ARS Toronto Roubina Chapter

Տօնավաճառի յանձնախումբը կը կազմակերպէ ամառուայ առաջին garage sale-ը (կառատան մէջ վաճառքը): Հրամեցէք գտնելու գեղեցիկ և գործնական պիտոյքներ։ Կըսպասենք ձեզի։

Our first garage sale of the 2026 summer season is this weekend. Come for some great vintage treasures or just come to say hi. We can't wait to see you.

Լոյսի, սիրոյ եւ տոկունութեան տօն
Կանանց միջազգային օրուան ՀՕՄ-ի ձեռնարկը հանդիսացաւ համախմբուելու եւ հայ կնոջ կարեւոր դերը վեր հանելու եւ արժեւորելու առիթ
Տիրուկ Մարգարեան Կարապետեան

Կանանց միջազգային օրը սոսկ տօնական օր մը չէ․ անիկա ներհայեցողութեան, արժեւորումի եւ վերածնունդի խորհրդանիշ է։ Հայ կինը, իր բազմադարեայ գոյամարտին մէջ, եղած է լուռ ուժ մը՝ երբեմն անտեսանելի, բայց միշտ անփոխարինելի։ Ան է ընտանիքին ջահակիրը, ազգին հոգեւոր ողնաշարը եւ ժամանակներու փոթորիկներուն դէմ կանգնած անխորտակելի կամքը։

Սփիւռքի բարդ իրականութեան մէջ, ուր ինքնութիւնը շարունակաբար կը փորձուի, հայ կնոջ դերը կը դառնայ աւելի պատասխանատու, աւելի խորքային եւ աւելի ստեղծագործ։ Ան կը դառնայ կամուրջ՝ անցեալի յիշողութեան եւ ապագայի կերտման միջեւ։

Այս տեսլականին մէջ Հայ օգնութեան միութիւնը կը մնայ անսասան՝ իբրեւ լոյսի փարոս, որ կը համախմբէ, կը ներշնչէ եւ կը զօրացնէ հայ կնոջ առաքելութիւնը՝ ի նպաստ ազգապահպանութեան եւ համայնքային կեանքի ծաղկումին։
ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղը, 8 մարտ 2026-ին, իր նուիրումով եւ բծախնդիր կազմակերպչական ոգիով, գարնան շունչով ու սիրոյ ջերմութեամբ իրականացուց իր 17-րդ տարեկան Կանանց միջազգային օրուան ձեռնարկը՝ Հայ Tea խորագիրով, Parkview Manor-ի վայելչագեղ սրահին մէջ։ Այդ օր «Ռուբինա» մասնաճիւղը վերածուեցաւ այն սրբազան հարթակին, ուր հայ կանանց լոյսը ոչ միայն շողաց, այլեւ բազմապատկուեցաւ՝ փոխանցուելով սերունդէ սերունդ, սրտէ սիրտ։

Մուտքէն մինչեւ ներքնասրահ մթնոլորտը ողողուած էր գարնանային թարմութեամբ ու ջերմութեամբ։ Հիւրերը, սիրալիր ընդունելութեան ընթացքին, զրոյցներու քաղցր շշուկներուն եւ ըմպելիքներու նուրբ բոյրերուն մէջ կը վերագտնէին զիրար։ Վարդերով զարդարուած օրօրոցին մօտ, գունագեղ ծաղկային համադրութիւններու ներքոյ, կանայք կը յաւերժացնէին պահերը ու կը նկարուէին յիշողութիւններու թանկագին պատառիկներ ու փայփայելի նկարներ ձեռք բերելու նպատակով։

Ներքնասրահի մուտքին ու ներսը բացուած էր մշակութային, գեղագիտական եւ ազգային շքեղ պատկեր մը։ Հոն ներկայ էին հայկական արտադրութիւններով լի սեղաններ, ուր կը ցուցադրէին եւ կը վաճառէին՝ Butternest-ի համադամ խմորեղէնները, Համազգայինի «Յ. Մանուկեան» գրադարան-գրատարածի գիրքերը, ՀՕՄ-ի «Կրպակ»-ի իւրայատուկ հայկական իրերը, եւ ArcaBox-ի նրբաճաշակ զարդեղէնները՝ ոգեշնչուած հայկական հնագոյն ու միջնադարեան նախշերէն եւ International Wine-ի անուշահամ հայկական գինիները։

