Ko Swe Win Aung

၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်လူမျိုး ရေတပ်သား Åke Viking သည် သူ၏ တစ်ကိုယ်တည်းရှိနေသော သင်္ဘောပေါ်မှနေ၍ "လှပပြီး ဝေးကွာသူတစ်ဦးဆီသို့" ဟူသော စာတိုလေးကို ရေးသားကာ ပုလင်းထဲထည့်၍ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပစ်ချခဲ့သည်။ ကဗျာကို မြတ်နိုးသူ၊ ဆိတ်ငြိမ်သော Åke သည် အကြောင်းပြန်မည်ဟု မမျှော်လင့်သော်လည်း၊ တစ်စုံတစ်ဦးက သူ၏ စာတိုကို တွေ့ရှိစေလိုသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ထိုပုလင်းအား လွှင့်မျှောလိုက်ပါသည်။
​ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ထိုပုလင်းသည် စစ္စလီကျွန်းရှိ ကမ်းခြေတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရာ Mazara del Vallo ရွာအနီးတွင် လမ်းလျှောက်နေသော ၁၇ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေး Paolina က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူမသည် စာတိုပါ စကားလုံးများကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားထိမိခဲ့ပြီး Åke ထံသို့ စာပြန်ခဲ့သည်။ သူမ၏ မိသားစုပိုင် လိမ္မော်ခြံနှင့် သူမမြို့ရှိ ငါးဖမ်းလှေများအကြောင်း အသေးစိတ်များကို မျှဝေခဲ့သည်။
​Åke နှင့် Paolina တို့သည် နှစ်နှစ်ကြာမျှ စာအဆက်အသွယ် မပြတ်ခဲ့ကြပေ။ Åke ၏ အေးခဲသော ဆွီဒင်ပင်လယ်နှင့် Paolina ၏ နေသာသော စစ္စလီရွာလေး စသည့် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များအကြောင်း ဇာတ်လမ်းများကို ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။ ဝေးကွာစွာ နေထိုင်ကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ စာများမှတစ်ဆင့် နက်ရှိုင်းသော သံယောဇဉ်တစ်ခု ပေါက်ဖွားလာခဲ့ပြီး တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးလေးနက်နက် ချစ်ခင်တွယ်တာလာကြသည်။
​၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် Åke သည် Paolina နှင့် တွေ့ဆုံရန် စစ္စလီသို့ သင်္ဘောဖြင့် လိုက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဆိပ်ကမ်းတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး ချက်ချင်းပင် စိတ်ချင်းဆက်သွယ်မှုအား ခံစားသိရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အတူတကွ အချိန်ဖြုန်းခဲ့ကြရာ သံယောဇဉ်သည် ပိုမိုခိုင်မာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် စစ္စလီဘုရားကျောင်းငယ်လေးတစ်ခုတွင် လက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး ပုလင်းထဲမှ ရိုးရှင်းသော သတင်းစကားလေးတစ်ခုဖြင့် စတင်ခဲ့သော ဘဝခရီးကို အတူတကွ စတင်ခဲ့ကြပါသည်။

✨🔱 ကောင်းကင်မှ ကျလာသော ဓားမြှောင်! 🔱✨
​လူငယ် ဖာရိုဘုရင် တူတန်ခါမွန် (Tutankhamun) ၏ ဂူအတွင်းမှ တွေ့ရှိခဲ့သော အဖိုးတန်ရတနာများထဲတွင် ရွှေဓားမြှောင်တစ်ချောင်း ပါဝင်သည်။ ထိုဓားမြှောင်၏ သံဓားသွားသည် ကမ္ဘာမြေမှမဟုတ်ဘဲ ကောင်းကင်မှကျလာသော ဥက္ကာခဲမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ 🌌
နှစ်ပေါင်း ၃,၃၀၀ ကျော်ကြာအောင် သံချေးမတက်ဘဲရှိနေပြီး စိတ်ကူးမယဉ်နိုင်လောက်အောင် အသေးစိတ်လက်ရာမြောက်စွာ အလှဆင်ထားသည့် ရွှေလက်ကိုင်ပါရှိသော ဤဓားမြှောင်သည် ရှေးခေတ်အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှု၏ အကြီးကျယ်ဆုံးသော လျှို့ဝှက်ချက်များထဲမှ တစ်ခုကို ဆောင်ကြဉ်းထားသည်။ 🏺
​⚡ ထူးခြားသော ဤဓားမြှောင်ကြောင့် တူတန်ခါမွန်ဘုရင်သည် စစ်မှန်သော "ကောင်းကင်ဓား" တစ်လက်ကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့လေသည်။
​ #တူတန်ခါမွန် #အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှု #ကောင်းကင်ဓားမြှောင် #အီဂျစ်ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ

၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော Stephen Hawking သည် သူ ကွယ်လွန်ခြင်းမတိုင်မီ ဆယ်ရက်အလိုတွင်၊ Thomas Hertog နှင့် ပူးတွဲရေးသားသော ဘာသာပြန်အဆိုတစ်ခုကို အပြီးသတ်ခဲ့သည်။ "Journal of High Energy Physics" ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ထိုစာတမ်းကို "A Smooth Exit from Eternal Inflation" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းတွင် သဘောတရားအမျိုးမျိုးရှိသည့် စကြဝဠာများ စုစည်းရာဟု ယူဆထားသော multiverse ထဲမှ parallel universes (စကြဝဠာချင်းယှဉ်) များ၏ သက်သေအထောက်အထားများကို ရှာဖွေနိုင်သည့် သင်္ချာနည်းမူဘောင်ကို အဆိုပြုထားသည်။
​Hawking နှင့် Hertog ၏ လက်ရာသည် eternal inflation ဟုခေါ်သော သဘောတရားအပေါ် အခြေခံထားပြီး၊ စကြဝဠာသည် အဆုံးမရှိ တိုးချဲ့ကာ မတူညီသည့် ဂုဏ်သတ္တိများရှိသော "bubble universes" (ပူဖောင်းစကြဝဠာများ) ကို ဖန်တီးပေးနေသည်။ ၎င်းတို့၏ သီအိုရီအရ ထိုစကြဝဠာချင်းယှဉ်များ၏ ခြေရာများကို cosmic microwave background (CMB) (စကြဝဠာ၏ မိုက်ခရိုဝေ့နောက်ခံ) တွင် တွေ့ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ CMB ဆိုသည်မှာ Big Bang မှ ကျန်ရှိခဲ့သော ဓာတ်ရောင်ခြည်များဖြစ်သည်။ ထိုပညာရှင်နှစ်ဦးသည် inflation ၏ သင်္ချာနည်းကို ပိုမိုတိကျအောင် ပြုပြင်ခြင်းဖြင့်၊ CMB ရှိ ပုံစံများကို အခြားသော စကြဝဠာများ၏ "လက်ဗွေရာများ" အဖြစ် အသုံးချနိုင်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့ကို အဆင့်မြင့် တယ်လီစကုပ်များဖြင့် လေ့လာနိုင်ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့သည်။
​ထိုစာတမ်းသည် စကြဝဠာဗေဒရှိ "measure problem" ကိုလည်း ဖြေရှင်းခဲ့ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့ စကြဝဠာနှင့် အခြားစကြဝဠာများ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိန်းသေများကို ခန့်မှန်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းကို ပေးခဲ့သည်။ ဤလက်ရာသည် multiverse သီအိုရီကို လက်တွေ့ကျကျ စမ်းသပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ အရင်က ထင်ကြေးသက်သက်သာ ဖြစ်ခဲ့သော အယူအဆတစ်ခုအတွက် သိသာထင်ရှားသော အဆင့်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ Hawking သည် သူ၏ လက်ရာ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုအပြည့်အစုံကို မမြင်တွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ သူ၏ နောက်ဆုံးပံ့ပိုးမှုသည် စကြဝဠာချင်းယှဉ်များ ရှိ၊မရှိကို အနာဂတ်တွင် လေ့လာစမ်းသပ်နိုင်ရန် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ပွင့်ပေးခဲ့ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်တွေ့ဘဝကို နားလည်ပုံ အသစ်တဖန် ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါသည်။

