Ax Engineering

මීට රීඩර් විතරක් දන්න ගොඩක් අය නොදන්න විදුලි බිල ...........

ඔබේ නිවසේ විදුලි මීටරයේ දිස්වන 1.8.x සහ 2.8.x වැනි කේත අංක දෙස බලා ඔබ තවමත් ව්‍යාකූල වී සිටිනවාද? මේවා හුදෙක් අංක පමණක් නොවේ; ඔබේ විදුලි බිල අඩු කරගැනීමට සහ ඔබේ සූර්ය පද්ධතියේ (Solar System) කාර්යක්ෂමතාව පරීක්ෂා කරගැනීමට ඔබට ලැබෙන හොඳම මගපෙන්වීමයි.
අද අපි මේ පිළිබඳව සම්පූර්ණ විස්තරයක් බලමු:

1. 1.8.x කේත මාලාව (Import - ඔබ පාවිච්චි කරන විදුලිය)
මෙම අංක මගින් පෙන්වන්නේ ඔබ විදුලි මණ්ඩලයෙන් මිලදී ගන්නා විදුලි ඒකක ප්‍රමාණයයි.
• 1.8.0: ඔබ මේ දක්වා ලබාගත් මුළු විදුලි ඒකක ප්‍රමාණය (Total Import).
• 1.8.1 (Peak - 18:30 සිට 22:30 දක්වා): විදුලි ඒකක මිල වැඩිම කාලය. මෙම කාලයේදී අධික විදුලි පරිභෝජනයක් සිදුවන උපකරණ (AC, වෝටර් හීටර් වැනි) භාවිතය අඩු කිරීමෙන් බිල සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරගත හැකියි.
• 1.8.2 (Off-Peak - 22:30 සිට 05:30 දක්වා): විදුලි ඒකක මිල අඩුම කාලය.
• 1.8.3 (Day - 05:30 සිට 18:30 දක්වා): දහවල් කාලයේ භාවිතය.
2. 2.8.x කේත මාලාව (Export - ඔබේ සූර්ය පද්ධතියෙන් ජාලයට යැවූ විදුලිය)
ඔබ සූර්ය පද්ධතියක් භාවිතා කරන්නේ නම්, ඔබ ජාතික විදුලි ජාලයට දායක කරන අතිරික්ත විදුලි ඒකක මෙතැනින් බලාගත හැක.
• 2.8.0: ඔබ ජාලයට මුදාහළ මුළු ඒකක ප්‍රමාණය.
• 2.8.3 (Day Export): දහවල් කාලයේදී (සූර්ය පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වන විට) ඔබ ජාලයට එක්කළ ඒකක. මෙය ඔබේ පද්ධතියේ සැබෑ දක්ෂතාවය මනින අගයයි.

විශේෂ දැනුම්දීම: "2.8.1 සහ 2.8.2 අගයන් '0' වන්නේ ඇයි?"
බොහෝ සූර්ය පද්ධති හිමියන් අසන ප්‍රශ්නයක් තමයි මෙය.
• හේතුව: සූර්ය පද්ධති ක්‍රියාත්මක වන්නේ හිරු එළිය ඇති දහවල් කාලයේදී පමණයි. සවස 6:30න් පසු (Peak කාලයේ) හෝ රාත්‍රී කාලයේ (Off-Peak) සූර්ය පද්ධතියෙන් විදුලිය නිපදවීමක් සිදු නොවේ. එම නිසා ජාලයට යැවීමට අතිරික්ත විදුලියක් නැති බැවින්, බොහෝ මීටර වල 2.8.1 සහ 2.8.2 අගයන් "0" ලෙස දිස්වේ. මෙය ඔබේ පද්ධතියේ කිසිදු දෝෂයක් නොවේ, එය සම්පූර්ණයෙන්ම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි.
ඇයි මේ දැනුම ඔබට වැදගත්?

