Marxism study groups

कोरिया युद्धमा शहीद भएका थिए माओका छोरा एनयिङ

कुनै पनि मुलुकको सर्वोच्च नेतृत्वले आफ्ना सन्तानलाई युद्धको अग्रमोर्चामा होम्ने घटना इतिहासमा विरलै भेटिन्छ। अधिकांश शासकहरू आफ्ना सन्तानलाई शक्ति र सुरक्षाको घेराभित्र राख्न रुचाउँछन्। तर जनवादी गणतन्त्र चीनका संस्थापक अध्यक्ष माओत्सेतुङका जेठा छोरा माओ एनयिङको जीवनकथा भने सत्ताको सुखसयलभन्दा बिल्कुल फरक र बलिदानीपूर्ण रह्यो। सन् १९५० को दशकमा चर्किएको कोरियाली युद्धमा माओ एनयिङले अमेरिकी बमबारीमा परी ज्यान गुमाएका थिए।

माओ एनयिङको जन्म २४ अक्टोबर १९२२ मा हुनान प्रान्तको चाङ्ग्शामा भएको थियो। उनी माओत्सेतुङ र उनकी दोस्रो पत्नी याङ काइहुईका जेठा छोरा थिए। उनको प्रारम्भिक जीवन अत्यन्तै कष्टकर रह्यो। वि.सं. १९३० (सन् १९३०) मा चिनियाँ राष्ट्रवादी पार्टी (कुओमिन्ताङ) ले उनकी आमा याङ काइहुईलाई पक्राउ गरी गोली हानेर हत्या गर्दा एनयिङ मात्र आठ वर्षका थिए। आमाको हत्यापछि उनी र उनका दुई भाइहरू सांघाईको सडकमा अनाथ बनेर भौंतारिन बाध्य भए। उनीहरूले पत्रिका बेचेर, जुत्ता पालिस गरेर र मागेर गुजारा चलाए।

पछि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको भूमिगत संयन्त्रले उनीहरूको उद्धार गर्‍यो र सन् १९३६ मा एनयिङलाई अध्ययनका लागि सोभियत संघ पठाइयो। मस्कोमा उनले सैन्य र राजनीतिक शिक्षा हासिल गरे। दोस्रो विश्वयुद्धताका नाजी जर्मनीविरुद्धको लडाइँमा उनले सोभियत लालसेना (रेड आर्मी) का तर्फबाट ट्यांक कमान्डरका रूपमा पूर्वी युरोपको मोर्चामा समेत प्रत्यक्ष भाग लिएका थिए। सन् १९४६ मा चीन फर्केपछि माओले उनलाई सिधै कुनै ठूलो पद दिएनन्, बरु ग्रामीण इलाकामा गएर किसानहरूसँगै हलो जोत्न र मजदुरी गर्न लगाए ताकि उनले चिनियाँ माटो र जनताको वास्तविक दुःख बुझ्न सकून्।

सन् १९५० मा कोरियाली प्रायद्वीपमा गृहयुद्ध सुरु भयो। अमेरिकी नेतृत्वको संयुक्त राष्ट्रसंघीय सेना उत्तर कोरियातर्फ अघि बढेपछि चीनको राष्ट्रिय सुरक्षामा गम्भीर चुनौती थपियो। अक्टोबर १९५० मा चीनले उत्तर कोरियाको सहयोगका लागि 'चिनियाँ जनस्वयंसेवी सेना' पठाउने निर्णय गर्‍यो।

त्यतिबेला २८ वर्ष पुगेका माओ एनयिङले आफूलाई युद्धको अग्रमोर्चामा पठाउन बुबासँग जिद्दी गरे। धेरै वरिष्ठ नेताहरूले सर्वोच्च अध्यक्षको छोरालाई युद्धको जोखिममा पठाउन नहुने सुझाव दिएका थिए। तर माओत्सेतुङले आफ्ना छोरालाई कुनै विशेषाधिकार दिन अस्वीकार गरे। माओले भनेका थिए, "यदि देशका सर्वसाधारण किसान र मजदुरका छोराहरू युद्धमा लड्न जान्छन् भने मेरो छोरा किन नजाने? ऊ नजाँदा अरू जनतालाई कसरी विश्वास हुन्छ?" अन्ततः कमान्डर पेङ देहुआईको नेतृत्वमा रहेको सैन्य टोलीमा एनयिङ रुसी भाषा अनुवादक र सचिवको भूमिकामा गोप्य नामसहित कोरियाली मोर्चातर्फ प्रस्थान गरे।

