Legal First Aid

රේගුව විසින් ඔබගේ ආනයන/අපනයන සම්බන්ධයෙන් පවත්වන පරීක්ෂනයකදී/විමර්ශනයකදී ඔබට ඇති හිමිකම් කවරේද? හැඳින්වීමක්
================

මීට අදාළ මූලික නීතිය රේගු ආඥා පණත (රේආප) යි. රේගු බදු වංචා කිරීම ඇතුලු රේආප යටතේ වරදක් කිරීමේ චෝදනාව හෝ ආනයන අපනයන පාලක කොන්දේසි උල්ලංගනය කිරීමේ චෝදනාව සම්බන්දයෙන් රේගුවට ඔබගේ ආනයන/අපනයන ලේඛන, ස්ථාන ආදිය පරීක්ෂා කිරීමෙන් හෝ ඔබ ආනයනය/අපනයනය කරන කන්ටේනර් නවතා ගැනීමෙන් පසු අදාළ පරීක්ෂනය ආරම්භ කිරීම කල හැක. ඔබ / ඔබ සමාගම වසර තුනකට පෙර සිට කරන ලද ආනයන හෝ අපනයන සම්බන්ධයෙන් අදාළ සියලු ලේඛන පරීක්ෂා කිරීමේ බලය රේගුවට පවතින අතර ඔබ එම ලේඛන තබාගැනීමේ වගකීමෙන් බැදේ.

රේගු පරීක්ෂනයකදී/වටලෑමකදී (investigation/raid) අදාළ රේගු නිලදාරීන් මෙහෙයවන කණ්ඩායම් නායකයා රෙගු සුපරින්ටන්ඩන්ට් වරයෙකු හෝ ඊට ඉහල තනතුරක් දරන අයෙකු විය යුතුය. රේගු අධ්‍යක්ෂ වරයෙක්ගේ අත්සන සහිත රීට් බල පත්‍රයක් රහිතව ඔබගේ ආයතනය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා රෙගු නිලධාරීන්ට පිවිසිය නොහැක. එවන් රීට් බලපත්‍රයක් ඉදිරිපත් කරන රේගු නිලධාරීන්ට අදාළ ලේඛන ලබා දෙමින්, ගබඩා ආදිය පරීක්ෂාවට අවකාශ සලසා දෙමින් පූර්ණ සහාය ලබාදීම ඔබගේ වගකීම වේ. රේගු නිලධාරීන්ට ඔබගේ ආයතනයේ සියලු ලිපු ගොනු පමණක් නොව ඔබගේ පරිඝනකයේ සිට විද්‍යත් තැපෑල පවා පරීක්ෂාකොට ඔවුන්ගේ භාරයට ගැනීමේ හැකියාව තිබේ. ව්‍යාපාරයේ විද්‍යත් තැපෑල පමණක් නොව ආයතන අධ්‍යක්ෂකවරුන්ගේ, කලමනාකරුවන්ගේ පුද්ගලික විද්‍යත් තැපෑල පවා ඔවුනට පෙන්වීමට සිදුවිය හැකි අතර හා අවශ්‍යනම් තම භාරයට ගැනීමට ඔවුන් උත්සාහ කරනු ඇත.

රේගු පරීක්ෂනයකදී/වටලෑමකදී ඔබ කල යුතු වැදගත්ම දෙය නම් ඊලග පියවර ලෙස වහාම රේගු නිතිය සම්බන්ධ නීතිඥවරයෙකුගේ සේවය ලබා ගැනීයි. සියල්ල සිදු වූ පසු හෝ රේගු නිලධාරීන්ගේ බල කිරීම නිසා හෝ නීතිඥවරයෙකුගේ සේවය මුලදී ලබා නොගෙන පසුව නීතිඥ සේවය පැතීම අනුවණ කමකි.

විශේෂයෙන්ම ඔබ රේගු නිලධාරීන්ට ලබාදෙන ලේඛන මුල් පිටපත් නම් ඒවයේ පිටපතක් එවලේම හෝ ලබාගැනීමට සිහි තබා ගන්න. රේගුව ලබාගත් ලේඛන රේගුවෙන් ඔබට පරීක්ෂණය/විමර්ශනය අතර තුරදී ලබා ගැනීමට නම් ඒ සඳහා සැලකියයුතු ගාස්තුවක් සෑම පිටුවකටම ගෙවීමට සිදුවේ.

