SEPPA

FELIZ DIA DI TRAHADO.
LAGA NOS REFLEXIONA PROFUNDO RIBA E IMPORTANCIA Y BALOR DI E DIA AKI.

𝗥𝗶𝗷𝗸𝘀𝘄𝗲𝘁 𝗛𝗢𝗙𝗔: 𝗯𝗮𝗹𝗮𝗻𝘀 𝘁𝘂𝘀𝘀𝗲𝗻 𝗳𝗶𝗻𝗮𝗻𝗰𝗶𝗲̈𝗹𝗲 𝘀𝘁𝗮𝗯𝗶𝗹𝗶𝘁𝗲𝗶𝘁 𝗲𝗻 𝗱𝗲𝗺𝗼𝗰𝗿𝗮𝘁𝗶𝘀𝗰𝗵𝗲 𝘇𝗲𝗴𝗴𝗲𝗻𝘀𝗰𝗵𝗮𝗽

Op 18 maart 2026 hebben de gezamenlijke vakbonden van Aruba hun zorgen publiekelijk onder de aandacht gebracht tijdens een demonstratie, gehouden tijdens het bezoek van Koning Willem-Alexander aan Aruba in het kader van de viering van 40 jaar Status Aparte en 50 jaar Vlag en Volkslied van Aruba.

De demonstratie richtte zich op de voorgestelde Rijkswet HOFA (Houdbare Overheidsfinanciën Aruba).

De vakbonden erkennen het belang van gezonde overheidsfinanciën en het nut van financieel toezicht. Aruba staat sinds 2015 onder toezicht via de LAft, wat volgens evaluaties heeft bijgedragen aan verbeterde begrotingsdiscipline en transparantie.

Het voorstel HOFA gaat echter een stap verder door financiële normen en toezicht vast te leggen in een rijkswet. Daarmee krijgt de Rijksministerraad een structurele rol in de beoordeling en handhaving van de Arubaanse begrotingskaders.

De vakbonden wijzen op een aantal staatsrechtelijke aandachtspunten:
• Het Arubaanse parlement blijft formeel de begroting vaststellen, maar opereert binnen kaders die op Koninkrijksniveau worden bepaald
• Nationale financiële wetgeving (zoals de LWHO) kan niet zelfstandig worden gewijzigd zonder instemming op Koninkrijksniveau
• Een rijkswet kan Aruba niet eenzijdig wijzigen of beëindigen

Hiermee verschuift een deel van de beslissingsruimte over overheidsfinanciën van het Arubaanse parlement naar het Koninkrijk.

Tegelijkertijd wordt door de regering gewezen op belangrijke voordelen, met name:
• toegang tot financiering tegen lagere rente
• herfinanciering van bestaande schulden onder gunstiger voorwaarden
• versterking van financieel vertrouwen

Daarbij speelt echter een wezenlijk element in de huidige voorstellen:

Toegang tot deze gunstigere financieringsvoorwaarden wordt gekoppeld aan de voorwaarde dat het financieel toezicht structureel wordt vastgelegd in een rijkswet.

Dit roept een bredere, principiële vraag op:

In hoeverre is het wenselijk dat een land binnen het Koninkrijk voor toegang tot voordeligere financiering instemt met een structurele verschuiving van bevoegdheden naar het Koninkrijksniveau, terwijl overheidsfinanciën volgens het Statuut in beginsel een landsaangelegenheid zijn?

De vakbonden benadrukken dat zij samenwerking binnen het Koninkrijk ondersteunen, maar pleiten voor een model waarin:
• financiële discipline wordt gewaarborgd
• én de democratische rol van het Arubaanse parlement centraal blijft staan

Zij stellen dat de afgelopen jaren hebben aangetoond dat verbetering mogelijk is binnen een systeem waarin eigen wetgeving en eigen verantwoordelijkheid leidend blijven.

De discussie rond HOFA raakt daarmee niet alleen aan financiële stabiliteit, maar ook aan de vraag hoe binnen het Koninkrijk wordt omgegaan met de balans tussen ondersteuning, voorwaarden en autonomie.

Proposcion di Minister di Enseñansa na docentenan