Azad Werty

تستند التحركات الإسرائيلية الراهنة تجاه إيران والشرق الأوسط إلى استراتيجية النفس الطويل التي بدأت تتبلور منذ ثورة عام 1979 الإيرانية، فما نراه اليوم ليس مجرد رد فعل عسكري، بل هو تتويج لأكثر من أربعة عقود من الغوص في سوسيولوجيا المنطقة وتفكيك شيفراتها السلوكية.

»| الاستثمار في الاستخبارات البشرية والسلوكية

لا تكتفي إسرائيل بجمع المعلومات العسكرية، بل تخصص ميزانيات ضخمة لـ الاستخبارات الثقافية. يمتلك الموساد والوحدة (8200) أقساماً متخصصة في دراسة التيارات الدينية والتركيبة النفسية للمجتمعات الإسلامية.

تشير التقارير إلى أن إسرائيل تمتلك واحداً من أكبر مراكز الأرشفة والتحليل للتاريخ الإسلامي والمذاهب الشيعية، مما يمنحها القدرة على التنبؤ بردود أفعال القادة بناءً على خلفياتهم الأيديولوجية. وتُشير تقديرات ميزانية الأمن الإسرائيلي المخصصة للملف الإيراني وحده إلى مليارات الدولارات سنوياً، جزء كبير منها يذهب للتحليل السيبراني والسلوكي.

لقد تجاوزت إسرائيل مرحلة التجسس التقليدي إلى التوغل الرقمي الشامل. من خلال برمجيات متطورة (مثل تلك التي تطورها شركات مرتبطة بخريجي الوحدة 8200)، استطاعت الوصول إلى أدق تفاصيل الحياة اليومية للمتنفذين. القدرة على اختراق أجهزة النداء (Pagers) أو الهواتف المشفرة ليست وليدة الصدفة، بل هي نتاج مراقبة دقيقة لسلاسل التوريد وأنماط الاستهلاك التقني داخل إيران وأذرعها لمدة تزيد عن 10 سنوات.

كما نعلم فإن هدف الإسرائيلي المعلن والمبطن هو ضمان التفوق النوعي (Qualitative Military Edge) لنصف قرن قادم. يعتمد قرار ضرب العمق الإيراني على استنتاج استخباراتي مفاده أن الهيكل الداخلي للنظام والبيئة الاجتماعية قد وصلا إلى نقطة يمكن من خلالها إحداث تغيير جذري أو شلل استراتيجي. إن المعركة اليوم تُدار بالمشرط لا بالمطرقة؛ حيث يتم استغلال نقاط الضعف السلوكية والخصوصيات المخترقة لتقويض الأمن القومي للخصوم من الداخل قبل الخارج. لكن بناءً على المعطيات الاستخباراتية والواقعية التي توازن بين الاختراق العبقري والفشل الصادم يبقى هناك شعرة فاصلة بين القدرة الفعلية الفائقة وبين الأسطورة (التهويل) التي تُستخدم كأداة بحد ذاتها في الحرب النفسية.

»| ​زلزال أكتوبر

هناك تساؤل نقدي، فإذا كانت إسرائيل تعرف ما يدور في كل بيت (كما يشاع)، فكيف غاب عنها التخطيط لعملية طوفان الأقصى في 7 أكتوبر؟ هذا الفشل أثبت أن الاعتماد المفرط على الذكاء الاصطناعي والمراقبة الإلكترونية خلق فجوة في الفهم البشري. نعم إسرائيل متفوقة تقنياً (Signals Intelligence)، لكنها قد تكون عمياء أحياناً أمام الإرادة البشرية البسيطة التي تقرر الخروج عن الشبكة.

بالطبع لا يمكن إنكار أن الموساد حقق اختراقات شبه مستحيلة داخل إيران، وهذه ليست تهويلاً بل وقائع، فسرقة نصف طن من الوثائق من قلب طهران ونقلها في شاحنات من أرشيف النووي سنة (2018)، و​اغتيال فخري زاده (2020) باستخدام رشاش يعمل بالذكاء الاصطناعي عبر الأقمار الصناعية. فضلاً عن ​عملية أجهزة الـ (Pager) من خلال اختراق سلسلة توريد عالمية وتفجير آلاف الأجهزة في وقت واحد، يوحي بأن ​إسرائيل لا تملك عيوناً في كل غرفة، بل تملك القدرة على زرع العيون في الأماكن التي تختارها بعناية فائقة مثل القيادات، المنشآت النووية.

طبعاً جزء كبير مما ذكرناه آنفاً عن معرفة خصوصيات المتنفذين يندرج تحت استراتيجية الردع بالمعرفة. فعندما تسرب إسرائيل معلومات عن تحركات مسؤول معين، فهي لا تريد قتله دائماً، بل تريد إرسال رسالة مفدها بأننا نراك حتى وأنت في مخدعك. هذا بالتأكيد يخلق حالة من البارانويا (الارتياب) داخل أنظمة الحكم، مما يجعل القادة يشكون في أقرب المقربين إليهم، وهذا بحد ذاته ضربة استراتيجية دون إطلاق رصاصة واحدة.

لذا يمكن القول بأن إسرائيل ليست قوة مطلقة، لكنها قوة متخصصة. هي تنجح عندما تتحول المعركة إلى تكنولوجيا وبيانات، وتتعثر عندما تصبح المعركة عقيدة واستنزافاً طويلاً. التهويل هو سلاح إسرائيلي فعال، لأنه يجعل الخصم يشعر بالهزيمة النفسية قبل بدء المعركة.

طالت شكوكاً بأن طوفان الأقصى في 7 أكتوبر قد تكون من صنيعة الموساد لخلق التبرير، فكانت حماس تتلقى ملايين الدولارات شهرياً من قطر، وكانت قطر ترسل هذه الأموال من تل أبيب، وكانت الشرطة الأسرئيلية تحمي هذا الدعم حتى حدود غزة ثم يستلمها مندوبي حماس، وهذا كان قبل الضربة. لذا بدأ الكثير يشك بأن الأمر كله قد يكون سيناريو مدبر ضمن فئة قليلة لتوجيه الحالة إلى ما وصلت إليه. وهذه النقطة هي الأكثر جدلاً حتى داخل إسرائيل نفسها قبل أن تكون خارجها. فنحن هنا لا نتحدث عن نظرية مؤامرة من فراغ، بل نستند إلى حقائق سياسية كانت تُمارس علناً، وهو ما يسمى في الأوساط السياسية الإسرائيلية بـ المفهوم (The Conceptzia).

»| التكتيك السياسي والفشل الاستخباراتي

ما ذُكر عن الأموال القطرية لم يكن سراً، بل كان استراتيجية معلنة تبناها بنيامين نتنياهو لسنوات. فقد كان الهدف الإسرائيلي هو إدارة الصراع لا حله. من خلال السماح بدخول الأموال (التي بلغت حوالي 30 مليون دولار شهرياً في بعض الفترات)، أرادت إسرائيل الحفاظ على سلطة حماس في غزة قوية بما يكفي لمنع الفوضى، وضمان استمرار الانقسام الفلسطيني بين غزة والضفة الغربية، لقتل أي فرصة لقيام دولة فلسطينية. نعم، كانت الأموال تمر عبر المعابر الإسرائيلية بتنسيق أمني مباشر، وهو ما وصفه المعارضون الإسرائيليون لاحقاً بأنه تغذية الوحش الذي سيعض اليد التي أطعمته. وهنا يكمن التحليل النقدي؛ فهناك فرق شاسع في العلم العسكري بين تسهيل الظروف وبين التخطيط للضربة.

يرى جموع من المشككين أن حجم الفشل لا يمكن أن يكون طبيعياً لدولة تمتلك بيغاسوس والوحدة 8200. لكن، لو كان الأمر مدبراً، لكانت التكلفة الإسرائيلية (أكثر من 1200 قتيل وانهيار كامل لهيبة الجيش والمنظومة الاقتصادية) أكبر بكثير من أي تبرير سياسي. الفشل لم يكن في نقص المعلومات، بل في غرور التفسير. فكانت لدى الاستخبارات تقارير عن تدريبات حماس، لكن القيادة الإسرائيلية استصغرت الخصم، معتقدة أن حماس أصبحت جسماً سياسياً يفضل المال القطري والهدوء على المغامرة العسكرية.