පරීක්ෂණ කටයුතු සඳහා ප්‍රකාශ ලබා ගැනීමට ඔබට, ඔබ ආයතනයේ සේවකයන්ට රේගුව සිතාසි නිකුත් කල හැකිය. එලෙසම රේගු වටලෑමකදීම ප්‍රකාශ සටහන් කර ගත හැකි අතර නිලධාරීන් සැක කරන්නේනම් අදාළ පුද්ගලයන් ඔවුන්ගේ අත්අඩංගුවට ගෙන රේගුවට ගෙනවිත් පැය 24කට වඩා ප්‍රශ්න කිරීම් කිරීමට අවශ්‍ය නම් මහේස්ත්‍රාත් වරයෙකු ඉදිරියට පමුණුවා තවදුරත් රක්ෂිත බන්ධනාගාර ගත කිරීමේ හැකියාව තිබේ. වරෙන්තුවක් නොමැතිව අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලය රේගු වැරදි සම්බන්ධයෙන් තිබේ.(රේආප 127 වගන්තිය)

රේගු පරීක්ෂණය අවසන්වනතුරු මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයක පනවන එවන් නඩුවක් පවත්වාගෙන යා හැකිය. බොහෝ විට මහ්ස්ත්‍රාත් අධිකරනයෙන් ඇප ලබාදිය හැකි වරදක් (රේගු බදු වංචාවේ වටිනාකම රුපියල් මිලියනයට අඩු විට) නම් ඇප ලබාදීම රේගු පරීක්ෂණයට භාදා වන්නේයැයි හෝ සැකකරු බන්ධනාගාර ගත කිරීම මගින් පරීක්ෂණය පහසු වන්නේයැයි රේගුව දැනුම් දුන හොත් ඇප ලබාදීම අධිකරණය ප්‍රතික්ෂේප කරනු ඇත. එහෙත් රේගු පරීක්ෂණය අවසන් නම් රේගු විමර්ශනයට (Inquiry) සහභාගී වීමේ කොන්දේසිය පිට සැකකරු නඩු කටයුතු අවසන් කොට නිදහස් කරනු ඇත.

රේගු විමර්ශනය ආරම්භවන්නේ ඉන් අනතුරුවයි. රේගු විමර්ශනයක් රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් හෝ ඔහුගේ බලය පැවරූ රේගු නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ්‍ය හෝ ඊට ඉහල තනතුරක් දරන අයෙක් විසින් පැවැත්විය හැකිය (රේආප 8 වගන්තිය). බොහෝ විට විමර්ශන නිලධාරියා වන්නේ රේගු නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ්‍ය වරයෙකි. රේගු විමර්ශනයක් පරිපාලනමය විමර්ශනයක් වන නමුත් මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයකදී මෙන් රේගුව වෙනුවෙන් නිලධාරියකු සැකකාර ඔබ/ඔබ සමාගමට එරෙහිව සාක්ෂි මෙහෙය වීමක් සිදු කරයි. ඔබ වෙනුවෙන් පෙනීසිටින නීතිඥවරයාට එම සාකෂිකරුවන් හරස් ප්‍රශ්න වලට භාජනය කිරීමට හැක. ඔබට එරෙහිව ඇති චෝදනා සාරාංශ ගතකොට රේගු විමර්ශන නිලධාරිවරයා වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් විමර්ශනය ආරම්භ වන අතර අනතුරුව එක් එක් සාක්ෂිකරුවන්ගේ මුලින් දී ඇති ප්‍රකාශ විමර්ශන නිලධාරියා ඉදිරියේ කියවා දී ස්ථිර/සනාථ කරනු ලැබේ. මෙම ප්‍රකාශ සනාථ කිරීම විමර්ශනය ආරම්භ වීමට ප්‍රථම හා පරීක්ෂණය අවසන් වත්ම රේගු නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ්‍යවරයෙකු ඉදිරියේ කිරීමටද හැක.

මෙම විමර්ශන බොහෝ සෙයින් පැවැත්වෙන්නේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙනි.

රේගු පරීක්ෂණයක් සාමාන්‍යයෙන් වාර කිහිපයක් රැස් වීමට සිදුවේ. සියලු සාක්ෂි කැඳවා අවසන් වූ පසු විමර්ශන නිලධාරියා විසින් සැක කරුවන්ට එරෙහිව චෝදනා ඉදිරිපත් කරයි. රේගු ආඥා පණතේ වගන්ති මූලික කරගනිමින් මෙම චෝදනා සකස් වේ. මෙම චෝදනා වල‍ට ලිඛිතව පිළිතුරු සැපයීමට ලිඛිත සැලකිරීම් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ඔබගේ නීතිඥවරු පියවර ගත යුතුය. ලිඛිත සැලකිරීම් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසුව විමර්ශන නිලධාරියා විසින් නියෝගය ලබාදීම සිදු කෙරේ.