ඔබේ සූර්ය පද්ධතියේ සැබෑ ක්‍රියාකාරීත්වය ඔබටම පරීක්ෂා කරගත හැකියි.
වැඩිපුරම විදුලිය වැයවන වේලාවන් හඳුනාගෙන, ඔබේ බිල්පත පාලනය කිරීමට උපක්‍රමශීලී විය හැකියි.

තාක්ෂණික කරුණු ගැන දැනුවත් වීමෙන් ඔබේ ආයෝජනය (Solar System) වඩාත් හොඳින් කළමනාකරණය කරගත හැකියි.

සෝලර් පද්ධතියක ඉතිරි ප්‍රධාන කොටස් දෙක වන බැටරිය (Battery) සහ ඉන්වර්ටරය (Inverter) නිවැරදිව තෝරාගන්නා ආකාරය ගැන බලමු.

​1. බැටරිය තෝරාගැනීම (Battery Selection)
​550W පැනලයකින් ලැබෙන ශක්තිය ගබඩා කිරීමට ගැළපෙන බැටරි ධාරිතාව (Ah) තීරණය කළ යුතුය.
​ගැළපෙන ධාරිතාව: සාමාන්‍යයෙන් 550W පැනලයක් සඳහා 150Ah - 200Ah අතර බැටරියක් වඩාත් සුදුසුයි.
​වර්ගය: සෝලර් පද්ධති සඳහා සාමාන්‍ය වාහන බැටරි (Starting Batteries) යොදාගැනීම සුදුසු නැත. ඒ වෙනුවට Deep Cycle (Solar) හෝ Lithium-ion (LiFePO4) බැටරි තෝරාගත යුතුය.
​නඩත්තුව: ඔබ Lead-acid (Tubular) බැටරියක් භාවිතා කරන්නේ නම්, එහි ආයු කාලය වැඩි කරගැනීමට බැටරි මට්ටමේ 50% කට වඩා භාවිතා නොකිරීමට (Depth of Discharge - DoD) වගබලා ගන්න.

​2. ඉන්වර්ටරය තෝරාගැනීම (Inverter Selection)
​ඉන්වර්ටරය මගින් බැටරියේ ඇති DC විදුලිය අපේ නිවසේ උපකරණ සඳහා අවශ්‍ය AC විදුලිය බවට පත් කරයි.
​Pure Sine Wave vs Modified Sine Wave: සෑම විටම Pure Sine Wave ඉන්වර්ටරයක් තෝරාගන්න. Modified Sine Wave ඉන්වර්ටර් භාවිතා කිරීමෙන් විදුලි පංකා (Fans), ශීතකරණ සහ මෝටර් වැනි උපකරණ ඉක්මනින් පිලිස්සීමට හෝ ශබ්ද කිරීමට ඉඩ ඇත.
​ධාරිතාව (VA/Watts): ඔබේ නිවසේ එකවර ක්‍රියා කරන උපකරණවල මුළු වොට් අගය මෙන් 1.5 ගුණයක ධාරිතාවක් සහිත ඉන්වර්ටරයක් තෝරාගැනීම ආරක්ෂිතයි.

​3. පද්ධතියේ ආරක්ෂාව (Protection)
​බොහෝ දෙනෙක් අමතක කරන නමුත් ඉතාමත් වැදගත් අංශය මෙයයි:
​DC Circuit Breakers (MCB): පැනලය සහ කොන්ට්‍රෝලර් එක අතරත්, බැටරිය සහ ඉන්වර්ටරය අතරත් ආරක්ෂිත ස්විච (Breakers) යෙදිය යුතුය.
​Lightning Protection (SPD): අකුණු අනතුරුවලින් පැනල සහ ඉන්වර්ටරය ආරක්ෂා කර ගැනීමට Surge Protection Device (SPD) එකක් භාවිතා කිරීම අත්‍යවශ්‍යයි.
​Earthing: පද්ධතියට නිසි පරිදි භූගත කිරීමක් (Earthing) ලබා දීමෙන් පද්ධතියේ ආයු කාලය වැඩි වේ.

