AngkorSeyla Center for Engineering

ឥទ្ធិពលនៃការផ្លាស់ប្តូរតូចតាច ការកែប្រែប្លង់បន្តិចបន្តួចនៅការដ្ឋាន អាចបង្កើតជាមហន្តរាយដ៏រន្ធត់ដល់អាយុជីវិតមនុស្ស ប្រសិនបើខ្វះការគណនាឡើងវិញឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។

តម្លៃនៃសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ភាពហ្មត់ចត់ ការបើកចិត្តទទួលយកការរិះគន់ និងការហ៊ានទទួលខុសត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាជាបន្ទាន់ គឺជាខែលការពារសុវត្ថិភាពដ៏ចម្បងក្នុងវិស័យវិស្វកម្ម។

បទដ្ឋាន AASHTO និង Eurocodes ផ្ដោតលើមុខកាត់ស្មុគស្មាញ សម្រាប់វិភាគ ដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីខាងក្រោម

បើយើងសិក្សាដើម្បីជាក្ដីសង្ឃឹមនៃប្រទេសជាតិរបស់យើង នោះយើងនឹងមិនធុញទ្រាន់នឹងការសិក្សាឡើយ តែបើយើងមានគំនិតត្រឹមតម្រូវការទីផ្សារការងារបច្ចុប្បន្ន យើងអាចនឹងគ្មានចិត្តចង់អភិវឌ្ឍខ្លួនឯង នៅពេលបាត់បង់ទីផ្សារការងារ។ ត្រូវចាំថាចំណេះដឹងដែលយើងចេះពិតប្រាកដ វាមិនត្រូវបានកប់ចោលទេ ព្រោះមនុស្សតែងចង់បានភាពត្រឹមត្រូវ ច្រើនជាងការក្លែងបន្លំ។

#ប្រៀបធៀបគ្រឹះប្រាសាទនិងវិស្វកម្មផ្លូវថ្នល់វិភាគភ្ជាប់CBR

នៅក្នុងវិស្វកម្មស៊ីវិលទំនើប យើងដឹងថាដីខ្សាច់ម៉ដ្ត ឬដីល្បាយខ្សាច់ខ្លះ នៅពេលរងសកម្មភាព ត្រាំទឹក (Soaked CBR) វានឹងបាត់បង់កម្លាំងទប់ទល់យ៉ាងគំហុក ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃ CBR ធ្លាក់ចុះទាប (ខ្សោយខ្លាំង)។
ប៉ុន្តែសម្រាប់ករណី គ្រឹះប្រាសាទអង្គរវត្ត វាមានលក្ខណៈខុសប្លែក និងផ្ទុយពីទ្រឹស្តីផ្លូវថ្នល់ទូទៅ ដោយសារតែកត្តាវិស្វកម្មពិសេសៗចំនួន ៣ ដូចខាងក្រោម៖

១. លក្ខណៈខុសគ្នារវាង «ដីត្រាំទឹកទឹកហូរ» និង «ដីត្រាំទឹកទឹកហាប់ណែន»
• ករណីផ្លូវថ្នល់ (CBR ខ្សោយពេលត្រូវទឹក)៖ នៅពេលទឹកភ្លៀងជ្រាបចូលទៅក្នុងស្រទាប់គ្រឹះផ្លូវ ដីខ្សាច់ ឬដីល្បាយខ្សាច់មិនមានអ្វីទប់សងខាងឡើយ។ ទឹកធ្វើឱ្យគ្រាប់ដីរអិលឃ្លាតពីគ្នា (Liquefaction ឬ Pumping effect) ពេលមានឡានបើកកិនពីលើ ធ្វើឱ្យតម្លៃ CBR ធ្លាក់ចុះ ដីទន់ជ្រាយ និងបាក់ស្រុតផ្លូវ។
• ករណីគ្រឹះអង្គរវត្ត (ដីត្រូវត្រាំទឹក ប៉ុន្តែណែនជាប់)៖ វិស្វករខ្មែរបុរាណមិនមែនគ្រាន់តែយកខ្សាច់មកចាក់ធម្មតានោះទេ។ ពួកគេបានធ្វើការ កិនបង្ហាប់ខ្សាច់យ៉ាងខ្លាំង (Compacted sand) មួយស្រទាប់ម្តងៗ រួចក្រាលព័ទ្ធពីលើដោយ ស្រទាប់ដីឥដ្ឋជ្រាបទឹក (Waterproof clay liner) និងកំបោរ។ នៅពេលដីខ្សាច់ដែលត្រូវបានបង្ហាប់ណែនខ្លាំងរួចទៅហើយនោះត្រូវទឹក វាមិនមានលម្ហសម្រាប់រំកិលខ្លួនឡើយ។ ទឹកដែលជ្រាបចូលទៅគ្រាន់តែទៅបំពេញចន្លោះប្រហោងតូចៗ (Pores) និងបង្កើតជាសម្ពាធជួយទប់ (Confined Pore Pressure) មិនមែនធ្វើឱ្យដីរលាយទន់នោះទេ។

