Clio Map

Pozivamo vas da nas posjetite na Danima nauke u City Mall-u u Podgorici, u cetvrtak 28.9. od 11-14h i pogledate rezultate projekta Clio Map! Dobrodosli! Ministarstvo nauke i tehnološkog razvoja Crne Gore Istorijski institut Crne Gore Dani Nauke

U Biblioteci Istorijskog instituta Crne Gore 18.3.2022. godine je održana radionica Istorija i kulturno nasljeđe Crne Gore u nastavi istorije i umjetnosti, u sklopu projekta CLIO MAP, Crna Gora na političkoj i kulturnoj mapi Evrope. Ideja ove radionice bila je da članovi tima projekta CLIO MAP iz Istorijskog instituta, predstave rezultate dosadašnjeg rada profesorima i profesoricama istorije i istorije umjetnosti iz gimnazije ‘’Slobodan Škerović’’, te načine na koje im CLIO MAP baza može pomoći u realizaciji nastave. Na početku sve učesnike pozdravio je direktor Instituta dr Radoslav Raspopović, izrazivši nadu da je ovo početak dalje i sadržaknije saradnje dveju obrazovnih institucija. Članovi radnog tima, dr Olga Pelcer Vujačić i dr Ivan Laković su učesnicima radionice govorili o tome kako se kulturno nasljeđe kao istraživačka tema može prezentovati kroz digitalnu bazu i mobilnu aplikaciju Clio Map, dok je dr Dragana Kujović održala predavanje na temu Orijentalno-islamska kultura u Crnoj Gori-istraživački izazovi.

Panel diskusiju Naučna istraživanja i nastava istorije i umjetnosti vodili su dr Slavko Burzanović i dr Tatjana Koprivica uz vrlo aktivno učešće svih prisutnih.

Zahvaljujemo se kolegama koji su učestvovali na današnjoj radionici- profesoricama likovne umjetnosti Gordani Trebješanin, Jeleni Pavićević i Ivani Vukčević, kao i profesorima istorije Predragu Ražnatoviću, Danilu Popoviću i Radomiru Radonjiću. Oni su svojim aktivnim učešćem, dragocjenim sugestijama i iskustvom, pomogli i nama da unapređujemo naš rad na CLIO MAP bazi.

U okviru projekta CLIO MAP (radnog paketa IV), 8. marta 2022. godine, u Gornjoj Lastvi, u domu kulture „Ilija Marković“, održana je radionica „Vernakularna arhitektura“.

Radionicu su vodile arhitektice mr Aleksandra Kapetanović (NGO Expeditio), saradnica na projektu CLIO MAP i Marija Nikolić (Kulturno-zavičajno udruženje Napredak). U radu radionice učestvovali su članovi/-ce radnog tima projekta.

Mr Aleksandra Kapetanović prezentovala je stanje i zaštitu ruralne kulturne baštine i vernakularne arhitekture u Crnoj Gori, istorijat njenog istraživanja, najznačajnije arhitektonske cjeline. Marija Nikolić upoznala je učesnice/-ce radionice sa istorijatom i vrijednostima Gornje Lastve i kulturnim pejzažom Vrmca, radom Kulturno-zavičajnog udruženja Napredak na istraživanju, zaštiti i prezentaciji sela, kroz izdavačku djelatnost, organizovanje radionica, kulturnih događaja, muzičkih koncerata.

Učesnici/-ce radionice su obišli selo i posjetili najznačajnije građevine, crkvu Rođenja Blažene Djevice Marije iz 1410. godine, mlin za masline koji je u funkciji, privatne stambene cjeline, „Spomen-obilježje palim borcima za slobodu i socijalizam 1941-1945“, etnografsku zbirku Anđelka Stjepčevića i dr.

U organizaciji Istorijskog instituta Univerziteta Crne Gore, u zgradi Rektorata UCG je 10. decembra 2021. godine, održana međunarodna naučna konferencija „Crna Gora na političkoj i kulturnoj mapi Evrope“. Skup je otvorio direktor Istorijskog instituta dr Radoslav Raspopović, a pozdravne riječi su učesnicima uputili prof. dr Panagiotis Koliomichalis iz Grčke i prof. dr Marko Krevs iz Slovenije.