“အပြာရောင်မျက်လုံးလေးတွေနဲ့အတူ
အမွှေးလှလှလေးတွေရှိတဲ့
မီချီဂန်ပြည်နယ်က သမင်လေး”

"ဒရက်ဂွန်" လို့ နာမည်ပေးထားတဲ့ သမင်လေးတစ်ကောင်ဟာ မီချီဂန်ပြည်နယ်က ခြံတစ်ခြံမှာ သဘာဝမကျွတ်ဘဲ အဖြူရောင်အမွှေးတွေနဲ့ မျက်လုံးပြာလေးတွေနဲ့ မွေးဖွားလာခဲ့ပါတယ်။
သူ့ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အသွင်အပြင်ကြောင့် သူ့ရဲ့အမေဖြစ်သူက သူ့ကို လက်မခံဘဲ စွန့်ပစ်ထားခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စိတ်ကောင်းရှိတဲ့ မိသားစုတစ်စုက သူ့ကို မွေးစားခဲ့ပြီး အရွယ်ရောက်လာတဲ့အထိ ဂရုတစိုက်ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ သူဟာ သင်မြင်ဖူးသမျှ သတ္တဝါတွေထဲမှာ အလှဆုံးတွေထဲက တစ်ကောင်ဖြစ်နေခဲ့ပါပြီ။

❝ မိဖုရားသချိုင်း ❞

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းမှာ ဗိဿနိုးမြို့လေး(ခေါ် )မြို့လေးတော နားက ဗိဿနိုးမိဖုရားနှင့်ဆွေတော်မျိုးတော်သချိုင်းက မူလတူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြသထားတာဖြစ်ပါတယ် ။

တစ်ချို့ကလည်း ဗိဿနိုးဘုရင်မရဲ့သချိုင်းလို့ အခိုင်အမာယုံကြည်ထားကြပြီး ယနေ့ထိ ပန်းများဆီမီးများလာရောက်ပူဇော်ကြလျက်ရှိပါတယ် ။

ထူးခြားချက်အနေနဲ့ အခြားတူးဖော်တွေ့ရှိရတဲ့အရိုးအိုးများနဲ့မတူပဲ ကျောက်ခွေတွေပြုလုပ်ပြီး ၃ခုထပ်လျက် ပြုလုပ်ခဲ့တာပါပဲ ။

တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့စဥ်က အတွင်းမှာ အရိုးပြာများရှိခဲ့တယ်လို့ သိရှိရပါတယ် သရေခေတ္တရာက ဘုရင်တွေ မြုပ်နှံသင်္ဂြိုလ် ခဲ့ ကြသလို ကျောက်အိုးကြီးတွေမဟုတ်ပဲ ကျောက်ကွင်းကြီးတွေထပ်လျက်အသုံးပြုခဲ့ကြတာ စဉ်းစားစရာပါပဲ ။

ဒီသင်းချိုင်းက ဗိဿနိုးနဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိနေတဲ့အတွက် သင်္ဂြိုလ်မြုပ်နှံတဲ့နေရာမှာ တိုင်းတစ်ပါးသားဖြစ်လို့ ဒီလို burial စနစ် ကွဲပြားသွားတာလား စဉ်းစားမိပါတယ်။

ဒီ မြို့လေးတောဆိုတဲ့အရပ်မှာ နောက်ထပ်နီးနီးကပ်ကပ် တည်ရှိနေတာက ဖိုးခေါင်ကန်လို့ ခေါ်တဲ့ ရှေးဟောင်းရေကန်ငယ်လေးတစ်ကန်ပါ ဒီကန်လေးအနီးမှာပဲ လူတစ်ရပ်ကျော် မြင့်မားတဲ့ ကျောက်ချပ်ကြီး၂ချပ်ကို တူးဖာ်ရရှိထားပြန်ပါတယ် ဖိုးခေါင်ကန်ကိုအစွဲပြုလို့ နောက်လူတွေက ဖိုးခေါင်ကန်ကျောက်ချပ်လို့ အမည်ပေးထားကြပါတယ်။