उत्तर कोरिया पुगेको केही सातामै २५ नोभेम्बर १९५० को बिहान अमेरिकी वायुसेनाका बमवर्षक विमानहरूले दक्षिण प्योङआन प्रान्तको तोङचाङ काउन्टीस्थित चिनियाँ सेनाको मुख्य कमान्ड पोस्टमा भीषण हमला गरे। अमेरिकी विमानहरूले खसालेको नेपाम (ज्वालामुखी) बमको चपेटामा उक्त कमान्ड बंकर पर्‍यो। चारैतिर आगोको मुस्लो फैलियो। कागजात जोगाउने प्रयासमा रहेका माओ एनयिङ आगोको लप्कामा फसे र घटनास्थलमै उनको दुःखद निधन भयो।

छोराको मृत्युको खबरले कमान्डर पेङ देहुआई स्तब्ध बने। उनी माओलाई यो खबर तत्काल दिन डराए। त्यसैले माओलाई यो खबर युद्धको स्थिति केही सामान्य नभएसम्म, झन्डै दुई महिनापछि सन् १९५१ को जनवरीमा मात्र दिइयो।

जेठा छोराको मृत्युको खबर सुन्दा माओत्सेतुङ केही बेर स्तब्ध भए, चुरोट सल्काए र गहिरो सोचमा डुबे। आँखा रसाए पनि उनले निकै संयमित हुँदै भनेका थिए— "युद्धमा बलिदान त हुन्छ नै। कोरियाली युद्धमा हजारौँ चिनियाँ युवाहरूले ज्यान गुमाएका छन्। आखिर एनयिङ पनि तिनै साधारण जनताका छोराझैं एक सामान्य सिपाही थिए। उनी मेरो छोरा भएकै कारण उनको ज्यान अरूको भन्दा महँगो हुन सक्दैन।"

युद्धपछि चिनियाँ अधिकारीहरूले एनयिङको शवलाई बेइजिङ ल्याएर राजकीय सम्मानका साथ समाधिस्थ गर्न प्रस्ताव गरेका थिए। तर माओले त्यो प्रस्ताव पनि ठाडै अस्वीकार गरिदिए। उनले आफ्ना छोराको शव आफ्ना सहयोद्धा चिनियाँ सिपाहीहरूसँगै कोरियाली माटोमै रहनुपर्ने अडान लिए।

आज पनि माओ एनयिङको समाधि उत्तर कोरियाको 'चिनियाँ जनस्वयंसेवी सेना सहिद चिहान' मा अन्य साधारण सिपाहीहरूको समाधिसँगै रहेको छ। विश्व इतिहासमा शक्तिशाली राष्ट्रप्रमुखका सन्तानले सामान्य सिपाहीका रूपमा युद्ध मैदानमै रगत बगाएको यो घटना त्याग र समानताको एउटा विशिष्ट उदाहरणका रूपमा चर्चित छ।

उदारवाद र नवउदारवादबीच आधारभूत भिन्नता

उदारवाद र नवउदारवाद पुँजीवादी उत्पादन प्रणाली र बुर्जुवा राज्यसत्ताका दुई भिन्न ऐतिहासिक चरणका वैचारिक अभिव्यक्ति हुन्। बाहिरी आवरणमा यी दुवैले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता, निजी सम्पत्ति र खुला बजारको वकालत गरे तापनि यिनीहरूको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, राज्यको भूमिका र पुँजी संकलनको प्रक्रियामा गुणात्मक भिन्नता छ।

