Little Baby Store

New Born/ Neonatal Health

အစာ မတည့္ျခင္းအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ.............................................................

Food allegy လို႔ေခၚတဲ့ အစာ မတည့္ျခင္းဟာ ကမ႓ာမွာ အျဖစ္မ်ားလာေနပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ တစ္ႏွစ္ေအာက္ကေလး ဆယ္ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္က food allergy ရွိေနပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ food allergy ေတြက သိပ္မျပင္းထန္ေပမယ့္ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ အသက္အႏၲရာယ္ပါ ေပးတဲ့အထိ ျပင္းထန္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း food allergy ေတြ ေနာင္မွာ မ်ားလာႏိုင္လို႔ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေအာင္ မိဘျပည္သူမ်ား ဗဟုသုတ ရွိထားသင့္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

အျဖစ္မ်ားတဲ့ food allergy ေတြကေတာ့ ဥ၊ ႏြားႏို႔၊ ေျမပဲ၊ အခြံမာေစ့မ်ိဳးစံု၊ ပင္လယ္စာ၊ ႏွမ္း၊ ပဲပုပ္ပဲ၊ ငါး၊ ဂ်ံု တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Food allergy ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ကေလးႀကီးလာတဲ့အခါ ေပ်ာက္သြားတတ္ေပမယ့္ (out grow) အခ်ိဳ႕ကေတာ့ (ဥပမာ ေျမပဲ၊ အခြံမာေစ့၊ အခြံမာ ပင္လယ္စာ) ႀကီးတဲ့အထိ မေပ်ာက္ဘဲ တစ္သက္လံုး ရွိေနတတ္ပါတယ္။

(၁) အစာ မတည့္ျခင္း ဆိုတာဘာလဲ။

ခႏၶာကိုယ္မွာ ရွိတဲ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္ႀကီးက မတည့္တဲ့အရာေတြ (allergen) ဝင္လာရင္ တိုက္ဖို႔ ပဋိပစၥည္း (antibody - Ig E) ေတြထုတ္ထားပါတယ္။ ေနာက္ဝင္လာလို႔ တိုက္တဲ့ အခါ မတည့္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္ (allergic reaction)။ အဆိုးရြားဆံုး နဲ႔ အျပင္းထန္ဆံုးကေတာ့ anaphylaxis လို႔ေခၚတဲ့ တု႔ံျပန္တိုက္ခိုက္မႈပါ။ ျပင္းထန္လြန္းလို႔ ကိုယ့္အသက္ကိုပါ အႏၲရာယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ Allergy ကိုနားလည္ရ ေတာ္ေတာ္ခက္ေနပါေသးတယ္။ ဘယ္သူက ဘယ္အရာကို မတည့္မလဲ မေျပာႏိုင္သလို ပဋိပစၥည္းေတြ ရွိတိုင္းလည္း allergic reaction ေတြမျဖစ္ပါဘူး။ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေပ်ာက္သြားမယ္ဆိုတာလည္း တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ မတူၾကပါဘူး။

(၂) Food allergy or food intolerance

Food intolerance ကို အစာ လက္မခံႏိုင္ျခင္း လို႔ပဲ တိုက္႐ိုက္ အဓိပၸာယ္ျပန္ရပါမယ္။ Food allergy နဲ႔ တူမေယာင္နဲ႔ ကြဲပါတယ္။ အသိမ်ားတဲ့ food intolerance ကေတာ့ lactose intolerance ပါ။ ႏို႔မွာပါတဲ့ lactose ဆိုတဲ့ ကစီဓာတ္ကို အူကထုတ္တဲ့ lactase ဆိုတဲ့ အင္ဇိုင္း (enzyme) ကေျခဖ်က္ရပါတယ္။ ဒီ အင္ဇိုင္းခ်ိဳ႕တဲ့ရင္ lactose က အူထဲမွာ အခ်ဥ္ေပါက္ၿပီး ေလကန္ေစမယ္၊ ဗိုက္နာ၊ ဝမ္းေလွ်ာ ျဖစ္ေစမယ္။ ဒါေတြက ကိုယ္ခံအားစနစ္နဲ႔ ဘာမွ မဆိုင္လို႔ allergy လို႔ ေခၚလို႔မရပါဘူး။ ေမြးရာပါ lactose intolerance ကေတာ့ မရွိသေလာက္ရွားပါတယ္။ ျဖစ္ခဲ့ရင္ lactose free formula ႏို႔မႈန္႔ တိုက္ရပါတယ္။ ၆ ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္မွ စျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ lactose intolerance ကပိုေပါပါတယ္။ ႏို႔ထြက္စာေတြ သိပ္ေကၽြးလို႔မရပါဘူး။ အထက္လန္ေအာက္ေလွ်ာ ဝမ္းပ်က္ ဝမ္းကိုက္ျဖစ္ၿပီးရင္လည္း အူနံရံေတြ ပ်က္စီးသြားလို႔ အင္ဇိုင္းေတြကို ခဏတာ မထုတ္ႏိုင္လို႔ lactose intolerance ၂ ပတ္ ၃ ပတ္ ခန္႔လည္း ယာယီ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

(၃) အစာ မတည့္ျခင္း၏ လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

မတည့္တဲ့အစာစားၿပီး ၁၅ မိနစ္မွ တစ္နာရီအတြင္း ေအာက္ပါ လကၡဏာေတြ ျပပါတယ္။

အနည္းငယ္ (သို႔) အေတာ္အတင့္ အဆင့္ food allergy ဆိုရင္
- မ်က္ႏွာ၊ မ်က္ခြံ၊ ႏႈတ္ခမ္း ေရာင္ရမ္းျခင္း (လွ်ာပါေရာင္ရင္ အလြန္ ျပင္းထန္ပါၿပီ)
- အင္ပ်ဥ္၊ အပိမ့္ ထြက္ျခင္း
- ဗိုက္နာျခင္း
- အန္ျခင္း

အလြန္ ျပင္းထန္တဲ့ anaphylaxis ဆိုတဲ့ food allergy ဆိုရင္ အထက္ပါလကၡဏာမ်ားအျပင္
- လွ်ာ၊ လည္ေခ်ာင္းမ်ားပါ ေရာင္ရမ္းျခင္း
- အသံအိုးေရာင္လို႔ အသံေအာသြားျခင္း
- အသက္ရႉလမ္းေၾကာင္းပိတ္လို႔ အသက္ရႉက်ပ္ျခင္း
- ပန္းနာ ရင္က်ပ္လို တရႊီရႊီ က်ပ္ျခင္း (wheeze) ႏွင့္အဆက္မျပတ္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
- ေသြးေပါင္က်၍ မူးေဝၿပီး သတိပါလစ္သြားျခင္း (anaphylactic shock)
- ကေလးငယ္ေတြမွာ ျဖဴဖတ္ ေပ်ာ့ေခြျခင္း