Istorijski institut od 2019. godine realizuje projekat “Crna Gora na političkoj i kulturnoj mapi Evrope – CLIO MAP”, koji ima za cilj obogaćivanje znanja o istorijskim, društvenim i kulturnim procesima koji su odlučujuće uticali na formiranje crnogorske društvene i kulturno-istorijske baštine. Kroz projekat se težilo dostizanju novih naučnih rezultata uz posebnu pažnju koja je posvećena njegovanju kulture sjećanja na događaje koji su određivali tokove istorijskog razvoja Crne Gore, čineći je prepoznatljivim beočugom lanca istorije Evrope i Mediterana. Projekat je podržan od Ministarstva nauke Crne Gore, a realizovan u saradnji istraživačkog tima UCG, Filozofskog fakulteta u Ljubljani, Varšavskog univerziteta-Odsjek za interkulturalne studije centralne i istočne Evrope, Univerziteta Sapienca, Rim-Istraživački centar za međunarodnu saradnju.

Ovom prilikom je u holu Rektorata UCG, 10. decembra 2021. otvorena izložba „Crna Gora i Grčka – Dva prijateljska naroda“. Izložbu je organizovao Istorijski institut, povodom 140. godina uspostavljanja diplomatskih odnosa Crne Gore i Grčke. Izložbeni materijal potiče iz privatne zbirke prof. dr Panagiotisa Koliomichalisa i svjedoči o dugotrajnom crnogorsko-grčkom prijateljstvu, kao i mjestu koje Crna Gora zauzima u kulturi sjećanja Grčke i njenog naroda. Prisutnima se prvo obratio Njegova Ekselencija, Panagiotis Partso, ambasador Republike Grčke u Crnoj Gori koji je pozdravio ovu inicijativu Istorijskog instituta UCG, a izložbu je u ime Ministarstva vanjskih poslova Crne Gore otvorila gospođa Satka Hajdarpašić, direktorica Diplomatske akademije. Okupljenima su pozdravne riječi uputili i autor izložbe, dr Panagiotis Koliomichalis, kao i dr Radoslav Raspopović, direktor Istorijskog instituta UCG.

Završna konferencija projekta „Crna Gora na političkoj i kulturnoj mapi Evrope“
Istorijski institut Univerziteta Crne Gore organizuje međunarodnu naučnu konferenciju „Crna Gora na političkoj i kulturnoj mapi Evrope“ 10. decembra 2021. godine, sa početkom u 10 sati u zgradi Rektorata UCG.
Na otvaranju naučnog skupa govoriće direktor Istorijskog instituta UCG dr Radoslav Raspopović, prof. dr Panagiotis Kolimichalis (Grčka), prof. dr Andrea Carteny (Italija) i prof. dr Marko Krevs (Slovenija).
Konferencija će biti održana u dvije plenarne sjednice, u kojima će se obrađivati prepoznatljive kategorije političke i diplomatske istorije Crne Gore i njena kulturna baština. Kroz naučni dijalog, razmotrićemo pitanja karaktera i značaja istorijskih procesa u Crnoj Gori na političkoj i kulturnoj mapi Evrope od praistorije do druge polovine XX vijeka.
Istorijski institut Univerziteta Crne Gore od 2019. godine realizuje projekat “Crna Gora na političkoj i kulturnoj mapi Evrope – CLIO MAP”, koji ima za cilj obogaćivanje znanja o istorijskim, društvenim i kulturnim procesima koji su odlučujuće uticali na formiranje crnogorske baštine. Pored njegovanja kulture sjećanja na događaje koji su određivali tokove istorijskog razvoja Crne Gore, kroz projekat se, uz multidisciplinarni pristup, težilo i ka dostizanju novih naučnih rezultata. Projekat je podržan od Ministarstva nauke Crne Gore, a realizovan u saradnji istraživačkog tima UCG, Filozofskog fakulteta u Ljubljani, Varšavskog univerziteta-Odsjek za interkulturalne studije centralne i istočne Evrope, Univerziteta Sapienca, Rim-Istraživački centar za međunarodnu saradnju.
Pozivu na ovu međunarodnu naučnu konferenciju odazvali su se istraživači iz oblasti istorije, istorije umjetnosti, arheologije, geografije, sa prostora Crne Gore, Srbije, Grčke, Poljske, Slovenije i Italije.
U prilogu je program konferencije. Događaj je otvoren za medije.