माक्र्सवादी द्वन्द्वात्मक तथा ऐतिहासिक भौतिकवादको दृष्टिकोणबाट हेर्दा शास्त्रीय उदारवाद सामन्तवादलाई ध्वस्त पारेर पुँजीवादी उत्पादन सम्बन्ध स्थापित गर्ने युगको प्रगतिशील वैचारिक औजार थियो भने नवउदारवाद पुँजीवादको गम्भीर संरचनात्मक संकट, घट्दो नाफाको दर र वित्तीय एकाधिकार जोगाउन मजदुर वर्गका अधिकार खोस्ने पुँजीवादी प्रतिक्रान्तिको राजनीतिक–आर्थिक हतियार हो।

उदारवादको उदय र चरित्र

शास्त्रीय उदारवादको उदय १७औँ र १८औँ शताब्दीको युरोपमा सामन्तवादविरुद्धको भीषण वर्ग–संघर्षको गर्भबाट भएको थियो। बेलायतको सन् १६८८ को ‘गौरवमय क्रान्ति’, १७७६ को अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम र १७८९ को फ्रान्सेली क्रान्ति यसका मुख्य राजनीतिक जग थिए। जोन लक, एडम स्मिथ, डेभिड रिकार्डो र जेएस मिलजस्ता दार्शनिकहरूले उत्पादन शक्ति र नयाँ उदीयमान पुँजीपति वर्गको विकासमा बाधा पु¥याइरहेका सामन्ती निरंकुशता, चर्चको अधिपत्य र गिल्ड प्रणालीलाई भत्काउन अहस्तक्षेपको सिद्धान्त अघि सारे।

यस व्यवस्थामा राज्यको भूमिका केवल सीमाना रक्षा, आन्तरिक शान्ति–सुरक्षा र निजी सम्पत्तिको कानुनी संरक्षणमा सीमित रहने ‘रात्रिकालीन चौकीदार’ जस्तो थियो। बजारलाई खुला छोडिदिएमा अदृश्य हातले स्वतः सन्तुलन कायम गर्छ भन्ने मान्यता राखिएको यस चरणमा साना र मध्यम उद्योगहरूबीच खुला बजारमा वास्तविक प्रतिस्पर्धा चल्ने औद्योगिक पुँजीवादको प्रभुत्व थियो।

नवउदारवादको उदय र चरित्र

सन् १९३० को महामन्दी र दोस्रो विश्वयुद्धपछि शास्त्रीय उदारवाद संकटमा पर्दा पुँजीवादलाई बचाउन राज्यले बजार नियन्त्रण र सामाजिक सुरक्षाको ग्यारेन्टी गर्ने कल्याणकारी मोडल आयो। तर, सन् १९७० को दशकमा पुँजीवाद पुनः मुद्रास्फीति र आर्थिक मन्दी एकैसाथ हुने ‘स्ट्यागफ्लेसन’ को गम्भीर संकटमा फस्यो र पुँजीपतिहरूको नाफाको दर तीव्र रूपमा खस्कियो।

यस संकटबाट पार पाउन मिल्टन फ्रिडम्यानको सिकागो स्कुल र फ्रेडरिक हायेकको वैचारिक जगमा नवउदारवाद अगाडि सारियो। सन् १९७३ मा चिलीमा सैन्य कूमार्फत सुरु गरिएको यो मोडल सन् १९८० को दशकमा बेलायतमा मार्गरेट थ्याचर र अमेरिकामा रोनाल्ड रेगनले राज्यको मूल नीति बनाए।

सोभियत संघको विघटनपछि विश्व बैंक, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष र विश्व व्यापार संगठनमार्फत ‘वासिङ्टन सहमति’ का नाममा विकासोन्मुख मुलुकहरूमाथि यसलाई लादियो।

नवउदारवादमा राज्य कमजोर हुँदैन, बरु शिक्षा, स्वास्थ्य, वन र जलस्रोत जस्ता आधारभूत जनसेवालाई निजी नाफाको वस्तु बनाइदिने र पुँजीको सुरक्षाका लागि श्रमिकमाथि दमन गर्ने आक्रामक औजार बन्छ।