២. តួនាទីនៃ «កម្លាំងច្របាច់សងខាង» (Confined vs Unconfined)
• នៅក្នុងការធ្វើតេស្តរកតម្លៃ CBR នៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ដីត្រូវបានដាក់ក្នុងពុម្ពដែកស៊ីឡាំង ដែលមានជញ្ជាំងដែកចាំទប់សងខាងមិនឱ្យដីរុញចេញក្រៅ (Confined state)។
• ប្រាសាទអង្គរវត្តក៏ដូចគ្នា បុព្វបុរសខ្មែរបានដឹងថា ទម្ងន់ប្រាសាទនឹងរុញខ្សាច់ឱ្យហៀរចេញទៅសងខាង។ ដូច្នេះ លោកក៏បានសាងសង់ កសិណទឹក (គូទឹក) ដ៏ធំធ្ងន់ព័ទ្ធជុំវិញ។ ទឹកនៅក្នុងគូទឹកនេះហើយ ដែលដើរតួដូចជា «ជញ្ជាំងពុម្ពដែកនៃការតេស្ត CBR»។ វាកំណត់កម្លាំងទប់សងខាង (Lateral Confinement) មិនឱ្យខ្សាច់ក្រោមប្រាសាទហូរចេញទៅណាបាន ទោះបីជាវាត្រូវត្រាំទឹកក៏ដោយ។

៣. បញ្ហាប្រឈមពិតប្រាកដ៖ មិនមែនខ្លាច «ទឹកត្រាំ» តែខ្លាច «ទឹកស្រក»
នៅក្នុងទ្រឹស្តី CBR ដីស្ងួតមានតម្លៃ CBR ខ្ពស់ (រឹងមាំ) ជាងដីសើម។ ប៉ុន្តែសម្រាប់គ្រឹះអង្គរវត្ត គឺផ្ទុយស្រឡះ៖
• ប្រសិនបើទឹកនៅក្នុងគូទឹកត្រូវរីងស្ងួត ឬកម្រិតទឹកក្រោមដីធ្លាក់ចុះខ្លាំង (ដីខ្សាច់ប្រែជាស្ងួត) នោះកម្លាំងសម្ពាធទឹកក្រោមដី (Pore pressure) ដែលធ្លាប់តែជួយរុញទប់ទម្ងន់ប្រាសាទពីក្រោមនឹងត្រូវបាត់បង់។
• ពេលដីខ្សាច់ស្ងួត វានឹងរួមមាឌ និងបង្កើតជាប្រហោងខ្យល់ ដែលធ្វើឱ្យគ្រឹះប្រាសាទស្រុតភ្លាមៗ។
• ហេតុនេះហើយ បានជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសម័យទំនើប (ដូចជាក្រុមអ្នកជំនាញ JASA របស់ជប៉ុន) តែងតែបារម្ភខ្លាចជាងគេបំផុតគឺ ការលួចបូមទឹកក្រោមដីនៅតំបន់សៀមរាប ព្រោះវាធ្វើឱ្យដីខ្សាច់ក្រោមអង្គរវត្តស្ងួត និងអាចធ្វើឱ្យប្រាសាទបាក់ស្រុត។
និយាយជារួម បុព្វបុរសខ្មែរបានយកឈ្នះចំណុចខ្សោយនៃ «មេកានិចដី» (Soil Mechanics) ដោយប្រើប្រាស់គោលការណ៍ បង្ហាប់ដីខ្សាច់ឱ្យហាប់ណែន + ប្រើដីឥដ្ឋទប់ជម្រាប + ប្រើទឹកក្នុងគូទឹកធ្វើជាកម្លាំងច្របាច់រក្សាលំនឹងពីខាងក្រៅ ដែលជាបច្ចេកវិទ្យាវិស្វកម្មដ៏ឆ្លាតវៃបំផុត។