إن الشك الذي يُطرح حول وجود فئة قليلة تدير المشهد لتوجيه الحالة إلى ما وصلت إليه يجد صدى في تساؤلات إسرائيلية داخلية، ​لماذا تأخر الجيش لساعات؟ (عجز تقني أم قرار بالتمهل؟). ولماذا تم تجاهل تحذيرات المراقبات على الحدود. من الناحية الجيوسياسية، أدت الحرب إلى إعادة رسم خارطة الشرق الأوسط، ومنحت إسرائيل الذريعة لضرب محور المقاومة (حزب الله وإيران) بشكل مباشر وغير مسبوق، وهو ما لم يكن ممكناً لولا أحداث 7 أكتوبر.

من منظور استراتيجي ​إسرائيل وقعت في فخ الغطرسة التقنية. لقد اعتقدوا أنهم استطاعوا أن يشتروا صمت حماس بالمال، وأن الجدار العسكري الذكي لا يمكن اختراقه. لذا ما يُرى تدبيراً قد يكون في الحقيقة فشلاً ذريعاً لسياسة التذاكي؛ حيث انقلب السحر على الساحر. لكن المؤكد أن إسرائيل قررت فور وقوع الضربة استغلالها إلى أقصى حد لتنفيذ خطط كانت معدة مسبقاً لعقود (تغيير وجه الشرق الأوسط).

في الكثير من الأحيان في عالم المخابرات، يعتبر الفشل المتعمد (Let It Happen On Purpose) هو تكتيك تاريخي، لكنه في الوقت نفسه تعتبر مقامرة كبرى قد تؤدي لسقوط النظام نفسه. إن تحليل النوايا الإسرائيلية يتطلب منا الفصل بين الأيديولوجيا الدينية وبين الاستراتيجية البراجماتية التي تديرها الدولة العميقة في تل أبيب. نحن الآن في عام 2026، والمشهد أصبح أكثر وضوحاً بعد هزات السنوات الماضية.

»| سيناريوهات التوسع مقابل الانكماش

تاريخياً، يُرفع شعار من حلم النيل إلى الفرات بين الرمزية والواقع
في الأوساط اليمينية المتطرفة (مثل تيار سموتريتش وبن غفير)، لكن من الناحية العسكرية والسياسية، إسرائيل تدرك تماماً أن السيطرة الجغرافية المباشرة على هذه المساحات الشاسعة هي انتحار ديموغرافي وعسكري. لكن لدى تل أبيب ​استراتيجية بديلة فبدلاً من احتلال الأرض (الاحتلال الصلب)، تسعى إسرائيل إلى الاحتلال الناعم أو التفوق الوظيفي. أي أن تكون هي المركز التكنولوجي، الأمني، والاقتصادي للشرق الأوسط، بينما تظل الدول المحيطة في حالة ضعف أو احتياج دائم لتقنياتها.​وفي الواقع إسرائيل تفضل اتفاقيات إبراهيم وتوسيعها على احتلال سيناء أو شرق الأردن، لأن التبادل التجاري والأمني أقل كلفة بكثير من إدارة شعوب معادية.

ما تفعله إسرائيل الآن تجاه إيران وحزب الله ليس بالضرورة لبناء إمبراطورية جغرافية، بل لفرض شرق أوسط إسرائيلي المعايير،​الهدف منه تفكيك حلقة النار التي زرعتها إيران حولها. و​النتيجة هي إذا نجحت في تحييد التهديد الإيراني، فستصبح هي الشرطي الوحيد في المنطقة، مما يمنحها حرية حركة كاملة لفرض شروطها السياسية دون الحاجة لتوسيع حدودها متراً واحداً.

لكن رغم القوة العسكرية، تعاني إسرائيل من نقاط ضعف قد تؤدي لـ انكماش أو حتى انهيار داخلي بدلاً من التوسع، فهناك خطر ​التصدع الاجتماعي، بمعنى الانقسام بين العلمانيين والمتدينين (الحريديم) والذي يعتبر أكبر تهديد وجودي. لأن مجتمع يكره نفسه لا يمكنه السيطرة على غيره. فضلاً عن ​العزلة الدولية والتي من شأنها أن تحول إسرائيل إلى دولة منبوذة (Pariah State) في المحافل الدولية والجنائية الدولية قد يخنق اقتصادها القائم على التصدير التكنولوجي. إلى جانب ​الاستنزاف، فالحروب الطويلة ليست في صالح إسرائيل؛ اقتصادها مبني على الاستقرار والابتكار، والحروب المستمرة تؤدي لهجرة العقول (التي بدأت بالفعل تزداد في 2024-2025).

إسرائيل اليوم تحاول الهروب من قدر الانكماش عبر الهجوم الشامل. هي تراهن على أن ضرب إيران سيعطيها 50 سنة أخرى من الهدوء. لكن التاريخ يعلمنا أن القوة الفائضة غالباً ما تولد رد فعل مساوٍ لها في المقدار ومضاد لها في الاتجاه من الشعوب، لا من الأنظمة. لكن رغم ذلك إسرائيل تعمل على دراسة السلوكيات وردود الأفعال، فهي تتظاهر بأنها فعلاً سيطرت على الموقف ولديها الحبال التي تحرك مستقبلها، خصوصاً في سعيها بالاستحواذ على فرص الاستثمارات والبنى التحتية لدول المنطقة، هذا فضلاً عن أن إسرائيل تسعى العمل على ورقة الديموغرافيا طبعاً. وهذا يعتبر جوهر الاستراتيجية الإسرائيلية الحديثة؛ فهي لم تعد تكتفي بـ توازن القوى العسكري، بل انتقلت إلى ما يمكن تسميته بالهيمنة الهيكلية. إسرائيل تستخدم سيكولوجية السيطرة كأداة لإقناع المنطقة بأن وجودها ليس فقط حتمياً، بل هو المحرك الوحيد للمستقبل.

»| تفكيك أدوات السيطرة (السلوك، الاستثمار، الديموغرافيا)

إسرائيل تدرك أن الشعوب العربية والإسلامية تمتلك مخزوناً تاريخياً من المقاومة، لذا تعمل أجهزتها (مثل "وحدة التأثير" في الاستخبارات) على تحطيم هذه الروح من خلال ​الإبهار التقني، أي تصوير كل عملية أمنية على أنها إعجاز سيبراني لزرع الشعور بالعجز لدى الخصم. والعمل على ​إدارة التوقعات من خلال دراسة ردود الأفعال الشعبية عبر خوارزميات الذكاء الاصطناعي (تحليل المشاعر على السوشيال ميديا) لمعرفة سقف الغضب ومتى يمكنها تمرير الضربة القادمة دون إحداث انفجار إقليمي.

​تسعى إسرائيل لاحتلال بالبنية التحتية والسيطرة عبر الشرايين، وهذا ما يمكن اعتباره الذكاء الاستراتيجي. فإسرائيل لم تعد تحلم بضم أراضٍ شاسعة، بل تسعى لأن تكون نخاعاً شوكياً للمنطقة، وأن تكون هي المسيطرة على ​الطاقة والمياه من خلال اتفاقيات الغاز وتكنولوجيا تحلية المياه، تصبح سيادة بعض الدول مرتبطة تقنياً بتل أبيب. وتعمل على تأمين​ الممرات اللوجستية، فمشاريع مثل ممر الهند-الشرق الأوسط-أوروبا (IMEC) تهدف لجعل حيفا والسكك الحديدية الإسرائيلية هي المعبر الإجباري للتجارة العالمية، مما يجعل أي صراع معها مكلفاً جداً للاقتصاد الدولي والإقليمي. هذا فضلاً عن التغلغل في صناديق الاستثمار والشركات الناشئة في المنطقة يجعل المصالح الاقتصادية للنخب مرتبطة باستقرار إسرائيل.