उदारवाद र नवउदारवादबीच आधारभूत भिन्नता

शास्त्रीय उदारवाद प्रतिस्पर्धात्मक औद्योगिक पुँजीको चरण थियो, जहाँ पुँजीपतिहरू भौतिक वस्तु उत्पादन र प्रविधिको विकासमा प्रतिस्पर्धा गर्थे भने नवउदारवाद मुठ्ठीभर बहुराष्ट्रिय निगम र वित्तीय सट्टेबाजी पुँजीको एकाधिकारवादी चरण हो।

शास्त्रीय उदारवादले राज्यलाई बजारबाट बाहिर राखेर अहस्तक्षेपकारी बनाउन चाहन्थ्यो, तर नवउदारवादले राज्यलाई नै निजीकरणको संरक्षक, बजार विस्तारक र मजदुर आन्दोलन दबाउने रणनीतिक संयन्त्रमा रूपान्तरण गर्छ।

शास्त्रीय मोडलमा व्यक्तिलाई सामन्ती बन्धनबाट मुक्त नागरिकका रूपमा हेरिन्थ्यो भने नवउदारवादले हरेक मानिसलाई केवल बजारको उपभोक्ता, नाफा–घाटाको हिसाब गर्ने व्यक्तिगत उद्यमी र श्रमको वस्तुमा सीमित गरिदिएको छ।

शास्त्रीय उदारवादले औपनिवेशिक सैन्य नियन्त्रणमार्फत बजार विस्तार गरेको थियो भने नवउदारवादले बहुराष्ट्रिय वित्तीय संस्था, वैश्वीकरण र चर्को ऋणको पासोमार्फत राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता नै नियन्त्रण गर्ने आर्थिक नवऔपनिवेशिक चरित्र अख्तियार गर्छ।

मार्क्सवादी दृष्टिकोण

कार्ल मार्क्सले कम्युनिस्ट घोषणापत्रमा सामन्ती जडता र धार्मिक अन्धविश्वासलाई चकनाचुर पार्दै उत्पादन शक्तिको विकास गरेकोमा उदारवादको ऐतिहासिक भूमिकालाई प्रगतिशील माने तापनि यसले मजदुरलाई सामन्तको दासताबाट मुक्त गरेर पुँजीको ज्यालादारी दास बनाएको तथ्य उजागर गरे।

मार्क्सले औंल्याएको ‘पुँजीवादमा नाफाको औसत दर घट्ने नियम’ नै पछि नवउदारवाद जन्माउने मूल कारण बन्यो, जहाँ गुमेको नाफा पुनः प्राप्त गर्न पुँजीपति वर्गले मजदुरका अधिकार, पेन्सन र सामाजिक सुरक्षामाथि भीषण आक्रमण सुरु गर्‍यो।

डेभिड हार्भेले यस प्रक्रियालाई ‘सञ्चयद्वारा लुट’ भनेका छन्, जहाँ जनताको साझा सम्पत्ति, सार्वजनिक संस्थान र प्राकृतिक स्रोतहरूलाई बहुराष्ट्रिय कम्पनीको पोल्टामा पुर्‍याइन्छ।

भ्लादिमिर लेनिनले आफ्नो कृति ‘साम्राज्यवादः पुँजीवादको सर्वोच्च चरण’ मा संश्लेषण गर्नुभएझैँ उत्पादनभन्दा वित्तीय सट्टेबाजी पुँजीको अधिपत्य हुनु, बहुराष्ट्रिय एकाधिकार स्थापित हुनु र पुँजीको निर्यात हुनु नवउदारवादका अभिन्न लेनिनवादी चरित्र हुन्।

नवउदारवाद केवल अर्थनीति नभई दोस्रो विश्वयुद्धपछि मजदुर आन्दोलनले जितेका उपलब्धिहरू खोस्ने पुँजीपति वर्गको संगठित राजनीतिक परियोजना हो।