Anaphylaxis ကို အခ်ိန္မွီမကုသရင္ အသက္ဆံုးရံႈုးရတဲ့ အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေျမပဲ မတည့္ျခင္းက အေတာ္ဆိုးတတ္ပါတယ္။

(၄) Food allergy ရွိမရွိ ဘယ္လိုသိႏိုင္မလဲ။

စားမိလို႔ allergy လကၡဏာေတြ ေပၚလာတာၾကည့္ရံုနဲ႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ အစာ တစ္ခုကို allergy ရွိၿပီဆိုရင္ အျခား မ်ိဳးႏြယ္ဆက္စပ္တဲ့ အစာေတြကိုလည္း allergy ရွိမရွိစမ္းသပ္ စစ္ေဆးၿပီးမွ စတင္ေကၽြးသင့္ပါတယ္။

လုပ္လို႔ရတဲ့ test ေတြကေတာ့
- Skin prick test: အရည္ျပားမွာ ျခစ္ရာ ေသးေသးေလးေတြ ေပးၿပီး အစာပါတဲ့ အရည္စက္ခ်ၿပီး အင္ပ်ဥ္ အပိမ့္ ထြက္မထြက္ကိုၾကည့္ျခင္းနဲ႔ ထြက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ႀကီးလဲ တိုင္းတာျခင္း။ ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ အစာအရည္ပုလင္းေတြကို သံုးႏိုင္သလို တကယ့္အစာ အစိမ္း (သို႔) အက်က္ ေတြနဲ႔ တို႔ေပးၾကည့္တာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ အသက္ကယ္ေဆး၊ စက္မ်ား အဆင္သင့္ရွိတဲ့ ေဆးရံု ေဆးခန္းမ်ားမွာ ကၽြမ္းက်င္ ဆရာဝန္ (သို႔) အထူးကုမ်ားျဖင့္သာ လုပ္ရပါတယ္။
- Blood test: RAST test ဆိုတဲ့ blood test ကို အစာ တစ္ခုျခင္းစီအတြက္ (သို႔) အစာ ၄-၅ခု ေပါင္းအတြက္ ေသြးစစ္ၾကည့္လို႔ရပါတယ္။ Positive ျဖစ္တိုင္း allergy ရွိတယ္လို႔ က်ိန္းေသ မေျပာႏိုင္သလို level ျမင့္တိုင္း allergy ပိုဆိုးတယ္လို႔ မဆိုလိုပါ။
- Food challenge: မတည့္ဘူးလို႔ ထင္တဲ့ အစာကို တမင္ ေကၽြးၿပီး allergy လကၡဏာေတြ ေပၚလာမလာ ေစာင့္ၾကည့္တာပါ။ အႏၲရာယ္မ်ားေပမယ့္ လုပ္ဖို႔လိုရင္ လုပ္ရပါတယ္။ Food allergy ရွိခဲ့ၿပီး ေပ်ာက္သြားၿပီလို႔ ယူဆရတဲ့ ကေလးကို အိမ္မွာ အဲဒီအစာ မေကၽြးခင္ ေသခ်ာေအာင္ ေဆးရံုမွာ အရင္ေကၽြးၾကည့္ရပါတယ္။ မတည့္တဲ့အစာ ကို ဘယ္လို ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ခ်က္ထားလဲေပၚမူတည္ၿပီး တည့္ေနႏိုင္တာလည္းရွိပါတယ္။ ဥပမာ ၾကက္ဥ ျပဳတ္နဲ႔ မတည့္တဲ့ ကေလးက ၾကက္ဥပါတဲ့ ကိတ္နဲ႔ေတာ့ တည့္ခ်င္တည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ေကၽြးၾကည့္မွသိမွာပါ။

ျမန္မာျပည္မွာလည္း ဒီလို စမ္းသပ္ စစ္ေဆးေပးမႈေတြ ပိုမိုလုပ္ေပးလာႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။

(၅) Food allergy ကိုကာကြယ္လို႔ရလား။

ကာကြယ္ရန္ လုပ္ေပးလို႔ရတာ မရွိသေလာက္နည္းပါတယ္။ လုပ္ေပးသင့္တာေတြကေတာ့
- ကေလး အသက္ ၆ လ အထိ ျဖည့္စြက္စာ စ မေကၽြးပါနဲ႔။
- ျဖစ္ႏိုင္ရင္ မိခင္ႏို႔ပဲ ၆ လ အထိ တိုက္ပါ။
- ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္၊ ႏို႔တိုက္စဥ္ food allergy အျဖစ္မ်ားတဲ့ အစာေတြကို မိခင္က ေရွာင္တာ မလုပ္ပါနဲ႔။ ဒီနည္းနဲ႔ ကာကြယ္လို႔ မရပါ။
- ၆ လ ေက်ာ္တဲ့ ကေလးကို မတည့္မွာစိုးလို႔ ဆိုၿပီး မေကၽြးေသးတာလည္း မလုပ္ပါနဲ႔။ အဲဒီလို ေနာက္က်ေကၽြးမွ food allergy ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆလို႔ပါ။
- ျဖည့္စြက္စာ စေကၽြးခ်ိန္ေရာက္လို႔ အစာ အသစ္ (မစားဖူးေသးတဲ့) စေကၽြးမယ္ဆိုရင္ တစ္မ်ိဳးနဲ႔ပဲစပါ။ ၃ ရက္ ၄ ရက္ ၾကာမွ ေနာက္ထပ္ အသစ္တမ်ိဳး ေကၽြးပါ။ အစာ အသစ္ သံုး ေလးမ်ိဳး ေရာမေကၽြးပါနဲ႔။ ေကၽြးဖူးၿပီးသား အစာမ်ားကိုသာ ေရာေကၽြးပါ။

(၆) ေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္လို႔ရလား။

အတိုဆံုးေျပာရရင္ food allergy ေပ်ာက္ေအာင္ ကုရတာမလြယ္ေသးပါဘူး။ Desensitisation လို႔ေခၚတဲ့ မတည့္တဲ့ အစာကို နည္းနည္းေလးမွစၿပီး တိုးတိုုးေကၽြးၿပီး food allergy ေပ်ာက္ေအာင္ သုေတသနေတြ လုပ္ေနပါၿပီ။