රේගු විමර්ශනයකදී ලබාදෙන දඬුවම් රාජසන්තක කිරීම් සහ දඩ ගැසීමයි. භාණ්ඩ රාජසන්තක කිරීමට හා රුපියල් ලක්ෂයක අවමයේ සිට අදාළ භාණ්ඩවල බදු එක්කල වටිනාකම (රේආප 134 වගන්තිය) මෙන් තුන්ගුනයක් දක්වා දඩ නියම කිරීමට විමර්ශන නිලධාරියාට බලය තිබේ.

ඉහත පරිදි ලබාදෙන දඬුවමක් අයුතුසහගත ලෙස බරපතල නම් රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වරයාට අභියාචනය කිරීමෙන් දඬුවම අඩුකර ගැනීමේ හැකියාව තිබේ. එසේත් සහනයක් නොමැතිනම් මුදල් අමාත්‍යවරයාට අභියාචනය කළ හැක.(රේආප 163 හා 165 වගන්ති)

කෙසේ නමුත් අදාළ විමර්ශන නිලධාරියාගේ නියෝගය අභියෝගයට ලක්කරමින් රාජසන්තක කල භාන්ඩ නැවත ඉල්ලා සිටිමින් අදාළ දිසා අධිකරණයක නඩු පැවරීමට හැකියාවද තිබේ. ඒ සඳහා රේගු නියෝගයේ දින සිට මසක් ඇතුලත නඩු පැවරීම පිළිඹඳ නොතීසි රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වරයාට හා නීතිපති වෙත යැවිය යුතුය. අනතුරුව එම නොතීසියේ හා නොතීසියට අනුව රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වරයා විසින් අදාළ සුරැකුම් මුදල නම්කළ පසු මසක් ඇතුලත දිසා අධිකරණයේ නඩු පැවරිය යුතුය. (රේආප 154 හා 155 වගන්ති)

මීට අමතරව රේගු විමර්ශන නිලධාරියාගේ නියෝගය පරිපාලන නීතිය යටතේ අභියෝගයට ලක්කරමින් ශ්‍රී ලංකා අභියාචනාධිකරණයේ ෂර්ෂියොරාරි හා මැන්ඩාමුස් රිට් ආඥාවක් සඳහාද නඩු පැවරිය හැකිය.

නීතීන්‍ය සංජය විල්සන් ජයසේකර
2020 ජුනි 20

ඔප්පුවේ කුඹුරු ඉඩම ලෙස සඳහන්ව ඇති වර්තමානයේ ගොඩ ඉඩමක් නීත්‍යානුකූලව ගොඩ ඉඩමක් බවට පත්කර ගැනීම.

සමහර අවස්ථාවලදී නිවාස ඉදිකර පදිංචි වී සිටින ඉඩම් වල පවා ඉඩමේ නම ”කුඹුර” ලෙස සඳහන්ව ඇති බව දක්නට ලැබේ.

එලෙස ඔප්පුවේ ඉඩමේ නම කුඹුර ලෙස සඳහන්ව ඇති විටෙකදී බැංකු ණය ලබාගැනීම, විදුලිය ලබාගැනීම, ප්‍රාදේශීය සභාවෙන් වීදි රේඛා සහතික ලබා ගැනීම ආදී කටයුතු වලදී විවිධ දුෂ්කරතා වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ.
මේ සඳහා පිළියමක් ලෙස එවැනි ඉඩම් “කුඹුරු ඉඩම්” යන කාණ්ඩයෙන් ඉවත් කර “ගොඩ ඉඩම්” ලෙස පිළිගැනීමක් ඇතිකිරීමට ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් කටයුතු යොදා ඇත.

ලංකාවේ මහවැලි ප්‍රදේශවල පවතින කුඹුරු ඉඩම් හැරුණු විට අනෙකුත් සියළුම කුඹුරු ඉඩම් සම්බන්ධව විධිවිධාන දැක්වෙන්නේ 2000 අංක 46 දරණ ගොවිජන සංවර්ධන පනතෙහිය. එම පනතෙහි දක්වා ඇති ආකාරයට “කුඹුර” යන්නට කුඹුර ආශ්‍රිතව පවත්නා දෙනිය, ඔ්විට, පිල්ලෑව, කමත ආදී නම් වලින් දක්වන ඉඩම් කොටස්ද අයත් වේ. ඒ අනුව කුඹුර, දෙනිය, ඔ්විට, පිල්ලෑව, කමත ආදී කුමන කොටසක් වුවද කුඹුරු ඉඩමක් ලෙස සැලකේ.

