ecofront

Fizuli rayonunda 🐺 canavar balası ilə amansız rəftar edən vətəndaşın görüntüləri yayılıb. Aidiyyəti qurumların məsələni araşdırıb layiqli tədbir gördüyünə ümid edirik...

Keçən dəfə paylaşanda müdafiəçiləri üstümüzə gəlmişdi. İndi də desinlər görək ovçu Faiq bəy hansı əsasla ölkəmizin qırmızı kitabında olan yırtıcı quşu (ilanyeyən qartal, cəmi 30-40 cüt qiymətləndirilir) saxlayır, bunu öz sosial media hesablarında paylaşır?! Aidiyyəti qurumlar hara baxır?...

Neftçalada şamları qurudan vağlar və iy problemi

Neftçalada vağ koloniyasının yerləşdiyi şamlıq ərazidə son illər ağacların quruması və kəskin iy hiss olunması sakinlərin diqqətini çəkir. Bir çox insan bunu quşların ağacları məhv etməsi kimi qəbul edir, lakin məsələ daha mürəkkəbdir.

Vağlar ağacla qidalanmır. Problem uzun müddət eyni ağaclarda yuvalama və gecələmə nəticəsində yaranır. Quş nəcisi şam iynələrini zədələyir, torpağın tərkibini dəyişir, yuvaların ağırlığı və budaq qırılması isə ağacları zəiflədir. Güclü iy də əsasən böyük miqdarda toplanan guanodan və onun parçalanmasından yaranır.

İy problemini azaltmaq üçün koloniyanı dağıtmaq əvəzinə daha dayanıqlı tədbirlər görülə bilər: koloniyanın altında toplanmış üzvi qalıqların mütəmadi yığılması, quru dövrlərdə torpağın yüngül nəmləndirilməsi, hava dövranını artırmaq üçün sıx kolluqların idarə olunması və insanların ən çox istifadə etdiyi hissələrdə məsafə saxlanılması iyin hiss olunmasını xeyli azalda bilər. Kimyəvi maddələrlə güclü dezinfeksiya isə torpaq və digər canlılara zərər verə biləcəyindən tövsiyə olunmur.

Bu vəziyyətdə ən düzgün yanaşma koloniyanı dağıtmaq deyil. Yuvalama dövründə quşları narahat etməmək, ərazidə monitorinq aparmaq və koloniya ətrafında yerli enliyarpaqlı ağacların bərpasına şərait yaratmaq daha dayanıqlı həll hesab olunur.

Unutmayaq ki, vağ koloniyaları yalnız problem deyil, həm də mühüm ekoloji göstəricidir. Onlar su-bataqlıq ərazilərindən qida maddələri daşıyır, torpağın məhsuldarlığını artırır və bir çox canlı üçün zəngin yaşayış mühiti yaradır. Təbiətdə əsas məsələ insan rahatlığı ilə biomüxtəlifliyin qorunması arasında balans tapmaqdır.

Hər gün Xəzər sahilindən vedrə-vedrə balaca xərçəngkimilər ( növləri) akvarium balıqları üçün yem kimi toplanır.

Bəli, bunlar nadir növ deyil. Amma təbiətdə “nadir deyil” demək “sonsuzdur” demək deyil. Ekosistemlərin çoxu məhz belə gözə görünməyən, dəyəri hiss edilməyən canlıların üzərində dayanır. Bu balaca xərçəngkimiləri sahil zonasında üzvi maddələri parçalayır, suyun qida dövranında iştirak edir və minlərlə köçəri quş üçün mühüm qida mənbəyidir. Onların azalması təkcə bir xərçəngkiminin azalması deyil; sahil quşlarının qidasının azalması, qida zəncirinin zəifləməsi və bütöv ekosistemin tarazlığının pozulması deməkdir.

Təəssüf ki, bu toplamanın miqyasına, dayanıqlılığına və təsirinə nəzarət yoxdur. Nə qədər götürülür? Hansı sahələr daha çox istismar olunur? Populyasiyalar özünü bərpa edə bilirmi? Bu sualların cavabını bilmədən davam edən istismar uzunmüddətli risk yaradır.

Təbiətin çöküşü adətən bir anda baş vermir. Əvvəlcə “adi” canlılar azalır, sonra quşlar azalır, sonra sahillər səssizləşir. Və bir gün geriyə baxıb deyirik: “Necə oldu ki, bu qədər çox olan canlı yoxa çıxdı?”