(၇) Food allergic reaction ကိုဘယ္လိုကုသ ရပါသလဲ။

အေကာင္းဆံုးကေတာ့ မတည့္တဲ့ အစာကို မစားမိေအာင္ ေရွာင္ေစျခင္းပါ။ ကေလးဆိုေတာ့ ေျပာရတာ လြယ္သေလာက္ လုပ္ရခက္ပါတယ္။ အျပင္စာေတြဆို ဘာပါလည္း သိဖို႔လည္း မလြယ္ပါ။
မေတာ္တဆ စားမိသြားလို႔ reaction ရတဲ့အခါ နီးစပ္ရာ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းကို ေခၚသြားျပပါ။ သိပ္မျပင္းထန္တဲ့ reaction ဆိုရင္ anti-histamine, steroid ေတြ ေသာက္ရံုနဲ႔ သက္သာႏိုင္ေပမယ့္ anaphylaxis လို အလြန္ျပင္းထန္တဲ့ reaction ဆိုရင္ Adrenaline ေဆးထိုးမွ အသက္ကယ္ႏိုင္မွာျဖစ္လို႔ အခ်ိန္မွီဖို႔ အလြန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ Ambulence ရႏိုင္ရင္ ေခၚပါ၊ မရႏိုင္လို႔ ကားနဲ႔သြားရင္ ကေလးကို လွဲအိပ္ေပးထားၿပီး ေျခေထာက္မ်ားကိုျမႇင့္ထားေပးပါ။ Australia မွာေတာ့ anaphylaxis ျဖစ္ဖူးတဲ့ ကေလးေတြ ရဲ႕အုပ္ထိန္းသူ မိဘေတြကို Adrenaline ပါတဲ့ EpiPen ထိုးေဆးကို ကေလးကိုယ္နဲ႔မကြာ ေဆာင္ထားေစၿပီး reaction ရတဲ့အခါ ဘယ္လိုထိုးေပးရမလဲဆိုတာကိုပါ သင္ျကားေပးထားပါတယ္။ ျမန္မာျပည္တြင္လည္း ဒီလိုေကာင္းတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ေပးထားလာႏိုင္ၿပီး ကေလးငယ္မ်ား၏ အသက္ကို ကယ္တင္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။

~~~~~~~~~~~~**~~~~~~~~~~~~**~~~~~~~~~~~~

စာဖတ္သူမိဘျပည္သူမ်ား က်န္းမာေရး ဗဟုသုတမ်ား ရရွိၾက၍ က်န္းမာသန္စြမ္းေသာ သားသားမီးမီးေလးမ်ားကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ႏိုင္ၾကပါေစ။

photo credit to google image
reference to Australasian society of clinical Immunology and allergy website

ေက်ာ္စန္းလြင္(Child Health Myanmar)

ကေလး တအင္းအင္းၫွစ္ျခင္း
************************
(၁) ျဖစ္စဥ္
ေမြးစမွ ၃ လထိ ကေလးမ်ားသည္ တအင္းအင္းညည္းၿပီး ဝမ္းဗိုက္မွ ႂကြက္သားမ်ားကို ၫွစ္ေနတတ္သည္။ အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္တြင္လည္း အသက္ရႉရင္း ညည္း၍ ၫွစ္ႏိုင္ပါသည္။

ႂကြက္သားၫွစ္ရင္း မ်က္ႏွာက စကၠန္႔ပိုင္းမွ် နီရဲတြတ္သြားျခင္း၊ တခါတရံ ငိုျခင္းမ်ားရွိႏိုင္သည္။

(၂) မိဘ စိတ္ပူျခင္း
ကေလး ညည္းညဴခ်ိန္တြင္ သက္ေတာင့္သက္သာရွိပံုမေပၚ၍ မိဘမ်ား စိတ္ပူတတ္ပါသည္။

(၃) ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္းရင္း
တအင့္အင့္ႏွင့္ ဗိုက္ႂကြက္သားၫွစ္ျခင္းသည္ အူမႀကီးထဲမွ အီအီးကို အျပင္ထုတ္ရန္ ဦးေႏွာက္မွ ေလ့က်င့္ေပးေနျခင္းျဖစ္ပါသည္။ တနည္းအားျဖင့္ အီးပါျခင္းျဖစ္စဥ္ကို သင္ယူေနျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

(၄) စိတ္မပူပါႏွင့္
ထိုသို႔ ၫွစ္တိုင္း ေလထိုးသည္၊ အစာမေက်ျဖစ္သည္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္သည္ဟု မယူဆေစလိုပါ။ အူမႀကီးႏွင့္ ဝမ္းဗိုက္မွ ႂကြက္သားမ်ား သန္မာလာၿပီး ဝမ္းသြားျခင္း လုပ္ငန္းကို တတ္ေျမာက္ကၽြမ္းက်င္လာသည္ႏွင့္ အမွ် ကေလး ပံုမွန္ျဖစ္သြားပါလိမ့္မည္။

(၅) စိတ္ပူရမည့္ အေျခအေနမ်ား
တအင္းအင္း ညည္းၿပီး ျကြက္သားၫွစ္သည့္အခါ
-ေနမေကာင္းပံုေပၚၿပီး အသက္ရႉ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း၊
-အဖ်ားႀကီးၿပီး ေခ်ာင္းဆက္တိုက္ဆိုးျခင္း
-အလြန္အကၽြံ ႏို႔အန္၍ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မတက္ျခင္း၊
-ေျခလက္မ်ား အၿမဲေတာင့္တင္းေနျခင္း၊
-ဝမ္းက စျမင္းတံုးမ်ားျဖစ္ေနျခင္း၊
-စအိုဝကြဲျခင္း မ်ားထဲမွ တစ္ခ်က္ခ်က္ႏွင့္ တြဲဖက္ေနလွ်င္ ဆရာဝန္ႏွင့္ စစ္ေဆးပါ။

#ေနေနမိုးေဆြ - Child Health Myanmar Page
Pictures- credits to Google
Reference- Raising Children Net

🛑ေအာ္တဇင္ (Autism) ဆိုတာဘာလဲ
********************************
ကၽြန္မ ဒီ စာေရးရျခင္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ (၂) ခုရွိပါတယ္။ မိဘတစ္ဦး ဒီစာဖတ္ၿပီးတဲ့အခါ ကိုယ့္ကေလးကို ေအာ္တဇင္ရွိရင္ရွိေၾကာင္းေစာေစာသိဖို႔နဲ႔ ရွိတာသိၿပီးရင္ ကေလးကို လိုအပ္တဲ့ အကူအညီ အျမန္ဆံုးေပးဖို႔ပါ။ လက္ရွိသုေသတနျပဳသူမ်ားအရ ကမ႓ာတဝွမ္းလံုးမွာ ကေလး ၁၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ ေအာ္တဇင္ရွိတယ္ဆိုေတာ့ အျဖစ္မ်ားတယ္ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ေအာ္တဇင္ေရာဂါဟာ ေသြးစစ္လို႔မသိႏ္ိုင္သလို ဓာတ္မွန္႐ိုက္လို႔လဲ မေပၚပါဘူး။ကေလးတစ္ေယာက္မွာရွိေၾကာင္း ပထမဆံုး သံသယရွိရမယ့္သူက "အုပ္ထိန္းသူမိဘ"ပါ။ ဒါေၾကာင့္ မိဘတိုင္း ေအာ္တဇင္ကေလးက ဘယ္လိုေလးလဲလို႔ သိထားသင့္ပါတယ္။