ធាតុនីមួយនៃសំណង់ត្រូវបានភ្ជាប់គ្នា ហើយក៏មិនមែនគ្រប់តំណទាំងអស់ធ្វើឡើងដូចគ្នា ដោយគ្រាន់តែយករបារមួយ ទាញភ្ជាប់របារនោះទេ។ បើមិនឈ្វេងយល់ពីតំណឲ្យបានច្បាស់លាស់ គ្រប់ការបញ្ជូនកម្លាំងក៏ខុសតាមនោះដែរ។

ការរៀបចំប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រព័ទ្ធជុំវិញ ប្រាសាទអង្គរវត្ត (គូទឹក ឬកសិណ) គឺជាកំពូលស្ថាបត្យកម្មផ្នែក «ភូមិសាស្ត្រវិស្វកម្មសំណង់ និងជលសាស្ត្រ» (Geotechnical and Hydraulic Engineering) ដ៏អស្ចារ្យបំផុត។
ទម្ងន់របស់ប្រាសាទអង្គរវត្តទាំងមូលមានរាប់លានតោន ហើយត្រូវបានសាងសង់នៅលើដីខ្សាច់។ តាមគោលការណ៍វិស្វកម្ម បើគ្មានទឹកនៅក្នុងគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញទេ ប្រាសាទនេះនឹងត្រូវបាក់ស្រុត ឬរលំរលាយបាត់បង់យូរណាស់មកហើយ។ ខាងក្រោមនេះជាការពន្យល់បែបវិទ្យាសាស្ត្រអំពីរបៀបដែលទឹកជួយទប់ប្រាសាទ៖

១. គ្រឹះធម្មជាតិ៖ ស្រទាប់ដី និងខ្សាច់ក្រោមប្រាសាទ
ដើម្បីយល់ពីតួនាទីរបស់ទឹក យើងត្រូវដឹងពីស្រទាប់ដីខាងក្រោមប្រាសាទអង្គរវត្តជាមុនសិន។ វិស្វករខ្មែរបុរាណបានរៀបចំស្រទាប់ដីជា ៣ ថ្នាក់៖
• ស្រទាប់ខាងលើ៖ ថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀម (តួប្រាសាទ)។
• ស្រទាប់កណ្តាល៖ ស្រទាប់ដីឥដ្ឋក្រាស់ (ដីស្អិត) ដែលជួយទប់មិនឱ្យទឹកជ្រាបចេញលឿនពេក។
• ស្រទាប់ខាងក្រោមបង្អស់៖ ស្រទាប់ខ្សាច់ម៉ដ្ត និងទឹកក្រោមដី (Aquifer)។