Təbiəti qoruma yalnız ceyran və ya qartal üçün deyil. Bəzən ekosistemin taleyi ovuc içində görünməyən balaca bir xərçəngkiminin taleyindən asılı olur. 🌊🦐🕊️

İzlənmə xətrinə hər şey etmək olmaz! ‼️

Son dövrlər sosial mediada, xüsusilə TikTok platformasında çox narahatedici bir tendensiya müşahidə olunur. Bəzi istifadəçilər daha çox izlənmə və bəyənmə toplamaq naminə quşların yuvalarına çıxır, vəhşi heyvanları qəsdən narahat edir, hətta zəhərli ilanları tutaraq həm öz həyatlarını, həm də təbiəti təhlükə altına atırlar.

Unutmayaq ki, təbiət müşahidəsinin ən əsas etik qaydası heyvanları narahat etməməkdir. Vəhşi canlıların yuvasına yaxınlaşmaq, balalarını əlinə götürmək və ya onları kameraya görə təşvişə salmaq məsuliyyətsiz davranışdır.

Buna nümunə olaraq, Şamaxıda çəkilmiş videoda bir istifadəçinin Azərbaycanın Qırmızı Kitabına daxil edilmiş qara kərkəsin yuvasına çıxaraq balanı narahat etdiyini görürük. Bu cür hərəkətlər təkcə etik deyil, həm də qorunan növlərin mühafizəsinə ciddi zərbə vurur. ‼️

Təəssüf ki, aidiyyəti qurumlar belə hallara qarşı qabaqlayıcı tədbirlər görmədikcə və qanunvericilik çərçivəsində məsuliyyət tətbiq etmədikcə, bu davranışların artması qaçılmazdır.

Daha narahatedici məqam isə budur ki, bu videoları izləyən uşaqlar və yeniyetmələr bunu adi və ya qəhrəmanlıq kimi qəbul edib eyni hərəkətləri təkrarlaya bilərlər. Digər acınacaqlı məqam isə videonun şərhlərində insanların bir qisminin "balanı tut, alaram" kimi qanunsuz və qeyri-etik çağırışlar etməsidir.

Təbiət kontent yaratmaq üçün dekorasiya deyil. Hər paylaşımın arxasında canlı bir varlığın həyatı dayanır. Bir neçə min baxış naminə vəhşi təbiətə zərər vurmaq heç vaxt qəbul edilə bilməz‼️

🐻 Şəkidən Avstriyaya: Dunbar ayısının yeni həyatı başlayır 🇦🇿➡️🇦🇹

İllər öncə Şəki şəhərinə enmiş ayını xatırlayırsınız? Dunbar adı verilən bu ayı bir neçə ay öncə saxlanıldığı Altıağac Milli Parkındakı Reabilitasiya Mərkəzindən Avstriyadakı xüsusi parka köçürülüb.

Buna səbəb 20 yaşdan çox yaşı olan ayının səhhətinin heç də yaxşı vəziyyətdə olmaması olub. Dunbarın gözündə katarakt olduğu üçün əməliyyat keçirilib, həmçinin 3 ədəd çürümüş köpək dişi götürülüb. 🦷👁️

Bu barədə məlumatı 2023-cü ildən bəri Altıağacda saxlanılan ayılara tibbi yardım göstərən Four Paws International təşkilatı yayıb.

Təşkilatın açıqlamasına görə, Dunbar Reabilitasiya Mərkəzində mümkün olan ən yaxşı qayğını alsa da, yaşı və sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınaraq onun həyatının qalan hissəsi üçün daha sakit və xüsusi tibbi imkanlara malik bir mühitə ehtiyacı var idi. Bu səbəbdən Dunbar Avstriyada yerləşən BEAR SANCTUARY Arbesbach sığınacağına yerləşdirilib. 🐾

Dunbarın daha uyğun şəraitə köçürülməsi xəbərinə sevinirik. Bu, həmçinin müxtəlif qurumların və beynəlxalq tərəfdaşların əməkdaşlığının müsbət nümunəsidir. 🌿

Lakin bu hadisə eyni zamanda ölkəmizdə vəhşi heyvanların reabilitasiyası sahəsində hələ də mövcud olan boşluqları bir daha xatırladır. Azərbaycanda beynəlxalq standartlara uyğun, uzunmüddətli fəaliyyət göstərə bilən ixtisaslaşmış reabilitasiya mərkəzlərinin və vəhşi heyvanlar üzrə ixtisaslaşmış baytar həkimlərin olması böyük ehtiyacdır.

📽️: