JEDNOSTKA

DZIŚ otwarcie Copenhagen Photo Festival, podczas którego Sasha Velichko prezentuje swój projekt „State of Denial” (2023–2026) 💥

Poprzez warstwy prawdziwych historii o zatrzymaniach, inscenizowanych fotografii, propagandowych nagłówków i obrazów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję, projekt „State of Denial” obnaża białoruską rzeczywistość, w której media są manipulowane, a propaganda wszechobecna. Prawda i fikcja współistnieją obok siebie, odzwierciedlając logikę represji, w której rzeczywistość staje się absurdalna.

•

Sasha Velichko, 13.09.2020 Detention for Circle Dance, z cyklu the „State of Denial”, 2023–2026

DZIĘKUJEMY za liczną obecność podczas otwarcia wystawy „Odmowa. Pęknięcie drugie” Rafał Milach w Circulo de Bellas Artes w Madrycie w ramach festiwalu PHoto España 💥

Dziękujemy za wsparcie przy produkcji tej wystawy organizatorom, partnerom i patronom!

Na zdjęciu, od lewej: Joanna Furman (Instytut Polski w Madrycie), Nerea Fernàndez (PHoto España), Agnieszka Rudzińska (Instytut im. Adama Mickiewicza), Katarzyna Sagatowska, Rafał Milach, Maria Ślebioda (Instytut Polski w Madrycie), Laura Manzoni (Circulo de Bellas Artes), Ania Nałęcka-Milach 🤍

Wystawa potrwa do 27 września.

Organizatorzy: Círculo de Bellas Artes, Instituto Polaco de Cultura, PHotoESPAÑA

Partner: Instytut Adama Mickiewicza, Samsung

Patron: KRUK

Otwarcie wystawy Sashy Velichko, ‘State of Denial’ DZIŚ w The Benaki Museum w Atenach w ramach Athens Photo Festival 💥

•

wernisaż: 10.06.2026 (środa), godz. 20:00
wystawa: 11.06–26.07.2026

W Białorusi represyjna dyktatura ogranicza wolność słowa. Kontrolowane przez państwo media ukrywają rosnącą liczbę więźniów politycznych, przypadki zaginięć oraz fakt, że prawo i konstytucja nie zapewniają ochrony praw jednostki. Sasha Velichko bada codzienne życie cyfrowe poprzez relacje między ludźmi a kanałami medialnymi. W społeczeństwie przepełnionym rozrywkami coraz częściej odwraca się wzrok od obrazów, które wywołują dyskomfort. Praca składa się z dwóch części. Pierwsza przedstawia absurdalne, przerażające historie zatrzymań w Białorusi. Na podstawie badań artystka tworzy inscenizowane fotografie inspirowane tymi przypadkami. Druga część wykorzystuje nagłówki wiadomości opublikowane dokładnie w dniach aresztowań. Sieć neuronowa generuje obrazy na podstawie tych nagłówków, z których wiele jest nieistotnych, dziwnych lub absurdalnych. Dla każdego przypadku Velichko napisła dwanaście nagłówków z dnia aresztowania, aby pokazać, jak w momentach kryzysu propaganda wytwarza wizualny i informacyjny szum. Projekt pokazuje, w jaki sposób agenda mediów odwraca uwagę od pilnych kwestii, i bada tendencję do unikania bolesnej rzeczywistości poprzez zwracanie się ku powierzchownym treściom rozrywkowym.

Dziś wernisaż wystawy Rafał Milach, "Odmowa. Pęknięcie drugie" w Circulo de Bellas Artes, w Madrycie w ramach festiwalu PHoto España! 💥

Podpisywanie książek i spotkanie z artystą: 05.06.2026 (dziś), godz. 18:00 w Libreria La Fábrica, Calle Verónica, 13. 28014, Madryt, Hiszpania 📍

•

Wernisaż: 05.06.2026 (dziś), godz. 12:00
Wystawa: 06.06–27.09.2026

Kuratorka: Katarzyna Sagatowska

„Dobywajmy fosfor i potas, zabrońmy minispódniczek i sprzedaży alkoholu” – rapowała w 2012 roku białoruska aktywistka Xenia Degelko. Patriotyczny hip-hop „Jestem ze wsi. Jestem liderką”, wychwalający reżim białoruskiego dyktatora Aleksandra Łukaszenki, zdobył ponad 1,5 mln odsłon na platformie YouTube. Utwór nastoletniej przewodniczącej oddziału Białoruskiego Republikańskiego Związku Młodzieży z miejscowości Oktyabrsky zdobył drugie miejsce w konkursie, w którym nagrodą był długopis z inskrypcją dyktatora. Degelko stała się ikoną internetu oraz modelową obywatelką w oczach autorytarnego aparatu władzy. Tym samym została włączona do galerii zwycięzców budujących fundament państwowej narracji – spawaczy, traktorzystów, ideologów, bibliotekarek, dozorczyń, milicjantów, kadetów i kołchozowych przodowników pracy.

Propagandowa fasada pękła po raz pierwszy, gdy Yuri – oracz zwycięzca – sprzeciwił się dyrektywie zarządcy kołchozu, nakazującej mu stawienie się przed obiektywem fotografa, a rozpadła się ostatecznie gdy Degelko, wraz z milionami Białorusinów, wyszła na ulicę, by zaprotestować przeciwko sfałszowanym przez reżim wyborom prezydenckim w 2020 roku. Po raz kolejny została liderką, lecz tym razem – oddolnej mobilizacji sprzeciwu w swojej lokalnej społeczności.

W tym samym roku w Polsce kobiety wyszły na ulice, żeby upominać się o swoje prawa. W największych protestach społecznych od czasu transformacji ustrojowej aktywistki i aktywiści domagali się dostępu do legalnej aborcji, ochrony praw mniejszości oraz przestrzegania zasad państwa prawa stale naruszanych przez prawicowo-populistyczny rząd Prawa i Sprawiedliwości. Ten masowy zryw społeczeństwa obywatelskiego jeszcze bardziej zaktywizował oddolne ruchy społeczne. Wypracowane przez nie praktyki samoorganizacji i sieci wsparcia okazały się szczególnie istotne w 2022 roku, kiedy, w obliczu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, polską granicę zaczęły przekraczać miliony uchodźców wojennych. Ograniczona skuteczność procedur państwowych ujawniła wówczas strukturalne słabości systemu instytucjonalnego, wzmacniając jednocześnie poczucie sprawczości wśród aktywistek i aktywistów zaangażowanych w działania na rzecz praw człowieka.

Pomimo tych wydarzeń, w Polsce nie nastąpiły znaczące zmiany legislacyjne. Oddolne ruchy społeczne nadal domagają się gwarancji podstawowych praw grup dotkniętych różnymi formami dyskryminacji – w szczególności kobiet, społeczności LGBT+ oraz osób znajdującym się w kryzysie uchodźczym. Jest to proces długotrwały i obciążający, który często przekracza granice lokalnych kontekstów. Gesty solidarności kierowane w stronę białoruskich więźniów politycznych, ludności cywilnej Strefy Gazy czy społeczeństwa ukraińskiego, które ponoszą najwyższą cenę w walce o prawo do samostanowienia, współtworzą transnarodowe poczucie wspólnoty. Jednocześnie przypominają o kruchości mechanizmów ochrony społeczności znajdujących się w sytuacji systemowej opresji oraz strukturalnego braku uprzywilejowania.

Seria wydarzeń obejmująca patriotyczny rap Degelko, białoruską rewolucję oraz obywatelski sprzeciwwobec prawicowego populizmu w Polsce ujawnia siłę oddolnego działania. To siła zdolna zachwiać ustalonym porządkiem politycznym – nawet za cenę zdrowia, a czasem życia.

Na wystawę składają prace Rafała Milacha z cyklu „The Winners” (2010–2013), „Seeding” (2018, z Karoliną Gembarą), murale, flagi, wideo oraz Gazety Strajkowe z zasobu Archiwum Protestów Publicznych (2019–2026)

Organizatorzy: Círculo de Bellas Artes, Instituto Polaco de Cultura, PHotoESPAÑA
Partner: Instytut Adama Mickiewicza, Samsung

Patron: KRUK

Sasha Velichko, "Called to the Carpet" w ramach Foam Talent 2026. Otwarcie wystawy w TEN PIĄTEK, 5 czerwca! 💥

•

wernisaż: 05.06.2026 (piątek), godz. 18:30–20:00
wystawa: 06.06–28.08.2026

Sasha Velichko została nominowana do Foam Talent 2026 za projekt "Called to the Carpet" (2024–2026).

"Called to the Carpet" podejmuje temat mechanizmów biopolitycznej kontroli wobec więźniarek w Białorusi. Tytuł projektu nawiązuje do wyrażenia "być wezwaną na dywanik" ["to be called to the carpet"], czyli być wezwaną przez władzę do reprymendy lub kary.

Foam Talent 2026 to wystawa zbiorowa prezentująca prace niezwykłej nowej fali twórców obrazów, kształtujących przyszłość fotografii. Tegoroczna ekspozycja obejmuje prace 15 wybitnych osób artystycznych, wybranych spośród prawie 3000 zgłoszeń nadesłanych ze 107 krajów. Za pomocą silnego języka wizualnego ich prace często nawiązują do pojęcia przynależności; poszukiwanie bezpiecznej przestrzeni, czy to w domu, rodzinie, społeczności, czy też poczucia przynależności do miejsca, jest motywem przewodnim, który ujawnia się na różne sposoby.

Od intymnych portretów po rozległe narracje wizualne – każda praca zaprasza do spojrzenia na świat przez nowy obiektyw. Oprócz wystawy zbiorowej Foam Talent w Amsterdamie, prace wybranych artystów zostaną zaprezentowane na wielu platformach Foam, zapewniając im międzynarodową widoczność: poprzez wystawę objazdową w Deutsche Börse Photography Foundation we Frankfurcie, specjalny numer magazynu Foam oraz artykuły na naszej platformie cyfrowej.

• •

Sasha Velichko, In prisons, portraits of Lukashenko hang on the walls. Women political prisoners are deprived of access to independent information and are subjected to constant ideological indoctrination through state news and propaganda programs, z cyklu "Called to the Carpet", 2024–2026

W TEN PIĄTEK, 05.06 otwarcie wystawy Rafał Milach, “Refusal. Second Fracture” w ramach festiwalu PHoto España 💥

wernisaż: 05.06.2026 (piątek), godz. 12:00
wystawa: 06.06–27.09.2026
📍 Círculo de Bellas Artes, Calle de Alcalá, 42. 28014 Madryt, Hiszpania

kuratorka: Katarzyna Sagatowska

„Dobywajmy fosfor i potas, zabrońmy minispódniczek i sprzedaży alkoholu” – rapowała w 2012 roku białoruska aktywistka Xenia Degelko. Patriotyczny hip-hop „Jestem ze wsi. Jestem liderką”, wychwalający reżim białoruskiego dyktatora Aleksandra Łukaszenki, zdobył ponad 1,5 mln odsłon na platformie YouTube. Utwór nastoletniej przewodniczącej oddziału Białoruskiego Republikańskiego Związku Młodzieży z miejscowości Oktyabrsky zdobył drugie miejsce w konkursie, w którym nagrodą był długopis z inskrypcją dyktatora. Degelko stała się ikoną internetu oraz modelową obywatelką w oczach autorytarnego aparatu władzy. Tym samym została włączona do galerii zwycięzców budujących fundament państwowej narracji – spawaczy, traktorzystów, ideologów, bibliotekarek, dozorczyń, milicjantów, kadetów i kołchozowych przodowników pracy.

Propagandowa fasada pękła po raz pierwszy, gdy Yuri – oracz zwycięzca – sprzeciwił się dyrektywie zarządcy kołchozu, nakazującej mu stawienie się przed obiektywem fotografa, a rozpadła się ostatecznie gdy Degelko, wraz z milionami Białorusinów, wyszła na ulicę, by zaprotestować przeciwko sfałszowanym przez reżim wyborom prezydenckim w 2020 roku. Po raz kolejny została liderką, lecz tym razem – oddolnej mobilizacji sprzeciwu w swojej lokalnej społeczności.

W tym samym roku w Polsce kobiety wyszły na ulice, żeby upominać się o swoje prawa. W największych protestach społecznych od czasu transformacji ustrojowej aktywistki i aktywiści domagali się dostępu do legalnej aborcji, ochrony praw mniejszości oraz przestrzegania zasad państwa prawa stale naruszanych przez prawicowo-populistyczny rząd Prawa i Sprawiedliwości. Ten masowy zryw społeczeństwa obywatelskiego jeszcze bardziej zaktywizował oddolne ruchy społeczne. Wypracowane przez nie praktyki samoorganizacji i sieci wsparcia okazały się szczególnie istotne w 2022 roku, kiedy, w obliczu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, polską granicę zaczęły przekraczać miliony uchodźców wojennych. Ograniczona skuteczność procedur państwowych ujawniła wówczas strukturalne słabości systemu instytucjonalnego, wzmacniając jednocześnie poczucie sprawczości wśród aktywistek i aktywistów zaangażowanych w działania na rzecz praw człowieka.

Pomimo tych wydarzeń, w Polsce nie nastąpiły znaczące zmiany legislacyjne. Oddolne ruchy społeczne nadal domagają się gwarancji podstawowych praw grup dotkniętych różnymi formami dyskryminacji – w szczególności kobiet, społeczności LGBT+ oraz osób znajdującym się w kryzysie uchodźczym. Jest to proces długotrwały i obciążający, który często przekracza granice lokalnych kontekstów. Gesty solidarności kierowane w stronę białoruskich więźniów politycznych, ludności cywilnej Strefy Gazy czy społeczeństwa ukraińskiego, które ponoszą najwyższą cenę w walce o prawo do samostanowienia, współtworzą transnarodowe poczucie wspólnoty. Jednocześnie przypominają o kruchości mechanizmów ochrony społeczności znajdujących się w sytuacji systemowej opresji oraz strukturalnego braku uprzywilejowania.

Seria wydarzeń obejmująca patriotyczny rap Degelko, białoruską rewolucję oraz obywatelski sprzeciwwobec prawicowego populizmu w Polsce ujawnia siłę oddolnego działania. To siła zdolna zachwiać ustalonym porządkiem politycznym – nawet za cenę zdrowia, a czasem życia.

Na wystawę składają prace Rafała Milacha z cyklu „The Winners” (2010–2013), „Seeding” (2018, z Karoliną Gembarą), murale, flagi, wideo oraz Gazety Strajkowe z zasobu Archiwum Protestów Publicznych (2019–2026).

Organizatorzy: Círculo de Bellas Artes, Instytut Polski w Madrycie, PHotoESPAÑA
Partner: Instytut Adama Mickiewicza, Samsung

• •

Rafał Milach, z cyklu „The Winners”, 2010–2013

Dziś ostatnia szansa, by obejrzeć online na Millennium Docs Against Gravity nasz film "Proszę nie siadać" o wspaniałym Wojciech Plewiński. Nie przegapcie: https://mdag.pl/pl/ogladaj-online/23/film/prosze-nie-siadac

Zapraszamy!

"PROSZĘ NIE SIADAĆ" – pokazy filmu dokumentalnego o Wojciechu Plewińskim w ramach 66. edycji Krakow Film Festival 💥

• 02.06.2026 (wtorek), MIKRO, godz. 14:00
• 04.06.2026 (czwartek), KIKA, godz. 20:00
• 06.06.2026 (sobota) KINO POD BARANAMI SALA NIEBIESKA, godz. 13:00 – po seansie spotkanie z bohaterem Wojciechem Plewińskim oraz twórcami filmu: Piotrem Małeckim i Katarzyna Sagatowska