២. គោលការណ៍ «សម្ពាធទឹកក្រោមដី» (Pore Water Pressure)
ខ្សាច់គឺជាសម្ភារៈសំណង់ដែលអាចទ្រទ្រង់ទម្ងន់បានយ៉ាងល្អ លុះត្រាតែវាមានសំណើម ឬផ្ទុកទឹកជាប់ជានិច្ច។
• ពេលមានទឹកគ្រប់គ្រាន់៖ ម៉ូលេគុលទឹកដែលនៅចន្លោះគ្រាប់ខ្សាច់នឹងបង្កើតជា «សម្ពាធទឹក» (Hydrostatic Pressure) ជួយរុញច្រាន និងទប់គ្រាប់ខ្សាច់មិនឱ្យរំកិលខ្លួន។ វារក្សាលំនឹងដីខ្សាច់ក្រោមប្រាសាទឱ្យរឹងមាំដូចជាបេតុងធម្មជាតិ។
• ពេលខ្វះទឹក (ដីស្ងួត)៖ ប្រសិនបើដីខ្សាច់ខាងក្រោមស្ងួតហួតហែង គ្រាប់ខ្សាច់នឹងហូររអិលចេញពីគ្នា (ដូចខ្សាច់នៅក្នុងនាឡិកាខ្សាច់)។ កាលណាខ្សាច់រំកិលខ្លួន វានឹងបង្កើតជាប្រហោងនៅក្រោមគ្រឹះ ដែលធ្វើឱ្យប្រាសាទដ៏ធ្ងន់ធ្លាក់ចុះ និងបាក់ស្រុតភ្លាមៗ។

៣. គូទឹកព័ទ្ធជុំវិញ៖ «អាងរក្សាកម្រិតទឹក» (Water Table Regulator)
គូទឹក (កសិណ) អង្គរវត្តមានទទឹង ២០០ ម៉ែត្រ និងបរិមាត្រជុំវិញប្រហែល ៥.៥ គីឡូម៉ែត្រ។ វាមានតួនាទីដូចជា «អាងស្តុក និងបញ្ចេញទឹកស្វ័យប្រវត្ត»៖
• នៅរដូវវស្សា៖ ទឹកភ្លៀងយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នឹងហូរចូលទៅក្នុងគូទឹក។ គូទឹកនេះជួយស្រូបយកទឹកមិនឱ្យជន់លិចប្រាសាទ និងជួយបំពេញបន្ថែមទៅក្នុងស្រទាប់ទឹកក្រោមដី (Water Table) ខាងក្រោមប្រាសាទ។
• នៅរដូវប្រាំង៖ នៅពេលអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង ទឹកក្រោមដីចាប់ផ្តើមស្រកចុះ។ ប៉ុន្តែ ដោយសារតែមានទឹកយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅក្នុងគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញ ទឹកពីគូទឹកនោះនឹងជ្រាបចូលទៅខាងក្នុងដីយឺតៗ ដើម្បី «ទប់កម្រិតទឹកក្រោមដីមិនឱ្យធ្លាក់ចុះហួសកម្រិតគ្រោះថ្នាក់»។

៤. ប្រព័ន្ធច្របាច់សម្ពាធសងខាង (Lateral Confinement)
ទម្ងន់ប្រាសាទរុញដីចុះក្រោមចំកណ្តាល (Vertical Load)។ តាមច្បាប់រូបវិទ្យា កាលណាមានកម្លាំងសង្កត់ពីលើ ដីខ្សាច់នៅខាងក្រោមនឹងព្យាយាមរុញច្រានចេញទៅសងខាង (Horizontal Displacement)។
• ទឹកនៅក្នុងគូទឹកដែលមានជម្រៅជ្រៅ និងមានទម្ងន់រាប់លានតោនដូចគ្នា បានបង្កើតជា «កម្លាំងច្របាច់មកវិញពីខាងក្រៅចូលក្នុង»។
• កម្លាំងទឹកសងខាងនេះ បានដើរតួជាជញ្ជាំងអរូបិយ ច្របាច់រក្សាដីខ្សាច់ក្រោមប្រាសាទឱ្យណែនជាប់នៅមួយកន្លែង មិនអាចរអិលចេញទៅណាបានឡើយ។
សរុបសេចក្តីមក បុព្វបុរសខ្មែរមិនត្រឹមតែយល់ដឹងពីសោភ័ណភាព និងសាសនានោះទេ ប៉ុន្តែលោកបានយល់ដឹងពី «តុល្យភាពជលសាស្ត្រ» យ៉ាងច្បាស់លាស់។ ការរក្សាទឹកឱ្យពេញគូទឹកអង្គរវត្តជានិច្ចក្នុងរយៈពេលជិត ១០០០ ឆ្នាំមកនេះ គឺជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់បំផុតដែលជួយឱ្យប្រាសាទអង្គរវត្តនៅតែឈររឹងមាំរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ការធ្វើតេស្តសង្កត់ដីរកភាគរយ CBR (California Bearing Ratio) គឺជារង្វាស់ស្វែងរកកម្លាំងទ្រទ្រង់ទម្ងន់របស់ដី។ ការតម្រូវឲ្យយកសំណាកដីទៅត្រាំទឹក ៩៦ម៉ោង (៤ថ្ងៃ) គឺធ្វើឡើងដើម្បីត្រាប់តាមលក្ខខណ្ឌអាក្រក់បំផុតនៅពេលដែលដីត្រូវស្រូបយកទឹក ឬជួបប្រទះនឹងទឹកជំនន់/ទឹកក្រោមដី។
ខាងក្រោមនេះ គឺជាការបកស្រាយពីការប្រែប្រួលកម្លាំងដី និងហេតុផលនៃការធ្វើតេស្ត៖