Թէյասեղանները ճոխ, գունագեղ եւ խնամքով պատրաստուած էին, անոնք կը մարմնաւորէին հայկական հիւրասիրութեան ամբողջ հմայքը։ Յանձնախումբին կողմէ պատրաստուած խմորեղէնները եւ տուփիկներու մէջ զետեղուած տուրմերը, հայկական նախշերով ու գոյներով՝ ArcaBox տուփիկներու մէջ նուէր մետաքսեայ վզկապները, քաղցրեղէններ եւ նրբութիւններով լեցուն մանրամասները եւ այս հիանալի առթիւ պատրաստուած գրքոյկը կը վկայէին սիրոյ եւ հոգատարութեան խորութեան մասին։

Կանանց միջազգային օրուան ARS IWD 2026-ի ձեռնարկը կը վայելէր ներկայութիւնը ՀՕՄ-ի շրջանային վարչութեան ներկայացուցիչներու, «Ռուբինա» մասնաճիւղի վարչութեան անդամներու, Մոնթրիալէն ժամանած բանախօսներ՝ դոկտ. Լալէ Մանճիկեանի եւ Դինա Կարապետեանի, Փամելա Բոստեան Ճէֆրի՝ 2017 թուականի Միջազգային կանանց օրուան ձեռնարկի բանախօսի, ՀՕՄ-ական ընկերուհիներու եւ թորոնթոհայ կանանց ներկայութիւնը։ Բոլորն ալ ոգեւորուած, անհամբեր կը սպասէին զեկուցաբերներու հարցազրոյցին եւ ձեռնարկի ընթացքին:

Ձեռնարկը սկսաւ քայլերգներով՝ Հայաստանի, Արցախի, Գանատայի եւ ՀՕՄ-ի, որոնց ընթացքին ներկաները յոտնկայս միաձայն երգեցին՝ միասնութեան եւ հպարտութեան զգացումով։

Հանդիսավարներ Սիրուն Տէր Վարդանեանն ու Ռուպինա Քէօշկէրեան- Քէշիշեանը ողջունեցին ներկաները եւ ներկայացուցին օրուան խորհուրդը եւ նշեցին բանախօսներուն անուններն ու անոնց բարձրաստիճան կոչումները։

Բացման խօսքով հանդէս եկաւ ՀՕՄ-ի «Ռուբինա» մասնաճիւղի Կանանց միջազգային օրուան յանձնախումբի համաատենապետ Լիզա Գաբրիէլեան։ Ան յանձնախումբի անդամներուն անունով բարի գալուստ մաղթեց ներկաներուն եւ իր ներշնչող ելոյթին մէջ շեշտեց հայ կնոջ դարաւոր ուժին մասին․ «Հայ կինը մեր պատմութեան ընթացքին միշտ եղած է մեր դիմադրութեան եւ վերածնունդի ուժը, իր նուիրումով, տոկունութեամբ եւ անսահման սիրով։ Իսկ ՀՕՄ-ը՝ իր 116-ամեայ հարուստ ժառանգութեամբ, կը շարունակէ այդ ուժը վերածել կազմակերպուած ծառայութեան՝ մեր ընտանիքներուն, մեր հայրենիքին եւ մեր ապագայ սերունդներուն համար»։

Ան դիտել տուաւ, որ Հայաստանի մէջ Կանանց միջազգային օրը միայն մէկ օր չէ, այլ կը սկսի 8 մարտին եւ կը շարունակուի մինչեւ 7 ապրիլը եւ կը կոչուի «Կանանց ամիս»։ Այս շրջանը, 8 մարտէն մինչեւ Մայրութեան եւ գեղեցկութեան օրը, նուիրուած է կնոջ ուժին, գեղեցկութեան, ստեղծագործական ոգիին եւ անսահման դերակատարութեան։

Համաատենապետուհին նշեց, թէ ձեռնարկին հասոյթէն բաժին մը պիտի տրամադրուի երկու կարեւոր հաստատութիւններու՝ Թորոնթոյի Dress for Success կազմակերպութեան եւ ՀՕՄ-ի ընկերային ծառայութեան։

Համաատենապետուհի Հուրիկ Եղիազարեան, անդրադառնալով Give to Gain գաղափարին, ընդգծեց, թէ կնոջ հզօրացումը կը ծնի փոխադարձ աջակցութենէն, գիտելիքի բաժանումէն եւ համերաշխութենէն։

