HEALab

Psychoterapia grupowa stanowi jedną z najbardziej efektywnych form leczenia – zarówno pod względem klinicznym, jak i ekonomicznym. W systemie ochrony zdrowia odgrywa kluczową rolę, szczególnie w kontekście szerokiego spektrum trudności relacyjnych występujących w różnych grupach wiekowych. W pracy naszego zespołu łączone są praktyka w zakresie psychoterapii grupowej oraz badania naukowe.

Podczas XXII Konferencji Naukowej Instytutu Analizy Grupowej „Rasztów” Anna Zajenkowska wygłosiła wykład dotyczący współczesnej analizy grupowej i badań w tym obszarze.

Ważnym momentem było zaprezentowanie książki, która ukaże się już we wrześniu pod redakcją Anny Zajenkowskiej oraz współredaktorki z Norwegii, Hanny Sofii Dahl:
Exploring Perspectives in Group Analytic Psychotherapy in Europe: Assessing Current Status and Shaping Future Directions

Miło nam poinformować o naszej nowej publikacji w Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry:
Shaping New Perceptions: A Preliminary Multi-Method Investigation of Changes in Hostile Attributions Following a Psychoeducational Mentalization-Based Treatment Module

W badaniu wykorzystaliśmy baterię testów do oceny tendencji do przypisywania innym wrogich intencji (wrogie zniekształcenia). Narzędzia te są dostępne do pobrania na stronie HEALab: https://www.healab.pl/research-tools/

Sposób, w jaki interpretujemy zachowania i intencje innych osób, jest istotnym elementem funkcjonowania osobowości. Wpływa zarówno na nasze reakcje emocjonalne, jak i zachowania w relacjach interpersonalnych. Dlatego zmiany w zakresie przetwarzania informacji społecznych traktujemy jako ważny wskaźnik skuteczności psychoterapii oraz oddziaływań psychoedukacyjnych.

W naszej pracy sprawdzaliśmy, czy psychoedukacyjny moduł oparty na mentalizacji może prowadzić do zmian w sposobie interpretowania sytuacji społecznych i ograniczać tendencję do wrogich atrybucji.

Zachęcamy do zapoznania się z publikacją oraz do korzystania z udostępnionych narzędzi badawczych.

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0005791626000352

www.sciencedirect.com

Zachęcamy do zapoznania się z naszą najnowszą publikacją w Psychotherapy Research! Zmiany w zakresie objawów depresji w procesie psychoterapii grupowej mogą zależeć od nasilenia wymiarów narcyzmu: Narcissism Facets and Gelotophobia as Predictors of Early Outcomes in Group Psychotherapy for Personality Difficulties

Clinical significance of this article: This article highlights how different facets of narcissism relate to affective dynamics during the early group treatment process. In group psychotherapy, the extent of deterioration in depressive symptoms and negative affect is primarily associated with narcissistic neuroticism, rather than with other narcissism facets or group structure. Therefore, we recommend adjusting therapeutic interventions accordingly and encouraging discussion of these issues.

Abstract:
Objective: This study investigated how specific narcissistic traits and gelotophobia (fear of being laughed at) predict changes in depressive symptoms and negative affect during the first three months of treatment in individuals with personality disorders.
Method: Forty-eight patients (75% female, M age = 31.76) with personality difficulties participated in group psychotherapy. Outcome variables were depressive symptoms (PHQ-9) and negative affect (PANAS-X), measured pre-intervention and after 3 months of psychotherapy. Hierarchical regressions were conducted to test the hypotheses. The analyses corrected for the nested data structure.
Results: Narcissistic neuroticism significantly predicted increases in both depressive symptoms (β = –0.501, p = .005) and negative affect (β = –0.571, p = .001). Gelotophobia was correlated with symptom worsening but did not add predictive value beyond narcissistic neuroticism.
Conclusion: Narcissistic neuroticism is a key predictor of early symptom deterioration in group psychotherapy. Pretreatment assessment of this trait may help clinicians anticipate early distress and adjust therapeutic interventions accordingly.

Narcissism Facets and Gelotophobia as Predictors of Early Outcomes in Group Psychotherapy for Personality Difficulties This study investigated how specific narcissistic traits and gelotophobia (fear of being laughed at) predict changes in depressive symptoms and negative affect during the first three months of trea...