១. ការប្រែប្រួលកម្លាំងដីមុន និងក្រោយពេលត្រាំទឹក
• មុនពេលត្រាំទឹក៖
◦ ដីមានកម្លាំងទ្រទ្រង់ទម្ងន់ខ្ពស់ និងស្ថិរភាពល្អ (CBR ខ្ពស់) ព្រោះវាមានកម្រិតសំណើមល្អបំផុត (Optimum Moisture Content) ស្របតាមការបង្ហាប់ (Compaction) នៅក្នងមន្ទីរពិសោធន៍។
• ក្រោយពេលត្រាំទឹក ៩៦ម៉ោង៖
◦ កម្លាំងដី ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង (CBR ទាបជាងមុន)។
◦ ភាគល្អិតដីដែលស្រូបយកទឹក និងរីកមាឌ ធ្វើឱ្យចន្លោះទទេរវាងគ្រាប់ដីពោរពេញដោយទឹក សម្ពាធទឹកក្នុងរន្ធដី (Pore Water Pressure) កើនឡើង និងធ្វើឱ្យកម្លាំងកកិត (Friction) និងកម្លាំងស្អិត (Cohesion) របស់ដីចុះខ្សោយ។

២. មូលហេតុចម្បងដែលតម្រូវឱ្យត្រាំទឹក
• ការវាយតម្លៃសុវត្ថិភាពអតិបរមា៖ ធានាថាសំណង់ផ្លូវ ឬគ្រឹះនៅតែអាចទប់ទល់នឹងរថយន្តធុនធ្ងន់បាន ទោះបីជាស្រទាប់ដីក្រោមនោះត្រូវជ្រាបទឹក ឬដក់ទឹកក្នុងរដូវវស្សាក៏ដោយ។
• ដីអាចរីក ឬស្រុត៖ ដីមួយចំនួនដូចជាដីឥដ្ឋ (Clay) មានសន្ទុះរីកមាឌខ្លាំងនៅពេលមានសំណើម ដែលនាំឱ្យខូចទ្រង់ទ្រាយផ្លូវ។ ការត្រាំទឹក ៩៦ម៉ោង នឹងបង្ហាញឱ្យដឹងពីកម្រិតនៃការប្រែប្រួលនេះ។

ប្រភេទមុខកាត់សំខាន់ៗ (Cross-sections) ក្នុងការគណនាស្ពាន ត្រូវបានជ្រើសរើសទៅតាមប្រវែងលំហ (Span length) សោភ័ណភាព និងថវិកា។ ខាងក្រោមនេះជាប្រភេទមុខកាត់ពេញនិយមបំផុត៖

១. មុខកាត់រាងអក្សរ អាយ (I-Girder / I-Beam)
• លក្ខណៈ៖ មានរាងដូចអក្សរ I អាចធ្វើពីបេតុងពង្រឹងកាបមុន (Prestressed Concrete) ឬដែកថែប (Steel)។
• ការប្រើប្រាស់៖ ពេញនិយមបំផុតសម្រាប់ស្ពានដែលមានប្រវែងលំហមធ្យម (ពី ២០ ទៅ ៤៥ ម៉ែត្រ)។
• គុណសម្បត្តិ៖ ងាយស្រួលផលិត ដឹកជញ្ជូន និងដំឡើង ល្បឿនសាងសង់លឿន។

