Simple Healthcare

Vitamin

စပ်ဆေးသတိပြုကြပါခင်ဗျာ

Who is enjoy for learning?
I will share this course.

Hepatitis A.....................


ဟက်ပတိုက်တစ် A (Hepatitis A) ဆိုသည်မှာ အသည်းရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အသည်းကိုရောဂါဖြစ်စေသော အသည်းရောင်ရောဂါ A ဗိုင်းရပ်စ် (HAV) ကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ၎င်းသည် အလွန်ကူးစက်နိုင်သော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မသန့်ရှင်းသောအစားအစာ၊ ရေ သို့မဟုတ် ကူးစက်ခံထားရသူနှင့် နီးကပ်ထိတွေ့မှုများမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ဟက်ပတိုက်တစ် B နှင့် C တို့နှင့်မတူဘဲ ဟက်ပတိုက်တစ် A သည် ရောဂါရှည်လျားသော အသည်းပျက်စီးမှု (chronic liver disease) မဖြစ်စေသော်လည်း ပြင်းထန်သော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

# # **ရောဂါလက္ခဏာများ**
ဟက်ပတိုက်တစ် A ၏ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ကူးစက်ခံထားရပြီး ၂ ပတ်မှ ၇ ပတ်အတွင်း ပေါ်လာနိုင်ပြီး အဓိကအားဖြင့်.....

- မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
- ဝမ်းဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အသည်းရှိနေရာ
- စားချင်စိတ်မရှိခြင်း
- ဝမ်းလျှော၊ ဝမ်းပျော့ခြင်း
- နို့ရည်နှင့်ဆီပြာသော ဆီးအရောင်
- အသားအရေနှင့် မျက်လုံးဝန်းကျင်အဝါရောင် (Jaundice)
- ဖျားနာခြင်း
- အဆစ်များနာကျင်ခြင်းနှင့် ယားယံမှု

အသက် ၆ နှစ်အောက်ကလေးများတွင် ရောဂါလက္ခဏာများမပြသဘဲ သို့မဟုတ် သိသာစွာမပြသနိုင်ပါ။ သို့သော် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။

# # **ကူးစက်မှုအကြောင်းရင်း**
ဟက်ပတိုက်တစ် A သည် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါနည်းလမ်းများမှ ကူးစက်နိုင်ပါသည်-
1. HAV ဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော ရေ သို့မဟုတ် အစားအစာကို စားသုံးခြင်း။
2. ကူးစက်ခံထားသူနှင့် နီးကပ်ထိတွေ့မှု (ဥပမာ- ပြုစုသူ၊ လိင်ဆက်ဆံမှု)။
3. သန့်ရှင်းမှုမရှိသောနေရာများတွင် နေထိုင်ခြင်း။

HAV ဗိုင်းရပ်စ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တာရှည်ခံနိုင်ပြီး surface များပေါ်တွင် လများစွာရှင်သန်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာ‌ချေခြင်းဖြင့် မကူးစက်ပါ။

**ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများ**:
- လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြောခြင်း။
- သန့်ရှင်းသော ရေသောက်ရန်နှင့် မညစ်ညမ်းသော အစားအစာသာ စားရန်။
- လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်။
- ဆေးဖောက်ထိုးအပ်များ မမျှဝေရန်။

**ကုသမှု**
ဟက်ပတိုက်တစ် A ကုသမှုတွင် ဆရာဝန်နှင့်ပြသ၍လိုအပ်သော -
- ကျန်းမာရေးအတွက် လုံလောက်သော အနားယူမှု
- ရေဓာတ်ပြည့်ဝမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်
- အသည်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သော အရက်၊ဓာတုဆေးဝါးများပါသောအစားအစာ

အသက်ကြီးသူများ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးပြဿနာရှိသူများတွင် ပြင်းထန်သော အသည်းရောဂါ (ဥပမာ Acute Liver Failure) ဖြစ်နိုင်ပြီး ဆေးရုံ၌ ဆေးကုသရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