من زاوية أخرى، الديموغرافيا هي البعبع الذي يؤرق الفكر الصهيوني، وهي تتعامل معه بطريقتين، داخلياً تحاول موازنة النمو السكاني للعرب داخل إسرائيل عبر تشجيع هجرات يهودية جديدة أو تغيير القوانين الانتخابية. و​خارجياً تعمل على التهجير الناعم، فما نراه في غزة أو الضفة ليس مجرد حرب، بل هو محاولة لخلق بيئة طاردة للسكان عبر تدمير البنى التحتية، مما يدفع الأجيال الشابة للهجرة الطوعية نحو الغرب أو دول أخرى، وبذلك تحسم الصراع الديموغرافي دون تطهير عرقي كلاسيكي يثير العالم.

لكن رغم دقة التخطيط، تواجه هذه الرؤية ثقوباً سوداء قد تعصف بها، وأولها ​رفض الشارع، فقد تنجح إسرائيل في اختراق الأنظمة والبنى التحتية، لكنها فشلت تاريخياً في اختراق الوجدان الشعبي الذي يظل رافضاً للتطبيع النوعي. و​الاعتماد المفرط على التكنولوجيا كما حدث في 7 أكتوبر، والاعتماد على الحساسات والذكاء الاصطناعي يجعل الدولة عرضة للانهيار إذا تم تعطيل الكهرباء أو الشبكة. وهناك عامل ​التآكل الداخلي فإسرائيل الآن هي الأكثر انقساماً (علمانياً ودينياً) في تاريخها، وهذا الضعف البنيوي قد يمنعها من إدارة إمبراطورية إقليمية.
​
إسرائيل تحاول أن تلعب دور المهندس للشرق الأوسط الجديد، مستخدمة المال والتكنولوجيا كبديل للمجنزرات. هي تريد أن تكون دولة ضرورة لا يمكن الاستغناء عنها. لكن هل يا ترى أن الذكاء الاصطناعي السيادي الذي تطوره إسرائيل الآن سيمكّنها من التحكم في صناعة القرار داخل الدول المجاورة عبر اختراق قواعد البيانات الوطنية؟ طبعاً قد يكون أو لا، لأن صناع القرار أيضاً يعون جيداً بخدعة الذكاء الاصطناعي، لذا فيبدو أن الدول لن تسلم امورها السيادية إلى قرارات نابعة من الذكاء الاصطناعي أو حتى من قواعد البيانات، لأنهم سوف يعيدون الدراسات والبيانات يدوياً للتأكيد والاعتماد. وهذا تعكس ما يُعرف في العلوم الاستراتيجية بـ سيادة القرار. فالحاكم أو القائد العسكري الذي يسلم مفاتيحه لخوارزمية هو عملياً يتنازل عن عرشه لصالح مبرمج القود (Code).

المراهنة هنا على الحدس البشري والتدقيق اليدوي، وهو حائط الصد الأخير ضد ما نستطيع تسميته بالاستلاب الرقمي. لكن إذا حللنا هذا الصراع بين العقل والآلة واخذناها من ثلاث زوايا حرجة، فنرى في البداية فخ البيانات الملوثة (Data Poisoning)، حتى لو قرر صانع القرار مراجعة البيانات يدوياً، فإن الإشكالية تكمن في مصدر المعلومة نفسها. ​إسرائيل والولايات المتحدة تعملان على ما يسمى صناعة الواقع الافتراضي؛ فإذا كانت كل التقارير الاستخباراتية، وصور الأقمار الصناعية، وتسريبات العملاء (التي هي أصلاً مخترقة) تصب في اتجاه واحد، فإن المراجعة اليدوية ستصل إلى نفس النتيجة الخاطئة التي أرادها الطرف الآخر. ​إذاً الذكاء الاصطناعي لا يخدعك في القرار النهائي، بل يخدعك في المدخلات التي تبني عليها قرارك.

في الحروب الحديثة (حروب الجيل السادس)، لم يعد هناك ترف الوقت للدراسات اليدوية المعمقة. ​فعندما يتم رصد إطلاق صاروخ أو هجوم سيبراني شامل، يكون لدى صانع القرار ثوانٍ أو دقائق فقط. ​هنا تكمن الخدعة، فإسرائيل تحاول جر المنطقة إلى صراعات تعتمد على رد الفعل السريع، مما يضطر الدول للاعتماد على الأنظمة الأوتوماتيكية، لأن العقل البشري أبطأ من معالجة ملايين البيانات في لحظة الخطر.

وقد بدأت دول كثيرة بالفعل في العودة إلى الأنظمة المعزولة، مثل ​البريد الورقي والحقائب الدبلوماسية والعودة لاستخدام الرسائل اليدوية والشيفرات التي لا تمر عبر الأقمار الصناعية وعقد الاجتماعات التناظرية (Analog) بمنع الهواتف والأجهزة الذكية في غرف صناعة القرار، والاعتماد على الخرائط الورقية و​المغزى من هذا هو الانكماش الدفاعي الذي تمارسه الدول الواعية لضمان ألا يتم اختطاف قرارها السياسي بضغطة زر من تل أبيب أو واشنطن.

هناك صحوة عالمية ضد ديكتاتورية الخوارزمية. وإسرائيل، رغم تفوقها التقني، تصطدم دائماً بالمتغير العشوائي البشري؛ فالإنسان يمكن أن يغير رأيه في لحظة، أو يتصرف عكس منطق الأرقام، وهذا هو الثقب الأسود الذي لا يستطيع الموساد ولا غيره التنبؤ به بدقة 100%. ​الآلة يمكنها التنبؤ بما سيفعله الإنسان العاقل، لكنها تقف عاجزة أمام الإنسان المؤمن أو الغاضب.

کە چاومان بە قیژەگری بەم ژیانە هەڵێنا، لە ژێرباری ناچارێکی دەستەمۆدا هاتین؛ بێ ویست، بێ ئارمانج. پرسمان پێ نەکرا، ئاخۆ ژیان و ئەزموونە یاخییەکەیمان دەوێت، یاخود ویستی مانەوەی تاهەتاییمان هەیە لە نەبووندا، وەک تۆزێکی تواوەی پەراگەندە لە گەردوونێکی وێڵ؟

بەر لەوەی ​قاچەکانمان بخەینە سەر ڕوومەتی ئەم زەوییە، خولیای ژیانکردمان زەوتکرا؛ چونکە سروشت ئێمەی وەک نموونەی ئەزموونێکی بێکەڵکی مشەخۆر، تەنیا بۆ ئارمانجێکی نادیاری خۆی، هەڵبژارد.. دەروون و ناخ و جەستەمان کرایە پرد و بەردەبازێک بۆ پەڕینەوەی حەزێک لە ناخی ئاڵۆزی سروشتدا.

​بە کودە پاڵنەرەکانەوە خراینە تاقیگەیەگی سارد و وشک، بە حەز و پەرۆشییەکانیش بۆ بەردەوامی ژیان وەک جەستەیەکی ئاراستەکراو هەڵخراین، کە لە ویستی خۆمان سەرچاوەیان نەگرتبوو؛ ئاخر ئێمە لەوێ نەبووین تا بڵێین نا، نامانەوێت بڕیار لەسەر بوونمان بدرێ لە ژیانێکدا کە ویستی خۆمان بەر لەدایکبوون لەسێدارە درابێت!

​سروشت بە غەریزە هاندەرەکانییەوە گیرۆدەی کردین، وەک دیلی تەمەنێک کە هیچ توانایەکمان لە گۆڕینی ئاراستەکەیدا نەبوو؛ کەرستەیەکی هەرزان بووین بۆ گەشە کردن و بەردەوامیی سروشتێکی کوێر کە لەسەر بنەمای هەڕەمەکی تۆڕبەند، جەستەی خۆی ڕاکێشاوە. ئەو بەردەوامە و چێژ لە گریان و پێکەنین، شەڕ و ئاشتی، ناپاکی و خۆشەویستیمان دا دەبینێت.

ئێمە ئامرازێکین لە کێڵگەکانی تاقیگەیەکی دڵڕەقی ژیان؛ ئەزموونێکین بە هەمانشێوەی خۆمان، کاتێ بۆ نیازێکی پزیشکی، بوونەوەرە بچووکەکان توێکار دەکەین، ژێردەستیان دەکەین و هەڵیاندەوەشێنین بۆ گەیشتن بە کۆدە شاراوەکانی ژیان، لەت لەتیان دەکەین تا کلیلەکانی دەرچوون و دەربازبوون لەم ژیانە ئاشکرا بکەین و دەستمان بە هاوکێشەی مانەوەی تاهەتایی بگات.

