Hello Samaj

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पार्टीका तमाम नेताहरूलाई एकताको आह्वान गर्दै नयाँ वर्षको सुरुवातसँगै सबैलाई समेटेर लैजाने बताएका छन्।

उनले भने, “पार्टीका तमाम नेताहरूलाई मेरो आग्रह छ। भर्खरै नयाँ वर्षको सुरूआत हुँदैछ। सबैलाई लिएर लैजाने मेरो कुरा हो। अब धेरै खिचपिच नगर्न सबैलाई अनुरोध गर्छु।”

“मैले दौडाएर पार्टीलाई अगाडि लैजानु पर्नेछ। अधिवेशन सम्पन्न गराउनु पर्नेछ। नयाँ निर्वाचनका लागि देशलाई तयार पार्नु पर्नेछ। प्रतिपक्षको जिम्मेवारी निर्वाह गर्नसक्ने पार्टी बनाउनु पर्नेछ,” उनले भने, “यसमा सबैको सहयोग चाहिएको छ। कृपया सक्नेले मलाई सहयोग गर्नुहोला। नसक्नेले मलाई डिस्टर्ब नगरिदिनुहोला।”

थापाले पार्टीको कार्यालयभन्दा बाहिर हुने अनधिकृत गतिविधिहरूको सीमा रहेको र त्यो सीमाभन्दा बाहिर गए सहन नसकिने चेतावनी पनि दिए।

पार्टीमा पूर्णबहादुर खड्का, शेखर कोइराला लगायतका शेरबहादुर देउवा निकटका नेताहरूका समानान्तर गतिविधिलाई लक्षित गर्दै उनले भने
“पार्टीको कार्यालयभन्दा बाहिर हुने अनधिकृत गतिविधिहरूको सीमा हुन्छ, सीमाभन्दा बाहिर गए सहनसक्ने कुरा हुन्न ।"

सभापति गगन थापाले जिम्मेवारीमा रहेको व्यक्तिले बढी विनम्र र लचिलो हुनुपर्ने बताए। उनले भने, “म पार्टीको जिम्मेवारीमा छु, जिम्मेवारीमा भएको व्यक्ति बढी विनम्र हुनुपर्छ, बढी लचिलो हुनुपर्छ। उसैले संवाद गर्नुपर्छ। यो कुरा मैले पार्टीका नेताहरूबाट सिकेको छु।”
“त्यसैले म सकेसम्म साथीहरूलाई भेट्छु, सिकेका कुरा बुझाउने कोसिस गर्छु। सबैलाई समेटेर जान्छु। तर समेटेर लैजाँदै गर्दा मैले राख्ने लचकता र विनम्रतालाई कृपा गरेर मेरो कमजोरी नठानिदिनुहोला। म पनि पार्टीको विधानले बाँधिएको छु,” थापाले थपे।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले नयाँ वर्ष २०८३ लाई ‘खील निकाल्ने वर्ष’ को रूपमा चित्रण गर्दै सम्पूर्ण नेपालीलाई शुभकामना व्यक्त गरेका छन् । फेसबुकमा एक पोस्ट राख्दै लामिछानेले लेखेका छन्, “खील निकाल्ने वर्ष हो, मज्जाले दुख्छ, सहने शक्त्ति मिलोस् । हाम्रो तर्फबाट धेरै शुभकामना !”