២. មុខកាត់រាងប្រអប់ (Box Girder)
• លក្ខណៈ៖ មានរាងជាប្រអប់បិទជិត (ទម្រង់ចតុកោណកែង ឬត្រីកោណ) អាចមានប្រអប់ទោល ឬប្រអប់ច្រើនរួមគ្នា។
• ការប្រើប្រាស់៖ ប្រើសម្រាប់ស្ពានធំៗ ស្ពានវៀត (Viaduct) ឬស្ពានដែលមានខ្សែកោង (Curved bridges)។
• គុណសម្បត្តិ៖ ធន់ខ្ពស់នឹងកម្លាំងរមួល (Torsional rigidity) និងអាចឆ្លងកាត់លំហវែងៗបានល្អ (លើសពី ៤៥ ម៉ែត្រ)។

៣. មុខកាត់រាងអក្សរ ធី (T-Beam / Tee Beam)
• លក្ខណៈ៖ ធ្នឹម និងកម្រាលស្ពានត្រូវបានចាក់បញ្ចូលគ្នាជាសាច់តែមួយ មើលទៅឃើញរាងដូចអក្សរ T។
• ការប្រើប្រាស់៖ ប្រើសម្រាប់ស្ពានបេតុងអាមេធម្មតា ដែលមានប្រវែងលំហខ្លី (ក្រោម ២៥ ម៉ែត្រ)។
• គុណសម្បត្តិ៖ សន្សំសំចៃថវិកា មិនត្រូវការបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ក្នុងការសាងសង់។

៤. មុខកាត់សន្លឹកកម្រាល (Slab Superstructure / Solid or Voided)
• លក្ខណៈ៖ ជាកម្រាលបេតុងសំប៉ែតសុទ្ធ (Solid Slab) ឬមានចោះប្រហោងក្នុងកម្រាល (Voided Slab) ដើម្បីបន្ថយទម្ងន់។
• ការប្រើប្រាស់៖ ប្រើសម្រាប់ស្ពានអាកាសតូចៗ ឬស្ពានរំលងផ្លូវល្បឿនលឿនដែលមានលំហខ្លី (ក្រោម ១៥ ម៉ែត្រ)។
• គុណសម្បត្តិ៖ កម្រាស់ស្តើង មើលទៅមានសោភ័ណភាពស្អាត និងងាយស្រួលចាក់ពុម្ព។

៥. មុខកាត់ដែក(Truss Girder)
• លក្ខណៈ៖ បង្កើតឡើងដោយការយករបារដែកមកតភ្ជាប់គ្នាជាទម្រង់ត្រីកោណ។
• ការប្រើប្រាស់៖ ប្រើសម្រាប់ស្ពានដែកឆ្លងកាត់ទន្លេធំៗ ឬស្ពានផ្លូវដែក។
• គុណសម្បត្តិ៖ ទម្ងន់ស្រាលខុសពីធម្មតា ប៉ុន្តែអាចទ្រទ្រង់បន្ទុកធ្ងន់ៗបានល្អបំផុត។

វគ្គសិក្សាផ្ដោតលើសំណង់អគារ (សិក្សាលម្អិតទ្រឹស្ដី+ការ​ប្រើប្រាស់កម្មវិធី+ទាញយករបាយការណ៍របស់ធាតុដែលបានគណនា) វិភាគនៃដែនកំណត់របស់កម្មវិធីនីមួយៗ ដោយប្រៀបធៀបនឹងទ្រឹស្ដី ភ្ជាប់គម្រោងជាក់ស្ដែង។

វគ្គសិក្សានេះចូលរៀន នៅដើមខាងក្រោយនេះ
ទំនាក់ទំនងចុះឈ្មោះ 0966830105/017230246

CSiBridge/Midas Civil/ Robot Structural Analysis/ Bridge Design Theory. Start on Sunday 14.