सन् २००८ को विश्वव्यापी वित्तीय संकट र त्यसपछिका आर्थिक मन्दीहरूले नवउदारवादको वैचारिक धरातललाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारिदिएका छन्। ‘बजारले सबै ठीक गर्छ’ भन्ने नवउदारवादीहरू संकटका बेला डुब्न लागेका बैंक र कर्पोरेट घरानालाई बचाउन जनताको करबाट संकलित राज्यको ढुकुटी प्रयोग गर्न बाध्य भए, जसले नाफाको निजीकरण र घाटाको सामाजीकरण गर्ने यसको पाखण्डी चरित्र उदाङ्गो पार्‍यो।

वर्तमानमा नवउदारवादले सिर्जना गरेको चरम आर्थिक असमानता, पर्यावरणीय संकट र बेरोजगारीको जगमा विश्वभर नव–फासीवादी र दक्षिणपन्थी पपुलिस्ट शक्तिहरूको उभार भइरहेको छ।

शास्त्रीय उदारवादले पुँजीवादलाई हुर्काएको थियो भने नवउदारवादले यसलाई आफ्नो अन्तिम ऐतिहासिक तथा संरचनात्मक संकटको डिलमा पुर्‍याएको छ। यो संकट पुँजीवादी व्यवस्थाभित्रबाट समाधान हुन सक्दैन; यसको एक मात्र वैज्ञानिक विकल्प समाजवादी व्यवस्था हुन्छ।

https://www.facebook.com/share/p/1Dz8cqc48Z/

सर्वहारा वर्गका महान गुरू कार्ल मार्क्स को जीवनी विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलन र वैज्ञानिक साम्यवादका संस्थापक कार्ल मार्क्स (कार्ल हेनरिख मार्क्स) को जन्म ५ मे १८१८ .....