🛑ေအာ္တဇင္ဘာေၾကာင့္ျဖစ္လဲ
**************************
ဦးေႏွာက္တစ္ေနရာရာက ဖြံ့ၿဖိဳးမႈ အရွိန္လြန္ၿပီး ဦးေႏွာက္ရဲ႕ အျခားေနရာေတြနဲ႔ စည္းကိုက္ဝါးကိုက္ လိုက္ေလ်ာညီေထြမျပဳမူႏိုင္ေတာ့တဲ့ျပသနာပါ။ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇနဲ႔ သက္ဆိုင္မႈရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ႀကီးျပင္းရာ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ မသက္ဆိုင္ပါ။ ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းေၾကာင့္ ေအာ္တဇင္မျဖစ္ပါ။ ေရာဂါျဖစ္ရျခင္း အျခားအေၾကာင္းရင္းမ်ားကို ရွာေဖြေနဆဲပါ။

🛑ေအာ္တဇင္လို႔ ဘယ္အခါသံသယရွိမလဲ
**********************************
ေအာ္တဇင္ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ပံုမွန္မဟုတ္တာျခင္းမတူပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ေလးေတြက အခ်က္ (၃) ခ်က္မွာ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ျဖစ္ေနတာျခင္းေတာ့ တူပါတယ္။

🔺(၁) စိတ္ခံစားမႈ ပံုမမွန္ျခင္း
ဥပမာမ်ား-
ေန႔စဥ္ၾကားေနက်အသံမ်ားကို အလြန္အကၽြံေၾကာက္ရြံ့ျခင္း
လႈပ္ရွားေနေသာ အရာဝတၳဳမ်ားကိုမွ ႏွစ္ၿခိဳက္ျခင္း
အပူဓာတ္ႏွင့္ နာက်င္ျခင္းကို သူမ်ားထက္ ခံႏိုင္ရည္ရွိျခင္း (ဥပမာ-ေခ်ာ္လဲ ေခါင္းေပါက္တာေတာင္ မငိုျခင္း)
စိတ္ဆိုး ေဒါသထြက္လြယ္ျခင္း
ကေလးပီပီ အ႐ုပ္မ်ိဳးစံုကို မႏွစ္သက္ဘဲ တစ္မ်ိဳး ႏွစ္မ်ိဳးကိုပဲ စြဲလမ္းႏွစ္ၿခိဳက္ျခင္း
လုပ္ေနက် အရာတစ္ခုမွ ေသြဖယ္ရမွာကို လံုးဝလက္မခံျခင္း

🔺(၂) အျပဳအမူ ပံုမမွန္ျခင္း
ဥပမာမ်ား-
တစ္စံုတရာကို ထပ္ခါတလဲလဲ လွည့္ေနျခင္း
တစ္စံုတရာကို ထပ္ခါတလဲလဲ စီတန္းေနျခင္း
လက္ဖဝါးကို ေမွာက္လိုက္လွန္လိုက္ တစ္ခ်ိန္လံုးလုပ္ေနျခင္း
လက္ႏွိပ္ဓာတ္မီးကို ပိတ္လိုက္ဖြင့္လိုက္ အခ်ိန္တိုင္းလုပ္ေနျခင္း

🔺(၃) စကားေျပာႏွင့္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး ပံုမမွန္ျခင္း
ဥပမာမ်ား-
၁၂ လထိ လက္ၫွိုးမထိုးတတ္ျခင္း
၁၂ လထိ တာ့တာ မလုပ္တတ္ျခင္း
၁၂ လထိ သူ႔အမည္ေခၚလွ်င္ လံုးဝ မတုံ့ျပန္ျခင္း
၁၈ လထိ စကားတစ္လံုးမွ မေျပာျခင္း
၂ ႏွစ္အထိ စကားလံုးတြဲမ်ား လံုးဝမေျပာျခင္း
ေျပာတတ္ၿပီးသား စကားလံုးမ်ား မေျပာေတာ့ျခင္း
စကားလံုးတစ္လံုးကို အႀကိမ္ႀကိမ္ေျပာျခင္း
ျပံဳးျပရင္ ျပန္မျပံဳးျခင္း
အျခားကေလးေတြကို စိတ္မဝင္စားျခင္း
သူ႔ကိုစကားေျပာရင္ အေဝးတစ္ေနရာကို ေငးၾကည့္ေနတတ္ျခင္း
တစ္ေယာက္ထဲ ကစားရတာကိုမွ ႏွစ္သက္ျခင္း
သူ႔အႀကိဳက္ သူစိတ္ဝင္စားတာကို သူမ်ားကို မေျပာျပျခင္း

🛑ေအာ္တဇင္ရွိတာ ေစာေစာသိဖို ႔ဘာလို႔လိုအပ္လဲ
********************************
ေအာ္တဇင္တိုင္းက ဉာဏ္ရည္မမွီသူမ်ား မဟုတ္ပါဘူး။ ႀကီးျပင္းလာတဲ့အခါ အမ်ားနည္းတူ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳႏိုင္ဖို႔ ရာ အတြက္ စကားသင္ဖို႔နဲ႔ ပညာသင္ၾကားေရးမွာ အထူး အကူအညီလိုပါတယ္။

ကိုယ့္ကေလးမွာ ေအာ္တဇင္ ရွိတယ္လို႔ သံသယရွိရင္ မိသားစုဆရာဝန္မွတဆင့္ျဖစ္ေစ၊ ကေလးဆရာဝန္နဲ႔တိုက္႐ိုက္ျဖစ္ေစ အျမန္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ပါ။ ေရာဂါရွိမရွိဆံုးျဖတ္ဖို႔ ဆရာဝန္အျပင္ စိတ္ပညာရွင္၊ ကေလးဦးေႏွာက္အထူးကုဆရာဝန္၊ ကေလး စိတ္က်န္းမာေရးဆရာဝန္ အစရွိသူတို႔ အဆင့္ဆင့္စစ္ေဆးၿပီး တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးရပါတယ္။ ျမန္မာ ေအာ္တဇင္ အသင္းနဲ႔လည္း ဆက္သြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေအာ္တဇင္ကို ကုသတဲ့ ေဆးဝါးမရွိပါ။ ဒါေပမယ့္ ေရာဂါရွိတာသိရင္ လိုအပ္တဲ့ အေထာက္အကူအမ်ားႀကီးေပးျခင္းျဖင့္ ကေလးရဲ႕ အနာဂတ္ အဆင္ေျပေအာင္ ပံ့ပိုးေပးႏိုင္ပါတယ္။

ေအာ္တဇင္က အခုမွ ေပၚတဲ့ ေရာဂါမဟုတ္ပါ။ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ သိသူပိုမ်ားလာတာပါ။ ေအာ္တဇင္ရွိသူကေလးမ်ားကို လိုအပ္တဲ့ အကူအညီမေပးဘဲ "ငေၾကာင္" "ငေပါ" လို႔ ေခၚဆိုျခင္း ကင္းေဝးႏိုင္ၾကပါေစ။ ေအာ္တဇင္ကေလးမ်ားကို ကူညီေထာက္ပံ့ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား တစ္ႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတာႏွင့္ ဂုဏ္ျပဳပံ့ပိုးႏိုင္ၾကပါေစဟု ဆႏၵျပဳပါသည္။

မွတ္ခ်က္- ကာကြယ္ေဆးထိုးလို႔ ေအာ္တဇင္မျဖစ္ပါ။

#ေနေနမိုးေဆြ (Child Health Myanmar)
Reference- Autism Spectrum Australia, Raising Children Net.

Photo Credit to Google

https://m.facebook.com/healthylifejournalmyanmar/photos/a.1061710783868910.1073741827.1061703087203013/1783181005055214/?type=3