ئێمە چەند بێکەس و سەرگەردان، ئەوەندەش سەرکێشی سەرشێتانەین، نە لە ژیان تێ دەگەین، نە ژیانیش دەمانگرێتە ماڵی تاهەتاهیی خۆی.

لەم هەڵمەت و جەنگەی ئەمریکا بۆ سەر ئێران پرسیارگەلێک دروست دەبن ئاخۆ ئەمریکای نیۆلیبڕاڵ بە سیاسەتە پڕاگماتیی و سوودگەراییە وشک و دژوارەکانییەوە مەبەستیەتی بەرەنگاری هزر و بنەما باوەڕییەکان (عەقیدەیی) ببێتەوە لە ڕێی جەنگی داسەپاو، یاخود ئێران خۆی دەوڵەت و ناوەندێکی دەردانی هەڕەشەیە بۆ سەر سەقامگیری مرۆڤایەتی و هزری نوێی نەرم و، ئایا دەشێ بڵێین ئێمە لە بەشی کۆتایی زاڵبوونی پووچگەرایی سیاسیی جیهانین لە هەڵمەتەکەیدا بۆ سەپاندنی هەژموون و پاوانکاری هزر و پێوەر و بەها و ئاکارە مرۆییەکان، یاخود ئێمە لە قۆناخێکداین بۆ سڕینەوە و تەختکردنی ڕادیکالیزمی ئایینی و مەزهەبی بۆ ئەوەی مرۆڤ لە ژیاندا بێ ئارمانج بکرێت و لە دەرەنجامیشدا بەتاڵ بێتەوە لە هەموو ئەو پاڵنەر و مۆتیڤانەی وایلێدەکەن هەست بە بوونی خۆی بکات و پارێزگاری لە مانەوەی فەرهەنگ و شارستانیەتە بۆماوەییەکەی بکات؟

بێگومان ئەم پرسیارانە کڕۆکی ململانێیەکی بوونگەراین لە نێوان مۆدێلە ئیپستمۆلۆژیی (زانین/مەعریفی)ـیە جیاوازەکاندا کە تێیدا ئەمریکای نوێ لە ڕێگەی نیۆلیبرالیزمەوە شەڕی هەر سیستەمێک دەکات ببێتە ڕێگر لەبەردەم جیهانیبوونی بازاڕ و ڕەوتی سەرمایە. لەم هاوکێشەیەدا ئێران تەنیا وەک مەترسی ئایینگەراییەکەی تەماشا ناکرێت، بەڵکو وەک مۆدێلێکی سیاسی دژە هەژموون و یاخی لەو سیستەمە ئابووری و ئاساییشیە دەبینرێت کە ئەمریکا ڕێبەرایەتی دەکات و، زۆرجاریش وێنەی دوژمنەکەی بۆ بەدەستهێنانی پاساوی گەمارۆدان، زۆر گەورە دەکات.

​لەلایەکی دیکەوە چەمکی سەروەریی پووچگەرایی ئاماژە بە هەوڵێکی سیستەماتیک دەکات بۆ ڕووکەشکردنی مرۆڤ و گۆڕینی بۆ بوونەوەرێک کە تەنیا بەکاربەرێکی چڵێس بێت کە لە شوناسە بەهادارەکانی وەک ئایین و مێژوو و خاک بەتاڵ بکرێتەوە و بە شوناسی شلی پووچگەرایی وەرپێچرێ کە لە مۆدێل و تاکگەرایی و خۆویستییەوە سەرچاوە دەگرێ. بۆیە مەترسییە گەورەکە لێرەدا هەر سڕینەوەی رەوتی نەریتی نییە کە زۆرجار ناونیشانی توندڕەوی دەخرێتە پاڵ، بەڵکو هەوڵێکە بۆ سڕینەوەی خودی مانا و بەها ئاکارییەکان بۆ ئەوەی مرۆڤ ببێتە بوونەوەرێکی بێ ڕونما و بێ ئارمانج لە ژیاندا و هەموو کاتێکیش ئامادە و بەردەست بێت بۆ بەرزەفتکردن.

ئەم دۆخەی ئاماژەمان پێدا، دژبەری و لێکدژییەکی مێژوویی دروست کردووە، لایەک مرۆڤ لە پاڵنەرە ڕەوانییەکان (ڕۆحی) بەتاڵ کردۆتەوە و کراوەتە ئامێرێکی دەستەمۆ بۆ بەرهەمهێنانێکی بەردەوامی سیستەمێکی سەرمایەداری بۆگەن و، لە لایەکەی دیکەشەوە مۆدێلی خۆشگوزەرانی بێبەهای بۆ دەستەبەر دەکرێ کە لە سەر بنەمای پووچگەراییەوە هەڵخراوە.

ڕاستە توندڕەوی کۆمەڵگە لە دۆخێکی چەقبەستووی وشک دەهێڵێتەوە، بەڵام ئامراز و شێوازەکانی ​سڕینەوەی ئەو توندڕەویە ناکرێ لە ڕێی بڵاوکردنەوەی پووچگەراییەوە بێت، بەڵکو تەنیا گۆڕینی دەردێکە بە دەردێکی تر، چونکە مرۆڤی بێ ئامانج توانای داهێنانی شارستانیی لەدەست دەدات کە هەمیشە لەسەر بنەمای بەهای باڵا بونیاد دەنرێت.

مرۆڤایەتی لەم سەردەمەدا لە لوتکەی ژانێکی نوێی جیهانیدایە کە بریتییە لە ململانێی نێوان ڕەوتی سەپاندنی مۆدێلی بەکاربەری جیهانی بێ ناوەرۆک و، ڕەوتی نەریتی بۆ شوناسە کولتووریی و فەرهەنگییە ڕەسەنەکان. ئاڵنگاری ڕاستەقینەی بەردەم مرۆڤی هاوچەرخیش ئەوەیە چۆن بتوانێ پارێزگاری لە ڕەوشت و بنەما شارستانییەتە بونیاتنراوەکانی خۆی بکات بێ ئەوەی بکەوێتە ناو تەڵەی توندڕەوی یان لەناو پووچگەرایی سوودخواز دا بتوێتەوە و سەرنجام پێکهاتە و سیمای مرۆڤبوونی خۆی لەدەست بدات.

في قلب العاصفة التي تضرب الشرق الأوسط، حيث تتصادم الإرادات الأمريكية والإيرانية فوق تضاريس وعرة، يبرز التساؤل الجوهري حول القيمة مقابل الثمن. إن السياسة الدولية اليوم تحاول إقناعنا بأن كل شيء قابل للتبادل في سوق المصالح، وأن القضايا الكبرى يمكن تسويتها بأرقام الميزانيات أو بصفقات التسليح. لكن الحقيقة التي يغفل عنها الكثيرون هي أن كل ما يُشترى بالمال يفقد جزءاً من جوهره بمجرد دخوله قاعة المزايدات؛ فالقضية الكوردية، بجذورها الضاربة في الألم والزمن والأحلام والاستحقاق التاريخي، تقع فوق حدود التبادل المادي.

إن محاولة اختزال الوجود الكوردي في مجرد ورقة ضغط أو حليف وظيفي هي محاولة لتميع القيمة الحقيقية لشعب لا يُقاس استحقاقه بالدولار، بل بالحق التاريخي في حياة كريمة لا تخضع لتقلبات بورصة القوى العظمى.

​هذا المشهد يقودنا بالضرورة إلى مراجعة ماهية الثمن الذي يُدفع في لحظات التأزم. فالمال والوعود الدبلوماسية لا يمكنها شراء الصدق في التحالفات، ولا يمكنها تأمين سلام داخلي حقيقي إذا كان نابعاً من إملاءات خارجية. إن اختياراً استراتيجياً خاطئاً في هذه المرحلة الحرجة، وسط تجاذبات المحاور، قد يكلف الكورد زمناً وحقبةً كاملة من التعب والارتهان وتكرار النضال. فما من شيء أقسى على أمة من أن يمضي قطار التاريخ أمامها دون أن تكون هي من يقوده، لتجد نفسها في لحظة ميلان الميزان تنزلق نحو مسارات لم تكن ضمن نواياها، ولا تملك فيها مخرجاً سهلاً. وهنا تكمن التراجيديا؛ حيث لا يكون الدمار دائماً صاخباً بصوت الصواريخ، بل قد يبدأ بخطوة ناعمة أو قرار صغير نابع من لحظة ضعف أو طيش أو انخداع بوعود براقة لقلب غافل.