မိမိ မိသားစုတွင် ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသနေသူရှိပါက စနစ်တကျပြုစုစောင့်ရှောက်နိုင်ရန် Simple Healthcare ကအသင့်ရှိနေပါတယ်။
အားလုံးကျန်းမာကြပါစေ။

နှလုံးရောဂါအတွက် အသုံးများသော ဆေးဝါးများ......................................................................................
နှလုံးရောဂါသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အထင်ကရ ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ကုသရန် အမျိုးမျိုးသော ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် **ACE inhibitors**, **beta-blockers**, **anticoagulants**, **antiplatelet agents**, **statins**, နှင့် **diuretics** တို့သည် နှလုံးရောဂါကို ကုသရာတွင် အရေးပါသော ဆေးဝါးများဖြစ်သည်။

**1. ACE Inhibitors**
ACE inhibitors သည် သွေးဖိအားကို လျော့ချရန်နှင့် နှလုံးအလုပ်ကို လျော့ချရန် အထောက်အကူပြုသည်။ သာမန်အသုံးပြုသော ဆေးများမှာ:
- **Lisinopril**
- **Enalapril**
- **Ramipril**
ဤဆေးများသည် နှလုံးရောဂါနှင့် သွေးဖိအားမြင့်မှုကို ကုသရန် အသုံးပြုကြသည်။

**2. Beta-Blockers**
Beta-blockers သည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို လျော့ချပြီး သွေးဖိအားကို ထိန်းချုပ်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။ အထင်ကရ ဆေးများမှာ:
- **Metoprolol**
- **Atenolol**
- **Carvedilol**

**3. Anticoagulants**
Anticoagulants သည် သွေးခွဲခြင်းကို ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုကြပြီး၊ ဥပမာ:
- **Warfarin**
- **Dabigatran**
- **Rivaroxaban**
ဤဆေးများသည် သွေးခဲခြင်းဖြစ်စေနိုင်သော ရောဂါများမှ ကာကွယ်ရန် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍရှိသည်။

**4. Antiplatelet Agents**
Antiplatelet agents သည် သွေးခွဲခြင်းကို ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုကြပြီး၊ Aspirin သည် အထင်ကရဆုံးအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
- **Clopidogrel**
- **Ticagrelor**
ဤဆေးများသည် နှလုံးရောဂါရှိသူများအတွက် အရေးကြီးပါသည်။

**5. Statins**
Statins သည် ကိုလက်စ‌ေတာကို လျော့ချရန် အသုံးပြုကြပြီး၊
- **Atorvastatin**
- **Simvastatin**
ဤဆေးများသည် နှလုံးရောဂါ၏ ဖြစ်စဉ်ကို လျော့ချရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

**6. Diuretics**
Diuretics သည် ရေရှည်မှုကို လျော့ချရန် အသုံးပြုကြပြီး၊
- **Furosemide**
- **Bumetanide**
ဤဆေးများသည် သွေးဖိအားကို လျော့ချရန်နှင့် ရေရှည်မှုရှိသော ရောဂါများကို ကုသရန် အရေးပါတဲ့ ဆေးများဖြစ်ပါသည်။

# # နိဂုံး
နှလုံးရောဂါကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုသော ဆေးဝါးများသည် လူနာ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို တိုးတက်စေပြီး၊ ရောဂါ၏ ဖြစ်စဉ်နှင့် ဆက်စပ်မှုကို လျော့ချရာတွင် အရေးပါသည်။
# #မှတ်ချက် = ဤဆေးများသည် ဆရာဝန်ဖြင့်ပြသ၍ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့်သာသောက်သုံးသင့်ပါသည်။

သင့်အတွက်အကျိုးတစုံတရာရရှိပါက ကျွန်မတို့ Page လေးကို Like & share ဖြင့်ကူညီပေးပါအုံးရှင့်။

ဒီနေ့မှာမြန်မာနိုင်ငံမှာအတွေ့ရအများဆုံး‌ေရာဂါ (၅) မျိုး ကဘာဖြစ်မလဲ?