साम्राज्यवादी आतङ्कवाद

पहिले आतङ्कवाद व्यक्तिगत रूपमा विद्यमान थियो । पछि त्यसले राज्य आतङ्कवादको रूप लियो । अब त्यसले साम्राज्यवादी आतङ्कवादको रूप लिँदै गइरहेको छ । खास गरेर ट्रम्पको नेतृत्वमा आतङ्कवादले साम्राज्यवादी रूप लिँदै गइरहेको कुरामा कुनै संका रहन्न । अमेरिकाका राष्ट्रपति ट्रम्पले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको घोषणा–पत्र वा अन्तर्राष्ट्रिय कानुन समेतको अतिक्रमण गरेर सिधै विभिन्न देशहरू माथि आक्रमण गर्ने मात्र होइन, पूरै देशलाई नै कब्जा गर्ने नीति अपनाउँदै गइरहेका छन् । उनले हालै भेनेजुएला माथि आक्रमण गरेर त्यहाँका राष्ट्रपति मादुरोलाई अपहरण गरे । उनले ग्रीनल्याण्ड माथि पनि कब्जा गर्ने कुरा गरिरहेका छन् भने क्यानडालाई पनि संयुक्त राज्य अमेरिकाको एकाउन्नौँ राज्य बनाउने कुरा गरिरहेका छन् । उनले इरान माथि सिधै आक्रमण गर्ने कुरा गरिरहेका छन् । त्यति मात्र होइन, उनले त्यहाँ राजतन्त्रको पुर्नस्थापनाका लागि पनि बल लगाइरहेका छन् । त्यसबाट साम्राज्यवाद र प्रतिगमनका बिचमा कति धेरै घनिष्ठता हुन्छ, त्यो कुरा बुझ्न पनि गाह्रो पर्दैन । पनामाको नहरलाई पनि अमेरिकाले कब्जा गर्ने धम्की दिईरहेको छ । अमेरिकाको त्यस प्रकारको नीति साम्राज्यवादी नीति आतङ्कवाद नै हो ।
साम्राज्यवादको त्यस प्रकारको आतङ्कवादी नीतिका कारणले सम्पूर्ण विश्वको शान्ति, सुव्यवस्था र विभिन्न देशहरूको राष्ट्रियता र सार्वभौमिकतामा समेत गम्भीर खतरा उत्पन्न भएको छ । अमेरिका आणविक हतियार सम्पन्न देश हो । त्यस प्रकारको शक्तिका कारणले नै त्यसले संसारभरमा आतङ्क सच्चाउने काम गरिरहेको छ । अमेरिकाले अहिले ‘अमेरिका फस्ट’ को नारा दिएको छ र त्यसले अमेरिकाको सुरक्षाको नाममा जुनसुकै देश माथि पनि आक्रमण गर्ने आफ्नो अधिकार भएको दाबी गरिरहेको छ । ग्रीनल्याण्ड, क्यानडा वा पनामा नहर माथि पनि त्यसले अमेरिकाको सुरक्षाका लागि नै कब्जा गर्ने घोषणा गरिएको छ । त्यो अवस्थामा अमेरिकाको साम्राज्यवादी आतङ्कवादी नीतिका विरुद्ध विश्वव्यापी रुपमा संघर्ष गर्नु अहिलेको अन्तराष्ट्रिय आवश्यकता बन्न गएको छ ।
अमेरिकाले आफ्नो साथमा आणविक हतियार भएको हुनाले संसारभरि नै त्यस प्रकारको आतङ्कवादी नीति अपनाइरहेको छ । तर वास्तविकता यो हो कि अमेरिका बाह्य रूपले जति शक्तिशाली देखिन्छ, आन्तरिक रूपमा त्यो झन् पछि झन् कमजोर हुँदै गइरहेको छ । प्रथमतः पुँजीवादी उत्पादन प्रणालीका कारणले नै त्यसको स्थिति कमजोर हुँदै जान्छ । पुँजीवादी प्रणाली अन्तर्गत अधिकतम नाफा कमाउनका लागि उत्पादन प्रणालीलाई झन् पछि झन् ठुलो पैमानामा विकसित गर्दै लैजानु आवश्यक हुन्छ । त्यसको अर्थ हुन्छ, पुँजीवादी उत्पादन प्रणालीले झन् पछि झन् सामाजिक रूप लिँदै जान्छ । तर अर्कातिर, उत्पादनका साधनहरू माथिको स्वामित्व वा उत्पादनको फल प्राप्त गर्ने तरिका व्यक्तिगत प्रकारको हुन्छ । त्यसरी पुँजीवाद भित्रको उत्पादनको सामाजिक स्वरूप र व्यक्तिगत स्वामित्वका बिचको अन्तर्विरोध, जो पुँजीवादी प्रणाली भित्रको आधारभूत अन्तर्विरोध हो, झन् पछि झन् बढ्दै र तीव्र हुँदै जान्छ । त्यही अन्तर्विरोधका कारणले पुँजीवाद भित्र गम्भीर प्रकारको आर्थिक मन्दी वा सङ्कट पनि बढ्दै जान्छ । पुँजीवादले त्यो सङ्कटको समाधानका लागि जति प्रयत्न गरे पनि पुँजीवादी प्रणाली रहँदासम्म कहिल्यै पनि त्यो सङ्कटको समाधान हुँदैन । त्यो सङ्कटको समाधान अन्त्यमा समाजवादी व्यवस्थाको स्थापना पछि नै सम्भव छ । लेनिनले भनेझैँ साम्राज्यवाद पुँजीवादको सर्वोच्च र नाशोन्मुख अवस्था हो । अहिले ट्रम्पले जुन प्रकारका वा आतङ्कवादी नीतिहरू अपनाउदै गइरहेका छन्, त्यसले गर्दा उनले पुँजीवादको अन्त्यका लागि नै मार्ग प्रशस्त गर्ने काम गरिरहेका छन् ।