Ճերմակ բալենիի հովանիին ներքոյ եւ գեղեցիկ ձեւաւորուած թէյասեղանի շուրջ՝ Հուրիկ Եղիազարեանի ծաւալած հարցազրոյցը վերածուեցաւ հոգեւոր եւ մտաւորական հարուստ երկխօսութեան, իսկ սրտամօտ խօսքերը՝ փորձառութեան եւ ոգեշնչման աղբիւներու։

Դոկտ. Լալէ Մանճիկեան, Մոնթրէալի Vanier College-ի դասախօս, գիտնական, մանկավարժ եւ համայնքային նուիրեալ գործիչ, ներկայացուց իր բազմամեայ ուղին՝ նուիրուած գաղթի, յիշողութեան եւ ինքնութեան հարցերուն։

Ան շեշտելով կնոջ դերին մասին (որպէս պատմութիւններու պահապան) նշեց. «Կինը միայն պատմութիւն չի փոխանցեր, այլ կը ձեւաւորէ յիշողութիւնը՝ զայն դարձնելով ապագայի հիմք»։
Իր հարթած ճանապարհին մասին անդրադառնալով ըսաւ. «Իմ ճամբորդութիւնս սկսաւ այն հարցումէն՝ ո՞վ եմ ես սփիւռքի մէջ։ Այդ հարցումը դարձաւ իմ ամբողջ ուղիիս առանցքը»։

Կնոջ ձայնին մասին ըսաւ. «Եղած են պահեր, երբ կը սպասուէր մեղմացնել ձայնս, բայց ես սորվեցայ, որ ճշմարտութիւնը պէտք է հնչէ ամբողջական»։

Ան նաեւ շեշտեց, որ կինը յիշողութեան պահապան չէ միայն, այլ նաեւ՝ անոր նոր ձեւաւորողը։

Բանախօս Դինա Կարապետեան իր կարգին յիշեց իր ողիմպիական ճամբորդութեան մասին ու խօսեցաւ համբերութեան, պայքարի եւ ինքնավստահութեան մասին։
Ան նշեց. «Յաղթանակը միայն մետալ չէ, այլ այն ճանապարհը, որ քեզ կը դարձնէ աւելի ուժեղ մարդ»։

Կարապետեան, ողիմպիական գեղասահքի մարզիկը, իր կեանքի պատմութիւնը ներկայացուց որպէս պայքարի եւ յաղթանակի կենդանի օրինակ։ «Հինգ տարեկանին սկսայ սահիլ, բայց իրական մրցումը ինքզինքս գերազանցելն էր», նշեց ան։

Ողիմպիական փորձառութեան մասին ըսաւ. «Հայաստանի դրօշը կրելը պատասխանատուութիւն մըն է, որ կը կշռէ ամբողջ կեանքդ»։

COVID-ի դժուար օրերուն անդրադառնալով՝ ըսաւ «Երբ աշխարհը փակուեցաւ, ընտանիքս դարձաւ իմ ուժիս աղբիւրը», իսկ մայրութեան մասին. «Մայր դառնալը ինծի սորվեցուց, որ յաջողութիւնը այլեւս միայն անձնական չէ, այլ ժառանգութիւն»։

Հարցազրոյցէն ետք միացեալ պատգամի եւ միեւնոյն հարցումներուն պատասխանելու առիթով հետեւեալ կարեւոր կէտերը ի յայտ եկան. թէեւ զեկուցաբերները տարբեր աշխարհներու եւ մասնագիտութիւններու մէջ կերտած էին իրենց ուղիները, սակայն անոնք միաձայն հաստատեցին, որ հայ ըլլալը իրենց ուժն է, ընտանիքը՝ իրենց հիմքը, մայրութիւնը՝ իրենց առաքելութիւնը, իսկ ցեղասպանութենէն վերապրածներու ժառանգորդ ըլլալը՝ իրենց պատասխանատուութիւնը։

Անոնք ընդգծեցին, որ իրենց յաջողութիւններուն ետին կանգնած է ոչ միայն անձնական ճիգը, այլ նաեւ այն հաւաքական ուժը, զոր իրենց փոխանցած են հայ ընտանիքը, համայնքը եւ ՀՕՄ-ը։ Անոնք ընդգծեցին նաեւ ՀՕՄ-ի դաստիարակիչ ազդեցութեան ուժը իրենց կեանքին մէջ, իբրեւ ծառայութեան եւ նուիրումի դպրոց։