එවැනි ඉඩමක දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නිවසක් සාදාගෙන සිටින අයකුට නොඑසේනම්, එවැනි ඉඩමක් කුඹුරු ඉඩමක තත්වයෙන් වෙනස් වී දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මුළුමනින්ම ගොඩ ඉඩමක් ආකාරයෙන් පවත්නා විටෙකදී එම ඉඩම “ගොඩ ඉඩමක්” ලෙස ලේඛණගත කර, එම ඉඩම සඳහා ගොඩ ඉඩමක පිළිගැනීමේ තත්වයක් ඇති කිරීමට ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුවෙන් මේ වන විට චක්‍රලේඛ 03ක් නිකුත් කර තිබේ. එම චක්‍රලේඛ 05/2018, 10/2018 හා 23/2018 යන චක්‍රලේඛයි. මෙම චක්‍රලේඛ මගින් කුඹුරු ඉඩම ලෙස සඳහන් ඉඩමක්, ගොඩ ඉඩමක් ලෙස පිළිගැනීම සඳහා වූ විධිවිධාන දක්වා ඇත.
ඒ සඳහා වූ ක්‍රමවේදය පහත දක්වා ඇත.

💢 රජයේ ඉඩම් හා රජයේ බලපත්‍ර වලින් ආවරණය නොවන රක්ෂිත ඉඩම් සඳහා මෙම චක්‍රලේඛ අදාල නොවේ.
💢 1979 අංක 23 දරණ ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරි පනත යටතේ දක්වා ඇති විශේෂ මහවැලි බලප්‍රදේශයට අයත් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් සඳහා ද මෙම චක්‍රලේඛ අදාල නොවේ.
💢 මේ සඳහා ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව මගින් DAD/UR/2018/01 නමින් ආකෘති පත්‍රයක් නිකුත් කර ඇති අතර, එම ආකෘතිය අනුව සකසන ලද ඉල්ලුම්පත්‍රයක් සම්පූර්ණ කර ලබා දිය යුතුය.
💢 මේ සඳහා විශේෂ සංශෝධන ගාස්තු ලෙස රු. 500.00 ක මුදලක් අය කරනු ලැබේ.
💢 අදාල ඉල්ලුම්පත්‍රය සමග එම ඉඩමේ ඔප්පුව, පිඹුර හා ඉඩමේ පෙනුම දැක්වෙන මෑතකදී ලබාගත් ඡායාරූප 03ක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එම ඡායාරූප ඉඩමේ සත්‍යය ඡායාරූප බවට අදාල බල ප්‍රදේශයේ කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ හා නිෂ්පාදන සහකාර නිලධාරි විසින් සහතික කළ යුතුය.
💢 ඉල්ලුම්පත්‍රය සඳහා අදාල ප්‍රදේශයේ ගොවි සංවිධානයේ නිර්දේශය ලබාගත යුතුය.
💢 ඉල්ලුම්පත්‍රය සඳහා අදාල බල ප්‍රදේශයේ කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ හා නිෂ්පාදන සහකාර නිලධාරිගේ නිර්දේශය ලබාගත යුතුය. අදාල ප්‍රදේශයේ ක්‍රියාකාරී ගොවි සංවිධානයක් නොමැති නම් කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ හා නිෂ්පාදන සහකාර නිලධාරි විසින් ඒ බව ඉල්ලුම්පත්‍රයේ සඳහන් කල යුතුය. කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ හා නිෂ්පාදන සහකාර නිලධාරි විසින් තම නිර්දේශය සහිත එම ඉල්ලුම්පත්‍රය සති 02ක් ඇතුලත ගොවිජන සේවා මධ්‍යස්ථානය වෙත භාර දිය යුතුය.
💢 ඉල්ලුම්පත්‍රය සඳහා ගොවිජන සේවා කාරක සභාවේ නිර්දේශය ලබා ගත යුතුය. මෙම නිර්දේශය ලබාදීමට පෙර ගොවිජන සේවා කාරක සභාවේ සාමාජිකයින්ගෙන් අවම වශයෙන් දෙදෙනෙකුවත් ස්ථානීය පරීක්ෂාවක් සිදුකර ඉඩමේ තත්වය තහවුරු කළ යුතුය.
💢 අදාල ඉඩම මේ වන විට ගොවිජන සේවා මධ්‍යස්ථානයේ පවත්වාගෙන යනු ලබන කිසිදු කෘෂිකාර්මික ඉඩම් ලේඛණයක (ගොඩ ඉඩම් ලේඛණය හෝ මඩ ඉඩම් ලේඛණය) සඳහන් නොවන බවට ගොවිජන සංවර්ධන ප්‍රාදේශීය නිලධාරි විසින් සහතික කල යුතුය.
💢 අදාල ඉඩම යම් රාජ්‍ය ආයතනයක් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද විශේෂ බල ප්‍රද්ශයක පිහිටා ඇත්නම්, එම ඉඩම සම්බන්ධ ඉදිරි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට පෙර අදාල රාජ්‍ය ආයතනයේ නිර්දේශ ලබා ගත යුතුය.