Miło nam poinformować, że nasza współpracowniczka, Adrianna Jakubowska, pomyślnie obroniła dziś rozprawę doktorską.

Serdecznie gratulujemy tego wyjątkowego osiągnięcia, które jest efektem wielu lat pracy, zaangażowania i determinacji. Życzymy dr Adriannie Jakubowskiej dalszych sukcesów naukowych i zawodowych, a przede wszystkim nieustającej pasji do rozwoju.

Recenzentkom serdecznie dziękujemy za wnikliwą analizę rozprawy. Ich cenne i konstruktywne uwagi stanowią ważny wkład w dalszy rozwój prowadzonych badań oraz doskonalenie pracy naukowej.

Gratulacje!

W ramach trwającej dyskusji o miejscu badań w praktyce psychologicznej i psychoterapeutycznej warto sięgnąć po publikację, która właśnie się ukazała. Practice-Based Evidence in the Psychological Therapies (Oxford University Press, 2026) to pozycja poświęcona paradygmatowi, który traktuje praktykę kliniczną nie tylko jako przedmiot weryfikacji, lecz przede wszystkim jako źródło wiedzy.

Książka obejmuje zagadnienia skuteczności terapii, monitorowania postępów, czynników związanych z terapeutą i pacjentem, mechanizmów zmiany oraz kontekstu, w którym odbywa się leczenie. Kończy się konkretnymi rekomendacjami dla osób prowadzących badania, zajmujących się szkoleniem w tym zakresie oraz pracujących klinicznie.

Practice-Based Evidence in the Psychological Therapies: Toward Policy Implications for Research, Training, and Clinical Guidelines Practice-based evidence refers to research findings derived from clinical routine. As a complementary paradigm to randomized clinical trials, this evidence is collected through practice-oriented research with the goals of describing how mental health services are utilized and implemented, underst...

Miło nam poinformować o nowej publikacji w ramach wydania specjalnego czasopisma Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation: Blame through my eyes: How first-person perspective shapes social attention and attribution in harmful interactions – a comparative eye tracking study
Adrianna Jakubowska, Raphaëlle Fortin, Makar Varenyk, Li Ting Lin, Anna Zajenkowska

Anna Zajenkowska jest aktywną członkinią European Society for the Study of Personality w sekcji Section for the Study of Interpersonal Functioning and Social Cognition in PD. W ramach sekcji powstała idea stworzenia wydania specjalnego dotyczącego zaburzeń osobowości oraz budowania relacji interpersonalnych.

Nasza praca jest kontynuacją badań (Zajenkowska, A. M., Bodecka, M., Duda, E., & Lawrence, C. (2022). Reduced attention toward faces, intentionality and blame ascription in violent offenders and community‐based adults: Evidence from an eye‐tracking study. Aggressive Behavior, 48(2), 264–274) nad konstruktem izomorfizmu obwiniania i przypisywania negatywnych intencji. Dla niektórych osób i w pewnych okolicznościach te konstrukty stają się tożsame. To, że coś wydaje się nam intencjonalne, niekoniecznie oznacza wrogość i nie musi prowadzić do przypisania winy.

Abstrakt:
Background: Rigid attributional patterns are a key component of social cognitive deficits linked to aggression. Prior eye-tracking research using a third-person perspective revealed that, compared to community adults, incarcerated violent offenders oriented less to faces and showed a stronger correlation between perceived intentionality and assigned blame (Intentionality/Blame isomorphism), a metric of attributional inflexibility. The present study investigated how adopting an immersive first-person victim perspective affects both I/B isomorphism and facial attention.
Methods: A total of 184 adults participated in our study, including 119 community members (60 female, 59 male) and 65 incarcerated violent offenders (32 female, 33 male). During the eye-tracking task, participants viewed 27 static visual scenes depicting ambiguous interpersonal harm between two actors – a harm doer and a victim – and were instructed to imagine themselves as the victim in each scenario. The scenes included both hostile (e.g., a harmful act) and non-hostile (e.g., mitigating expressions or gestures) cues. Independent samples t-tests were used to compare group differences in I/B isomorphism and face dwell time, and Pearson's correlations were used to examine the relationships between variables.
Results: Consistent with our hypothesis and contrary to findings from third-person studies, incarcerated violent offenders exhibited significantly lower I/B isomorphism than community adults under a first-person perspective. Furthermore, no significant differences in face dwell time were observed between these two groups.
Conclusions: These results suggest that, among incarcerated violent offenders, adopting a victim's perspective may disrupt rigid attributional patterns and normalize attention to social cues. These findings suggest that perspective-taking interventions could support improvements in empathy, cognitive flexibility, and overall interpersonal functioning.