Հարցազրոյցի աւարտին, ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի ատենապետ Անի Հոթոյեան-Ժոլի եւ Լիզա Գաբրիէլեան, իբրեւ երախտագիտութիւն, հիւր բանախօսներուն յանձնեցին յուշանուէրներ՝ Մայքըլ Արամի ստորագրութիւնը կրող արծաթեայ պնակներ եւ Կըրտա Նիւպագըրի՝ Portraits of Canadian Women Who Inspire գիրքերը։

Երաժշտական բաժինը յատկանշուեցաւ քնարահար եւ ջութակահար Ելենայի զգացական կատարումով, որ ներկաները տարաւ երազային աշխարհներ։ Երաժշտութիւնը լեցուց սրահը․ Ջութակի մեղեդիները լրացուցին այդ կախարդական պահը՝ ստեղծելով հոգեթով մթնոլորտ։

Համեղ ճաշերու եւ քաղցրեղէններու հիւրասիրութենէ ետք կարգը հասած էր վիճակահանութեան կտրոնները առնելուն։ Վիճակահանութիւնը ուրախութեան եւ ծիծաղի ալիքներ ստեղծեց, իսկ յայտագիրի երկրորդ բաժինի ընթացքին door prize-ի բախտաւոր թիւը յայտարարուեցաւ եւ օրուան բախտաւորին նուիրուեցաւ ադամանդեայ թանկարժէք օղ։

ArcaBox-ի ստեղծագործական ցուցադրութիւնը՝ ոճաբան-արուստագէտ Ինէսսա Դարբինեանի մեկնաբանութեամբ, բացայայտեց հայկական հնագոյն եւ միջնադարեան զարդնախշերու վերածնունդը՝ արդի նորաձեւութեան մէջ։ Երիտասարդներու մասնակցութեամբ ներկայացուած գունազարդ մետաքսեայ վզկապներ կրելու ցուցադրութիւնը դարձաւ օրուան ամենահաճելի պահերէն մէկը։ Անոնք այն վզկապներէն էին, որոնք յատուկ այս ձեռնարկին համար Հայաստանի մէջ պատրաստուած էին երեք արուեստագէտ-ոճաբաններու կողմէ եւ Ինէսսա Դարբինեանի կողմէն նուրիուած՝ «Ռուբինա» մասնաճիւղին։

Կանանց միջազգային օրուան յանձնախումբի համաատենապետ Լիզա Գաբրիէլեան յանձնախումբին անունով ծաղկեփունջ մը նուիրուեց Ինէսսա Դարբինեանին՝ իբրեւ երախտագիտութիւն։

Ձեռնարկի աւարտին շնորհակալական խօսքերով արժեւորուեցան բոլոր աջակիցները, նուիրատուները, հիւրերը, կամաւորները, մասնակիցները եւ յանձնախումբի մեղուջան անդամները։ Յուշանկարները դարձան օրուան գեղեցիկ կնիքը։

Այդ օրուան ձեռնարկը աւելի էր քան տօն մը․ ան ապրում մըն էր, համախմբում մը, հոգեւոր վերածնունդ, կնոջ ուժի փառաբանում եւ սերունդներու միջեւ կամուրջ։ ֎

***
Այս թղթակցութիւնը լոյս տեսած է «Թորոնթոհայ»-ի ապրիլ 2026 ( #224) թիւին մէջ: Լուսանկարները տրամադրած է
«Ռուբինա» մասնաճիւղը:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeg8LIjUAIvaScmpLNZU32PyUUfYxDk3v2UsSXEKcHUTLA8hQ/viewform

Complete survey via link below. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeg8LIjUAIvaScmpLNZU32PyUUfYxDk3v2UsSXEKcHUTLA8hQ/viewform?