1. PWM vs MPPT: ප්‍රධාන වෙනස

​PWM (Pulse Width Modulation) කොන්ට්‍රෝලර් එකක් හරියට "ස්විචයක්" වගෙයි. පැනලයේ වෝල්ටීයතාව බැටරියේ වෝල්ටීයතාවට වඩා වැඩි වූ විට, එය පැනලයේ අතිරික්ත වෝල්ටීයතාව කපා හරිනවා මිස එය ධාරාව (Amps) බවට පත් කරන්නේ නැහැ.

​අනෙක් අතට, MPPT (Maximum Power Point Tracking) තාක්ෂණය ක්‍රියා කරන්නේ "Smart Transformer" එකක් ලෙසයි. එය පැනලයෙන් ලැබෙන ඉහළ වෝල්ටීයතාවය සහ අඩු ධාරාව, බැටරියට අවශ්‍ය අඩු වෝල්ටීයතාවය සහ වැඩි ධාරාව බවට පරිවර්තනය කරනවා.

​2. 550W පැනලයකට PWM භාවිතා කිරීමේදී සිදුවන පාඩුව
​ඔබ සඳහන් කළ උදාහරණයට අනුව ගණිතමය වශයෙන් බලශක්ති හානිය මෙලෙස දැක්විය හැකියි:
​P = V \times I සූත්‍රයට අනුව:
​පැනලයේ නියමිත නිමැවුම: 42\text{V} \times 13.1\text{A} \approx 550\text{W}
​12V බැටරි පද්ධතියකදී (PWM හරහා): 14.4\text{V (Charging Voltage)} \times 13.1\text{A} \approx 188.6\text{W}
​මෙහිදී ඔබට පැනලයේ ධාරිතාවයෙන් 65% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් අහිමි වෙනවා.
​3. දිනකට ලැබෙන ඒකක (Wh) ගණනය කිරීම
​ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින තත්ත්වයන් යටතේ සාමාන්‍යයෙන් දිනකට උපරිම හිරු එළිය (Peak Sun Hours) පැය 4.5ක් ලෙස ගත්තොත්:

පාලක වර්ගය (Controller Type) දෛනික නිමැවුම (Wh) දෛනික ඒකක (Units)
PWM (12V System) 188\text{W} \times 4.5\text{h} \approx 846\text{Wh} ~ 0.85 Units
PWM (24V System) 28.8\text{V} \times 13.1\text{A} \times 4.5\text{h} \approx 1700\text{Wh} ~ 1.70 Units
MPPT (Any System) 550

විශේෂ අවධානයට:
​වෝල්ටීයතාව ගැලපීම: ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම PWM කොන්ට්‍රෝලර් එකක් භාවිතා කරන්නේ නම්, 550W පැනලයක් සඳහා අවම වශයෙන් 24V බැටරි පද්ධතියක් භාවිතා කරන්න. එවිට හානිය යම් තාක් දුරකට අවම කරගත හැකියි.

​රත් වීම: PWM පාලකයකදී වෝල්ටීයතා වෙනස වැඩි වන විට පද්ධතිය රත් වීමේ ප්‍රවණතාව වැඩියි.
​ආයෝජනය: MPPT කොන්ට්‍රෝලර් එකක් මිලෙන් වැඩි වුවත්, මාස කිහිපයක් ඇතුළත එයින් ලැබෙන අමතර විදුලිය මගින් එම වියදම පියවා ගැනීමට හැකියාව ලැබෙනවා.

​ඔබේ නිගමනය ඉතා නිවැරදි වගේම ප්‍රායෝගිකයි. විශාල පැනල (High Wattage Panels) සඳහා සෑම විටම MPPT තාක්ෂණය තෝරා ගැනීම තමයි බුද්ධිමත්ම තීරණය වෙන්නේ.