U organizaciji Istorijskog instituta Crne Gore juče je u Svečanoj sali Rektorata Crne Gore održana međunarodna naučna konferencija ''1941.godina u Crnoj Gori. Osamdeset godina od Trinaestojulskog ustanka. Istorijski institut UCG ima višedecenijsku praksu obilježavanja značajnih datuma i događaja iz istorije Crne Gore u cilju pružanja doprinosa razvoju crnogorske istoriografije, te se i ovom konferencijom težio obilježiti prelomni trenutak stupanja Crne Gore u Drugi svjetski rat i otpočinjanja narodnooslobodilačke borbe protiv fašizma, uz težnju da se prošire znanja o ovom važnom segmentu crnogorske istorije.
Na multidisciplinarnoj cjelodnevnoj konferenciji predstavljena su istraživanja iz ugla vojne i političke istorije, posebno s aspekta promjene oblika uređenja tadašnje jugoslovenske države. Analiziralo se i u kojoj mjeri je on predstavljao inspiraciju i podsticaj za različite vidove stvaralaštva, u literaturi, slikarstvu i muzici, ne bi li se sagledao opseg uticaja ustanka u kolektivnoj svijesti društva.

Izloženi referati sa ove konferencije biće publikovani u posebnom zborniku, u izdanju Istorijskog institua UCG, koji će dati doprinos izučavanju istorije Drugog svjetskog rata i prošlosti Crne Gore.
Zahvaljujemo se svima koji su uzeli učešća u Konferenciji, našim kolegama iz Srbije i iz Italije kao i kolegama koji sarađuju sam nama na projektu Clio Map a koji su juče predstavljali svoja nova istraživanja.

Atraktivna ulcinjska laguna dom je desetinama ovih neobičnih naprava.
Kalimere su ribari osmislili prije gotovo stotinu godina kako bi im olakšale posao, a one su u međuvremenu postale znakovi u prostoru, element kulturnog identiteta i turistička atrakcija.

Ovi tradicionalni, drveni alati sastoje se od kamenog tega s jedne strane, i mreže koju ribar postavlja kada uveče dođe na svoje mjesto za ribarenje s druge strane.

Od 2017, kalimere (što na albanskom znači zahvatiti u prolazu) zaštićeno su kulturno dobro Crne Gore.

Kao i uvijek, ima ali… Status zaštićenog dobra je početak, a ne kraj. Tek treba kao zajednica da učinimo nešto za njihovo očuvanje. Veliki broj kalimera je dotrajao, a donijeto je i rješenje za njihovo uklanjanje. Kvalitet vode u Port Mileni nije kao nekada zbog neplanske gradnje i neodgovornog odlaganja otpada, te su kalimere napuštene i više nažalost nijesu “živo kulturno dobro”.

Na današnji dan, tokom bitke na Sutjesci 1943. godine, poginuo je slavni komandant Sava Kovačević. Ipak, sinoćnji događaj nas je opredijelio da danas pišemo o drugom slavnom Nikšićaninu. Fotografija Ljuba Čupića pred strijeljanje obišla je svijet, kao simbol borbe protiv fašizma, a za ideale i slobodu. Ljubovom osmijehu se divio i slavni pisac Žan Pol Sartr, koji je želio i da se slika ispred njegove fotografije. Pojedinci u našem društvu, nažalost, imaju druge porive i zato je važno da se još jednom podsjetimo ko je bio Čedomir Ljubo Čupić..
U jednoj akciji, tokom borbe na Kablenoj glavici u aprilu 1942. godine Ljubo je zarobljen od strane četnika, koji su ga predali fašističkim okupacionim vlastima. U zatvoru je mučen kao komunista i vođa čete. Kako je bio poznat i cijenjen u narodu, organizovano mu je javno suđenje. Tokom suđenja, Ljubo je tražio od svojih drugova i porodice da ne mole za milost ''okupatore i domaće izdajnike'', koje je prezirao i protiv kojih se borio. Smrtnu presudu saslušao je mirno, a kad je u okovima izveden pred sudnicu, nasmijao se. Osuđenici na smrt strijeljani su pod Trebjesom. Čupić je izveden na strijeljanje 9. maja 1942. godine. Dok su ga vodili na izvršenje kazne, prošli su nikšićkim korzoom- Njegoševom ulicom, u kojoj je porodica Čupić živjela. Majku, koja ga je uplakana posmatrala sa prozora, Ljubo je pozdravio dignutih, a svezanih ruku. Usput je uzvikivao mnoge parole, bodreći narod da nastavi borbu za narodno oslobođenje. Vikao je i ''Živjela slavna komunistička partija!'' Kada su ga pogodili prvi rafali, i dalje je stajao uspravno i mirno. Za narodnog heroja je proglašen 10. jula 1953. godine.
Ljubov osmijeh i sam trenutak izvršenja smrtne kazne ovjekovječio je Karlo Ravnič, rodom iz Rijeke, zapovjednik italijnske grupe Aosta unutar divizije Taurinense, koja će poslije kapitulacije Italije gotovo cijela preći na stranu partizana u okviru divizije Garibaldi. Na dvije fotografije sa stratišta je zapisao i bilješke na italijanskom jeziku- datum, mjesto i opis samog događaja: ''Sjećanje na strieljanje komuniste 9.5.1942, Nikšić, Crna Gora.'' Negative je uspio da spasi nikšićki fotograf Migo Zorić. Fotografija na kojoj je Ljubov osmijeh ovjekovječen postala je i inspiracija za spomenik koji je otkriven 13. jula 2018. godine.
Autor skulpture je vajar Zlatko Glamočak, koji je skulpturu oblikovao u svom ateljeu u Parizu, predajući je kao donaciju gradu Nikšiću.
Skulptura je visine 2,20m, a širine 90cm. Cijela je izlivena u bronzi.