«Կշիռքի նուազեցման դեղամիջոցներ Ozempic, GLP-1, բժշկական եւ սննդաբանական մօտեցում» դասախօսութիւն` Թորոնթոյի մէջ
Տիրուկ Մարգարեան Կարապետեան

Ժամանակակից աշխարհը կը սահի արագընթաց փոփոխութիւններու ալիքին վրայ, ուր գիտութիւնը եւ բժշկութիւնը կը վերաձեւեն մեր պատկերացումները մարդու առողջութեան մասին։ Մանաւանդ գիրութեան, սննդակարգի եւ կենսակերպի խնդիրները այլեւս պարզ քննարկման նիւթեր չեն, այլ դարձած են համամարդկային մարտահրաւէրներ։ Գիտական նորութիւններն ու մարդկային փորձառութիւնը կը միաձուլուին՝ փնտռելու համար աւելի ամբողջական եւ իմաստալից լուծումներ։

Այս գիտակցութեամբ էր, որ տեղի ունեցաւ յատկանշական դասախօսութիւն մը, ուր գիտութիւնը, փորձառութիւնը եւ համայնքային ոգին հանդիպեցան նոյն յարկին տակ։
ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի եւ Օնթարիոյի գանատահայ բժշկական ընկերակցութեան (Armenian Canadian Medical Association of Ontario - ACMAO) միացեալ Դաստիարակչական յանձնախումբի նախաձեռնութեամբ, կիրակի, 22 մարտ 2026-ին, կէսօրէն ետք ժամը 1:30-ին, Թորոնթոյի հայ կեդրոնը վերածուած էր գիտելիքի եւ մտորումի կենդանի բեմի։

«Կշիռքի նուազեցման դեղամիջոցներ՝ Ozempic, GLP-1, բժշկական եւ սննդաբանական մօտեցում» խորագիրը կրող հանրային դասախօսութիւնը, իր արդիականութեամբ եւ գործնական արժէքով, դարձաւ հետաքրքրութեան կեդրոն։ Դասախօսներն էին ընտանեկան բժիշկ տոքթ. Քրիստիան Թռնամեան եւ փորձառու սննդաբան դոկտ. Միրէյ Գարավեթեան, որոնք համադրուած կերպով ներկայացուցին առողջութեան վերաբերեալ երկու փոխկապակցուած, սակայն տարբեր տեսանկիւններ քննող դասախօսութիւն մը, որ շատ այժմէական էր՝ ժամանակակից բժշկութեան եւ առողջ կենսակերպի մասին արծարծուած գիտելքներով։

Օրուան հանդիսավար, ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի Դաստիարակչական յանձնախումբի ատենապետ՝ բժշկուհի Ալիս Գարավեթեան, յանձնախումբի եւ ACMAO-ի անունով բարի գալուստ մաղթեց ներկաներուն եւ նշեց, որ ՀՕՄ-ը եւ Օնթարիոյի գանատահայ բժշկական ընկերակցութիւնը նմանօրինակ ձեռնարկներով մշտապէս կը ձգտին բարձրացնել մեր համայնքին իրազեկումը առողջութեան կարեւորութեան շուրջ։ Ան շնորհակալութիւն ու երախտապարտութիւն յայտնեց դասախօսներուն, որոնք սիրայօժար ընդունեցին իրենց հրաւէրը։

Բացման աղօթքը կատարեց Թորոնթոյի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ աւագ քահանայ տ. Տաթեւ Միքայէլեան եւ իր խօսքին մէջ հոգեւոր եւ բժշկական առողջութիւնը ներկայացուց իբրեւ փոխկապակցուած արժէքներ։ Ան յիշեց Նարեկացիի բժշկարար ուժին մասին՝ հրաւիրելով ներկաները դառնալու ոչ միայն մարմնով, այլեւ հոգիով առողջ։

ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի ատենապետ Անի Հոթոյեան-Ժոլի իր սրտի խօսքով բարի գալուստ մաղթեց ներկաներուն՝ գնահատելով անոնց ներկայութիւնը այս կարեւոր եւ արդիական դասախօսութեան։ Ան իր խօսքին մէջ ընդգծեց, որ կշիռքի նուազեցման դեղամիջոցներու եւ բժշկական ու սննդաբանական մօտեցումներու շուրջ ընտրուած նիւթը լայն հետաքրքրութիւն կը ներկայացնէ եւ ունի հանրային առողջութեան համար էական նշանակութիւն։ Ատենապետը շեշտեց իրազեկման կարեւորութիւնը՝ անդրադառնալով թէ՛ դեղերու օգտակարութեան, թէ՛ հնարաւոր կողմնակի ազդեցութիւններուն։ Ան նաեւ համառօտ կերպով ներկայացուց Հայ օգնութեան միութեան հարուստ պատմութիւնը՝ հիմնադրուած 1910-ին, եւ առանձնացուց «Ռուբինա» մասնաճիւղի երկարամեայ ու նուիրեալ ծառայութիւնը համայնքին։ Ընկերուհին իր խօսքին ընթացքին լուսարձակի տակ առաւ մասնաճիւղին բազմաբնոյթ գործունէութիւնները, բարեսիրական նախաձեռնութիւնները եւ կրթական աջակցութեան ծրագիրները, որոնք կը նպաստեն թէ՛ տեղական եւ թէ՛ համահայկական կարիքներու բաւարարման։ Խօսքի աւարտին ան քաջալերեց ներկաները շարունակելու իրենց մասնակցութիւնը համայնքային կեանքին եւ ՀՕՄ-ի առաքելութեան։