​من هذا الانحراف الصغير تبدأ الأيام بجرّ الواقع الكوردي نحو طريق لا يشبه طموحاته، ليصحو الإنسان الكوردي بعد سنوات ليجد نفسه قد عاش حياً في بيولوجيا الوجود، لكنه لم يعش في كينونة القرار والسيادة. هذا هو القهر الحقيقي في السياسة؛ أن يمر العمر والحدث أمامك لا فيك، وأن تصبح ضيفاً ثقيلاً على جغرافيتك الخاصة، تتفرج من مقاعد الاحتياط على ما كان ينبغي أن يكون منجزاً وطنياً، دون أن تملك الشجاعة الكافية لانتزاع زمام المبادرة وإعادة بناء المسار من جديد.

إن الحكمة اليوم تقتضي ألا يكتفي الكورد بالبقاء في جغرافيا الانتظار، بل بالتحول إلى فاعل يدرك أن أثمن الأشياء هي تلك التي لا تُعرض للبيع في مزادات المحاور الدولية.

سەرەتا گەرمترین پیرۆزباییمان پەسند بفەرموون بە بۆنەی (٣٥)ـەمین ساڵیادی ڕاپەڕینی گەلی کوردستان کە لە دەروازەی ڕانیە (ڕاپەڕین) کڵپەی سەند و هەموو کوردستانی ڕوناک کردەوە و ئازادی بەدیهێنا.

بەڕێزان، پشتبەست بە لێکەوتە هەنووکەییەکان و خوێندنەوە وردەکانی کۆی وێنە و دیمەنی سیاسی و سەربازی ناوچەکە و بومەلەرزەی جیۆپۆلەتیکی، دەتوانین بە هێمنی و پشووێکی ئارام، پێکەوە سەرنجی هەڵوێست و بڕیار و کردارەکان بدەین و شیان بکەینەوە و خاڵە کوێرە نادیارەکانی هەر دیمەنێکی سیاسیش بخەینەڕوو. بەو هیوایەی خاوەن بڕیارە سیاسی و سەربازی و سێبەر و هەواڵگرییەکانی کوردستان سوودی لێ ببینن و هەندێ لە هەڵوێستەکانیان، لەپێناو پاراستنی نەتەوە، لەسەر هەڵخەن.

+| گرەوی جیۆپۆلەتیک

بە داخەوە کورد کەوتۆتە ناوەڕاستی ئەو گەردەلوولە هەرێمی و نێودەوڵەتییەی ڕووی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە. دەتوانین بڵێین هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ دژوارترین و ترسناکترین ساتەکانی خۆی بەڕێ دەکات دوای ٢٠١٧. جوگرافیای هەرێم بۆتە دیواری راگر یاخود سەنگەری ڕاستەوخۆی پێشەوەی ململانێکان.
بەپێی دوایین ژمارەی فەرمی تۆمارکراو، لە ڕۆژی شەممەی رابردووەوە (٢٨ـی شوباتی ٢٠٢٦)، هەولێر زیاتر لە ٧٠ موشەک و دڕۆنی ئاراستە کراوە، کۆی بەرکەوتنەکانیش، بە ئێرانی و میلیشا لایەنگرەکانییەوە، گەیشتۆتە نزیکەی ٢٠٠ لێدان و بە ئامانجگرتن. لێرەدا تێبینی خاڵێکی کوێر دەکەین کە ئێران هەر شوێن و بنکە ئەمریکییەکان بە ئامانج ناگرێ، بەڵکو سیاسەتی خاکی سووتماک پەپڕەو دەکات بۆ ترساندنی سەرکردایەتی کورد بە مەبەستی ڕێگرتن لە تێکەڵبوونیان بە هەر پڕۆژەیەکی گۆڕینی ڕژێمی تاران.

+| عەقڵی سیاسی کوردی و فۆبیای جوگرافیای داخراو

دەتوانین بڵێین کە عەقڵی کوردی (لە ئێستادا) توشی جۆرێک لە تاسان "ترازیما" بووە لە بەڵێنە بێ ئەنجامەکانی ئەمریکا و ڕۆژئاواییەکان. هاوکات کورد بەسەر سێگۆشەیەکی سەنگەربەند هەڵبووە کە بریتییە لە پاشکۆبوونی ئابووری، چونکە سەرەڕای دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت لە ڕێی هێڵی جیهانی تورکی لە کۆتاییەکانی ٢٠٢٥ بە ڕێژەی ٢٣٠ هەزار بەرمیلی ڕۆژانە، بەڵام هێشتا کلیلەکانی هەر بەدەست ئەنقەرە و بەغدادەوەن. هەڵبەتە وێڕای دابەشبوونی ناوخۆیی (یەکێتی و پارتی) کە خاڵە کوێرەکەی بریتییە لە دیارنەمان و ونبوونی یەکێتی چارەنووس و یەکێتی نەتەوەیی، واتە لەو کاتەی هەولێر جۆرێک لە وریاییەکی ستراتیژی پیادە دەکات، سلێمانی هەندێجار و بەناچاری دەبێ پڕاگماتی بێت لەگەڵ تاران بۆ ڕێگرتن لە ئەگەرەکانی ڕووبەڕووبوونەوە. ئەو دوو ئاراستەیە ڕەنگە قەوارەی هەرێم بکاتە پەڕەموچێک بەدەم زریانی جەنگەوە!

+| کارتی کوردی لە گیرفانی تڕەمپ و نەتەنیاهۆ

هەندێ لە ڕاپۆرتەکانی ڕاگەیاندن و نهێنییە هەواڵگرییەکان باس لەوە دەکەن کە نەتەنیاهۆ بڕشتانە هەوڵی بەکارهێنانی ئۆپۆزیسیۆنی کوردی ڕۆژهەڵات دەدات وەک سەرەڕم یاخود "بایۆنێت"ێکی وشکانی بۆ دڵی ڕژێمی ئێران. بێگومان لێرەدا تەڵەیەکی ئەمریکی بەدی دەکرێت، چونکە واشنتۆن (ئیدارەی تڕەمپ) داوای لە کورد کردووە دەستبارێکی هەواڵگری و لۆجستی لەگەڵ ڕابگرێ بەڵام هیچ جۆرە دڵنیایی و گەرەنتییەکی نوسراویش نادات کە قەوارەکەی بپارێزێت بە شێوەیەکی بەردەوام دوای نیشتنەوەی شەپۆلە هەڵچووەکانی ناوچەکە. بۆیە پشتبەستن بە بەڵێنە زارەکییەکان بە خاڵێکی لاوازی بکوژ دەبیندرێت بۆ کورد، چونکە بە درێژایی مێژوو کورد کراونەتەوە دراوی ساغکردنەوە لەکاتی پێکهاتن و سازشە گەورەکانی وڵاتان و بێبەها و بێ دەسکەوت کراوە.

+| ڕاگەیاندنی ئاراستەکراو و سیناریۆکانی شێواندن لە مانشێتەکانەوە

لەکاتی ئێستادا تێبینی جۆرێک لە گوتاری شێواندن دەکەین کە زیاتر وەک گەمەی هەواڵگری دەخوێندرێنەوە، بۆ نمونە هەواڵی پەلاماری پێشمەرگە بۆ ئێران، زیاتر وەک سیناریۆی شێواندن، یاخود باڵۆنی ئەزمونی هەواڵگری بۆ وەرگرتنەوەی ترپەدڵی کاردانەوەی تورکیا دەخوێندرێتەوە. چونکە تورکیا ڕێگە نادات وەک خۆی دەڵێ "ئیسرائیلی دووەم" لە سەر سنوورەکانی دروست ببێت، تەنانەت ئەگەر ئامانجەکەش دژ بە ئێران بێت.