साम्राज्यवादी व्यवस्था अन्तर्गत साम्राज्यवादी शक्तिहरू बिचको अन्तर्विरोध अरू तीव्र रूप लिँदै जान्छ । पुँजीवादको मुख्य उद्देश्य अधिकतम नाफा हो । त्यो नाफाको आवश्यकता जति बढ्दै जान्छ, त्यही अनुपातमा विभिन्न साम्राज्यवादी शक्तिहरूका बिचको बजार झन् संकोचित हुँदै जान्छ र बजारका लागि उनीहरूका बिचमा अन्तर विरोध बढ्दै जान्छ । बजारका लागि पुँजीवादी शक्तिहरूका बिचमा चलेको त्यही प्रकारका अन्तरविरोधका कारणले प्रथम र द्वितीय विश्वयुद्ध भएका थिए र ती युद्धहरूको परिणाम स्वरुप विश्व साम्राज्यवादको स्थिति धेरै नै कमजोर भएको थियो । द्वितीय विश्वयुद्ध पछि संसारका धेरै औपनिवेशिक देशहरू स्वतन्त्र मात्र भएनन्, त्यहाँ कैयौँ नयाँ पुँजीवादी वा साम्राज्यवादी देशहरूको पनि विकास हुँदै गयो । त्यसले गर्दा बजारका लागि साम्राज्यवादी शक्तिहरूका बिचको अन्तर्विरोध अरू बढेर गयो । अहिले ट्रम्प सत्तामा आएपछि साम्राज्यवादका बीचको त्यो अन्तर्विरोध अरू तीव्र बन्दै गइरहेको छ ।
ट्रम्पले जसरी ट्यारिफ बढाउदै लगे, त्यसले गर्दा संसारका कैयौँ पुँजीवादी वा साम्राज्यवादी देशहरूसितको अमेरिकाको अन्तरविरोध बढेर गयो । अहिले ट्रम्पले ग्रीनल्याण्डलाई कब्जा गर्ने जुन नीतिको घोषणा गरेका छन्, त्यसबाट नाटोसित नै उनको अन्तरविरोध बढेर जाने सम्भावना देखा पर्दै गइरहेको छ । नाटोसितको अमेरिकाको अन्तरविरोध बढ्नुका साथै अमेरिकाको शक्तिमा धेरै नै ह्रास आउने कुरा निश्चित छ । अमेरिकाको क्यानडा वा पनामा क्यानललाई कब्जा गर्ने नीतिबाट पनि अन्य पुँजीवादी वा साम्राज्यवादी देशहरूसितको अमेरिकाको अन्तरविरोध अरु बढेर गइरहेको छ र अरु बढेर जानेछ । ट्रम्पको आप्रवाशी सम्बन्धी नीतिबाट पनि विश्वभरमा नै उनी धेरै नै अलोकप्रिय बनेर गएका छन् ।
अन्य देशहरूसित अमेरिकाको अन्तर्विरोध बढेर जानुका साथै स्वयम् अमेरिका भित्र पनि त्यसको स्थिति कमजोर हुँदै गएको छ । एकातिर, ट्रम्पले संसारभरि लगाएको ट्यारिफ नीतिबाट अमेरिकाको बजारमा नै गम्भीर समस्या देखा पर्दै गएको छ र स्वयम् अमेरिकामा नै ट्रम्पप्रतिको असन्तोष बढ्दै गइरहेको छ । त्यहाँ ट्रम्पको शासनको विरुद्ध लाखौँ जनताको विरोध प्रदर्शनबाट पनि त्यो कुरा प्रष्ट हुन्छ । स्वयम् रिपब्लिक पार्टीका सिनेटहरू पनि झन पछि झन ट्रम्पका विरुद्ध देखा पर्दै गइरहेका छन् ।
मध्ये एसिया, दक्षिण अमेरिका, भारत आदि देशहरूसित पनि अमेरिकाको अन्तर्विरोध बढ्दै गइरहेको छ । ट्रम्पले पूरा शक्ति लगाउनुका बावजुत न्यूयोर्कको मेयरमा ट्रम्पको उम्मेदवारको पराजयले पनि अमेरिकामा ट्रम्प कति धेरै अलोकप्रिय हुँदै गएका छन् ? त्यो कुरा बुझ्न गाह्रो पर्दैन । संक्षिप्तमा, यो भन्न सकिन्छ कि ट्रम्पले जुन प्रकारको नीति अपनाइरहेका छन् वा आतंकवादको नीति अपनाइरहेका छन्, त्यसबाट खाली ट्रम्प र अमेरिकी साम्राज्यवाद मात्र होइन, विश्व साम्राज्यवादको स्थिति नै कमजोर हुँदै गइरहेको कुरा बुझ्न गाह्रो पर्दैन ।