ACMAO-ի փոխնախագահ՝ տոքթ․ Սիրիլ Թահդաճեան բարի գալուստի խօսքէն ետք ներկայացուց կազմակերպութեան առաքելութիւնը, որ կը մարմնաւորէ բարելաւել ժողովուրդներու առողջութիւնն ու բարեկեցութիւնը։ Ան յիշեց, թէ կազմակերպութիւնը հիմնադրուած էր Հայաստանի երկրաշարժէն ետք եւ աւելի քան երեսունհինգ տարիներ շարունակ անխոնջ կը ծառայէ։ Տոքթ. Սիրիլ, պաստառին վրայ ցուցադրուած տեսերիզի եւ պատկերներու ընթացքին, ներկայացուց իրենց նախաձեռնութիւնները, ներառեալ կառուցուած ատամնաբուժարանները եւ շարժական ծառայութիւնները, որոնք այսօր եւս կը շարունակուին՝ յատկապէս Սիւնիքի շրջանին մէջ, միջազգային համագործակցութեան շնորհիւ։ Ան շնորհակալութիւն յայտնեց գործակից կազմակերպութիւններուն եւ ներկաներուն՝ շեշտելով, որ համագործակցութիւնը մնացած է իրենց յաջողութեան հիմքը եւ համայնքային մասնակցութիւնը կենսական դեր ունի իրենց գործունէութեան մէջ։

Հանդիսավարը ներկայացուց հիւր դասախօսներուն կենսագրականները․

Տոքթ. Քրիստիան Թռնամեան ընտանեկան բժիշկ է եւ ACMAO-ի այս տարուան նախագահը։ Աւարտած է Կուելֆի համալսարանի պսակաւոր գիտութեանց եւ մագիստրոսի աստիճանները՝ ախտազերծութեան երեւոյթներու ուսումնասիրութեան (immunology) բնագաւառին մէջ, ապա բժշկական կրթութիւնը շարունակած է Քուինզի համալսարանը։ Այնուհետեւ վերադարձած է Թորոնթօ՝ ընտանեկան բժշկութեան մասնագիտացման համար, զոր աւարտած է 2020-ին՝ North York General Hospital-էն։ Սկսած է աշխատիլ որպէս լիաժամկէտ տեղապահ (locum) բժիշկ՝ Օնթարիոյի զանազան գիւղական եւ քաղաքային համայնքներու մէջ, ներառեալ Parry Sound, Elliot Lake, Port Dover, Paris, Kingston եւ Perth։ Այս ընթացքին, ան նաեւ եղած է ACMAO-ի գործունեայ անդամ՝ ծառայելով գործադիր խորհուրդին մէջ տարբեր դերերով։

Դոկտ. ՄիրԷյ Գարավեթեան գրանցուած սննդաբան է, որ ունի դոկտորական աստիճան Մաստրիխտի համալսարանէն եւ աւելի քան քսան տարուան փորձառութիւն։ Ան իր ասպարէզը սկսած է որպէս առաջնային առողջապահական մասնագէտ, ապա առաջացած է դէպի դարմանական հետազօտութիւն՝ միջազգային եւ գանատական հաստատութիւններու մէջ, ներառեալ Թորոնթոյի համալսարանը, Փրինսէս Մարգըրիթ Քէնսըր կեդրոնը, Թորոնթոյի Մեթրոփոլիթըն համալսարանը, Քալկըրիի համալսարանը, եւ այլն։ Անոր աշխատանքը կը միաձուլէ գործադրական գիտութիւնը եւ հիւանդակեդրոն համատեղ ձեւաւորումը՝ ապահովելու համար ապացոյցներու վրայ հիմնուած, գործնական եւ ընդարձակելի լուծումներ։

