Centre for Human Rights and Development

"Орон нутгийн хөгжил: Асуудал ба шийдэл" Олон талт хэлэлцүүлэг, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сум, 2026.05.13

Улаанбадрах сум, 2026.05.11

"Development Policy, Planning and Implementation: Policy Coherence & Partnership" multi-stakeholder discussion was held at the Ramada Hotel, Ulaanbaatar, on May 5, 2026. The discussion was focused on SDGs 6, 7, 9, and 11 in the framework of SDG 17.14 and 17.17 targets.

"Хөгжлийн бодлого төлөвлөлт, хэрэгжилт: Бодлогын уялдаа Түншлэл" олон талын хэлэлцүүлгийг 2026 оны 5 дугаар сарын 5-ны өдөр Улаанбаатар хотод, Рамада зочид буудалд зохион байгууллаа. Тус хэлэлцүүлэг нь ТХЗ-17-ийн 17.14, 17.17 зорилтуудын хүрээнд ТХЗ-6,7,9,11 дээр төвлөрсөн болно.

"Орон нутгийн хөгжил: Асуудал ба шийдэл" Олон талт уулзалт
2026 оны 4-р сарын 9. Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сум

"Local Development: Issues & Solutions." Multi-Stakeholder discussion. April 9, 2026. Dariganga soum of Sukhbaatar province.

# English follows. Орон нутгийн хөгжил: "Асуудал ба шийдэл” Олон талт хэлэлцүүлгийг 2026 оны 4-р сарын 6-ны өдөр Дорнод аймгийн Баяндун суманд Хүний Эрх Хөгжил Төвийн харьяа Мөнгөн хуримтлалын бүлэг, холбоо, Сумын ИТХ, ЗДТГ хамтран амжилттай зохион байгууллаа. Тус хэлэлцүүлгийг жил бүр зохион байгуулж, орон нутгийн хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт, төсөвт иргэдийн үр дүнтэй оролцоог хангаж, хөгжлийн үр шимийг шударгаар хүртдэг болох, тулгардаг сорилтууд, шийдэх арга замыг хамтаар тодорхойлох зорилготой байв.
Хэлэлцүүлгийн хүрээнд:
1. Орон нутгийн хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт (Орон нутгийн хөгжлийн урт, дунд хугацааны бодлого, стратегитай эсэх? Орон нутгийн хөгжлийн бодлого, стратегийг Түүнийг хэрэгжүүлэх төлөвлөлт, хэрэгжилтийн үнэлгээ хийдэг эсэх? Үнэлгээ дүгнэлтээ орон нутагтаа ил тод тайлагнадаг эсэх? Эдгээрт иргэдийн оролцоо хангалттай эсэх? Орон нутгийн хөгжлийн санхүүжилтийн эх үүсвэр, хэмжээ, үр дүнгийн тухай мэдээлэл байгаа эсэх?)
2. Орон нутгийн хөгжлийн тогтвортой байдал (Орон нутгийн хөгжил тогтвортой хөгжлийн зарчимд нийцдэг эсэх? ТХЗ-уудыг нутагшуулан хэрэгжүүлж байгаа эсэх? Орон нутгийн ТХ-ийн зорилтот түвшин, шалгуур үзүүлэлт байгаа эсэх?)
3. Орон нутгийн хөгжлийн санхүүжилт (Орон нутгийн төсвийн төлөвлөлтөнд хөгжлийн зорилтуудыг тусгаж иргэдийн амьжиргаа, төрийн үйлчилгээний хүртээмж, чанар сайжирч байгаа эсэх? байгаль орчин, газар төлөвлөлт, бэлчээр, усны хангамж, хамгаалалт гэх мэт олон асуудлаар ахиц дэвшил гарч байгаа эсэх?) зэрэг асуудлаар олон талын төлөөлөл ярилцлаа.
Тус хэлэлцүүлэгт төрийн байгууллагууд, хувийн хэвшил, ИНБ, иргэд, малчид, ахмад, эмэгтэйчүүд, залуучуудын 60 төлөөлөл оролцлоо.

"Local Development: Issues & Solutions" Multi-Stakeholder discussion was successfully organized in Bayandun soum of Dornod province by the Savings Groups and the Association of the Centre for Human Rights & Development (CHRD), in collaboration with the Soum Governor's Office, on April 6 of 2026. The discussion aimed to strengthen citizen participation in local development policies, planning, and budgeting, and to identify challenges & solutions to ensure equitable access to development benefits.
The scope of the discussion focused on the following questions:
1. Local development policy & planning (Does the local government have a long- and medium-term policy & strategy for local development? Is there planning & implementation evaluation of local development policies & strategies? Are the evaluation findings reported transparently to the local government? Is there sufficient citizen participation in these? Is there information on the sources, amount, & results of local development funding?)
2. Sustainability of local development (Is local development consistent with the principles of sustainable development? Are the SDGs being implemented locally? Are there targets and indicators for local SDGs?)
3. Local development financing (Is local budget planning improving the livelihoods of citizens and the accessibility and quality of public services by incorporating development goals? Is there progress on issues such as the environment, land planning, pastures, water supply, and protection? This was discussed by representatives from various sectors.
The discussion was attended by 60 representatives from government agencies, the private sector, CSOs, citizens, herders, elders, women, and youth