परम्परागत शुभकामना शैलीभन्दा भिन्न ढंगले यो सन्देश दिँदै उनले २०८३ साललाई चुनौतीपूर्ण तर आवश्यक परिवर्तनको वर्षका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । ‘खील निकाल्ने’ भन्ने अभिव्यक्तिले दुखद तर जरुरी सुधार, बाधा हटाउने र कठिन प्रक्रियालाई इंगित गरेको बुझिन्छ ।

संघमा रास्वपा एकल सरकार छ । लामिछानेले दिएको सन्देशले राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रमा आगामी दिनमा कठिन तर परिणाममुखी कामहरू हुन सक्ने संकेत गरेको छ ।

संघीय संसद्का पदाधिकारी तथा सदस्यहरूले पुनः स्वकीय सचिवको सुविधा पाउने भएका छन्। संघीय संसद् सचिवालय सञ्चालन तथा व्यवस्थापन समितिको सोमबार बसेको बैठकले यसअघि खारेज गरिएको स्वकीय सचिवको पद र सुविधा ब्युँताउने प्रक्रिया अघि बढाएको हो।

सभामुख डोल प्रसाद अर्यालको सभापतित्वमा बसेको बैठकले स्वकीय सचिवको योग्यता निर्धारण गरी व्यवस्थित गर्न सरकारलाई सिफारिस गर्ने निर्णय गरेको छ।

बैठकले यो विषयमा आवश्यक कानुनी व्यवस्था मिलाउन कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयलाई लेखी पठाउने निर्णय गरेको छ। बैठकमा राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष नारायण प्रसाद दाहाल, उपसभामुख रुबी कुमारी, राष्ट्रिय सभाका उपाध्यक्ष लिला कुमारी भण्डारी लगायत सचिवालयका उच्च अधिकारीहरूको सहभागिता रहेको थियो।

सुशीला कार्की नेतृत्वको अघिल्लो सरकारले खर्च कटौती गर्ने उद्देश्यले गत असोज ५ गतेको मन्त्रिपरिषद् निर्णयमार्फत सांसदका स्वकीय सचिवको पद खारेज गरेको थियो। संघीय संसद्का पदाधिकारी तथा सदस्यहरूको पारिश्रमिक र सुविधा सम्बन्धी ऐन २०७३ को अनुसूचीमा हेरफेर गरेर उक्त सुविधा खोसिएको थियो।
त्यसबेला सरकारको यो निर्णयप्रति तत्कालीन सभामुख देवराज घिमिरेसहितका पदाधिकारीहरूले कडा असन्तुष्टि जनाउँदै कात्तिक १८ गते प्रधानमन्त्रीलाई भेटेर ध्यानाकर्षण समेत गराएका थिए।

सचिवालय सञ्चालन तथा व्यवस्थापन समितिले सांसदहरूको कार्यसम्पादनलाई व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन स्वकीय सचिवको पद आवश्यक रहेको निष्कर्ष निकालेको छ। ऐनको दफा २५ ले दिएको अधिकार प्रयोग गर्दै सरकारले राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी यो सुविधा पुनः सुचारु गर्न सक्नेछ।

अब सरकारले सचिवालयको सिफारिस अनुसार अनुसूचीमा हेरफेर गरेमा सांसदहरूले पुनः कानुनी रूपमै स्वकीय सचिव राख्न र उनीहरूको पारिश्रमिक उपलब्ध गराउन पाउनेछन्।

लाइनमा बस्ने र रसिद काटेकाहरूलाई मात्र भित्र प्रवेश गर्न दिइएकाले धेरै दर्शनार्थीहरू बाहिरबाटै पशुपतिनाथको दर्शन गरेर फर्किए।

काठमाडौँ महानगरपालिकाले नयाँ वर्ष २०८३ को अवसर पारेर उपत्यकामा रात्रिकालीन विद्युतीय बस सेवा सञ्चालनमा ल्याउने भएको छ। साझा यातायातसँगको सहकार्यमा महानगरले नयाँ वर्षको सुरुवातसँगै यो सेवा सुरु गर्न लागेको हो।

काठमाडौँ महानगरपालिकाकी कार्यवाहक मेयर सुनिता डङ्गोलका अनुसार रात्रिकालीन यातायातको अभाव झेल्दै आएका महानगरवासीका लागि यो सेवा कोशेढुङ्गा सावित हुनेछ।

यो बस सेवा राति ८ बजेदेखि ११ बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ।