Ան հիմնադրած է biohackrd.ca-ն՝ առցանց սննդառական, եւ գիտութեան վրայ հիմնուած կենսակերպի հարթակ մը, որ կը կեդրոնանայ նիւթափոխանակային (metabolic) առողջութեան բարելաւման եւ երկարաժամկէտ բարեկեցութեան աջակցման վրայ՝ կեանքի տարբեր փուլերու ընթացքին։ Դոկտ. Միրէյին առաքելութիւնն է կամրջել դարմանական (clinical) գիտութիւնը, թուային առողջապահութիւնը եւ իրական կեանքի խնամքը՝ երկարացնելու առողջ կեանքի տեւողութիւնը եւ բարելաւելու կեանքի որակը։

Դասախօսութեան առաջին բաժինը ներկայացուց տոքթ. Թռնամեան, որ մանրամասն կերպով ներկայացուց GLP-1 հորմոնի դերը մարդու մարմնին մէջ՝ որպէս կարգաւորիչ մը, որ կ’ազդէ թէ՛ ախորժակին եւ թէ՛ արիւնի շաքարի մակարդակին վրայ։ Ան բացատրեց, թէ ինչպէս գիտնականները, ուսումնասիրելով Gila monster մողէսին լորձունքը, յայտնաբերած են նմանատիպ նիւթ մը, որ հիմք դարձած է նոր սերունդի դեղամիջոցներու ստեղծման։ Այս դեղերը, ինչպիսիք են Ozempic-ը եւ Wegovy-ն, կը գործեն բազմաշերտ ձեւով՝ նուազեցնելով ախորժակը, երկարացնելով յագեցուածութեան զգացումը, դանդաղեցնելով ստամոքսի դատարկումը եւ բարելաւելով էնսիւլինի արձագանգը։

Բժիշկը նաեւ անդրադարձաւ այն կարեւոր իրողութեան, թէ գիրութիւնը պէտք չէ ընկալել որպէս կամքի տկարութիւն, այլ իբրեւ բարդ կենսաբանական հիւանդութիւն, որ կը ներառէ հորմոնային, ծննդական եւ միջավայրային գործօններ։ Տոքթ. Թռնամեան ներկայացուց նաեւ այս դեղամիջոցներու արդիւնքները՝ նշելով զգալի քաշի նուազեցում եւ շաքարախտի վերահսկման բարելաւում, սակայն միեւնոյն ժամանակ զգուշացուց հնարաւոր կողմնակի ազդեցութիւններու մասին՝ ներառեալ սրտխառնոց, փսխում եւ հազուագիւտ, բայց աւելի լուրջ բարդութիւններ։

Դասախօսութեան երկրորդ բաժինը, դոկտ. Միրէյ Գարավեթեանի կողմէ, ստացաւ խորքային եւ գործնական ուղղուածութիւն։ Ան շեշտեց, որ դեղամիջոցները չեն կրնար փոխարինել առողջ կենսակերպը, այլ միայն կը լրացնեն զայն։ Իր բացատրութիւններուն մէջ ան մանրամասն անդրադարձաւ հաւասարակշռուած սննդակարգի կառուցման սկզբունքներուն՝ ընդգծելով ամբողջական մթերքներու, սպիտակուցներու, առողջ ճարպերու եւ մանրաթելերով հարուստ սնունդի կարեւորութիւնը։ Ան խօսեցաւ նաեւ արիւնի շաքարի կայունութեան պահպանման մասին՝ որպէս հիմնական գործօն՝ քաշի կառավարման մէջ։