H1N1 တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေနေကာင္းေနတဲ့ ကေလးကို ေက်ာင္းမပို႔ရေလာက္ေအာင္ စိုးရိမ္စရာမရွိပါဘူး . . .

ပါေမာကၡဦးေစာ၀င္း
ကေလးအထူးကု ဆရာ၀န္ႀကီးႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးျခင္း
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
အခုအခါမွာ H1N1တုပ္ေကြးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကေလးေတြကို ေက်ာင္းပို႔ရ မလားဆိုတဲ့ မိဘျပည္သူ ေတြၾကားမွာ စိုးရိမ္စိတ္၊ ပူပင္စိတ္ေတြ ျဖစ္ေပၚလ်က္ ရွိပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကေလးအထူးကု ဆရာ၀န္ႀကီး ပါေမာကၡဦးေစာ၀င္းကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

Q. H1N1 တုပ္ေကြးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အခုအခါမွာ မိဘေတြစိတ္ထဲ စိုးရိမ္ပူပင္စိတ္မ်ားေနတဲ့အတြက္ ကိုယ့္ကေလးကို ေက်ာင္းပို႔ရမလား ဆိုတာ ဇေ၀ဇ၀ါ ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆရာ့အျမင္ေလး သိပါရေစရွင့္။

A. H1N1ဆိုတာ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတစ္မ်ဳိးပါပဲ။ အခုမွ ေပၚတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တုန္းက တစ္ကမၻာလံုးျဖစ္ခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးအစား (Pandemic) ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္တိုင္း ႏွစ္တိုင္း ျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြးထဲ မွာလည္း ဒီပိုးဟာ ပါခ်င္ပါႏိုင္ပါတယ္။ ဒီတုပ္ေကြးပိုး က အင္မတန္ အဆင့္ျမင့္တဲ့ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈလုပ္မွ ပိုးအမ်ဳိးအစားကို ခြဲလို႔ရတာကိုး။
သာမန္အားျဖင့္ တုပ္ေကြးျဖစ္ရင္ ႏွာေစးတယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးတယ္၊ ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲတယ္၊ ႏွာရည္ ယိုတယ္။ အခုျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြးေတြ ကလည္း ေတာ္ေတာ္ေလး ျပင္းထန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အႏၲရာယ္ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ လူနာအုပ္စု (Risk factor ရွိတဲ့ လူနာအုပ္စု) ကလြဲရင္ Anti-viral ေဆး ေပးေလ့မရွိဘူး။ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္တဲ့ အဆုတ္အေအးမိေ၀ဒနာေတြ ျဖစ္ရင္ေတာ့ သင့္ေတာ္တဲ့ ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ေဆး (Antibiotics) ေဆး ေပးလို႔ရပါတယ္။

ဒီတုပ္ေကြးျဖစ္ေနတယ္ဆိုၿပီး အခုမွ ဒီံH1N1 ပိုးဆိုၿပီး သိတာပါ။ တကယ္ေတာ့ ရွိေနတာ ၾကာေလာက္ပါၿပီ။ တခ်ဳိ႕ေတြလည္း ျဖစ္ၿပီး ခံႏိုင္ရည္ရွိ ေနတာမ်ဳိး၊ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး ထိုးထားလို႔ ခံႏိုင္ရည္ ရွိေနတာမ်ဳိး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြး ျဖစ္တာက ဘာမွမဆန္းပါဘူး။ ဒီပိုးကလည္း ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ကတည္းက ကမၻာမွာ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ ဒီေလာက္ ႀကီး ေၾကာက္စရာ မဟုတ္ပါဘူး။

တုပ္ေကြးျဖစ္ရင္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ ရာေရာဂါေတြ ျဖစ္တဲ့ ႏွာေခ်တယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးတယ္ . .ဒီေတာ့ တုပ္ေကြးျဖစ္သူနဲ႔ ထိေတြ႕ရင္ အလြယ္တ ကူ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိဘေတြကို မွာ ခ်င္တာက ကိုယ့္ကေလး ေနမေကာင္းျဖစ္ရင္ ေက်ာင္းကို မလႊတ္ပါနဲ႔၊ ေက်ာင္းက ဆရာ/ဆရာမ ေတြလည္း ကေလးဖ်ားေနရင္ မလာခိုင္းပါနဲ႔၊ တျခား ကေလးေတြ မကူးေအာင္လို႔ပါ။

ဒါေပမဲ့ ေနေကာင္းေနတဲ့ ကေလးကို ေက်ာင္းမပို႔ရေလာက္ေအာင္ စိုးရိမ္စရာ မရွိပါဘူး။ ဒါက အခုမွ ျဖစ္တာလည္း မဟုတ္သလို ျမန္မာျပည္မွာ ျဖစ္ ေနတာ ဘယ္ေလာက္ၾကာၿပီမွန္းလည္း ဘယ္သူမွ မသိပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာမွာလည္း ရာသီတုပ္ေကြး (Seasonal Flu)က အၿမဲျဖစ္ေနတာပါပဲ။ ဆရာတို႔လည္း ေဆးခန္းေတြမွာ တုပ္ေကြးလူနာေတြကို ေတြ႕ေနရတာပါပဲ။ ဆရာ့အေတြ႕အႀကံဳအရ အခုခ်ိန္အ ထိ ႐ိုး႐ိုးတုပ္ေကြးနဲ႔ ေသေပ်ာက္မႈ မရွိေသးပါဘူး။ ဒီေတာ့ ကိုယ့္ကေလးကို ေက်ာင္းမလႊတ္ဘဲ ထားမယ္ဆိုလည္း ဘယ္ေလာက္အၾကာႀကီး ထားမွာလဲ၊ မလိုအပ္ဘဲ အရမ္းႀကီးစိုးရိမ္ပူပင္မႈ ျဖစ္ဖို႔ မလိုပါဘူး။
- - - - - - - - - - -
Q. H1N1 တုပ္ေကြး ကာကြယ္ဖို႔ ကေလးေတြကို မိဘေတြက ဘာေတြ သင္ေပးသင့္ပါသလဲ ဆရာ။

