Menna System

අපේ රටේ ජාතික ප්‍රතිපත්ති නැහැ. තිබෙන්නේ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති පමණයි. රජයක් වෙනස් වූ සැණෙකින්ම ප්‍රතිපත්ති ද වෙනස් වනවා. මේ තත්ත්වය වඩාත් උග්‍ර වී ඇත්තේ නිදහසේ සිට රට පාලනය කල ප්‍රධාන පක්ෂ 2 එකිනෙකට විරුද්ධ අර්ථ ක්‍රම අනුව තම ප්‍රතිපත්ති සැකසීමයි. එක් පක්ෂයක් නව ලිබරල්වාදී මාර්ගයක රට ගෙන යාමට යත්නදරද්දී අනෙක් පක්ෂය අර්ධ වාමාංශික මුහුණුවරක් පෙන්වාලීමාට තතනනවා. මේ පක්ෂ 2 මාරුවෙන් මාරුවට රටේ බලය ලබා ගැනීම සිදුවූ පසුබිමෙහි, රුපියල ඩොලරයට ඈඳීමේ ක්‍රමයේ සිට, බදු, ආයෝජන ප්‍රතිපත්ති, අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය වියදම් සහ රටේ වෙනත් නීති ආදියද අත්තනෝමතික ලෙස වෙනස් කිරීම දක්වාද දිව ගිය බව නොරහසක්. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින අප වැනි රටකට මෙය ඉතා නරක තත්ත්වයක් වන්නේ, රටේ ව්‍යාපාර වටපිටාවට සහ සාර්ව ආර්ථික සථායිතාව පිලිබඳ ඇති ජාත්‍යන්තර විශ්වාසයට එමගින් ඇති කරන දැඩි අහිතකර බලපෑමයි.
17 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයෙන් ස්වාධීන කොමිෂන් සභා හඳුන්වාදෙනු ලැබුවා. ස්වාධීන කොමිෂන් සභා ක්‍රමය ගැන විවේචන තිබුණත්, ඒ මගින් අත් කරගත් විශාල ජයග්‍රහණද තිබෙනවා. මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, පොලිස් කොමිෂන් සභාව ආදී ආයතනද, ඉන් පසුව හඳුන්වා දුන් තොරතුරු දැනගැනීමේ කොමිෂන් සභාව ආදියද, දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම් වලින් ගැලවී තම කර්තව්‍ය ඉටු කිරීමට සමත් වුයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ අනෙකුත් පනත් හරහා ඇති කරන ලද ශක්තිමත් නීතිමය පදනම මතයි. නමුත් 20 වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මේ තත්වය දුර්වල කරනු ලැබුවා. කෙසේ වුවද, උපායමාර්ගික වශයෙන් වැදගත් වන රටේ ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර දේශපාලන බලපෑම් වලට හසු නොවී, ගෞරවණීය වෘත්තික පිරිසක් හරහා ක්‍රියාත්මක කරවීමට දැනට පෙනෙන එක හොඳම විසඳුමක් වන්නේ, එය ව්‍යවස්ථාව තුලින්ම ස්වාධීන කොමිෂන් සභාවක් යටතට පත් කිරීමයි.
ජාතික ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ ස්වාධීන කොමිෂන් සභාවක් අවශ්‍ය බව අප කියා සිටින්නේ මෙම සන්ධර්භය තුලයි. ජාතික වශයෙන් වැදගත් වන, රටේ අනාගතය තීන්දු කෙරෙන මූලෝපායන් පිලිබඳ තීරණ අත්තනෝමතික ලෙස දේශපාලන වාසි සඳහා යොදා නොගැනීමට මේ මගින් නීතිමය බලපෑමක් ඇති කෙරෙනවා.
උදාහරණයක් ලෙස රාජ්‍ය සේවයේ පුරප්පාඩු පිරවීම යන කරුණ සලකා බලමු. ආරක්ෂක අංශවල සාමාජිකයන් අත්හල පසුවත්, දැන් රාජ්‍ය සේවයේ රැකියා වල නියුතු පිරිස මිලියන 1.4ක්. මේ පිරිස මේ මොහොතේ රටේ දැවෙන අවශ්‍යතාවක් වන ඩොලර් ඉපයීමට දක්වන දායකත්වය ඉතා අල්ප බව අප දන්නවා. අකාර්යක්ෂම පරිපාලනය නිසා නාස්තිය ඉහ වහා ගිහින්. බොහෝ අංශ වල සේවක අතිරික්තයක් තිබෙනවා. නමුත් සෞඛ්‍ය වැනි අත්‍යවශ්‍ය සේවා වල පුහුණු ශ්‍රමිකයන්ගේ තිබෙන්නේ අඩුවක්. සමස්තයක් වශයෙන් ගුරුවරුන්ගේ අතිරික්තයක් තිබුණත් සමහර පළාත් වල විෂයයන් ඉගැන්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ගුරුවරුන් නැහැ. මේ තත්ත්වය උද්ගත වීමට හේතු වී ඇත්තේ දේශපාලකයින් ඇතැම් රාජ්‍ය ආයතන වල සේවක පුරප්පාඩු තම පාක්ෂිකයින් ගෙන් පුරවාලීමයි. ඍජු පාක්ෂිකයන් නොවුනද ඡන්දයක් ආසන්න වන විට රැකියා විරහිත උපාධිධාරීන් ලක්ෂ ගණනින් රාජ්‍ය සේවයේ සංවර්ධන නිලධාරීන් ලෙස බඳවා ගන්නේ වැඩිපුර ඡන්ද ලක්ෂයක් හෝ දෙකක් ලබා ගැනීමේ පටු අරමුණ ඇතිවයි. නමුත් මේ බොහෝ සංවර්ධන නිලධාරීන්ට නිශ්චිත රාජකාරියක් නැහැ. නිදහස් අධ්‍යාපනයෙන් උගෙන විශ්වවිද්‍යාල වලින් පිටතට පැමිණෙන මේ තරුණ ජවයෙන් ඇත්තෙන්ම රටට පලදායී කාර්යයක් ඉටු වන්නේ නැහැ. මේ සියල්ලන්ට අනාගතයේ විශ්‍රාම වැටුප් ගෙවිය යුතු බවද මතක තබා ගත යුතුයි. දැනටත් රජයෙන් විශ්‍රාම වැටුප ලබන පිරිස ලක්ෂ 6ක්. මෙවන් අදූරදර්ශී ක්‍රියා හරහා සිදු වෙන්නේ රටේ අනාගතය උකසට තැබීමයි.
මෙය වෙනස් කරන්නේ කෙසේද? රාජ්‍ය සේවයේ කාඩරය බඳවා ගැනීම සහ මෙහෙයවීම ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් හරහා සිදු කල යුතුයි. ජාතික ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ කොමිෂන් සභාව මේ සඳහා යම් විද්යාත්මක පදනමක් සැකසිය යුතුයි. වෙනත් රටවල අත්දැකීම් ද මේ සඳහා උපයෝගී කරගත හැකියි. මේ ප්‍රතිපත්තිය තුලින් රාජ්‍ය සේවයට නව පත්වීම් ලබාදීමේදී යම් සීමා පැනවෙනවා. ඒ හරහා ඇමතිවරයාට තම අමාත්‍යංශයට අයත් ආයතන සඳහා තම ඡන්ද බල ප්‍රදේශයෙන් පමණක් පිරිස් බඳවා ගැනීමට අවසර ලැබෙන්නේ නැහැ. සියලු පත් කිරීම් නිසි ඇගයීම් පටිපාටියක් හරහා සිදුවිය යුතුයි.