ئەو جۆرە هەواڵانە لە لایەن ئێران و نەیارانی دیکەی کورد لە پڕۆکسییەکان گەورە دەکرێ و زیاتر زەق دەکرێتەوە بە مەبەستی بە دەستهێنانی پاساوێک بۆ ئێران و سەرەنجام ڕێخۆشکردن بۆ بۆردومانکردنی کوردستان. بۆیە ئەرکی هەموو لایەکە، بەتایبەت ڕاگەیاندنە بەرپرسەکانی هەرێم، بۆ ڕەتکردنەوەی سەرلەبەری ئەو جۆرە هەواڵە چەواشەکارییانە. خۆ ئەگەر شتێکیش هەبێت، بێگومان لە هاوکارییەکی تەکنیکی هەواڵگری لە بازنەیەکی زۆر داخراوی بچووک تێپەڕ ناکات، نەک بوونی بنکەی سەربازی وەک پڕوپاگەندەی بۆ دەکرێ.

+| خاڵە کوێرە نادیارەکان و ڕاستییە تاڵەکان

بێگومان کۆمەڵگەلێک لە خاڵی کوێر لە هاوکێشەکاندا بەدی دەکرێن، وەک بێدەنگی تورکیا لە لێدانی ئێران بەرامبەر گڵوپی کەسکی پاکسازی هەسەدە لە ڕۆژاڤا. خاڵی دیکەی کوێریش بەغدای بێدەنگە، بەڵام دەبینین گروپە چەکدارەکانی ناوەوەی عیراق، لە توندڕەو و پڕۆکسییەکانی سەر بە ئێران و ئەوانی دیکەش، هەرێمی کوردستان بە گۆڕەپانێکی جەنگی یاسایی تەماشا دەکەن، ماف بە خۆیان دەدەن تا ئەو کاتەی هێزەکانی ئەمریکای لێ جێگیر بێت ئاشوب بۆ کوردستان دروست بکەن.

بۆیە لە کۆی ئەو ڕووداوگەلە، هەرێمی کوردستان رەنگە بکەوێتە بەردەم کۆمەڵێک سیناریۆ، وەک سیناریۆی ناڵ و بزمار کە بریتییە لە راکێشانی هەرێم بۆ شەڕێکی لێچۆڕاندنی درێژخایەن و ببێتە هۆی هەرەسهێنانی ژێرخانی پیشەسازی نەوت، ئەمەش کورد ناچار دەکات ملکەچی مەرجەکانی بەغدا و تاران ببێت و بەناچاری چارەنوسی خۆی ڕادەستی دۆخێکی دیفاکتۆی تاڵ بکات. هاوکات سیناریۆی بازدانی مێژوویی هەیە، واتە سەرکەوتنی راپەرینی گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە هاوکاری ئەمریکا و ڕۆژئاوا بۆ دروستکردنی دۆخێکی نوێ کە هەردوو پارچەی هەرێمی کوردستان و ڕۆژهەڵات پێکەوە ببەستێتەوە، بەڵام ئەمەیان بە ئەگەرێکی لاواز دەبیندرێ و تژییە لە مەترسی دوورمەودا. دواجاریش سیناریۆی سەودای گەورە، واتە واشنتۆن و تاران لەناکاودا، دوای گورزە تەمبێکردنەکانی ئەمریکا، بگەنە ڕێککەوتن و جارێکی دیکە کورد جێ بێڵن و بە تەنیا ڕووبەڕووی دراوسێکانی ببێتەوە. ئەم سیناریۆیە زۆرترین جار لە مێژوودا دوبارە بۆتەوە.

لەسەر ئەو بنەمایانەی سەرەوە دەبێت کورد راست و دروستی خۆی و هەڵوێستەکانی ببینێت و باش هەڵیانسەنگێنێت و بزانێت کورد لە ٢٠٢٦ـدا یاریزان نییە، بەڵکو گۆڕەپانی یارییە، بشزانێ کە بەبێ یەکخستنی راستەقینە و راستگۆیانەی هێزی پێشمەرگە لە ژێر یەک فەرماندەیی و سەرکردایەتی نیشتیمانییانە و لە دەرەوەی بازنەی حزبایەتیدا، بڕیاری کوردی هەر وەک بارمتەی تیلیفۆنێک لە کۆشکی سپی، یاخود موشەکێکی بالیستی لە کرماشانەوە دەمێنێتەوە.

ئەگەر تەنیا تویتێک (تروث)ێکی سەرۆکی ئەمریکا "ترەمپ" کۆی پڕۆسەی سیاسی و دەستوری عیراق ڕابگرێ و پەکی بخات و دواجار ماڵی شیعە و چوارچێوەی هەماهەنگی ناچار بکرێن مالیکی لە کاندیدبوونی بۆ پۆستی سەرۆکی حکومەتی داهاتووی عیراق بکشێننەوە، دەبێ پەیوەندییەکی تیلیفۆنی راستەوخۆی ترەمپ لەگەڵ سەرۆکی پارتی "مەسعود بارزانی" و یەکێتی "بافڵ تاڵەبانی" چ جۆرە لێکەوتەیەک بەدوای خۆیدا بێنێ لە ئەگەری ئەوەی سەرکردایەتی سیاسیی کورد هەڵوێستێکی پێچەوانە بۆ داوا و ئاراستە گشتی تڕامپ و ئەمریکا لە ناوچەکە بنوێنێن و بڵێن: "ببورن ناتوانین ئەمجارەیان هاوکار بین؟"

ـ ١ ـ
لە دوایین لێداونیدا، دوێنێ وەزیری جەنـگی ئەمریکی "پیت هیگسێث" قۆناخی سێیەمی جـەنـگی دژ بە ئێـران راگەیاند، ئەمەش بە واتای گواستنەوەی ملاملانێیە لە ئۆپەراسیۆنی تەمبێکردنی سەرکردایەتی بڕیاردانی باڵا و بریـکارەکانیان بۆ هەڵوەشاندنەوەی پەیکەری ڕژێـمی ئێـران.

بێگومان کـوژرانی خامنـەئی رێبـەری باڵا و زیاتر لە (٤٧) سـەرکردەی دیکەی ریزی یەکەم (وەک تڕەمپ ڕایگەیاند)، بۆشاییەکی گەورەی لە دەسەڵاتی باڵا و سەروەری ئێـراندا دروستکردووە. لە کاتی ئێستاشدا لە لایەن سەرکردایەتی سێبەر (سـوپای پـاسـداران)ـەوە بەڕێوە دەچێت.

ئەوەی وەک یەکێک لەو مەتەڵانە ماوەتەوە و تا ئێستا نەتواندراوە چارەسەر بکرێت بریتییە لە ونبوونی ئەو بڕە یـۆڕانیـۆمە پیتێنـدراوەی کە بە نزیکەی (٤٤١,٩) کیلۆگرام مەزندە دەکرێ (گومان دەکرێ بە ڕێژەی ٦٠٪ - ٩٠٪ پیتێندرابێت)، کە بە گەورەترین هەڕەشە دادەنرێت بۆ سەر ئاساییـشی نەتەوەیی جیهان لە کاتی ئێستادا. هەڵبەتە وێڕای دیارنەمانی ناکاوی یەکەیـەکی تایبەت بە ناوی "نور ٨٠٠٠"!

بەگوێرەی گریمانە ئەتـۆمییەکان بێت، بڕی پێویست بۆ بەرهەمهێنانی کـڵاوەیەکی ناوکـی دابەشبوون، بە شێوەیەکی کردەیی نزیکەی (٢٥) کیلۆگرامە لە یـۆڕانیـۆمی پیتێندراو بە ڕێژەی (٩٠٪). ئەوەی بۆتە جێی سەرنج تێڕامان و بەدواداچوونی ئەمریکا و ئیسـڕائیل، دیارنەمانی شانەیەکی ئەندازیارییە کە پێکهاتووە لە (١٢) پسپۆر. ڕاپۆرتە نهێنییـەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن یـەکەی "نور" کە شارەزا و پسپۆرن لە بواری بچووک کردنەوەی کـڵاوە و ترپەی کارۆموگناتیسی، بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر ونکراون، یاخود گواستراونەتەوە شوێنک کەس دەستی پێیان ڕاناگات.

هەندێ ناوەندی هەواڵـگـری کە بەدواداچوونی وردی شوێنهەڵگرتنەوەیان دەکەن، گریمانەیان کردووە کە لە دامەزراوەی "خندق-٧"ـی قەلغانکراو بن، بە قوڵایی نزیکەی (١٢٠) مەتر لە ژێر چیای زاگرۆس.