Wojciech Plewiński, wybitny fotograf, przygotowuje wystawę, podróżując śladami swoich prac. Towarzyszą mu żona Anna, syn Maciej i kuratorka Katarzyna Sagatowska. Wyprawa do miejsc takich, jak Stary Teatr w Krakowie, Teatr Studio w Warszawie, Nowa Huta, Kalatówki, Zalew Rożnowski czy Biebrzański Park Narodowy, staje się pretekstem do wspomnień, analizy twórczości i konfrontacji z przeszłością. Mimo sędziwego wieku artysta imponuje sprawnością i humorem. Rodzinne wyjazdy to jednak nie tylko nostalgia, ale też czas trudnych rozliczeń. Wojciech przyznaje się do zaniedbywania rodziny. Czas spędzony z najbliższymi pozwala jednak na nowo budować bliskość. Sukces wernisażu potwierdza, że twórczość Plewińskiego zachwyca kolejne pokolenia. To ciepły portret artysty, który z niesłabnącą pasją, bliskimi u boku obserwuje i komentuje świat.

pomysł filmu: Katarzyna Sagatowska

reżyseria i zdjęcia: Piotr Małecki
scenariusz: Piotr Małecki, Katarzyna Sagatowska
montaż: Michał Poddębniak PSM
identyfikacja graficzna: Ola Jasionowska

producenci: Piotr Małecki, Katarzyna Sagatowska
produkcja: Short Docs Media
koprodukcja: Filmoteka Narodowa Instytut Audiowizualny, Instytut Adama Mickiewicza, Fundacja Jednostka

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego).

partnerzy: Dom Spotkań z Historią, Fundacja Przekrój, Instytut Polski w Rzymie, Instytut Polski w Paryżu, MuFo Muzeum Fotografii w Krakowie, STUDIO teatrgaleria, Szkoła Filmowa w Łodzi

patroni medialni: Fotopolis.pl, Mint Magazine, NN6T notes na 6 tygodni, Radio Tok FM, Tygodnik Powszechny, Vogue Polska

Wojciech Plewiński (ur. 1928)
Jeden z najwybitniejszych polskich fotografów. Specjalizuje się przede wszystkim w portrecie i fotografii teatralnej. Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Wieloletni współpracownik krakowskiego magazynu „Przekrój”, w którym opublikował fotoreportaże, zdjęcia mody, a przede wszystkim jest autorem ponad 500 okładek. Od 1959 roku zajmuje się fotografią teatralną. Pracował znajważniejszymi polskimi scenami dokumentując spektakle i portretując ich twórców. Najdłużej związany był z Teatrem Starym w Krakowie. Wydał kilka albumów autorskich. Laureat wielu nagród. Brał udział w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce i za granicą, w tym słynnych – „Fotografia subiektywna” z 1968 roku i „Fotografowie poszukujący” z 1971 roku. Prace Plewińskiego znajdują się w licznych kolekcjach publicznych i prywatnych.

Piotr Małecki (ur. 1967)
Twórca filmów dokumentalnych, fotograf prasowy. Ukończył kurs reżyserii filmów dokumentalnych w Szkole Filmowej im. Wajdy w Warszawie, studiował operatorstwo na Wydziale Radiowo-Telewizyjnym Uniwersytetu Śląskiego oraz fotografię w Bournemouth and Poole College of Art w Wielkiej Brytanii. Laureat nagrody Pictures of the Year 2011, nominowany do nagród Silver Eye i im. Jana Machulskiego. Współpracuje z międzynarodowymi mediami, jego filmy były prezentowane na międzynarodowych festiwalach filmowych, takich jak DOK Leipzig i Krakowski Festiwal Filmowy, są emitowane przez stacje telewizyjne i serwisy VOD.

Katarzyna Sagatowska (ur. 1973)
Kuratorka, menedżerka kultury, autorka i producentka wydarzeń artystycznych oraz filmów, autorkatekstów, art advisorka, wydawczyni książek. Założycielka galerii i wydawnictwa JEDNOSTKA. Wykładowczyni w Szkole Filmowej w Łodzi. Absolwentka Instytutu Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie w Czechach (PhD) oraz zarządzania i marketingu Politechniki Warszawskiej. Współautorka cyklu edukacyjnego Wszyscy Jesteśmy Fotografami. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasta Stołecznego Warszawy.