Ան ներկայացուց ընդհատական ծոմապահութեան (intermittent fasting) մօտեցումը՝ բացատրելով անոր նպաստը նիւթափոխանակային (metabolic) առողջութեան բարելաւման մէջ, սակայն շեշտելով, որ ան պէտք է կիրարկուի անհատականացուած կերպով։ Ան անդրադարձաւ նաեւ քունի որակին՝ բացատրելով, թէ վատ քունը ուղղակի կերպով կ՚ազդէ հորմոններու վրայ եւ կը խանգարէ ախորժակի կարգաւորումը։
Մարզանքը ներկայացուեցաւ ոչ միայն իբրեւ ջերմուժ (calorie) այրող միջոց, այլ՝ իբրեւ հիմնական գործօն մկանային զանգուածի պահպանման եւ նիւթափոխանակութեան առողջութեան համար։ Ան յատկապէս շեշտեց, որ արագ քաշի նուազեցման ընթացքին մարդիկ յաճախ կը կորսնցնեն նաեւ մկաններ, ինչ որ երկարաժամկէտ առումով վնասակար է։ «Առողջ նուազեցումը,- նշեց ան,- պէտք է ըլլայ ճարպի կորուստի եւ մկաններու պահպանման հաւասարակշռուած ընթացք մը»։
Դասախօսութեան ընթացքին ստեղծուեցաւ նաեւ անմիջական եւ աշխուժ մթնոլորտ մը, երբ ներկաները հրաւիրուեցան թեթեւ շարժումներ ընելու՝ երաժշտութեան ուղեկցութեամբ, ինչ որ աւելի կենդանացուց փորձառութիւնը եւ վերածեց զայն մասնակցային ձեռնարկի մը։

Դասախօսութեան ամբողջ ընթացքին, հիւրասիրութեան սեղանը բացուած էր՝ համադամ ուտեստներով եւ սուրճի բուրումնաւէտ բաժակներով։ Ներկաները կը վայելէին ոչ միայն մտքի սնունդը, այլեւ ճաշակի հաճոյքը՝ ստեղծելով միջավայր մը, ուր գիտելիքը եւ մարդկային հաղորդակցութիւնը կը միաձուլուէին ներդաշնակօրէն։

Ապա սկսաւ հարց ու պատասխան բաժինը, երբ ներկաները մեծ հետաքրքրութեամբ եւ խանդավառութեամբ ուղղեցին բազմաթիւ հարցումներ։ Հարցումներու այս հոսքը կը վկայէր թեմային այժմէականութիւնը եւ դասախօսութեան յաջողութիւնը։ Շատեր օգտուեցան առիթէն՝ ուղղակի հաղորդակցելու մասնագէտներուն հետ եւ ստանալու իրենց մտահոգութիւններուն պատասխանները։

Աւարտին, դասախօսները պարգեւատրուեցան ՀՕՄ-ի «Ռուբինա» մասնաճիւղի ատենապետ Անի Հոթոյեան-Ժոլիի եւ ՀՕՄ-ի Թորոնթոյի «Ռուբինա» մասնաճիւղի անդամ եւ ACMAO-ի վարչական անդամ Անի Հասըրճեանի ձեռամբ՝ ի նշան խորին գնահատանքի։ Այս արարողութիւնը դարձաւ երախտագիտութեան գեղեցիկ արտայայտութիւն մը, որ կը շեշտէր համայնքի եւ մասնագէտներու միջեւ կապը։
Դասախօսութենէն ետք, հիւրասիրութիւնը շարունակուեցաւ՝ վերածուելով ջերմ զրոյցներու եւ մտերմիկ հանդիպումներու։ Համեղ պատառներու եւ սուրճի շուրջ, ներկաները կը շարունակէին իրենց քննարկումները, կը փոխանակէին տպաւորութիւններ եւ կը խորացնէին իրենց լսած գիտելիքները։

Սոյն ձեռնարկը դարձաւ վառ վկայութիւն մը այն ճշմարտութեան, թէ առողջութիւնը միայն դեղամիջոցներու արդիւնք չէ, այլ ամբողջական ուղի մը՝ ուր գիտութիւնը, կենսակերպը եւ անձնական պատասխանատուութիւնը կը միաւորուին։ Անիկա մեզի յիշեցուց, թէ առողջ կեանքը ընտրութիւն է՝ գիտակից, հետեւողական եւ հոգատար վերաբերմունքով կառուցուած, եւ թէ մարդը, իր ամբողջութեան մէջ, կը մնայ իր իսկ բարօրութեան ամենէն կարեւոր հիմնաքարը։ ֍

***

Այս թղթակցութիւնը լոյս տեսած է «Թորոնթոհայ»-ի մայիս 2025 ( #225) թիւին մէջ: Լուսանկարը՝ բանախօսներու եւ կազմակերպիչներու խմբանկար (լուսանկարը տրամադրած է կազմակերպիչ յանձնախումբը)