सुरुवाती चरणमा दुईवटा मुख्य रुटमा बस चल्नेछन्:
बुढानीलकण्ठ ⇄ लगनखेल
एयरपोर्ट ⇄ थानकोट

यात्रुहरूले प्रत्येक २० मिनेटको अन्तरालमा बस सेवा पाउनेछन्।

रात्रिकालीन समयमा यात्रु र चालकको सुरक्षालाई मध्यनजर गर्दै विशेष व्यवस्था गरिएको छ। प्रत्येक बसमा अनिवार्य रूपमा CCTV निगरानी रहनेछ भने सुरक्षाका लागि प्रत्येक बसमा एक जना नगरप्रहरी खटिनेछन्।

यो अभियानमा काठमाडौँ महानगरलाई ललितपुर महानगरपालिका, चन्द्रागिरि नगरपालिका र बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाले समेत सहकार्य गरेका छन्। कार्यवाहक मेयर डङ्गोलका अनुसार यो सेवालाई क्रमशः उपत्यकाका अन्य पालिकाहरूसँगको समन्वयमा विस्तार गर्दै लगिने लक्ष्य छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले २०८३ साल राजनीतिक र प्रशासनिक बेथिति अन्त्य गर्ने निर्णायक वर्ष हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै लामिछानेले यस प्रक्रियालाई "खील निकाल्ने" कामसँग तुलना गरेका हुन्।

लामिछानेले लेखेका छन्, "खील निकाल्ने वर्ष हो, मज्जाले दुख्छ, सहने शक्ति मिलोस्।" उनले बेथिति उखेल्दा हुने सम्भावित अवरोध र चुनौतीलाई 'दुखाइ' को रूपमा व्याख्या गर्दै त्यसका लागि तयार रहन समेत आह्वान गरेका छन्।

रास्वपाले सुरुदेखि नै सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणलाई आफ्नो मुख्य एजेन्डा बनाउँदै आएको छ। यतिबेला रास्वपाको लगभग दुई तिहाइको सरकार छ । सभापति लामिछानेको यो भनाइले अबको वर्ष सरकारले थप आक्रामक रूपमा सुशासनका कदमहरू चाल्ने र पुराना कुशासनका जालोहरू भत्काउने संकेत गरेको छ।

वरिष्ठ चलचित्र निर्देशक तुलसी घिमिरेले आफूलाई मानार्थ नेपाली नागरिकता प्रदान गर्ने सरकारको निर्णयबारे हालसम्म कुनै औपचारिक जानकारी प्राप्त नभएको बताएका छन् । कान्तिपुर समाचारसँगको कुराकानीमा उनले यसबारे सञ्चारमाध्यमबाट मात्र थाहा पाएको स्पष्ट पारेका हुन् ।

नेपाल सरकारले हालै घिमिरेलाई मानार्थ नेपाली नागरिकता दिने प्रक्रिया अघि बढाएको खबर सार्वजनिक भएको थियो । यसबारे प्रतिक्रिया दिँदै निर्देशक घिमिरेले भने, "मैले नागरिकता पाइहालेको छैन । निर्णय भयो भन्ने कुरा सञ्चारमाध्यमबाट सुनेको हुँ । सरकारको तर्फबाट मलाई कुनै औपचारिक जानकारी वा पत्र आएको छैन ।"

उनले सरकारको निर्णयभन्दा पनि समाचार सार्वजनिक भएपछि सर्वसाधारणबाट प्राप्त माया र प्रतिक्रियाले आफूलाई बढी उत्साहित बनाएको बताए । "सञ्चारमाध्यममा समाचार आएपछि जुन खालका प्रतिक्रिया र कमेन्टहरू आए, ती मेरा लागि नागरिकता पाएको भन्दा पनि ठूलो कुरा हुन्," उनले भावुक हुँदै थपे, "मैले यति धेरै माया पाउँदो रहेछु भन्ने कुराले मलाई निकै गौरव महसुस गराएको छ ।"