بەپێی زانیارییە پشتڕاستکراوە هەواڵگـرییـە ئاگادارکان، ئێـران پەیڕەوی ئامانجێکی تاکتیکی دەکات، هەوڵ دەدات ئەو کـڵاوانەی تەواو کراون لە موشەکی "فتاح-٢"ـی سەرووی دەنگ (هایپـەرسـۆنیک) ببەستێت، کە خێراییەکەی (١٥ ماخ) دەبێت و بە هۆی خێراییەکەیەوە ناتواندرێ لە لایەن وڵاتانی کەنداو و ئیسـڕائیلەوە بپێکرێت.

ـ ٢ ـ
لە لێدوانەکانی دوێنێی "هێگسێث"یشەوە دەتوانین دوایین هەڵوێستە سـەربازییەکانی گوڕەپان بخوێنینەوە کە باسی لە قۆناخی سێیەم و گەورەترین ئۆپەراسـیۆنی ئاسمانی کرد. دیارە ئەمریکا ستراتیژی ئێستای سـەربازی خۆی لە سەر بنچینەی سـەنگەری تەکنۆلۆژی بونیات ناوە، چونکە توانیویەتی گەورەترین کۆکاری هێـرشـی ئاسمانی ئەنجام بدات لە مێژووی نوێی سـەربازیدا. بە شێوەیەکی چڕیش، ئاگـرە ئاراستەکراوەکەی بریتی بووە لە پێـکانی زیاتر لە هەزار ئامانجی چالاک لە ماوەی تەنیا (٢٤) کاژێر دا. ئەو ئۆپـەراسیـۆنە ئاسمانیانە، ناوەندەکانی سەرکردایەتی و کۆنتـڕۆڵ (C2) و تۆڕەکانی گەیاندنی تەلی پارێزراوی گرتۆتەوە. وێڕای هەڵتەکاندن و وێرانکردنی نزیکەی (٤٥٪)ـی ڕاداری پێشوەختی ئێـرانی، ئەمەش وایکرد ئاسمانی تاران بۆ فڕۆکەکانی (B-2Spirit و F-35)ـی ئەمریکا کراوە بێت.

ـ ٣ ـ
وەک "تڕەمپ"یش پێرێ ئاماژەی پێدا و دوێنێش دووپاتی کردەوە، واشنتۆن پێویستی بە چوار هەفتە دەبێت بۆ کۆتاییهێنانی توانا سـەربازییـەکانی ئێران، بەڵام لێکدانەوەکان پێشبینی دەکەن کە ئێران بەو ڕێژە و ئاستی لێدان و بەرکەوتنە چڕەی ئێستای ئەمریکا و ئیسـڕائیل دەتوانێ ماوەی شەش هەفتە خۆی ڕاگرێ و بەرگری بکات بەر لەوەی بکەوێت و هـەرەس بێنێ. بۆیە لێرەدا کەلێنێکی دوو هەفتەیی هەیە کە ڕەنگە ببێتە هۆی هاندانی ئێـران بۆ دەستبردن بۆ بژاردەی شەمشۆن، ئەگەر دڵنیا بوو کۆمارەکەی هەڵدەوەشێتەوە!

بەپێی لێکدانەوەکان، ستراتیژییەتی بەرپـەرچدانەوەی ئێـران ڕەنگە لە نێوان دوو بژاردە دا بێت، بژاردەی شەمشۆن و بژاردەی ترپەی کارۆموگناتیسی (EMP). وەک هەمووشمان ئاگادارین ئێـران بە هۆی ئەزموون و شارەزاییەوە لە جـەنـگە درێژخایەنە لێچۆڕاندنەکان، پلانی نییە بۆ سەرکەوتنێکی تەقلیدی، بەڵکو نیازی هەرەس پێهێنانی ئاڵوگۆڕە لە ڕێی ترپەی کارۆموگناتیسی و هەڕەشەکردن بە تـەقـاندنەوەی کڵاوەیەکی ناوکی تەکتیکی لە بەرگە هەوای سەرووی کەنداو بە مەبەستی پـەکخستنی هەموو سیستەمە دیجیتاڵیی و کارەباییـەکان، ئەمەش وا دەکات هەموو وێستگەکانی شیرینکردنی ئاوی خواردنەوەی وڵاتانی کەنداو و بنکەکانی ئەمریکا لەو ناوچەیە پەکیان بکەوێت.

ـ ٤ ـ
دوای کـوژرانـی ئەو ژمارە زۆرە لە سـەرکردەکانی ئێـران، ئێستا سیسـتەمی سەرکردایەتی ناناوەندی لەو وڵاتە کارا کراوە، واتە ڕێپێدانی سەربەخۆیی مەیدانی بۆ فـەرماندەکانی، بە شێوەیەک کە ئەو شانانەی لە چیاکاندا خۆیان حەشار داوە دەسەڵاتی موشـەک هاوێشتنیان هەبێت دوای نەمـان و پچڕانی پەیوەندی بە (٧٢) سەعات لەگەڵ ناوەندی سـەرکردایەتییان.

لە دیوێکی ترەوە بەرەی هەرێمی کەنداو لە دۆخی بـەرگریی نەرێنییەوە هەڵکشاوە و گواستراوەتەوە ئاستی بەڕێوەبردنی گشتی قـەیرانی ئـەتـۆمی لە ڕێی سیستەمگەلی (RadNet-Gulf) بە مەبەستی چاودێریکردنی تیـشکە نـاوکییـەکان، بۆیە نزیکەی (٥٢٠) وێستـگەی هەستەوەری هەرە باڵایان کارا کردووە بۆ چاودێریکردنی هەر لێچوونێک لە وێستـگە ئـەتـۆمییەکانی "بوشهر" یاخود هەر پەنابردنێکی ناکاوی تەقاندنەوەی تاکتیکی. وێڕای دابینکردنی حەبەکانی یۆد بۆ زیاتر لە (٣٠) ملیۆن کەس و کاراکردنی قەلـغانـەکانی فاڕادای بۆ پاراستنی ناوەندی زانیـارییە هەستیارەکان لە ئەگەری هەر گورزێکی پێشبینیکراوی کارۆموگناتیسی (EMP).

ـ ٥ ـ
لەسەر ئاستی هەڵوێستە سیاسییەکانیشەوە، پایتەختی وڵاتانی کەنداو درکیان بە پەیامێکی ناڕاستەخۆی ئێران کردووە لە ڕێی گوشاری موشـەک و دڕۆنـەکـانەوە بۆ سەر وڵاتەکانیان، بۆ ئەوەی داوا لە ئەمریکا بکەن کۆتایی بە شـەڕەکە بێنێ، بەڵام دیمەنی هەماهەنگی ئێستای ئەو پایتەختانە لەگەڵ سێنتکۆم ئاماژەیەکە بۆ یەکخستنی هەڵوێست و بڕیارەکانیان لەگەڵ ئەمریکا بۆ بڕینی شادەمارە ناوکیـیـەکانی ئێران.

بۆیە دیمەنەکە زیاتر وەک پێشبڕکێیەکی خێرا و گەرمی هەواڵـگـری ئەمریکی دێت کە هەوڵی دیاریکردن و دۆزینەوە و دەست بەسەرداگرتنی (٤٤١) کیلۆگرامەکەی یـۆڕانیـۆم دەدات بەر لەوەی یەکـەی "نور"ـی ئێرانی دەستیان بگاتە کۆتا قۆناخەکانی لێـدانی کۆتایی.

ـ ٦ ـ
ڕەنگە هەندێک بە گومان بن لەوەی ئێران هێشتا نەیتوانیووە دەستی بگاتە ترپەی کارۆموگناتیسی، بەڵام سەرچاوە هەواڵـگـرییەکان بە نهێنی گەیشتوونەتە ئەو دەرەنجامەی کە ئێران دەتوانێ کـڵاوەی کارۆموگناتیسی لە موشـەکی "رسـتاخیز" ببەستێ، لەوەش دڵنیا بوونەتەوە. ڕاپۆرتە هەواڵـگـرییە دزەپێکراوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە لە کۆتایی (٢٠٢٥)ـەوە ئێران ڕۆکـێتی "رسـتاخیز"ـی گەشە پێداوە و تایبەتکراوە بۆ هەڵگرتنی کـڵاوەی دوانە، واتە کـڵاوەیەکی ناوکـی تەکتیکی و کـڵاوەیەک بۆ دروستکردنی ترپەی کارۆموگناتیسی کە توانای ڕوماڵکردنی رووبەرێکی هەیە دەگاتە (٨٠) کیلۆمەتر چوارگۆشە.