💢 අදාල ඉඩම පිහිටා ඇත්තේ පරිසර සංවේදී කලාපයක නම්, අදාල ඉඩම සම්බන්ධ ඉදිරි කටයුතු කිරීමේ වගකීම එම රාජ්‍ය ආයතනය විසින් භාරගැනීමට එකඟ වන්නේ නම්, එයට ගොවිජන සංවර්ධන කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාගේ පූර්ව අනුමැතිය ලබාගෙන එම වගකීම අදාල රාජ්‍ය ආයතනය වෙත පැවරිය යුතුය.
💢 අදාල ඉඩම යම් මහා වාරිමාර්ග බල ප්‍රදේශයක් තුල පිහිටා තිබේනම්, එම ඉඩම සම්බන්ධ ඉදිරි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට පෙර කොට්ඨාශ භාර වාරිමාර්ග ඉංජිනේරුවරයාගේ නිර්දේශය ලබාගත යුතුය.
💢 අයදුම් කරන ඉඩම් ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 04 කට වැඩි වන්නේ නම්, මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ නිර්දේශය අනිවාර්යයෙන්ම ලබා ගත යුතුය. මෙම ඉඩමේ යම් ව්‍යාපෘතියක් කිරීමට අදහස් කරන්නේ නම් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය වෙතින් පාරිසරික ඇගයීම් අධ්‍යයනයක් (EIA) සඳහා අයදුම්කරු විසින් ඉල්ලුම් කල යුතුය. එම පාරිසරික ඇගයීම් අධ්‍යයනයේ අනිවාර්ය පාර්ශවකරුවකු ලෙස ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව කටයුතු කළ යුතුය.
💢 අදාල ඉඩම පරික්ෂා කොට මේ මගින් ජලමාර්ග, වාරිමාර්ග, ජල උල්පත් ආදී ජලමූලාශ්‍ර රක්ෂිත වලට බාධා නොවන බවට ගොවිජන සංවර්ධන දිස්ත්‍රික් කාර්යාලයට අනුයුක්ත තාක්ෂණ නිලධාරියකුගේ නිර්දේශය ලබාගත යුතුය.
💢 අදාල ඉඩමේ ප්‍රමාණය අක්කරයක් ඉක්මවන්නේ නම් එම ඉඩම පෞද්ගලිකව පරික්ෂා කර බලා දිස්ත්‍රික් ඉංජිනේරුවරයා විසින් නිර්දේශය ලබා දිය යුතුය.
💢 ඉල්ලුම්කරු විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති ලේඛණ පිළිබඳව යම් අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇතිවන්නේ නම් හෝ ඉඩමේ ප්‍රමාණය අක්කර 01 ඉක්මවන්නේ නම් දිස්ත්‍රික් භාර ගොවිජන සංවර්ධන නියෝජ්‍ය/ සහකාර කොමසාරිස්වරයා විසින් මෙම ඉඩම පෞද්ගලිකව පරික්ෂා කළ යුතුය.
💢 ඉල්ලුම්කරු විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති ලේඛණ පිළිබඳව සෑහීමකට වත්වන්නේ නම් හෝ දිස්ත්‍රික් භාර ගොවිජන සංවර්ධන නියෝජ්‍ය/ සහකාර කොමසාරිස්වරයා විසින් මෙම ඉඩම පෞද්ගලිකව පරික්ෂා කර බැලීමෙන් පසුව සෑහීමකට පත්වන්නේ නම් එම ඉඩම, ගොඩ ඉඩම් නාමලේඛණයට ඇතුලත් කරන ලෙසට අදාල ගොවිජන සේවා කාරක සභාව වෙත නියෝග කිරීමට දිස්ත්‍රික් භාර ගොවිජන සංවර්ධන නියෝජ්‍ය/ සහකාර කොමසාරිස්වරයා විසින් කටයුතු කරනු ඇත.
💢 දිස්ත්‍රික් භාර ගොවිජන සංවර්ධන නියෝජ්‍ය/ සහකාර කොමසාරිස්වරයා විසින් ලබාදෙන තීරණය පිළිබඳව සෑහීමකට පත් නොවන පාර්ශවයකට එම තීරණය ලැබී මාස 03ක් ඇතුලත ගොවිජන සංවර්ධන කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා වෙත ලිඛිතව අභියාචනා කළ හැක.
ගොඩ ඉඩම් ලේඛණයට ඇතුලත් කිරීමෙන් පසු තත්වය.
📌 ඉඩමේ නම කුඹුර ලෙස සඳහන්ව තිබූ යම් ඉඩමක් ගොඩ ඉඩම් ලේඛණයට ඇතුලත් කිරීමෙන් පසුව ගොවිජන සේවා මධ්‍යස්ථානයෙන් එම ගොඩ ඉඩම් ලේඛණයේ සහතික කරන ලද උදෘතයක් ලබා ගත හැකිය.
📌 ගොඩ ඉඩම් ලේඛණයේ සඳහන් ඉඩම් කෘෂිකාර්මික නොවන කාර්යයන් සඳහා යොදා ගැනීමට ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුවෙන් විශේෂ අවසරයක් අවශ්‍ය නොවන අතර, ඒ් සඳහා කිසිදු නෛතික බාධාවක්ද නොමැත.
📌 අදාල ඉඩම සම්බන්ධයෙන් වෙනත් ආයතනයක් කටයුතු කිරීමේදී (බැංකු, ප්‍රාදේශීය සභාව, විදුලි බල මණ්ඩලය ආදී) එය ගොඩ ඉඩමක් බවට නියෝජ්‍ය/සහකාර කොමසාරිසවරයා විසින් නිකුත් කරන ලද නියෝගයේ සහතික කරන ලද පිටපත හා ගොවිජන සේවා මධ්‍යස්ථානයෙන් ලබාදෙන ගොඩ ඉඩම් ලේඛණයේ සහතික කරන ලද උදෘතය බැලූ බැල්මට පිළිගත හැකි සාක්ෂියක් ලෙස පිලිගත යුතුය.