ဒီကျောက်ချပ်ကြီးတွေက သဲကျောက်တုံးကြီးတွေကိုထုထားကြတာပါ ဖိုးခါင်ကန်လေးရယ် ဒီဘုရားရုပ်ထုပါတဲ့ ကျောက်ချပ်ကြီးတွေဟာ တစ်ချိန်က ဗိဿနိုးဘုရင်မနဲ့အဆက်အစပ်များရှိခဲ့လေမလား စဥ်းစားစရာပါ သူမအတွက်တကူးတက ထုဆစ်ပေးခဲ့လေလျော့သလားပေါ့ ဒီနေရာဝန်းကျင်က သာယာလွမ်းမောဖွယ်အတိပါ။

ဒေသခံတွေအဆက်ဆက်ယုံကြည်ခဲ့ကြတာတော့ ဒီမိဖုရားသချိုင်းနဲ့ မနီးမဝေးက မြို့လေးတောခေါ် ဗိဿနိုးမြို့လေးဟာ ဗိဿနိုးဘုရင်မ ကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့စဥ်က သီးသန့်မြို့တည်ပြီး ထားရှိခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ဝေဟင်ကနေ ကြည့်ရင် သရေခေတ္တရာမြို့ရဲ့တောင်ဘက် မြို့ရိုးအပြင်ဘက်မှာ အနားလေးဘက်ညီတဲ့ စတုရန်းကွက်အရာဟောင်းကို မထင်မရှားတွေ့ရမှာပါ ထူးခြားတာက အဲ့ဒီစတုရန်းကွက် ပါတ်လည်မှာ ရေကျုံးတစ်ခုကိုထည့်သွင်းတည် ဆောက်ထားခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ် ။

လေးတောင့်စတုရန်းကွက်ပါတ်လည်မှာလည်းမြို့ရိုးပုံစံကာရံထားပြန်ပါတယ် ဒီနေရာဟာ ဗိဿနိုးဘုရင်မနဲ့ မည်သို့ပတ်သက်နေပါသလဲ စဥ်းစားစရာပါပဲ ဒီနေရာရဲ့ တောင်ဘက်တွေမှာလည်း ပျူတိုက်လို အရာအဟောင်းတွေက ရှိနေပြန်တော့ သူနဲ့အတူ အဖော်အပေါင်းများစွာ ပါလာတာပဲလား ပဟေဠိတွေဖြစ်ရပြန်ပါတယ် ။

တူးဖော်တွေ့ရှိချက်တွေအရတော့ ဘာသာရေးနဲ့ပတ်သက်နေတဲ့အထောက်အထား များနဲ့ ကျောက်အိုးတွေ တွေ့ရှိရလို့ ဘာသာသာသ နာထွန်းကားခဲ့ရာ တရားဘာဝနာ အားထုတ်ခဲ့ရာ သာသနာနယ်မြေတွေများလားတွေးဆမိပြန်ပါတယ်။


Credit - (U) Kyaw Myo Win

ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ကားမောင်းသမားများဟာ လမ်းမပေါ်မှာ ကလေးတွေကို နို့တိုက်နေတဲ့ သမင်မလေး အနှောင့်အယှက္မဖြစ်စေရန်အတွက် ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းမပြုဘဲ အချိန်အတော်ကြာကြာ ရပ်စောင့်နေခဲ့ကြတဲ့ပုံကို ရိုက်ကူးထားတာဖြစ်ပါတယ်။

ဖော်ပြချက်တွေအရ ကားမောင်းသမားများဟာ ဟွန်းတီးခြင်း၊အော်ဟစ်ခြောက်လှန့်ခြင်း တစ်စုံတစ်ရာ မပြုလုပ်ဘဲ သဘာဝတရားကြီးရဲ့ဖြစ်စဥ်ကို စိတ်ရှည်စွာစောင့်ဆိုင်းခဲ့ကြတယ် လို့ သိရပါတယ်။