ဆီးချိုရောဂါ (Diabetes Mellitus)
အကျဉ်းချုပ်
ဆီးချိုရောဂါ (Diabetes Mellitus) သည် သွေးတွင်း သကြားဓာတ် များနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အင်ဆူလင် (insulin) လုံလောက်စွာ မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်သော အင်ဆူလင်ကို ထိရောက်စွာ အသုံးမပြုနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။
ဆီးချိုရောဂါ အမျိုးအစားများ
Type 1 ဆီးချိုရောဂါ:
ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ်က အင်ဆူလင် ထုတ်လုပ်သော အဆီကျိတ်ဆဲလ်များကို ထိခိုက်သော ရောဂါဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် ကလေးများနှင့် လူငယ်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။
Type 2 ဆီးချိုရောဂါ:
အများဆုံး တွေ့ရသော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီးအဝလွန်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်နေထိုင်မှုပုံစံများနှင့် ဆက်စပ်သည်။
ကိုယ်ခန္ဓာသည် အင်ဆူလင်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိလာခြင်း သို့မဟုတ် လုံလောက်စွာ မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဆီးချိုရောဂါ:
ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး မွေးဖွားပြီးနောက် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
နောင်တွင် Type 2 ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်စေသည်။
Prediabetes:
သွေးတွင်း သကြားဓာတ် များနေသော်လည်း Type 2 ဆီးချိုရောဂါ အဆင့်မရောက်သေးခြင်း။
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် Type 2 ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ကာကွယ်နိုင်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ရေများစွာ သောက်ချင်ခြင်းနှင့် ဆီးများစွာ သွားခြင်း
အလွန်ဆာလောင်ခြင်း
အကြောင်းမဲ့ အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း
ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
မျက်စိမှုန်ခြင်း
အနာများ နောက်ကျမှပျောက်ခြင်း

ဆီးချိုရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ပြဿနာများ
Microvascular Complications:
မျက်စိထိခိုက်ခြင်း (Retinopathy)
ကျောက်ကပ်ထိခိုက်ခြင်း (Nephropathy)
အာရုံကြောထိခိုက်ခြင်း (Neuropathy)
Macrovascular Complications:
နှလုံးရောဂါများ (Heart Attack, Stroke)
အပြင်ဘက် သွေးကြောရောဂါများ (Peripheral Artery Disease)
စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ကုသမှု
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း:
ကျန်းမာသော အစားအစာများ စားသုံးခြင်း
ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း
ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းခြင်း

ဆေးဝါးများ:

သောက်ဆေးများ
အင်ဆူလင်ထိုးဆေး

စောင့်ကြည့်ခြင်း:

ပုံမှန် သွေးတွင်း သကြားဓာတ် စစ်ဆေးခြင်း
ရေရှည် သကြားဓာတ် ထိန်းချုပ်မှုကို စစ်ဆေးရန် HbA1C စမ်းသပ်ခြင်း

ကာကွယ်ခြင်း

ကျန်းမာသော အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းခြင်း
အသီးအနှံများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် အစေ့အဆန်များ ပါဝင်သော အစားအစာများ စားသုံးခြင်း
ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း
ဆေးလိပ် မသောက်ခြင်း
အရက် မသောက်ခြင်း

အဓိကအချက်များ

ဆီးချိုရောဂါသည် စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိပါက ကျန်းမာရေးအတွက်ပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သော ရောဂါဖြစ်သည်။
ရောဂါကို စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းသည် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် ကာကွယ်ပေးပါသည်။
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ဆီးချိုရောဂါကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသည်။
ပုံမှန် စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ကုသမှုအစီအစဉ်များကို လိုက်နာခြင်းသည် ကောင်းမွန်သောကျန်းမာရေး ကိုရရှိ‌စေပါသည်။





Reference: my.clevelandclinic.org/health/diseases/7104-diabetes
diabetesjournals.org/care/article/43/7/1636/35565/Diabetes-Self-management-Education-and-Support-in
msdmanuals.com/home/hormonal-and-metabolic-disorders/diabetes-mellitus-dm-and-disorders-of-blood-sugar-metabolism/diabetes-mellitus-dm