ජාතික ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ කොමිෂන් සභාව මෙවන් වූ ජාතික වැදගත් කමක් ඇති වෙනත් ක්ෂේත්‍ර තමන් විසින්ම හඳුනාගත යුතුයි. එම ක්ෂේත්‍ර සහ ඊට අදාළ වන විෂය පථය පිලිබඳ දල සංක්ෂිප්තයක් කොමිෂන් සභාව විසින් පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය සඳහා යොමු කල යුතුයි. පාර්ලිමේන්තුව විසින් ඒ සඳහා අනුමැතිය ලබා දුන් පසු කොමිෂන් සභාව නිශ්චිත කාලයක් තුල එම විෂයයන් සඳහා ජාතික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කල යුතුයි. මේ ප්‍රතිපත්ති නැවත පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමත වූ පසු එය නීතියක් බවට පත්වනවා. කලින් කලට පාර්ලිමේන්තුවටද යම් වැදගත් ක්ෂේත්‍ර සඳහා ජාතික ප්‍රතිපත්ති සකසන ලෙස කොමිෂන් සභාවට නිර්දේශ ඉදිරිපත් කල හැකියි. මෙම අනුමත ජාතික ප්‍රතිපත්ති සංශෝධයනට හෝ වෙනස් කිරීමක් සඳහා යම් රජයකට අවශ්‍යතාවයක් පවතින්නේ නම්, එය පාර්ලිමේන්තුවේ විශේෂ බහුතරයකින් (2/3) සම්මත විය යුතුයි. එවිට, පාර්ලිමේන්තුව විසින් කොමිෂන් සභාව වෙත යොමු කෙරෙන නව මාර්ගෝපදේශ මත පදනම්ව, නව ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් සැකසීමේ කාර්යය කොමිෂන් සභාව වෙත පැවරෙනවා.
රටක දේශපාලන බලය හොබවන තැනැත්තන් තම පෞද්ගලික න්‍යාය පත්‍ර ක්‍රියාවේ යොදනු වෙනුවට, පොදු යහපත ක්‍රියාවට නැංවෙන ජාතික න්‍යාය පත්‍රය ස්ථාපිත කිරීමේ එක් ක්‍රමවේදයක් ලෙස මෙවන් නෛතික සැකැස්මක් ගැන සලකා බැලීම කාලීන අවශ්‍යතාවක් බව අවධාරණයෙන් කිව යුත්තක්.