A. ဘယ္သူမဆို ႏွာေခ်၊ ေခ်ာင္းဆိုးရင္ လက္ကိုင္ပ၀ါနဲ႔ အုပ္ၿပီး ဆိုးရမယ္။ လူစုလူေ၀းရွိတဲ့ ေနရာကို မလိုအပ္ရင္ မသြားရပါဘူး။ ၿပီးရင္ လက္ေဆး တဲ့ အက်င့္ လုပ္ရပါမယ္။ ျဖစ္ႏုိင္ရင္ ႏွာေခါင္းအုပ္တဲ့ Mask ေလး တပ္ထားရပါမယ္။
ေက်ာင္းမွာ ကေလး တစ္ေယာက္က တုပ္ေကြး ျဖစ္ရင္ ေနာက္ကေလး ေတြ မကူးစက္ေအာင္ ဆရာမက အိမ္ျပန္ လႊတ္သင့္ပါတယ္။ တစ္ဆက္တည္း ဆရာမေတြကို မွာခ်င္တာက ကိုယ့္ေက်ာင္းက
ကေလးတစ္ေယာက္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ရင္ ေနာက္ကေလး ဖ်ားတဲ့အခါ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ဒါကို မိဘေတြကို သတိေပးသင့္ပါတယ္။
H1N1 တုပ္ေကြးနဲ႔ ႐ိုး႐ိုးတုပ္ေကြး လကၡဏာေတြက ဆင္ပါတယ္။ ႏွာေစး၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲတာေတြပါပဲ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးမွာ ေတာ့ ႏွာေစး၊ ေခ်ာင္ဆိုးတာက သိပ္မျဖစ္ဘူး။
- - - - - - - - - - -
Q. တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး ထိုးထားတဲ့ ကေလးေတြမွာ H1N1 ျဖစ္မွာကို စိုးရိမ္ဖုိ႔ လိုပါသလား ဆရာ။
A. တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးထိုးထားရင္ တုပ္ေကြးပိုး အမ်ဳိးအစား ၃-၄ မ်ဳိးကာကြယ္ႏိုင္စြမ္းပါတဲ့အတြက္ ေဆးမထိုးထား သူေတြနဲ႔စာရင္ H1N1 ကို ကာကြယ္မႈ ပိုရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခက္တာက တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးက လို ခ်င္သ ေလာက္ အလံုအေလာက္ မရွိတာပါပဲ။ အရင္တုန္းက အသုံးနည္းခဲ့တယ္၊ အခု အသံုးမ်ားလာေတာ့ သြင္းတာနဲ႔ မလံုေလာက္ဘူး ျဖစ္ေနပါတယ္။
- - - - - - - - - - -
Q. H1N1 နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စုိးရိမ္ေနၾကတဲ့ မိဘျပည္သူေတြကို ဆရာအႀကံျပဳစကားေလး ေျပာေပးပါဦး။

A.အခုေလာေလာဆယ္ H1N1 တုပ္ေကြးျဖစ္တာက လူႀကီးေတြမွာပါ။ ေနေကာင္းေနတဲ့ ကေလးေတြကို ေက်ာင္းမလႊတ္ဘဲ ထားရင္ ဘယ္ေလာက္ ၾကာၾကာထားႏိုင္မွာလဲ၊ တခ်ဳိ႕လည္း ျဖစ္ၿပီးၿပီလို႔ ထင္ တယ္။ ဒီေလာက္အထိ စိုးရိမ္ေၾကာက္လန္႔စရာ မလိုပါဘူး။

♦ #ယခုေဆာင္းပါးကို လြတ္လပ္စြာ မွ်ေ၀ႏိုင္ပါသည္။ အျခားမီဒီယာမ်ား၊ Page Admin မ်ားအေနျဖင့္ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္လံုးေသာ္လည္းေကာင္း၊ တစ္ပိုင္းတစ္စေသာ္လည္းကာင္း ကူးယူေဖာ္ျပခြင့္မရွိပါ။ ကူးယူေဖာ္ျပလိုပါက Healthy Life ဂ်ာနယ္သို႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ ေတာင္းခံရပါမည္။

(အပတ္စဥ္ ေသာၾကာေန႔ထုတ္ Healthy Life ဂ်ာနယ္တြင္ ျပည္တြင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ က်န္းမာေရးသတင္းဦး၊ သတင္းထူးမ်ားကို ေဖာ္ျပလ်က္ ရွိပါသည္။)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - -
[Unicode]

H1N1 တုပ်ကွေးကြောင့် နေကောင်းနေတဲ့ ကလေးကို ကျောင်းမပို့ရလောက်အောင် စိုးရိမ်စရာမရှိပါဘူး . . .
ပါမောက္ခဦးစောဝင်း
ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်း
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
အခုအခါမှာ H1N1တုပ်ကွေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကလေးတွေကို ကျောင်းပို့ရ မလားဆိုတဲ့ မိဘပြည်သူ တွေကြားမှာ စိုးရိမ်စိတ်၊ ပူပင်စိတ်တွေ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခဦးစောဝင်းကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
Q. H1N1 တုပ်ကွေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခုအခါမှာ မိဘတွေစိတ်ထဲ စိုးရိမ်ပူပင်စိတ်များနေတဲ့အတွက် ကိုယ့်ကလေးကို ကျောင်းပို့ရမလား ဆိုတာ ဇဝေဇဝါ ဖြစ်နေကြပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆရာ့အမြင်လေး သိပါရစေရှင့်။
A. H1N1ဆိုတာ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးပါပဲ။ အခုမှ ပေါ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀ဝ၉ ခုနှစ်တုန်းက တစ်ကမ္ဘာလုံးဖြစ်ခဲ့တဲ့ အမျိုးအစား (Pandemic) ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်တိုင်း နှစ်တိုင်း ဖြစ်တဲ့ တုပ်ကွေးထဲ မှာလည်း ဒီပိုးဟာ ပါချင်ပါနိုင်ပါတယ်။ ဒီတုပ်ကွေးပိုး က အင်မတန် အဆင့်မြင့်တဲ့ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုလုပ်မှ ပိုးအမျိုးအစားကို ခွဲလို့ရတာကိုး။
သာမန်အားဖြင့် တုပ်ကွေးဖြစ်ရင် နှာစေးတယ်၊ ချောင်းဆိုးတယ်၊ ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲတယ်၊ နှာရည် ယိုတယ်။ အခုဖြစ်တဲ့ တုပ်ကွေးတွေ ကလည်း တော်တော်လေး ပြင်းထန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့ လူနာအုပ်စု (Risk factor ရှိတဲ့ လူနာအုပ်စု) ကလွဲရင် Anti-viral ဆေး ပေးလေ့မရှိဘူး။ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်တဲ့ အဆုတ်အအေးမိဝေဒနာတွေ ဖြစ်ရင်တော့ Anti-viral ဆေး ပေးလို့ရပါတယ်။
