Acharya Raghav

अहंकारको सबैभन्दा ठूलो भ्रम के हो भने—‘म’ नै सबैथोक हुँ भन्ने ठान्नु।
मानिस पद, धन, ज्ञान, सौन्दर्य र प्रतिष्ठामा गर्व गर्छ; तर समयले एक दिन सबै परिचय खोसिदिन्छ।
जसलाई आज आफ्नो शक्ति ठानिएको छ, त्यही शक्ति भोलि शरीरले साथ नदिँदा अर्थहीन बन्न सक्छ।
विनम्रता कमजोरी होइन; आफूभित्रको ‘म’ लाई सही ठाउँमा राख्ने चेतना हो।
#दार्शनिकचिन्तन #अहंकार #विनम्रता #जीवनदर्शन #आत्मबोध #विवेक #दर्शन #चेतना #सत्य #अध्यात्म

Jay jay ho
#दार्शनिकचिन्तन #यथार्थ #जीवनदर्शन #आध्यात्म

मानिस दुःखी परिस्थितिले मात्र हुँदैन, अपेक्षाले बढी हुन्छ।
जसबाट धेरै आशा राख्छौँ, चोट पनि प्रायः त्यहीँबाट आउँछ।
संसार हाम्रो इच्छाअनुसार चल्दैन—
तर हामी संसारलाई आफ्नै इच्छाअनुसार चलाउन खोज्छौँ।
यही संघर्ष नै दुःखको मूल हो।
अपेक्षा घटाऊ, स्वीकार बढाऊ;
दुःख घट्छ, जीवन सहज हुन्छ।
#जीवनदर्शन #दुःख #दार्शनिकचिन्तन #यथार्थ #आध्यात्म #सत्य #सनातनचिन्तन

जीवनको कठोर यथार्थ

जीवनमा सबै आफ्ना हुँदैनन्,
र सबै पराया पनि हुँदैनन्।

समय राम्रो हुँदा भीड साथ हुन्छ,
समय खराब हुँदा आफ्नो को हो भन्ने थाहा हुन्छ।

मानिसले तपाईंको संघर्ष होइन, परिणाम हेर्छ;
तपाईंको पीडा होइन, सफलता गन्छ।

त्यसैले अरूको स्वीकृति खोजेर होइन,
आफ्नो विवेकलाई साक्षी राखेर बाँच्नुहोस्।

अन्ततः धन, पद र भीड केही साथ जाँदैन—
साथ जाने भनेको कर्म र चरित्र मात्र हो।

#जीवनकोयथार्थ #कठोरसत्य #जीवनदर्शन #दार्शनिकचिन्तन #कर्म #चरित्र #आत्मसम्मान #यथार्थ #संघर्ष #सत्य

आत्मा के हो? — शरीरभन्दा परको ‘म’ को खोजी

हामी भन्छौँ— “यो मेरो शरीर हो।”
तर कहिल्यै गम्भीर भएर सोचेका छौँ—
“यदि यो मेरो शरीर हो भने ‘म’ को हुँ?”

शरीर परिवर्तनशील छ।
बाल्यकालको शरीर आज छैन, युवावस्थाको शरीर पनि निरन्तर परिवर्तन भइरहेको छ। तर यी सबै परिवर्तनका बीच एउटा अनुभूति निरन्तर रहन्छ—
“म हुँ।”

त्यही स्थायी चेतन तत्त्वको खोजी नै आत्मदर्शन हो।

सनातन दर्शनले शरीरलाई आत्माको साधन मान्छ, आत्मालाई शरीर होइन। शरीर जन्मन्छ, बढ्छ, वृद्ध हुन्छ र एक दिन नष्ट हुन्छ; तर आत्मा यी परिवर्तनहरूको साक्षीका रूपमा चिनिन्छ।

श्रीमद्भगवद्गीतामा भगवान् श्रीकृष्ण भन्नुहुन्छ—

“न जायते म्रियते वा कदाचित्।”

अर्थात् आत्माको न जन्म हुन्छ, न मृत्यु।

तर यहाँ एउटा सूक्ष्म प्रश्न उठ्छ—

के मन नै आत्मा हो?

मन त प्रत्येक क्षण बदलिन्छ।
आज मन प्रसन्न हुन्छ, भोलि दुःखी।
कहिले प्रेम, कहिले क्रोध, कहिले आशा, कहिले निराशा।

यदि मन परिवर्तन भइरहेको छ भने त्यस परिवर्तनलाई हेर्ने र अनुभव गर्ने ‘म’ को हो?

त्यसैले वेदान्तीय दृष्टिले आत्मा भनेको विचार होइन, भावना होइन, शरीर होइन—
यी सबैको साक्षी चेतना हो।

आत्मालाई आँखाले देख्न सकिँदैन,
तर आँखाले देख्ने सामर्थ्यको आधार त्यही चेतना हो।

आत्मालाई हातले छुन सकिँदैन,
तर स्पर्शको अनुभव त्यही चेतनाले गर्छ।

त्यसैले आत्माको खोजी बाहिर होइन, आफ्नै अन्तर्मनमा गर्नुपर्छ।

हामी जीवनभर संसारलाई चिन्न दौडिन्छौँ—
मानिस चिन्छौँ, धन चिन्छौँ, पद चिन्छौँ, सम्बन्ध चिन्छौँ।

तर सबैभन्दा ठूलो प्रश्न भने प्रायः अनुत्तरित रहन्छ—

«“म वास्तवमा को हुँ?”»

जुन दिन मानिसले यो प्रश्नलाई गम्भीरतापूर्वक सोध्न थाल्छ, त्यही दिनदेखि आत्मज्ञानको यात्रा सुरु हुन्छ।

आफूलाई संसारमा खोज्ने मानिसले परिचय पाउँछ;
आफ्नै चेतनामा खोज्ने मानिसले आत्मबोध पाउँछ।

#आत्मा #आत्मज्ञान #वेदान्त #उपनिषद् #भगवद्गीता #सनातनदर्शन #आध्यात्म #दर्शन #आत्मबोध #मकोहुँ #सनातन

नादानी के हो?

Acharya Raghav Maudgalya