ဒီပုံဟာ တိရစ္ဆာန်များနှင့် လူသားများအကြားက ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အပြန်အလှန်လေးစားမှု၊ သဟဇာတ ဖြစ်မှုတို့ကို ဖော်ပြတဲ့ အလွန်လှပတဲ့ မြင်ကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

အီဂျစ်သင်္ချိုင်းဂူများမှ တွေ့ရှိရသော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ သက်တမ်းရှိ ပျားရည်များ စားသုံးနိုင်ဆဲ- သဘာဝရဲ့ ချိုမြိန်သော အရည်၏ ထာဝရစွမ်းအား
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတစ်ခုအနေနဲ့ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တွေဟာ ရှေးခေတ်အီဂျစ် သင်္ချိုင်းဂူတစ်ခုကနေ ပျားရည်တွေကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အံ့သြစရာကောင်းတာကတော့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်ပေမယ့် အဲဒီပျားရည်တွေဟာ စားသုံးလို့ရနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အချိန်ကြာကြာခံတာဟာ ပျားရည်ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ သဘာဝဂုဏ်သတ္တိတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ပျားရည်မှာ မူလပါဝင်တဲ့ ရေဓာတ်နည်းပါးခြင်း၊ သကြားပါဝင်မှု အလွန်များပြားခြင်းနဲ့ သဘာဝအက်ဆစ်ဓာတ်ပါဝင်ခြင်းတွေကြောင့် ဘက်တီးရီးယားနဲ့ တခြားအဏုဇီဝပိုးမွှားတွေ မရှင်သန်နိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပျားတွေကနေ ထုတ်လုပ်တဲ့ glucose oxidase လိုမျိုး အင်ဇိုင်းတွေကလည်း ပိုးမွှားတွေကို သေစေနိုင်တဲ့ သူ့ရဲ့စွမ်းအားကို ပိုပြီး မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။ ဒီအချက်တွေအားလုံးပေါင်းစပ်ပြီး ပျားရည်ကို ဘယ်တော့မှ မပုပ်သိုးနိုင်တဲ့ ရှားပါးအစားအစာတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါကတော့ သမပိုင်းဒေသတွေမှာပေါက်တဲ့ မှိုတစ်မျိုးပါ။ ဒါပေမယ့် စားလို့ရတဲ့မှိုတော့မဟုတ်ပါဘူး။ Ophiocordyceps လို့ခေါ်တဲ့ ဒီမှိုက ပုရွက်ဆိတ်တွေရဲ့ ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးတော့ ဇွန်ဘီတွေလိုဖြစ်သွားအောင်လုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီမှိုက ပုရွက်စိတ်ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲကိုရောက်ပြီး သုံးရက်ကနေ ကိုးရက်အတွင်း သူ့ရဲ့လှုပ်ရှားမှုကို အပြီးတိုင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပါတော့တယ်။ National Geographic ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်အရတော့ ဒီမှိုက ပုရွက်ဆိတ်ကို အပင်တွေပေါ်တက်ခိုင်းပြီးတော့ သူ့အတွက်ရှင်သန်ပေါက်ဖွားဖို့ အကောင်းဆုံးဖြစ်မယ့် အေးမြ၊ စိုစွတ်တဲ့မြေကိုရှာခိုင်းပါတယ်။ အဲဒီလိုမြေမျိုးကိုတွေ့ပြီဆိုတာနဲ့ ပုရွက်ဆိတ်ကို အကြောဆွဲပြီးတော့ အပင်ပေါ်ကနေပြုတ်ကျသွားအောင်လုပ်ပါတယ်။

အဲဒီနောက်မှာတော့ ပုရွက်ဆိတ်က အဲဒီနေရာမှာပဲ အရွက်တစ်ရွက်ကိုကိုက်ပြီး သူ့အတွက်နောက်ဆုံးအချိန်ကိုထိုင်စောင့်ရပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ပုရွက်ဆိတ်ရဲ့ခေါင်းထဲကနေ မှိုကထွက်လာပြီးတော့ အရွက်ပေါ်ကို ကူးသွားပြီး ပုရွက်ဆိတ်ရဲ့ဘဝကလည်း အဆုံးသတ်သွားပါတော့တယ်။ တကယ့်ကိုကြောက်စရာကောင်းတဲ့မှိုပါပဲ။