ဒီတုပ်ကွေးဖြစ်နေတယ်ဆိုပြီး အခုမှ ဒီံH1N1 ပိုးဆိုပြီး သိတာပါ။ တကယ်တော့ ရှိနေတာ ကြာလောက်ပါပြီ။ တချို့တွေလည်း ဖြစ်ပြီး ခံနိုင်ရည်ရှိ နေတာမျိုး၊ တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး ထိုးထားလို့ ခံနိုင်ရည် ရှိနေတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တုပ်ကွေး ဖြစ်တာက ဘာမှမဆန်းပါဘူး။ ဒီပိုးကလည်း ၂၀ဝ၉ ခုနှစ်ကတည်းက ကမ္ဘာမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဒီလောက် ကြီး ကြောက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။
တုပ်ကွေးဖြစ်ရင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင် ရာရောဂါတွေ ဖြစ်တဲ့ နှာချေတယ်၊ ချောင်းဆိုးတယ် . .ဒီတော့ တုပ်ကွေးဖြစ်သူနဲ့ ထိတွေ့ရင် အလွယ်တ ကူ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိဘတွေကို မှာ ချင်တာက ကိုယ့်ကလေး နေမကောင်းဖြစ်ရင် ကျောင်းကို မလွှတ်ပါနဲ့၊ ကျောင်းက ဆရာ/ဆရာမ တွေလည်း ကလေးဖျားနေရင် မလာခိုင်းပါနဲ့၊ တခြား ကလေးတွေ မကူးအောင်လို့ပါ။
ဒါပေမဲ့ နေကောင်းနေတဲ့ ကလေးကို ကျောင်းမပို့ရလောက်အောင် စိုးရိမ်စရာ မရှိပါဘူး။ ဒါက အခုမှ ဖြစ်တာလည်း မဟုတ်သလို မြန်မာပြည်မှာ ဖြစ် နေတာ ဘယ်လောက်ကြာပြီမှန်းလည်း ဘယ်သူမှ မသိပါဘူး။ နိုင်ငံတကာမှာလည်း ရာသီတုပ်ကွေး (Seasonal Flu)က အမြဲဖြစ်နေတာပါပဲ။ ဆရာတို့လည်း ဆေးခန်းတွေမှာ တုပ်ကွေးလူနာတွေကို တွေ့နေရတာပါပဲ။ ဆရာ့အတွေ့အကြုံအရ အခုချိန်အ ထိ ရိုးရိုးတုပ်ကွေးနဲ့ သေပျောက်မှု မရှိသေးပါဘူး။ ဒီတော့ ကိုယ့်ကလေးကို ကျောင်းမလွှတ်ဘဲ ထားမယ်ဆိုလည်း ဘယ်လောက်အကြာကြီး ထားမှာလဲ၊ မလိုအပ်ဘဲ အရမ်းကြီးစိုးရိမ်ပူပင်မှု ဖြစ်ဖို့ မလိုပါဘူး။
- - - - - - - - - - -
Q. H1N1 တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဖို့ ကလေးတွေကို မိဘတွေက ဘာတွေ သင်ပေးသင့်ပါသလဲ ဆရာ။
A. ဘယ်သူမဆို နှာချေ၊ ချောင်းဆိုးရင် လက်ကိုင်ပဝါနဲ့ အုပ်ပြီး ဆိုးရမယ်။ လူစုလူဝေးရှိတဲ့ နေရာကို မလိုအပ်ရင် မသွားရပါဘူး။ ပြီးရင် လက်ဆေး တဲ့ အကျင့် လုပ်ရပါမယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင် နှာခေါင်းအုပ်တဲ့ Mask လေး တပ်ထားရပါမယ်။
ကျောင်းမှာ ကလေး တစ်ယောက်က တုပ်ကွေး ဖြစ်ရင် နောက်ကလေး တွေ မကူးစက်အောင် ဆရာမက အိမ်ပြန် လွှတ်သင့်ပါတယ်။ တစ်ဆက်တည်း ဆရာမတွေကို မှာချင်တာက ကိုယ့်ကျောင်းက
ကလေးတစ်ယောက် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်ရင် နောက်ကလေး ဖျားတဲ့အခါ သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်နိုင်တယ်၊ ဒါကို မိဘတွေကို သတိပေးသင့်ပါတယ်။
H1N1 တုပ်ကွေးနဲ့ ရိုးရိုးတုပ်ကွေး လက္ခဏာတွေက ဆင်ပါတယ်။ နှာစေး၊ ချောင်းဆိုးတာ၊ ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲတာတွေပါပဲ။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးမှာ တော့ နှာစေး၊ ချောင်ဆိုးတာက သိပ်မဖြစ်ဘူး။
- - - - - - - - - - -
Q. တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး ထိုးထားတဲ့ ကလေးတွေမှာ H1N1 ဖြစ်မှာကို စိုးရိမ်ဖို့ လိုပါသလား ဆရာ။
A. တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးထိုးထားရင် တုပ်ကွေးပိုး အမျိုးအစား ၃-၄ မျိုးပါတဲ့အတွက် ဆေးမထိုးထား သူတွေနဲ့စာရင် H1N1 ကို ကာကွယ်မှု ပိုရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခက်တာက တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးက လို ချင်သ လောက် အလုံအလောက် မရှိတာပါပဲ။ အရင်တုန်းက အသုံးနည်းခဲ့တယ်၊ အခု အသုံးများလာတော့ သွင်းတာနဲ့ မလုံလောက်ဘူး ဖြစ်နေပါတယ်။
- - - - - - - - - - -
Q. H1N1 နဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်နေကြတဲ့ မိဘပြည်သူတွေကို ဆရာအကြံပြုစကားလေး ပြောပေးပါဦး။
A.အခုလောလောဆယ် H1N1 တုပ်ကွေးဖြစ်တာက လူကြီးတွေမှာပါ။ နေကောင်းနေတဲ့ ကလေးတွေကို ကျောင်းမလွှတ်ဘဲ ထားရင် ဘယ်လောက် ကြာကြာထားနိုင်မှာလဲ၊ တချို့လည်း ဖြစ်ပြီးပြီလို့ ထင် တယ်။ ဒီလောက်အထိ စိုးရိမ်ကြောက်လန့်စရာ မလိုပါဘူး။

♦ #ယခုဆောင်းပါးကို လွတ်လပ်စွာ မျှဝေနိုင်ပါသည်။ အခြားမီဒီယာများ၊ Page Admin များအနေဖြင့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးသော်လည်းကောင်း၊ တစ်ပိုင်းတစ်စသော်လည်းကာင်း ကူးယူဖော်ပြခွင့်မရှိပါ။ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက Healthy Life ဂျာနယ်သို့ ခွင့်ပြုချက် တောင်းခံရပါမည်။