ඇනොනිමස්

ජලය, විදුලිය කැපීම මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංගනය කිරීමක් නොවේද?

මූලික අයිතිවාසිකම් නෛතික පැත්ත - නීතිඥ සංජය ජයසේකර

💃වයස අවුරුදු 18 ට අඩු කාන්තාවන්ට උපත්පාලන කොපු හෝ උපත්පාලන පෙති මිලදී ගැනීමට නීතිය සීමා පනවනවාද? 🔵

ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය තුළ පිළිගත් උපත් පාලන ක්‍රමවේදයන් ලෙස උපත්පාලන කොපු භාවිත ය සහ ගැබ්ගැනීම් වලක්වන ඖෂධ භාවිතය දක්නට ඇත.නමුත් ඖෂධ වෙළෙඳ සැල් මගින් මෙවැනි භාණ්ඩ මිල දී ගැනීමේ දී ඇතැම් යෞවනයන් යෞවනියන් අපහසුතාවයට පත් වන අවස්ථා පිළිබඳව ද අසන්නට ලැබේ.එම නිසා වයස 18 ට අඩු අයට මෙවැනි භාණ්ඩ මිල දී ගැනීමට නෛතික බාධාවක් පවතී ද යන්න විමසා බලමු.

ශ්‍රී ලංකාවේ යෞවනයන් අතර උපත් පාලනය සහ උපත්පාලනය සම්බන්ධව භාවිතා කරනු ක්‍රමවේද පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධ සංවාදයක් ගොඩනැගී නොමැත.එයට හේතු කීපයක් පෙනෙන්නට ඇත.එනම්,නිසි වයසේ දී ප්‍රමාණවත් ලිංගික අධ්‍යාපනයක් ලබා නොදීම,ලිංගික අධ්‍යාපනයට ඇතැම් ආගමික කණ්ඩායම් පදනම් විරහිතව විරුද්ධ වීම,ලිංගිකත්වය සමාජය තුළ විවෘතව කතා නොකළ යුතු මාතෘකාවක් බවට බොහෝ දෙනා සැලකීම සහ ලිංගිකත්වය සම්බන්ධ පෙළපොත් පාඩම් ශිෂ්‍යයන්ට ඉගැන්වීමට ගුරුවරු මැලිකමක් දැක්වීම යන ඒවාය.මෙනිසාම අනාරක්ෂිත ලිංගික සංසර්ගයන්ට යොමු වීම,අනාරක්ෂිත ගැබ්ගැනීම් ඇතිවීම සහ නීතිවිරෝධී ගබ්සාවලට යොමු වීමේ අවධානමක් මතු වී ඇත.එහෙයින් නෛතික කරුණු සාකච්ඡා කිරීමට ප්‍රථමයෙන් සටහන් කළ යුතු වන්නේ නිසි වයසේදී සියලු දරුවන්ට ප්‍රමාණවත් ලිංගික අධ්‍යාපනයක් ලබා දිය යුතු සේම ලිංගිකත්වය විවෘතව කතා කළ හැකි සමාජ වටපිටාවක් නිර්මාණය කිරීමට සියලු දෙනා කටයුතු කළ යුතු බවයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ලිංගික අපරාධ සම්බන්ධව ප්‍රතිපාදන සලසන මූලික පනත ලෙස දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය සැලකිය හැකිය.දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 363 වගන්තියේ ස්ත්‍රී දූෂණය නම් වරද පිළිබඳ දක්වා ඇත.363 (ඉ) වගන්තිය මගින් "ව්‍යවස්ථාපිත ස්ත්‍රී දූෂණය " පිළිබඳ දක්වා ඇති අතර ඒ අනූව වයස අවුරුදු 16 කට අඩු තැනැත්තියක සමග ඇගේ කැමැත්ත ඇතුව හෝ නැතුව ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදීම වසර 10 සිට වසර 20 දක්වා සිරදඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.මෙහිදී ස්ත්‍රී දූෂණය වරද සංස්ථාපනය වීමට පුරුෂ ලිංගය ස්ත්‍රී ලිංගයේ ප්‍රවේශ කිරීම වුව ද ප්‍රමාණවත් වේ.මෙම වගන්තිය අනූව පැහැදිලි වන්නේ වයස අවුරුදු 16 ට වැඩි ස්ත්‍රියක සමග ඇගේ කැමැත්ත ඇතිව ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදීම හෝ වෙනත් ලිංගික ක්‍රියාවක යෙදීම වරදක් නොවන බවයි.

වයස අවුරුදු 16 සම්පූර්ණ වූ පමණින් කාන්‍තාවකට ඕනෑම අයෙකු සමග ලිංගික ක්‍රියාවල යෙදීමේ හැකියාව නැත.වයස 16 සම්පූර්ණ වූ කාන්තාවක වයස සම්පූර්ණ වූ පුරුෂයෙකු සමග අන්‍යොන්‍ය කැමැත්ත ඇතිව වුව ද සිදු කරනු ලබන ලිංගික ක්‍රියා සීමා වන අවස්ථා දෙකක් දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ ඇත.එනම්,

364 A= ව්‍යභිචාරය
365= අස්වාභාවික වැරදි

යන ඒවාය.

ඉහත දක්වන ලද වැරදි මොනවාද යන්න කෙටියෙන් විමසා බලමු.364 A වගන්තියේ සදහන් ව්‍යභිචාරය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ සමීප තහනම් ඥාති සබඳතා ඇති අය ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදීමයි.365 වගන්තියේ සඳහන් අස්වාභාවික වැරදි ලෙස හඳුන්වන්නේ පුරුෂයෙකු ස්ත්‍රීයක හෝ සතෙකු සමග ස්වභාවධර්මයට විරුද්ධව කැමැත්තෙන්ම කාමුක සංසර්ගයෙහි යෙදීමයි.

ඉහත සීමා කිරීම්වලට යටත්ව වයස 16 ට වැඩි කාන්තාවකට ස්වකැමැත්ත මත ලිංගික ක්‍රියාවල යෙදීම කළ හැකි වේ.එම නිසාම වයස 16 සම්පූර්ණ වූ කාන්තාවකට උපත්පාලන කොපු හෝ උපත්පාලන ක්‍රමවේදයක් මිලදී ගැනීමට නීතියෙන් බාධාවක් නොමැත.මේ වනතෙක් සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල්වරයා හෝ කිසිඳු වගකිව යුතු බලධාරියෙක් වයස 16 සම්පූර්ණ වූ කාන්තාවකට මෙවැනි භාණ්ඩ විකිණීම සීමා කරමින් ඖෂධ වෙළෙඳ සැල්වලට යම් නියමයක් හෝ රෙගුලාසියක් පනවා නොමැත.