နာဆာက ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီ လမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖို တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း အမေရိကန်မီဒီယာများ ဖော်ပြ

BBC, 6 Aug 2025

အမေရိကန်အာကာသအေဂျင်စီ နာဆာ (NASA) သည် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီတွင် လကမ္ဘာပေါ်၌ နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်များကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်မီဒီယာများက ဖော်ပြသည်။

Politico သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ နာဆာ၏ ယာယီအကြီးအကဲက တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့၏ အလားတူအစီအစဉ်များကို ရည်ညွှန်းပြီး ထိုနှစ်နိုင်ငံသည် လမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကန့်သတ်ဇုန် ကို ကြေညာနိုင်ခြေရှိကြောင်း သတိပေးထားသည်။

သို့သော် မကြာသေးမီက နာဆာ၏ ဘတ်ဂျက်ကို ကြီးမားစွာ ဖြတ်တောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုအစီအစဉ်နှင့် အချိန်ကာလသည် မည်မျှအထိ လက်တွေ့ကျနိုင်မည်ကို မေးခွန်းထုတ်စရာများ ရှိနေသည်။

အချို့သော သိပ္ပံပညာရှင်များကလည်း ယခုအစီအစဉ်များသည် ပထဝီနိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များကြောင့် ဖြစ်လာမည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်နေကြသည်။

အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယနှင့် ဂျပန်အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားသည် လမျက်နှာပြင်ကို စူးစမ်းရန် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးပမ်းနေကြပြီး အချို့မှာ အမြဲတမ်း လူသားအခြေချနေထိုင်မှုများအတွက် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။

သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်က နာဆာ၏ ယာယီအကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သော အမေရိကန် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး ရှောင် ဒူဖီက နာဆာသို့ပေးပို့သော စာတွင် "အနာဂတ် လမျက်နှာပြင်နှင့် ပတ်သက်သည့် စီးပွားရေးကို ပံ့ပိုးရန်၊ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် စွမ်းအင်များ ထုတ်လုပ်ရန်နှင့် အာကာသအတွင်း အမေရိကန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အရေးပါသော နည်းပညာကို အေဂျင်စီအနေဖြင့် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် မဖြစ်မနေလိုအပ်သည်" ဟု ရေးသားထားကြောင်း New York Times သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

အနည်းဆုံး ကီလိုဝပ် ၁၀၀ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ဓာတ်ပေါင်းဖိုတစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများထံမှ အဆိုပြုချက်များကို ဒူဖီက တောင်းခံခဲ့သည်။

အဆိုပါပမာဏသည် မြေပြင်ပေါ်ရှိ ပုံမှန် လေအားတာဘိုင်တစ်ခု၏ ၂-၃ မီဂါဝပ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက
အတော်လေး နည်းပါးသည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် နာဆာသည် လမျက်နှာပြင် ပေါ်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုဒီဇိုင်းရေးဆွဲရန်အတွက် ကုမ္ပဏီသုံးခုကို ဒေါ်လာ ၅ သန်းစီဖြင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ယခုနှစ် မေလတွင်လည်း တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့သည် ၂၀၃၅ ခုနှစ်တွင် လကမ္ဘာပေါ်၌ အလိုအလျောက် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

သိပ္ပံပညာရှင်အများစုက လကမ္ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အဆက်မပြတ်စွမ်းအင် ပေးစွမ်းရန်အတွက် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် အကောင်းဆုံး သို့မဟုတ် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။

လမျက်နှာပြင်၏ တစ်နေ့တာသည် ကမ္ဘာပေါ်မှ ရက်သတ္တပတ် ၄ပတ်နှင့် ညီမျှပြီး အဆက်မပြတ်နေရောင်ခြည်ရရှိသည့် နှစ်ပတ်နှင့် အမှောင်ဖုံးသည့် နှစ်ပတ်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် နေစွမ်းအင်ကိုသာ အားကိုရန် အခက်အခဲ များစွာ ရှိနေသည်။