Blame through my eyes: How first-person perspective shapes social attention and attribution in harmful interactions – a comparative eye tracking study - Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation Background Rigid attributional patterns are a key component of social cognitive deficits linked to aggression. Prior eye-tracking research using a third-person perspective revealed that, compared to community adults, incarcerated violent offenders oriented less to faces and showed a stronger correla...

Miło nam poinformować o nowej publikacji w naszym zespole. Katarzyna Iwon wraz ze współpracowniczkami, Joanną Rajchert oraz Anną Zajenkowską, opublikowała artykuł pt. „From identification with a violent game character to aggression: The role of perceptual sensitivity of emotions, childhood trauma and antisociality domains”.

Badania pokazują, że identyfikowanie się z brutalnymi postaciami w grach może wiązać się z większą agresją, jednak kluczową rolę odgrywają głębsze mechanizmy psychologiczne. Autorki wykazały, że trudności w przetwarzaniu emocji oraz doświadczenia traum z dzieciństwa są istotniejszymi predyktorami agresji niż sama ekspozycja na gry.

Wyniki podkreślają, że zachowań agresywnych nie można wyjaśniać wyłącznie wpływem gier komputerowych. Znacznie większe znaczenie mają indywidualne doświadczenia emocjonalne i środowiskowe.

Abstract
Numerous studies have documented a positive association between violent video games and aggression. However, mechanisms underlying this association remain complex. While most research has emphasized violent content, less attention has been paid to identification with violent game characters – the extent to which players adopt the goals and perspectives of violent protagonists – as well as to the role of underlying individual vulnerabilities, like childhood trauma and antisociality domains, that may shape aggression and emotional processing. Two studies (Study 1, N = 287; Study 2, N = 402) involving male participants with a history of video game use examined the relationship between identification with violent characters, aggression, perceptual sensitivity and biases to emotions, particularly anger. Across both studies, identification was positively associated with aggression. Emotional processing showed associations with identification and aggression and was linked to the identification–aggression relationship in baseline models; however, these associations were no longer significant when individual vulnerabilities were considered. Identification remained associated with aggression outcomes, whereas childhood trauma and antagonism were related to trait physical aggression. Childhood trauma emerged as a key predictor of emotional processing. These findings suggest that character identification may reflect broader trauma-related vulnerabilities that shape social perception and aggressive tendencies.

Wyniki naszych badań z ostatnich lat powoli zaczynają się ukazywać! Przez ostatni czas w ramach naszego zespołu pracowaliśmy nad szeregiem publikacji min. dotyczących poziomu funkcjonowania osobowości i jego znaczenia dla rozumienia zjawisk psychicznych oraz leczenia — zarówno na poziomie psychoterapii, jak i farmakoterapii.

Pierwsza publikacja ukazała się Scientific Reports (https://www.nature.com/articles/s41598-026-50285-9). Skupiamy się w niej na dymensjonalnych modelach zaburzeń osobowości (ICD-11, AMPD w DSM-5). Okazuje się, że im niższy poziom funkcjonowania osobowości, tym większa zmienność w zakresie cech psychopatologicznych — więcej współwystępujących patologicznych cech osobowości w różnym nasileniu tworzących różne profile osobowości oraz wyższe nasilenie objawów depresyjnych, silnie związanych z cechami takimi jak negatywna afektywność. W praktyce oznacza to, że praca nad „nieadaptacyjnymi” wzorcami osobowości wydaje się niezbędnym elementem leczenia — komplementarnym wobec farmakoterapii.
Nowakowska, Zajenkowska, Czajkowska-Łukasiewicz, Łukasiewicz, Gawęda, Cieciuch (2026). Variations in maladaptive personality patterns and depressive symptoms' severity across personality functioning profiles in a community sample. Scientific Reports.