මීළඟට මාගේ අවධානය වයස 16 ට අඩු කාන්තාවකට ගැබ් ගැනීමක් සිදු වුවහොත් පවතින නීතිමය තත්වය සම්බන්ධව අවධානය යොමු කරමි.සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් 2015.07.08 වන දින නිකුත් කරන ලද 01-5/2015 දරණ චක්‍රලේඛය ප්‍රකාරව වයස 18 ට අඩු කාන්තාවක යම් වෛද්‍යවරයෙකු හමු වී ලිංගික හෝ ප්‍රජනක සේවා ඉල්ලා සිටින විටෙක අදාල තැනැත්තියගේ දෙමව්පියනගේ හෝ භාරකරුගේ කැමැත්ත ඊට ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ යුතු අතර එය ලබා ගත නොහැකි විටක දී සේවාලාභියාගේ උපරිම යහපත සලකා ප්‍රජනක සෞඛ්‍ය සේවා ලබා දීමට වෛද්‍යවරයෙකු බැඳී සිටියි.මෙම චක්‍රලේඛය ප්‍රකාරව ලිංගික සහ ප්‍රජනක සෞඛ්‍ය සේවා ලෙස සලකනු ලබන්නේ පූර්ව ගර්භණී සංරක්ෂණය ,ගර්භණී රැකවරණය ,මාතෘ සංරක්ෂණය ,ප්‍රසව සංරක්ෂණය ,පසු ප්‍රසව සංරක්ෂණය ,උපත්පාලනය/පවුල් සංවිධාන සේවාව,පසු ගබ්සා සංරක්ෂණය ,ලිංගිකව බෝවන රෝග හා HIV/Aids රෝග වැලැක්වීම හා ප්‍රතිකාර කිරීම,ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය ආශ්‍රිත හිංසනය වැලැක්වීම සහ වින්දිතයන්ට සහන සැලසීම වේ.

වයස අවුරුදු 16 කට අඩු තැනැත්තියක් ලිංගික ක්‍රියාවකින් අනතුරුව යම් සේවාවක් ලබා ගැනීමට වෛද්‍යවරයෙක් වෙත ගිය විටෙක ඇය සම්බන්ධව අපරාධ වරදක් සිදු වි ඇත්නම් එය පොලීසියට වාර්තා කිරීමේ අවධානමක් තිබේද යන්න විශ්ලේෂණය කර බලමු.අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 21 වගන්තිය ප්‍රකාරව ඇතැම් වැරදි පිළිබඳව මහජනයා විසින් තොරතුරු සැපයිය යුතු බව දක්වා ඇත.එසේ නොකර සිටි අවස්ථාවක දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 199 වගන්තිය අනූව ඒ තොරතුරු ලබා නොදෙන තැනැත්තාට එරෙහිව නඩු පැවරීමේ හැකියාව පවතී.නමුත් අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 21 වගන්තිය පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී යන්නේ ව්‍යවස්ථාපිත් ස්ත්‍රී දූෂණය , ව්‍යභිචාරය ,තැනැත්තන් අතර දැඩි අශිෂ්ට ක්‍රියා ,බරපතල ලිංගික අපයෝජනය වැනි වැරදි එම වගන්තිය යටතේ තොරතුරු සැපයිය යුතු වැරදි අතර නොමැති බවයි.එම නිසා ලිංගික හා ප්‍රජනක සෞඛ්‍ය සේවාවක් බලාපොරොත්තුවෙන් වෛද්‍යවරයෙකු වෙත යොමු වන වයස අවුරුදු 16 ට අඩු කාන්තාවකගේ තොරතුරු පොලිස් ස්ථානයකට යොමු වීමේ හෝ ප්‍රසිද්ධ වීමේ අවධානමක් නොමැති බව කිව යුතුය.ඒ සම්බන්ධව නීතිපතිවරයා විසින් 2015.05.28 දින නිකුත් කළ යොමු අංක CH/CM3/533/10 හා 2015.01.26 දින නිකුත්කළ යොමු අංක E-100/2014 ලිපි මගින් සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල්වරයාට උපදෙස් ලබා දී ඇති අතර සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල්වරයා 2015.07.08 නිකුත් කළ 01-25/2015 චක්‍රලේඛය මගින් වෛද්‍යවරුන්‍ට උපදෙස් ලබා දී ඇත.

අප මේ වන තෙක් සාකච්ඡා කරන ලද සියලු නෛතික කාරණා මත අවසාන වශයෙන් කිව යුත්තේ වයස අවුරුදු 16 ට වැඩි කාන්තාවන්ට උපත්පාලන කොපු හෝ වෙනත් උපත්පාලන ක්‍රමවේදයක් මිලදී ගැනීමට හැකි බවත් වයස අවුරුදු 18 ට අඩු වුවද පුද්ගලිකත්වයට හානියක් නොවන අයුරින් ලිංගික සහ ප්‍රජනක සෞඛ්‍ය සේවා ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් ඇති බවත්‍ ය.

~ නීතීඥ සාරංග වාදසිංහ ~