"သေးငယ်တဲ့အဖွဲ့သားတွေအတွက် သင့်တော်တဲ့ လကမ္ဘာအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ဖို့ဆိုရင်တောင် မီဂါဝပ်အဆင့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု လိုအပ်ပါတယ်။ နေရောင်ခြည်ပြားတွေနဲ့ ဘက်ထရီတွေချည်းနဲ့တော့ အဲဒီလိုအပ်ချက်တွေကို ယုံကြည်စိတ်ချရအောင် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု ဆာရေးတက္ကသိုလ် မှ အာကာသအသုံးချမှု၊ စူးစမ်းရှာဖွေမှုနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများဆိုင်ရာ အကြီးတန်းကထိက ဒေါက်တာ ဆွန်းဝူးလင်က အကြံပြုသည်။

"နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဟာ လိုလားစရာဖြစ်ရုံသာမက ရှောင်လွှဲမရတဲ့ အရာတစ်ခုပါ" ဟု ၎င်းက ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

လန်ကာစတာတက္ကသိုလ်မှ ကမ္ဘာနှင့် ဂြိုဟ်သိပ္ပံပါမောက္ခ လိုင်ယွန်နယ် ဝီလ်ဆင်က "လုံလောက်တဲ့ ငွေကြေးရှိမယ်ဆိုရင်" ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို လပေါ်သို့ ပို့ဆောင်ရန် နည်းပညာပိုင်းအရ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ယုံကြည်သည်။ သေးငယ်သော ဓာတ်ပေါင်းဖိုများအတွက် ဒီဇိုင်းများလည်း ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြသည်။

"အဲဒီအချိန်အထိ လကမ္ဘာပေါ်မှာ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ တည်ဆောက်ဖို့အတွက် အာတမစ် (Artemis) လွှတ်တင်မှုတွေ အလုံအလောက်ရှိဖို့ပဲ လိုပါတယ်" ဟု လူများနှင့် စက်ပစ္စည်းများကို လကမ္ဘာဆီပို့ရန် ရည်ရွယ်သည့် နာဆာ၏ အာတမစ်အာကာသယာဉ် အစီအစဉ်ကို ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်ပတ်သက်၍လည်း မေးခွန်းအချို့ရှိနေသည်။

"ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်းတွေကို ကမ္ဘာ့လေထုကနေတစ်ဆင့် လွှတ်တင်တာက ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါလုပ်ဖို့ အထူးလိုင်စင်ရဖို့ လိုပေမဲ့ ဒါက မကျော်လွှားနိုင်တဲ့ အတားအဆီးတော့ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု Open University မှ ဂြိုဟ်သိပ္ပံပညာရှင် ဒေါက်တာ ဆီမီယွန် ဘာဘာက ပြောသည်။

ဒူဖီ၏ ညွှန်ကြားချက်သည် မကြာသေးမီက ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့က ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် နာဆာဘတ်ဂျက်ကို ၂၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြတ်တောက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် နာဆာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မတည်ငြိမ်မှုများနောက်ပိုင်းတွင် အံ့အားသင့်စရာဖြစ်ခဲ့သည်။

ထိုဖြတ်တောက်မှုများတွင် အင်္ဂါဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်မှ နမူနာပစ္စည်းများကို ကမ္ဘာသို့ ပြန်ယူလာရန် ရည်ရွယ်သည့် Mars Sample Return ကဲ့သို့သော သိပ္ပံအစီအစဉ်အများအပြားလည်း ပါဝင်သည်။

သိပ္ပံပညာရှင်များက ဤကြေညာချက်သည် လကမ္ဘာသို့သွားရောက်ရန် နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲအသစ်တွင် နိုင်ငံရေးအရ လှုံ့ဆော်မှုတစ်ခုဖြစ်နေသည်ကိုလည်း စိုးရိမ်နေကြသည်။

