_source=Newsletter%20ogólny%20PM%20-%202026-08-10&utm_medium=Bilans%20tygodnia%20AI%20Act%20audyt%20Trzaskowskiego%20zapowiedź%20zmian%20w%20standardzie%20teleporady&utm_term=2026-08-10&utm_campaign=Newsletter%20ogólny%20PM%20-%202026-08-10&utm_content=Bilans%20tygodnia%20AI%20Act%20audyt%20Trzaskowskiego%20zapowiedź%20zmian%20w%20standardzie%20teleporady

Puls Medycyny
Collegium Medicum

Chcesz uczyć się od światowej klasy specjalistów w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz zobaczyć, jak z najwyższą precyzją wykonują badania ultrasonograficzne?
Dołącz do 36. Światowego Kongresu ISUOG, który odbędzie się w Londynie (Wielka Brytania) w dniach 4–7 września 2026 r. Posłuchaj uznanych ekspertów z całego świata i ucz się bezpośrednio od nich podczas kursów masterclass, interaktywnych warsztatów, wykładów oraz pokazów badań ultrasonograficznych.
Nie przegap tej wyjątkowej okazji, aby rozwijać swoje kompetencje i zapewniać pacjentkom opiekę na najwyższym poziomie!
Dowiedz się więcej i zarejestruj się już teraz:
https://www.isuog.org/events/isuog-world-congress-2026/registration.html

📖 „Ginekologia Polska” — Vol. 97, No. 7 (2026) już dostępny!

Drodzy Czytelnicy,

ukazał się nowy numer czasopisma Ginekologia Polska - oficjalnego czasopisma Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników.

Wydanie obejmuje dziewięć prac oryginalnych z zakresu ginekologii i położnictwa oraz pięć opisów klinicznych. Autorzy podejmują zagadnienia dotyczące m.in. wad rozwojowych układu płciowego, ultrasonografii w ginekologii dziecięcej, przedoperacyjnej oceny zmian przydatkowych, wzrastania płodu, depresji poporodowej, powikłań po cięciu cesarskim oraz diagnostyki rzadkich nowotworów.

🔹 ORIGINAL PAPERS - GYNECOLOGY

📌 Late diagnosis of OHVIRA syndrome — case series and literature review
Seria przypadków przedstawiająca zróżnicowany obraz kliniczny i trudności związane z rozpoznawaniem zespołu OHVIRA dopiero u dorosłych pacjentek.

📌 Ovarian volume in premenarchal girls — a reference guide for routine pelvic ultrasonography
Praca prezentująca wartości referencyjne objętości jajników u dziewcząt przed pierwszą miesiączką, przydatne w interpretacji rutynowych badań ultrasonograficznych miednicy.

📌 Comparative performance of four risk of malignancy indices (RMI) in predicting ovarian malignancy: a large retrospective cohort study
Porównanie czterech wariantów wskaźnika RMI stosowanych w przedoperacyjnej ocenie ryzyka złośliwości zmian przydatkowych.

🔹 ORIGINAL PAPERS - OBSTETRICS

📌 Evaluation of the INTERGROWTH-21st fetal growth standards in a single-center cohort of uncomplicated pregnancies in Poland
Ocena przydatności standardów INTERGROWTH-21st do interpretacji biometrii i szacowanej masy płodu w trzecim trymestrze w polskiej populacji ciężarnych niskiego ryzyka.

📌 Unraveling the hormonal causality in postpartum depression: findings from a two-sample Mendelian randomization study
Badanie z wykorzystaniem dwupróbkowej randomizacji mendlowskiej, poświęcone możliwym zależnościom przyczynowym między hormonami okresu okołoporodowego a ryzykiem depresji poporodowej.

🔹 CLINICAL VIGNETTES

📌 Early cesarean section complication — hematoma at the uterine incision
Opis powikłania po cięciu cesarskim podkreślający znaczenie ultrasonograficznej oceny gojenia blizny macicy podczas kontroli poporodowej.

📌 The case of borderline ovarian tumor in a 14-year-old adolescent
Przypadek guza granicznego jajnika u nastolatki, przedstawiający wyzwania diagnostyczne i znaczenie postępowania uwzględniającego zachowanie płodności.

📌 Primary breast angiosarcoma with false negative result of core needle biopsy
Rzadki przypadek pierwotnego naczyniakomięsaka piersi, wskazujący na znaczenie korelacji obrazu radiologicznego z wynikiem badania histopatologicznego.

"Zaawansowana diagnostyka ultrasonograficzna w ginekologii i perinatologii"
DATA: 25- 26 września 2026r.
MIEJSCE: Warszawa
Zapraszamy: www.prenatalni.pl

USG piersi. Warsztaty praktyczne- kurs podstawowy.
Data: 09.10.2026r.
Miejsce: Novotel Kraków Centrum, ul. Kościuszki 5, 30-105 Kraków
Kierownik naukowy i merytoryczny: dr hab. n. med. Paweł Basta,
Wykładowcy: dr hab. n. med. Paweł Basta, dr n. med. Anna Ćwierz-Pieńkowska, dr Janina Schwarz
Zapraszamy: https://frog.krakow.pl/produkt/usg-piersi-warsztaty-praktyczne-kurs-podstawowy-25-10-2025-r/