भारतको कालिम्पोङमा जन्मिएका घिमिरे विगत चार दशकदेखि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा सक्रिय छन् । उनले 'कुसुमे रुमाल', 'लाहुरे', 'चिनो', 'दर्पण छाया' जस्ता नेपाली चलचित्रका माइलढुङ्गा मानिने चलचित्रहरू निर्देशन गरेर नेपाली कला र संस्कृतिमा ठूलो योगदान पुर्‍याएका छन् ।

चलचित्र विकास बोर्डको सिफारिसमा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले उनलाई मानार्थ नागरिकता दिने प्रक्रिया अगाडि बढाएको हो । यद्यपि, कानुनी र प्रशासनिक प्रक्रिया पूरा हुन बाँकी रहेकाले उनले औपचारिक रूपमा नागरिकता ग्रहण गर्न भने बाँकी नै छ ।

मध्यबानेश्वरस्थित बाणेश्वर महादेव मन्दिर 🙏🌼

एमालेका नेता गुरु भट्टराईले पार्टीभित्रको सत्तामुखी चाकरी र व्यक्तिपूजाको प्रवृत्तिमाथि प्रहार गरेका छन्। उनले केपी शर्मा ओलीलाई घेरेर नेता बन्न खोज्नेहरूलाई ‘लखेट्न’ जरुरी रहेको बताएका छन्।

भट्टराईले आफ्नो फेसबुक पोस्टमा लेखेका छन् :
“एमाले बनाउने हो भने केपी ओलीलाई घेरेर नेता बनिने चेत राख्नेहरूलाई लखेट्न जरुरी छ। ओलीको आदर्शमा राजनीति गर्ने, विकास गर्ने अनि तिघ्रा मोटो भएपछि लात्ताले हान्ने ?”

उनले एक उदाहरण दिँदै भनेका छन् “ओलीकालमा जनले मन नपराउने निर्णय हुँदा त्यसको चर्को विरोध गर्ने हामी हो। सत्तामा हुँदा त्यसको प्रतिरक्षा गर्ने योगेश दाइ (योगेश भट्टराई) हुन्। ढलेपछि योगेश दाइहरू बिद्रोही, हामी चाकर ?”

भट्टराईले थप भनेका छन् : “ओली सत्तामा हुँदा संसदमा सबैभन्दा धेरै प्रतिरक्षा गर्ने योगेश दाइ, २२ गतेपछि सकियो भन्छन्। अरे दाइ ! २२ गतेसम्म तिमी संसदमा भजन गाउँदै थियौ, २३ गते कसरी सराप्नु पर्ने भयो ? मेरो दिमागले काम गर्दैन कि नेताको ?”
उनले पार्टीभित्र दुई प्रकारका ‘रोग’ औंल्याएका छन् :

ओलीको जे गरे पनि विरोध गर्ने तप्का
ओलीको चाकरी गरेर मात्र एमाले बन्न सकिन्छ भन्ने तप्का

भट्टराईको भनाइ छ “कसैलाई ओली सरापे नेता बनिन्छ भन्ने लागेको भए घन्टीमा लागे भो, कसैलाई ओलीको चाकरी गर्दा एमाले बन्छ भन्ने लागेको भए अहिलेको दुर्दशा प्रमाण छ। यो दुवै रोगबाट मुक्त मान्छेले मात्र एमाले बनाउन सक्छ।”

उनले कठिन समयमा साँच्चै एमाले को हो र को होइन प्रष्ट भएको बताएका छन्। “खाना पिना हराएर एमाले बनेकाको कुरा होइन, सदाबहार सही र गलत स्पष्ट बोल्नेका कुरा हो,” उनले भनेका छन्।

