Abdata Robaa

Gorsa faayinaansii (financial advice)

Akkam jirtu hordoftoota koo kabajamoo!

Har'a mata duree jireenya dhuunfaa fi daldala keessan keessatti murteessaa ta'e tokko isiniif qabadheen dhufeera. Galii fi baasii keessan wal madaalchisuuf tooftaalee gurguddoo shan kanneen armaan gadii hojii irra oolchaa:

1. Tooftaa Bajataa "50/30/20" Hojii Irra Oolchi Maallaqa argattu hunda utuu hin qisaasessin bakka sadiitti qoodi: * 50% (Wanta Murteessaa): Galii keessaa harkii walakkaan nyaata, kiraa manaa, geejjiba fi tajaajiloota bu'uuraa dhimma daldalaa ykn jireenya keetiif ooluu qaba. * 30% (Fedhii Kee): Bashannana, uffata haaraa ykn dhimmoota jireenya hawaasummaaf oola. * 20% (Qusannaa fi Investimentii): Kun dursa ka'uu qaba. Fuuldura keetiif, daldala kee babal'isuuf ykn yeroo rakkinaaf kan olka'amuu dha.

2. Baasii Kee Tokko Tokkoon Galmeessi (Track Every Penny) Wanti hin safaramne hin to'atamu. Galiin kee maaliif akka si harkaa dhumu beekuun yoo si rakkise, baasii kee guyyaa guyyaan galmeessuu jalqabi. Moobaayila kee irratti Appilikeeshinii fayyadami ykn notebook xiqqoo qabadhuu baasii shayiirraa kaasee hanga baasii gurguddaatti barreessi. Ji'a dhuma irratti maallaqa kee keessaa inni caalaan eessa akka lixu ni hubatta; isa booda baasii hin barbaachisne ni dhiifta.

3. Dursa Ofiif Kaffali (Pay Yourself First) Baay'een keenya erga baasii hunda raawwanneen booda maallaqa hafe qusachuuf yaalla. Kun garuu dogoggora dha. Galiin kee akkuma harka kee seeneen, dursa 10% hanga 20% ta'u herrega qusannaa keetti dabarsi. Maallaqa hafe irratti hundaa'ii jireenya kee mijeessi.

4. Tooftaa "Guyyaa 30" Fayyadami (The 30-Day Rule) Yeroo baay'ee miira irratti hundoofnee wanta hin barbaachisne bituun baasii keenya nu jalaa bal'isa. Wanta gatii qabu tokko bituuf yoo yaadde, dursa miira kee tasgabbeessii guyyaa 30 turi. Guyyaa 30 booda dhimmi sun dhuguma barbaachisaa ta'uu fi dhiisuu isaa ni hubatta. Yoo yeroo sanatti si barbaachise qofa dursa kennii biti.

5. Bal'ina Baasii Kee Ilaalii Galii Kee Babal'isi Galii fi baasii wal madaalchisuun baasii xiqqeessuu qofaan hin xumuramu. Jireenyi yeroo ammaa dabalaa waan jiruuf, galiin kees guddachuu qaba. Galii dabalataa (Side hustle) uummachuuf dandeettii dhuunfaa keetti fayyadami.

FAAYDAA DAYMA QULLUBBII ADII WAJJIIN

✍️Qullubbii Adii fi dammii faayidaa fayyaa hedduu mirkanaa'e qaba. Kophaa isaanii ykn waliin fayyadamuun qabeenya isaanii faayidaa qabanitti gammaduu dandeessu...
1). Fayyuumma onnee dabaala

2). Dhiibbaa dhiigaa gadi buusu.

3). Kolestroolii olka’aa gadi buusu.

4). Garmalee akka hin dhiigaan ittisu (dhiiga qallachuu) .

5). Ujummoon dhiigaa akka hin jabaanne ykn akka hin jabaanne gochuu

6). Dhangala’aa Qullubbi adii fi damma gosoota infekshinii baakteeriyaa qoricha farra baakteeriyaatiin yaalamuu hin dandeenye illee dhaabuu danda’eera.

7). Gosootni damma tokko tokkos amaloota farra vaayirasii cimaa qabu
Akkasumas sammuu keessan dhukkuboota beekamoo kanneen akka dhibee yaada namaa hadoochuu fi Alzaayimarii irraa eeguu danda’u.

8). Gogaa Keessan Soora: Yeroo hojii guyyaa guyyaa keessan keessatti garlic damma waliin dabaluu

9). Alerjii Fayyisa: Amalli farra baakteeriyaa damma fi garlic qaban qorra waliigalaa fi alarjii guyyoota muraasa keessatti fayyisa.

10). Ittisa qaamaa ni cimsa:

Akkamitti faaydamnu
✍️Qullubbi adii 12-13 fi Damma kubayya tokko(330g) Walitti makuun fayyadamu
Guyyaatti fal'aana lama olii hin faaydamina
Ganamaa gaara duwwatti faaydamaa

Mallattoolee sodaachisoo yookin balaafamoo dhukkuba gubaa garaa ( red flag signs of dyspepsia)
*******************************************************************
*Dhukkubni gubaa garaachaa rakkoo hawaasa keessatti bay'inaan muudatuu fi sababoota adda addaan dhufanii dha.

*Sabaaboonni kunis sababoota baayyee sasalphoo fi ofumaa wayyatan irraa hanga sababa dhukkuboota cimoo akka kansarii garaachaa lubbuu galaafachuu danda’anii ta’uu danda’u!

Dhukkubni gubaa garaacha kun garuu osoo hin beekamin mallattoo kansarii garaachaa ta'uu ni danda'a. Kansariin garaachaa biyya keenya keessatti gosa kansarii namoota ajjeesun beekaman jalqabaa shanan keessaa tokkoodha.

Mallattoolee sodachisoo gubaa garaa waliin dhufan:
******************************************************
1. Ulfaatinni qaamaa hirdhachuu
2. Hanqina dhiigaa
3. Qoricha gubaa garaa fudhatanii wayyachuu diduu
4. Yeroo jalqabaaf waggaa 55 olitti gubaa garaa dhufu
5. Haqqisiisaa deddeebi'aa
6. Dhukkubbii yeroo nyaata liqimsan
7. Nyaata haalan liqimsuuf rakkisuu
8. Dhiitaa garaa keessaa
9. Kanaan dura yaala baqaqsanii yaaluu garaachaa qabaachuu
10. Fira dhihoo yookiin maatii keessaa namni kansarii garaachaa qabu yoo jiraate

HUB:
* Mallattoolee armaan olii kana namni qabu hatattamaan mana yaalaa deemee qorannoo addaa gochuun sababa isaa adda baasuun yaalamuu qaba.

*Sababni isaas wantoonni 1-10 barreeffaman kun jiraannan carraan kansarii garaachaa ta’uu isaa ni danda’ama jedhama

follow, like fi share gochuu hin dagatinaa
Galatoomaa!

Dr Oliyaad Shagganaa tin!

Oromoof Itoophiyaan wal hin beekan.
Wal barsiisuuf,Itoophiyaan dhugaa Oromoo galchuu qabdi. .