czyli „przygotowanie szyjki macicy” oraz wywołanie czynności skurczowej w ciąży niepowikłanej rekomendowane jest przez WHO oraz szereg towarzystw naukowych po zakończeniu 41 tygodnia ciąży.
Istnieje jednak szereg sytuacji klinicznych, które są wskazaniem medycznym do podjęcia wcześniejszych działań.
Dopuszcza się indukcję porodu w takich przypadkach już po zakończeniu 34 tygodnia ciąży, choć wiemy, że wyniki neonatologiczne są optymalne dopiero po zakończeniu 39 tygodnia ciąży.
Indukcja ze wskazań medycznych jest szeroko akceptowaną metodą, gdyż zapobiega powikłaniom zarówno u matki jak i dziecka.
O wskazaniach do medycznych indukcji możecie Państwo przeczytać w niedawno opublikowanych rekomendacjach PTGiP https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/view/109829
W polskich warunkach „przygotowanie szyjki macicy” określane jest mianem preindukcji. Istnieje kilka dostępnych metod:
👉założenie cewnika Foleya lub cewnika Cooka
👉wykorzystanie prostaglandyn (dopochwowo, doustnie)
👉przebicie worka owodniowego (amniotomia).
Po właściwej preindukcji (za taką uważa się stan szyjki w skali Bishopa >6) wywoływana jest czynność skurczowa z użyciem oksytocyny choć w niektórych przypadkach wzbudza się ona samoistnie w wyniku w/w wcześniejszych działań.
Na przestrzeni dziesięcioleci obserwujemy systematyczny wzrost odsetka indukcji i wielu ośrodkach sięga on nawet 35% wszystkich porodów. Zdecydowana większość indukcji kończy się porodem drogami natury. Jedynie w około 20% wykonuje się cięcie cesarskie (dane podają 10-25%).
Z indukcją porodu wiąże się szereg możliwych jatrogennych powikłań i efektów klinicznych:
👉nadmierna czynność skurczowa macicy tzw. hiperstymulacja, mogąca prowadzić do niedotlenienia płodu
👉ryzyko zwiększonego krwawienia
👉większe zapotrzebowanie na leczenie przeciwbólowe i analgezję śródporodową
👉niepowodzenie indukcji co prowadzi do cięcia cesarskiego
👉znacznie dłuższy pobyt kobiety w szpitalu ze względu czas przygotowania (2-3 doby) a więc podniesienie kosztów opieki
👉trudności logistyczne, zapewnienie miejsca szpitalnego dla kobiet w trakcie preindukcji
👉dodatkowa opieka personelu.
Widzimy zatem, że działanie medyczne jakim jest indukcja porodu nie jest obojętna dla zdrowia kobiety i jej dziecka. Zawsze jednak analizujemy bilans zysków i strat. Dzięki szeregu publikacjom wiemy, że wskazania medyczne usprawiedliwiają powyższe ryzyka i zwiększone koszty, gdyż poprawiają wyniki perinatalne.
Co zatem z indukcją bez wskazań medycznych w okresie uzyskanej dojrzałości przez płód po 39 tygodniu ciąży. W 2018 zadano sobie takie pytanie https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa1800566 . Ponad 6000 kobiet zakwalifikowano do 2 grup, indukcji po 39 tygodniu lub oczekiwania na poród spotaniczny
Wyniki nadal przedmiotem są licznych i gorących dyskusji:
👉stwierdzono niższy odsetek dzieci urodzonych w „gorszym” stanie w grupie kobiet indukowanych
👉stwierdzono niższy odsetek cięć cesarskich w grupie indukowanej po 39 tygodniu ciąży w porównaniu do grupy z postępowanie zachowawczym, czyli tych u których rozwinął się do 41 tygodnia poród spontaniczny.
Kolejna analiza, uwzględniająca 14 badań i blisko 1,5 mln porodów przedstawiła następujące rezultaty https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2804853:
👉37 % redukcja uszkodzeń krocza 3-go i 4-go stopnia
👉zmniejszenie ryzyka porodów zabiegowych, makrosomii
👉mniejsze prawdopodobieństwo urodzenia dziecka z niskim wynikiem APGAR w 5-minucie życia.
👉stwierdzono również niższy odsetek cięć u kobiet, które rodziły po raz kolejny.
Pojawiły się zatem obiektywne przesłanki, aby prowadzić taką dyskusję. Należy jednak zaznaczyć, że przytoczone analizy nie były przeprowadzane dla wszystkich populacji. Badanie ARRIVE było przeprowadzone w 41 ośrodkach Stanów Zjednoczonych. Dwa amerykańskie towarzystwa ACOG i SMFM uwzględniają je w swoich rekomendacjach. Żadne z europejskich towarzystw nie zaleca obecnie indukcji po 39 tygodniu bez uwzględnienia wskazań medycznych.
W poprzednim poście zapytałem Pań jakie są oczekiwania samych kobiet, które są lub były w zaawansowanej ciąży. Blisko 100 kobiet odpowiedziało. 68% z nich chciałoby urodzić a nie oczekiwać na poród. 👉Czy jest to jednoznaczne z chęcią indukcji, tego nie wiem, bo pytanie nie było jednoznaczne.
👉Czy nasz system jest przygotowany do zmiany postępowania, jeśli te oczekiwania okazałyby się tak powszechne?
👉Pozostawiam to pytanie do dalszych dyskusji.

Cykl spotkań z ekspertami "Tips&Tricks w USG piersi",
już 19 września 2026r. w Warszawie.
Zapraszamy: https://www.medisfera.pl/registration/101.html

Register for GESEA Level 1 MIGS Certification: https://www.esgecongress.eu/gesea-l1-certificate
Register for GESEA Level 2 MIGS Certification:
https://www.esgecongress.eu/gesea-l2-migs-certificate
Register for GESEA Robotics Certification:
https://www.esgecongress.eu/gesea-robotics-certificate
ESGE - European Society for Gynaecological Endoscopy

Zapraszamy do udziału w kursach i warsztatach organizowanych w ramach Poznańskiej Akademii Ultrasonografii.
Termin 2026: 25-26 września 2026, Poznań lub on-line. SZCZEGÓŁY: https://medvisa.pl/konferencja/wrzesien2026/