"ကျွန်တော်တို့ဟာ အရင်ခေတ်က အာကာသပြိုင်ပွဲဟောင်းလို ပြိုင်ဆိုင်မှုခေတ်ထဲ ပြန်ဝင်သွားသလိုပါပဲ။ ဒါက သိပ္ပံရှုထောင့်ကနေကြည့်ရင် နည်းနည်းလေးတော့ စိတ်ပျက်စရာနဲ့ စိုးရိမ်စရာပါ" ဟု ဒေါက်တာ ဘာဘာက ဆိုသည်။

"ပြိုင်ဆိုင်မှုက ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို ဖန်တီးနိုင်ပေမဲ့ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားနဲ့ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်သတ်မှတ်ဖို့ကိုပဲ ပိုအာရုံစိုက်မယ်ဆိုရင် နေအဖွဲ့အစည်းနဲ့ သူ့ရဲ့အပြင်ဘက်ကို စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းဆိုတဲ့ ပိုကြီးမားတဲ့ ရည်မှန်းချက်ကို ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်ပြောသည်။


တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့၏ လမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကန့်သတ်ဇုန်ကို ကြေညာနိုင်ခြေရှိသည်ဆိုသော ဒူဖီ၏ မှတ်ချက်များသည် Artemis Accords ဟုခေါ်သည့် သဘောတူညီချက်ကို ရည်ညွှန်းနေပုံရသည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံခုနစ်နိုင်ငံသည် လကမ္ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် နိုင်ငံများ မည်သို့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း မူဝါဒများကို ချမှတ်ရန် ထိုသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များတွင် နိုင်ငံများက လကမ္ဘာပေါ်တွင် တည်ဆောက်သည့် လုပ်ငန်းများနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဇုန်များ ထူထောင်ရန်လည်း ပါဝင်သည်။

"လကမ္ဘာပေါ်မှာ နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖို ဒါမှမဟုတ် တခြားအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုခု တည်ဆောက်လိုက်ရင် အဲဒီမှာ ခင်ဗျားတို့မှာ စက်ပစ္စည်းတွေရှိနေတဲ့အတွက် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဇုန်ရှိတယ်ဆိုပြီး ပြောဆိုနိုင်ပါတယ်" ဟု ဒေါက်တာ ဘာဘာက ရှင်းပြသည်။

"တချို့လူတွေအတွက် ဒါဟာ 'ဒီလကမ္ဘာရဲ့တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ကျွန်တော်တို့ ပိုင်တယ်၊ ကျွန်တော်တို့ ဒီမှာပဲ လုပ်ကိုင်တော့မယ်၊ ခင်ဗျားတို့ ဝင်လာလို့ မရဘူး' လို့ ပြောတာနဲ့ အတူတူပါပဲ" ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

လူသားများ အသုံးပြုရန်အတွက် နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုတစ်ခုကို လကမ္ဘာပေါ် မတင်မီ ကျော်လွှားရမည့် အတားအဆီးများ ရှိနေသေးသည်ဟု ဒေါက်တာ ဘာဘာက ထောက်ပြသည်။

နာဆာ၏ Artemis 3 သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် လူသားများကို လကမ္ဘာမျက်နှာပြင်သို့ ပို့ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ အခက်အခဲများနှင့် မသေချာမှုများကြောင့် အခက်အခဲများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

"အခြေစိုက်စခန်းအတွက် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ရှိနေပေမဲ့ လူတွေနဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေကို အဲဒီကို ပို့ဆောင်ဖို့ နည်းလမ်းမရှိဘူးဆိုရင် သိပ်အသုံးဝင်မှာ မဟုတ်ဘူး" ဟု ၎င်းက ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဒီအစီအစဉ်တွေက အခုအချိန်မှာတော့ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်မှုရှိပုံ မရသေးပါဘူး" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

(ဓာတ်ပုံ– နာဆာ)
ပုံစာ— လမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ဓာတ်အားပေးစီမံကိန်း ပုံစံ