Эмэгтэйчүүд ярьж байж өөрчлөлт эхэлнэ

Эмэгтэйчүүдийн эрх бол Хүний эрх

Хүний Эрх Хөгжил төвийн харьяа Дорноговь аймгийн Хатанбулаг, Даланжаргалан, Улаанбадрах, Дорнод аймгийн Баяндун, Өвөрхангай аймгийн Арвайхээр зэрэг 5 сумын бүлгийн гишүүд өөрсдийн сум орон нутагт 2025 оны 10-р сараас 11-р сарын хооронд “Монгол улсын улсын зарим хууль, бодлогын хэрэгжилтийг үнэлэх удирдамж”-ийн дагуу тус газруудад үйл ажиллагаа явуулж байгаа төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудад мониторинг хийлээ.

Мониторингийн хүрээнд а) Хүний Эрх хамгаалагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 9.1.6 заалт, б) Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн 51 дүгээр зүйлийн 51.2, 51.4 заалт, в) ЗГ-ын Бизнес ба Хүний эрхийн төлөвлөгөөний 2023-2024 онд хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээг хамруулав.

Мониторингийн дүнг орон нутагт олон талын оролцоотой хэлэлцүүлсэн ба 2025 оны 12-р сарын 10-ны өдөр зохион байгуулагдсан “Хүний эрхийн форум-2025”-ын “Бизнес ба хүний эрх” салбар хуралдаанд Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын бүлгийн дарга Ө.Оюунцэцэг Бизнесийн орчинд хүний эрхийг хамгаалах төлөвлөгөөний хэрэгжилтийн мониторингийн дүнгээр илтгэл тавьсан бол Дорнод аймгийн Баяндун сумын МХБХ-ны дарга Я. Мөнхзул уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас давтамж нь олширч, хамрах хүрээ нь өсч байгаа гамшигт үзэгдлийн улмаас малчид, ногоочдын амьжиргааг хамгаалахад тустай Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн хэрэгжилтийн мониторингийн дүгнэлт, зөвлөмжийг форумын зөвлөмжийг хэлэлцэх нэгдсэн хуралдаад мэдээллээ.

Мөн 2025 оны 12-р сарын 23-ны өдөр Улсын Их Хурлын Хүний эрхийн дэд хорооны хуралдаанд ХЭХТ-ийн харьяа Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумын бүлгийн дарга Б.Навчаа Хүний эрх хамгаалагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн хэрэгжилт, ХЭХТ-ийн харьяа Дорнод аймгийн Баяндун сумын МХБХ-ны Удирдах Зөвлөлийн гишүүн Д. Хишигт Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн хуулийн хэрэгжилтийн үнэлгээний дүгнэлт, хэрэгжилтийг сайжруулах зөвлөмжийг танилцууллаа.

Хуралдааны тухай парламентийн сайтад тавьсан мэдээлэлд “... цаашид төрийн бүх шатны байгууллагууд хуулийн хэрэгжилтийг сайжруулах, үйл ажиллагааны төлөвлөгөө, хөтөлбөрт хүний эрх хамгаалах асуудлыг тусган хэрэгжүүлэх, тайлагнадаг байх шаардлагатай байгааг онцлон тэмдэглэжээ. Мөн танилцуулгатай холбогдуулан гишүүд санал хэлж, асуулт асуув. Улсын Их Хурлын гишүүн, Дэд хорооны дарга С.Эрдэнэболд Хууль зүйн байнгын хороо, Хүний эрхийн дэд хорооноос дээрх танилцуулгад дурдагдсан асуудлуудыг шийдвэрлэхэд Хүний эрхийн Үндэсний Комисстой хамтран ажиллах шаардлагатай байгааг дурдаж, шийдлээ хүлээж буй олон асуудлын шалтгаан нөхцөлийг тодорхойлж, хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах чиглэлээр ажиллана гэдгээ илэрхийллээ” гэжээ.

Хүний Эрхийн Дэд хорооны хуралдаанд Дорноговь аймгийн Хатанбулаг сумаас Б.Навчаа, Ц. Баттулга, А.Баярсайхан, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумаас Ө.Оюунцэцэг, Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумаас Д.Гантөр, Дорнод аймгийн Баяндун сумаас Д.Хишигт, Өвөрхангай аймгийн Арвайхээр сумаас Г.Сүхбаатар нар идэвхтэй оролцож хуралдааны өмнө ба дараа нь орон нутгаас сонгогдсон УИХ-ын гишүүдтэй уулзан өөрсдийн байр сууриа илэрхийллээ.