(အပတ်စဉ် သောကြာနေ့ထုတ် Healthy Life ဂျာနယ်တွင် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးသတင်းဦး၊ သတင်းထူးများကို ဖော်ပြလျက် ရှိပါသည်။)

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1466749503383479&id=1147173735341059

၆-လ ေအာက္ကေလး ကိုဘာလို႔ ေရမတိုက္ရတာလဲ?
---------------------------------------------
မိခင္တေယာက္က ေမးလာတာကို အားလုံးသိေအာင္ ေျဖေပး လိုက္ပါတယ္။

- ၂-လေအာက္ကေလးေတြက ေရ မ်ား। ဆားမ်ားျခင္း ဒဏ္ကိုမခံနိုင္ပါ။ ေရဆိပ္। ဆားဆိပ္ တက္ဖို႔ အရမ္းလြယ္ပါသည္။ အစာလမ္းေၾကာင္းက စုပ္ယူ လိုက္တဲ့ ေရကို ပိုသြားရင္ လူႀကီးေက်ာက္ကပ္က အလြယ္တကူ စစ္ထုတ္နိုင္ေပမယ့္ သူတို႔ေက်ာက္ကပ္ေသးေသးေလးေတြကေတာ့ အခ်ိန္မီ မစြန္႔ထုတ္နိုင္ရင္ ေရဆိပ္တက္ပါသည္။ အန္ျခင္း। တက္ျခင္းတို႔ျဖစ္တတ္ပါသည္။

- ဒါေၾကာင့္ ေဖာ္ျမဴလာ နို႔မွုန္႔ တိုက္ရင္ေတာင္မွ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေရပမာဏ အတိအက် ထည့္ရပါသည္။

- တိုက္မယ့္ေရက မသန္႔ရင္ ဒီအ႐ြယ္ေလးေတြက ဝမ္းေရာဂါ ရလြယ္ပါသည္။

- တဘက္မွာေတာ့ မိခင္နို႔က ေရ। ဆား। သၾကား। အဆီ। ဗီတာမင္। အာဟာရ မ်ိဳးစုံအျပင္ ေရာဂါ ခုခံအားဓာတ္ မ်ားလည္း အခ်ိဳးက်လြန္းစြာပါဝင္တာေၾကာင့္ ဘယ္ေလာက္ေသာက္ေသာက္ေရဆိပ္। ဆားဆိပ္မတက္ပါ။ ကေလးလည္း ေရငတ္ေျပ၍ ခုခံအားေကာင္းၿပီး ႀကီးထြားပါသည္။ ေရပမာ၈၀% ေက်ာ္ပါ၍ ေႏြရာသီတြင္လည္း ေရငတ္ေျပသည္။ ေရဆာသည္ထင္တိုင္း မိခင္ႏို႔တိုက္နိုင္သည္။

- ေနာက္တခ်က္က ကေလးကို ေရတိုက္ရင္ ကေလးအစာစားခ်င္ စိတ္ေပ်ာက္ၿပီး နို႔စို႔တာေလ်ာ့သြားပါလိမ့္မည္။ အဲဒီေတာ့ ႀကီးထြားမွု မရွိႏိုင္ပါ။

- ၆-လ နွင့္အထက္ ကေလးကိုေရတိုက္ နိုင္ပါသည္။ တနည္းအားျဖင့္ ျဖည့္စြက္စာစား ေသာကေလးကိုေရတိုက္နုိင္ပါသည္။ ျဖည့္စြက္စာကို ၄-လ မွစေကြ်းလွ်င္လည္း ထိုကေလးကို ေရတိုက္နိုင္ပါသည္။ တိုက္မည့္ေရကိုေတာ့ ဆူေအာင္ျပဳတ္ၿပီး အေအးခံပါ။

- ေရတိုက္ၾကည့္ဆိုတဲ့ အရပ္ထဲက အႀကံေပးစကားထက္ ၆-လ အ႐ြယ္ထိ မိခင္နို႔ တမ်ိုးထဲ တိုက္ပါ ဆိုတဲ့ သူနာျပဳဆရာမေလး စကားကို လိုက္နာပါလို႔။

စိုးမိုးေက်ာ္(Child Health Myanmar Page )

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1983536681877250&id=1605107426386846

အသိေနာက္က်၍ အသက္ေပးလိုက္ရတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ေၾကကြဲဖြယ္ ျဖစ္ရပ္မွန္ အလုပ္မွျပန္လာေသာ အေဖဆီသို႔ အေျပးအလြားေျပးျပီး အိတ္ကိုဆြဲ၍ ၾကိဳလာေသာ သမီးကို ၾကည့္ကာ ျမ တစ္ေယာက္ ျပံဳးေနမိသည္… ၅ ႏွစ္ေက်ာ္ ၆ ႏွ...

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1312820728760861&id=120616274647985

ရန္ကုန္ရွိ ၿမိဳ႕နယ္ငါးခုမွာ ကပ္ေရာဂါအသြင္ ၀က္သက္ေရာဂါျဖစ္ပြားေန - Click - SearchMyanmar ရန္ကုန္တုိင္းအတြင္း လိႈင္သာယာအပါအ၀င္ ၿမိဳ႕နယ္ ငါးၿမိဳ႕နယ္မွာ ၀က္သက္ေရာဂါဟာ ကပ္ေရာဂါအသြင္ျဖစ္ပြားေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ လိႈင္သာယာၿမိဳ႕နယ္မွာ ယခု ရက္ပုိင္းအတြင္း အသက္ကိုးလမွ သက္ႀကီးပုိင္းအရြယ္အထိ လူ ၈၄ ဦးမွာ ၀က္သက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး တြံေတး၊ အင္းစိန္၊ ၾကည့္ျမင္တုိင္နဲ႔ သာေကတၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာလည္း ၀က္သက္ေရ...

သမီးေမြးထားတဲ့ မိဘမ်ားသုိ႔ --တစ္ခါတစ္ရံမွာ ကေလးေတြအေပၚမွာ လုိက္ေလ်ာ ညီေထြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏုိင္ဖုိ႔ အရာရာကုိ ဖိႏွိပ္ ၾကမ္းတမ္းစြာမထိန္းသိမ္းဖုိ႔ သူတုိ႔ကုိ ယုံၾကည္နားလည္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါေၾကာင္း. . . Credit : Myanmar Times

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1706694606313719&id=1529696964013485

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=382627845430874&id=100010509849469

ထက္လင္းရင္လူးေဆးတြင္ အႏၲရာယ္ရွိေသာ ဓါတ္တစ္မ်ိဳး ေတြ႕ရွိရသျဖင့္ ေရာင္းခ်ခြင့္ပိတ္ခံရ ျမန္မာ့တိုင္းရင္းေဆးဝါး ထုတ္ကုန္လုပ္ငန္းတစ္ခုျဖစ္သည့္ “ထက္လင္း” အမွတ္တံဆိပ္မွ ထုတ္လုပ္ေသာ “ထက္လင္းရင္လူးေဆး”တြင္ စာသုံးသူမ်ားအတြက္ အႏၲရာယ္ရွိေသာ ဓါတ္တစ္မ်ိဳး ပါဝင္ေနသည္ကို စစ္ေဆးေတြ႕ရွိခဲ့ရသျဖင့္ အေမရိကန္နိုင္ငံတြင္ ေရာင္းခ်ခြင့္ ပိတ္ပင္ခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရ

Teaching Art (credit: share from Nan Htike )