Druga publikacja ukaże się w Psychiatrii Polskiej. Sprawdzaliśmy w niej, jak niższy poziom funkcjonowania osobowości wiąże się z tendencją do interpretowania sytuacji społecznych jako prowokacyjnych oraz z agresywnymi reakcjami. Wyniki pokazują, że wrogie atrybucje wyjaśniają związek między niższym funkcjonowaniem a agresją — ale tylko w odpowiedzi na rzeczywistą prowokację. Skłonność do agresji wynika więc bardziej z podwyższonej wrażliwości na postrzegane zagrożenia niż z ogólnej wrogości. Im niższy poziom funkcjonowania osobowości — tym silniejsza tendencja do odbierania sytuacji jako prowokacji i tym silniejsza agresywna odpowiedź.
Iwon, Smoleń, Jeziorek, Zajenkowska, Walczak (w druku). You deliberately provoked me! Hostile attribution bias and its link to personality functioning and aggressive behavior. Psychiatria Polska.

HEAL – HOSTILITY EXCLUSION AND AGGRESSION LAB HOSTILITYEXCLUSIONAGGRESSIONLAB We are an interdisciplinary team focused on HOSTILITY. Hostility is primarily a cognitive trait related to devaluation of others, believing that others are selfishly motivated, hurtful, intentionally provoking and simply “ugly”. It generally leads to tremendous pr...

Miło nam poinformować, że Anna Zajenkowska zaprezentowała dziś wykład na zaproszenie Institute of Group Analysis w Londynie, podczas Research Forum – miejsca, gdzie praktycy i akademicy rozmawiają o badaniach w zakresie psychoterapii.

W swoim wystąpieniu opowiadała o badaniach nad psychoterapią grupową. Podczas gdy współczesne badania w tym obszarze koncentrują się głównie na procesach krótkoterminowych, zespół HEALab prowadzi badania długoterminowych procesów psychoterapeutycznych. Ten typ leczenia jest szczególnie istotny i skuteczny w przypadku pacjentów z trudnościami i zaburzeniami osobowości, a grupa osób cierpiących na tego typu zaburzenia ciągle się powiększa.

Są to jedne z nielicznych badań RCT w obszarze analizy grupowej, co czyni je szczególnie istotnym wkładem w rozwój tej dziedziny.

Miło nam poinformować, że Anna Zajenkowska była członkinią Komitetu Naukowego IV Polskiego Kongresu Neurologii i Psychiatrii oraz wygłosiła wykład: Mózg a psychoterapia – aktualne wyniki badań
W wykładzie przedstawione zostały kluczowe wnioski z przeglądów systematycznych i metaanaliz dotyczące neurobiologicznych efektów psychoterapii. Co wiemy?
Badania z wykorzystaniem neuroobrazowania potwierdzają, że psychoterapia prowadzi do realnych, mierzalnych zmian w aktywności mózgu – przede wszystkim funkcjonalnych (Barsaglini et al., 2014).
Normalizacja sieci czołowo-limbicznej – skuteczna terapia redukuje nadmierną reaktywność struktur emocjonalnych (ciało migdałowate, hipokamp) i wzmacnia regulacyjną rolę kory przedczołowej – mechanizm top-down.
Efekty porównywalne z farmakoterapią – metaanaliza obejmująca 102 metaanalizy i ponad 650 tys. pacjentów pokazuje, że psychoterapia i farmakoterapia osiągają zbliżone efekty kliniczne, działając częściowo odmiennymi mechanizmami neurobiologicznymi (Leichsenring et al., 2022). Efekty są jednak małe, dlatego:
Pytanie już nie „czy", lecz „dla kogo i kiedy" – po dekadach badań wiemy, że terapia działa. Nowe pytania dotyczą predyktorów zmiany: dla jakich pacjentów, w jakiej formie i na jakim etapie psychoterapia przynosi największe korzyści.
________________________________________
Barsaglini, A., Sartori, G., et al. (2014). The effects of psychotherapy on brain function: A systematic and critical review. Progress in Neurobiology, 114, 1–14.
Leichsenring, F., Steinert, C., et al. (2022). The efficacy of psychotherapies and pharmacotherapies for mental disorders: An umbrella review. World Psychiatry, 21(1), 133–145.