सरकारले बहुप्रतीक्षित 'जेनजी आन्दोलन जाँचबुझ आयोग' को प्रतिवेदन अभिलेखका लागि संघीय संसद् सचिवालयमा पठाएको छ। मुख्यसचिव सुमनराज अर्यालले संसद्को लाइब्रेरीमा रहने गरी उक्त प्रतिवेदन पठाएका हुन्।

सरकारका प्रवक्ता एवं शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री सस्मित पोखरेलका अनुसार प्रतिवेदन अभिलेखका लागि संसद् पठाउने निर्देशन कार्यान्वयन भइसकेको छ। "मुख्य सचिवले प्रतिवेदन पठाइसकेको जानकारी दिनुभएको छ," प्रवक्ता पोखरेलले भने, "केही दिनमै यो प्रतिवेदन औपचारिक रूपमा सार्वजनिक पनि गरिनेछ।"

नयाँ सरकार गठन हुनुभन्दा दुई दिनअघि चैत ११ गते विभिन्न सञ्चारमाध्यममार्फत प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको थियो। अनौपचारिक स्रोतबाट बाहिरिएको उक्त प्रतिवेदनप्रति तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले चासो दिँदै सोही दिन साँझ संसदको अभिलेखमा राखेर औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गर्ने निर्णय गरेकी थिइन्।

यद्यपि, सरकार परिवर्तन नहुँदासम्म उक्त प्रतिवेदन संसद्लाई औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण र प्रकाशन हुन सकेन।

चैत १३ गते नयाँ सरकार गठन भएसँगै बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले भने उक्त प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको थियो।

संसद् सचिवालयले गत शुक्रबार नै प्रतिवेदन प्राप्त भएको र हाल यसलाई पुस्तकालयमा सुरक्षित राखिएको जनाएको छ। सचिवालयका प्रवक्ता एकराम गिरीले भने, "अहिलेलाई प्रतिवेदन पढ्न मिल्ने गरी राखिएको छ। तर, सरकारले औपचारिक रूपमा सार्वजनिक नगरेसम्म यसको फोटो खिच्न वा फोटोकपी गर्न मिल्ने छैन।"

मन्त्रीहरूको सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक भएसँगै 'को कति धनी' भन्ने बहस चलिरहेका बेला नेकपा एमालेकी युवा नेतृ उषाकिरण तिम्सिनाले एक भिन्न र दार्शनिक धारणा सार्वजनिक गरेकी छन्। उनले भौतिक सम्पत्ति भन्दा पनि आफूले आर्जन गरेको शिक्षा, राजनीतिक चेतना र वैचारिक स्पष्टता नै आफ्नो वास्तविक पुँजी भएको बताएकी छन्।

त्रिभुवन विश्वविद्यालय (TU) र कीर्तिपुरस्थित केन्द्रीय क्याम्पसको समाजशास्त्र विभागलाई आफ्नो 'ज्ञानको पाठशाला' मान्ने तिम्सिनाले विश्वविद्यालयले नै आफूलाई विश्वव्यापीकरण, सामाजिक विभेद र संसार बुझ्ने चेतना दिएको उल्लेख गरेकी छन्।

उनले अगाडि भनेकी छन्— "Marxism पढेर जे बुझियो— वर्ग संघर्ष, द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद र ‘Theory of Surplus Value’— यसले पुँजीवाद र समाजको चरित्र बुझ्न निकै मद्दत गर्‍यो। आफूले इतिहास र समाजशास्त्र पढेकोमा मलाई कुनै पछुतो छैन।"

पछिल्लो समय मन्त्रीहरूको विवरणमा देखिएको तोलाका तोला सुन र विलासी जीवनशैलीप्रति धेरैको ध्यान केन्द्रित भइरहेका बेला उषाकिरणको अभिव्यक्तिले सादगीको वकालत गरेको छ। उनले लेखेकी छन् "आफूसँग धन नभएकोमा, सुन नभएकोमा कुनै दुःख छैन; नुनकै दुःख नहोस् भन्ने त लागिरहन्छ।"