Za izradu čuna potrebno je kvalitetno drvo i vrlo malo alata... ali mnogo talenta i znanja. Zato je vještina izrade čunova zaštićena kao nematerijalno kulturno dobro Crne Gore.
Prvi pisani izvori o plovidbi Skadarskim jezerom potiču iz 167. godine p.n.e, kada su ovim prostorima navigavale ratne lađe ilirskog kralja Gencija. Zbog karakteristika samog jezera, političkih, društvenih i drugih okolnosti, plovila su se mijenjala kroz vrijeme. Međutim, uz sav tehnički i tehnološki razvoj plovidbe, pa u jednom periodu i frekventne brodske linije, čun je ostao neprevaziđen.

Ovi, naizgled obični i skromni drveni čunovi, su neobično brzi, pokretljivi i uspješni čak i u borbi s talasima i visokim vodostajem koji gotovo svake zime muči mještane priobalnih sela. Zbog malog gaza i ravnog dna, mogu da plove i po vrlo plitkoj vodi, a aerodinamičan oblik i građa čine ga izuzetno izdržljivim.

Voljavac je selo koje pripada bjelopoljskoj opštini, smješteno na ušću rijeke Bistrice u Lim. Crkva Presvete Bogorodice u Voljavcu poznatija kao Bogorodica Bistrička jedna je od najstarijih u ovom kraju. Sagrađena 1186. godine, smatra se jednom od prvih zadužbina Stefana Nemanje na ovim prostorima. U 18. vijeku crkvu su porušile Osmanlije, a od njenih ruševina je sagrađen kameni most na Bistrici.

U susret jubilarnom, dvadesetom izdanju Don Brankovih dana muzike, podsjetimo se da kulturnu mapu zemlje ne čini samo materijalna baština, već i festivali, saloni, smotre, sajmovi i sve druge kulturne manifestacije.
Prvoklasni event u smislu sopstvene produkcije ekskluzivnog kulturnog sadržaja i promovisanja kulturnog nasljeđa svakako je KotorArt. Festival umjetničke muzike, koji su 2002. u Kotoru pokrenuli don Branko Sbutega i pijanista Ratimir Martinović, tokom godina udružio se s drugim značajnim manifestacijama u današnji multidisciplinarni KotorArt i etablirao u festival od posebnog značaja za kulturu Crne Gore.
Nakon mučnog perioda za izvođačku djelatnost, radujemo se svečanom otvaranju festivala KotorArt Don Brankovi dani muzike 14. jula, u okviru proslave Dana državnosti Crne Gore.
Foto: Duško Miljanić

Granice su otvorene, lijepo vrijeme je stiglo i istraživači koji rade na projektu Clio Map, poslije pauze, konačno su nastavili sa terenskim radom. Naše kolege Olga, Zerina i Ivan obišli su lokalitet u Riječanima- Castel Salthua.
Ispod Budetine gradine nekada su se spajali putevi od Narone (Vid), Epidaura (Cavtat) i Risna ka Anderbi (Nikšiću), stoga je rimska Saltua bila svojevrsna raskrsnica, ali i rimska vojnička stanica na mjestu značajnog ilirskog naselja. S ovog lokaliteta potiču i poznati natpisi koji govore o dvojici prvaka ugledne porodice Epikada, od kojih je jedan prvak kastela, a drugi član plemenskog vijeća Dokleata. Na osnovu otkrivenih ostataka možemo pretpostaviti da se tu nalazila antička nekropola koja pripada I i II vijeku naše ere. Ispod padine brda Suntulija, otkriveni su arhitektonski ostaci većeg građevinskog objekta koji se datiraju u ilirski period.