بەپێی زانیارییە هەواڵـگـرییەکان، توانستی تەکنۆلۆژی سـەربازی ئێرانی هەنگاوێکی پێشکەوتووی بڕیووە، گەیشتۆتە ئاستی بەرهەمهێنانی ترپەی کارۆموگناتیسی وێرانکار بۆ تۆڕە نیشتمانییەکان (HEMP)، واتە ئێران بۆ ئەنجامدانی تەقینەوەیەکی نـاوکـی پێویستی بە بەرزاییەک دەبێت لە سەرووی (١٠٠) کم بێت. بۆ ئەو مەبەستەش، ئەو ئامێر و تەکنۆلۆژیایەی یەکەی "نور" لە ڕێی دۆستەکانیان لە ڕۆژهەڵات، لە نێوان (٢٠٢٤-٢٠٢٥) بە دەست گەیشتووە، توانیویانە بگەنە ئاستی گەشەپێدانی ئامێرەکانی گوشارە هاوێژە تەقینەرەکان (FCGs) کە توانای دروستکردنی ترپەکانی مایکرۆوەیڤی وزە باڵا (HPM)ـی هەیە بێ ئەوەی پێویستی بە تەقـینـەوەی نـاوکـی گەورە بێت، ئەمەش بێگومان بایی ئەوە دەکات کە هەموو ڕادارەکانی کەنداو و سیستەمـگـەلی "ثاد" پەک بخات لە ماوەیەکی دیاریکراو بەر لەوەی شەپۆلی دژە موشـەکی سەرەکی پێی بگات.

ـ ٧ ـ
لە گۆشەیەکی ترەوە، لە کاتی ئێستادا یەکەیەکی نهێنی چاودێری ئەمریکی کارا کراوە، ئەو یەکەیە لە پێنتاگۆن پێی دەگوترێت هێزی ئەرکە خۆڵەمێشییەکان (Task Force Gray) کە تێکەڵێکە لە هێزەکانی دەلتا (Delta Force) و ئەندامانی یەکەی چاودێری هونەری هەواڵـگـری (ISA). ئەوەی بۆ دۆسێی ئێرانیش لەو تێکەڵەیە زیادکراوە بریتییە لە هەندێ شارەزایان لە تیمی پشتیوانی نـاوکـی (NEST). لەکاتی ئێستادا بەپێی زانیارییە دزە پێکراوەکانی ناو ئێران، هەندێ لە سەرچاوە تەکنیکییەکان ئەوەیان پشتڕاست کردۆتەوە کە توانیویانە پەنجەمۆری دەنگی زۆر نزمی فڕۆکەکان لە جۆری (Chinook MH-47G)ـی بێدەنگ ئاشکرا بکەن کە لە ڕێی (...) و دەریای عەرەب پێش نزیکەی (٤٨) سەعات دزەیان کردۆتە ناو ئێران. ئەو یەکە تێکەڵەی ئاماژەمان بۆیکرد توانیویانە بگەنە سـەنگـەرەکانی خۆیان و لە دۆخی سڕبوونی چالاکدان لەناو قوڵایی ئێران، بە دیاریکراوی لە سێگۆشەی ئەسفەهان، خوزستان، سمنان.

ئەو یەکەیە لە قۆناخی جێبەجێکردنی فەرمانەکاندا نین، بەڵکو لە قۆناخی دەستنیشانکردنی ئامانجە کۆتاییەکانن. ئەرکی ئەو یەکە هاوبەشە بەدواداچوون و گەیاندنی زانیـاری وردە، چونکە ئێران بڕی (٤٤١) کیلۆگرام یـۆڕانیـۆمی گواستۆتەوە تونێلی جوڵەپێکراو. بۆیە ئەرکی ئەو هێزە بریتییە لە چاندن و دانانەوەی شوێنهەڵگری لێزەری یاخود ئامێری نانۆی شوێنهەڵگر لەسەر ئەو بارهەڵگر و ترێلە و کۆنتێنانەی لە پەناگەی چیاکانەوە دەردەچن. ئەرکی دووەمیشیان (ئەگەر دەستیان پێی بگات) بریتییە لە پەکخستنی دەستەکی بۆ هەر موشـەکێـکی گومانلێکراوی وێـرانـکار، ئەویش لەڕێی چاودێریکردنی ئامادەباشییەکانی یەکەی "نور" لەوکاتەی نیازی هاویشتنی موشـەکی کڵاوهەڵگری (EMP)یان هەیە. بۆیە ئەرکەکەیان لێرەدا بریتی دەبێت لە ئەنجامدانی چالاکییەکی نەشـتەرگەری ڕاستەوخۆ بۆ پەکخستنی پڕۆسەی هاویشتنی ئەو موشەکانە و تێکدانی کڵاوەکانیان بە شێوەی کاری دەستی بەر لەوەی بتـەقێندرێن، چونکە لەکاتی تـەقینیـان هیچ بەربەستێکی ئاسمانی، بە هۆی هێزی سەرووی دەنگەوە، فریای ڕاگرتن و تەقاندنەوەی ناکەوێت.

وێڕای ئەو ئەرکانەی لە سەرەوە بۆ ئەو یەکە تایبەتەی ئاماژەمان بۆی کرد، ئەرکێکی دیکەش جێبەجێ دەکات کە بریتییە لە کۆنترۆڵکردنی کۆگاکانی یـۆڕانیـۆمی پیتێندراو و ڕێگرتن لەوەی بگاتە دەستی فـەرماندە و سەرکردە مەیدانییە لەدەستچووەکان (یاخیبـووەکان) نەوەک پلانی شەمشۆن بەشێوەیەکی سەربەخۆ ئەنجام بدەن بێ گەڕانەوە بۆ سـەرکردایەتی ناوەندییان.

ـ ٨ ـ
بەپێی زانیـارییەکان، سیناریۆی پێشبینیکراو بۆ (٢٤-٤٨) کاتژمێری داهاتوو بریتییە لە دابـڕاندنی مەیدانی هێزە جیاوازە هەمەچەشنەکانی ئێران لە ڕێی گەورەترین و چڕترین هـێرشـی ئاسمانی ئەمریکی. یەکەی زەمینی ئەمریکی لەناو ئێران ئاماژەیەک بۆ بۆمبهاوێژەکانی (B-2) دەنێرێ بۆ لێدانی دەروازەی تونێلەکان بە بۆمبی (MOP) لەو ساتەی کە هێزە تایبەتییەکانی ئێران هەوڵی عەمبارکردنی مووشەکەکان دەدەن.

بۆیە دەتوانین بڵێین ئەوەی بەڕێوە دەچێت جـەنگێـکی کلاسیکی نییە، بەڵکو جۆرێکە لە ئۆپـەراسیـۆنی نەشتەرگەری بنبڕکردن و هەڵبڕین کە لە ناوەوەی ئێران لە ڕێی هێزە بژاردەکانی ئەمریکاوە بەڕێوە دەچێت. لە ئاسمانیشەوە هێـزێکی ئاگـرینی زەبەلاح چاودێری هەموو جوڵە و ئامانجەکان دەکات بۆ لێدان و وێـرانکـردن.

ڕاستە ئێران گرەو لەسەر ئارامی ستراتیژی و ترپەی بروسکئامێز دەکات، بەڵام ئەمریکا گرەو لەسەر خێرایی هەواڵـگـری و سـەنـگەربەندی تەکنۆلۆژی دەکات، هەر دوێنێش ترەمپ رایگەیاند کە راستە گوتوویەتی پێویستی بە چوار هەفتە هەیە بۆ گەمـارۆدانی یەکجاری ئێران، بەڵام ئەگەر لەوەش زیاتر درێژە بکێشێت ئەو هیچ پەلەی نییە و پشووێکی درێژی هەیە.