සහල් අර්බුදයට විසඳුම් සොයන හැටි මෙන්න

ලංකාව සහලින් ස්වයංපෝෂිතයිලු. මෙය අසත්‍යයක්ම නොවේ. නමුත් යාන්තමින්. විශාල අතිරික්තයක් සහල් නිෂ්පාදනය වන්නේ නැහැ. රසායනික පොහොර තහනමට පෙර, 2020 වසරේ අපේ රටේ මෙතෙක් වාර්තාගත ඉහලම වී අස්වැන්න ලැබුණා. එමෙන්ම හෙක්ටයාරයකින් ඉහලම වී අස්වැන්න ලබාගත් චීනයේ වාර්තාව සම කිරීමට හම්බන්තොට ගොවීන් සමත් වූ බවත් කියවෙනවා. නමුත් පොහොර අර්බුදයට පෙරත් අපේ රටේ සහල් පිළිබඳව තිබුනේ ප්‍රශ්ණ සහගත තත්වයක්. සහලින් ස්වයංපෝෂිත රටක සහල් මෙතරම් මිල අධික ඇයි? අපේ රටේ අඩු ආදායම් ලාභියකුට මූලිකම මිනිස් අවශ්‍යතාවය වන ආහාරය සඳහා සහල් පරිභෝජනය කල හැකිද? නිෂ්පාදනයෙන් අවශ්‍යතාව පිරිමැසීම පමණක් 'ස්වයංපෝෂිතයි' යන වචනය යෙදීමට ප්‍රමාණවත්ද?

සහල් ප්‍රශ්ණයට විසඳුම් දිය යුත්තේ සාමාන්‍ය ජනතාව නොවේ. විසඳුම් ලබාදීමට ප්‍රථම ප්‍රශ්ණය නිසි ලෙස අවබෝධ කර ගැනීමට සියලුම නිවැරදි දත්ත ලබා ගත යුතුයි. ඒ සඳහා ඒ විෂය සම්බන්ධ ප්‍රමාණාත්මක දැනුමක් ඇති විශේෂඥයන් අපේ රටේ ඉන්නවා. ඔවුන් සියලු දෙනා සම්බන්ධ කර මේ ගැටලුව විසඳීමට මුල් පිරීමට දැක්මක් ඇති කෙනෙක් නැති බව තමයි පේන්න තියෙන්නේ. විසඳුම කුමක්ද යන්නට වඩා අප මේ පෙන්වා දෙන්නට වෑයම් කරන්නේ ඒ විසඳුම සෙවිය හැකි ආකාරය ගැනයි.

o තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා ඉහල පෙලේ විද්වත් කමිටුවක් පත් කල යුතයි. මේ කමිටුව විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්ය/මහාචාර්යවරු ඇතුළුව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රායෝගික දැනුමැත්තන් ගෙන් සමන්විතය විය යුතුයි. කෘෂි ක්ෂේත්‍රයේ විදේශ අත්දැකීම්ද සහිත විශාරදයන් අපේ රටේ ඕනෑ තරම් සිටිනවා. නමුත් මේ පිරිස පත් කල පසු ඔවුන් විදේශ රටවල ව්‍යපෘති නිරීක්ෂණ චාරිකා සඳහා පිටත් නොකළ යුතුයි. එසේ වුවහොත් මෙයද විදේශ සවාරි කමිටුවක් පමණක් බවට පත් වීමට ඉඩ තිබෙනවා.

o මේ කමිටුවට සියලුම අමාත්‍යංශ හරහා තොරතුරු ලබා ගැනීමේ බලය තිබිය යුතුයි. ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂණ හා වෙළඳපොළ නිරීක්ෂණ හරහා මේ කමිටුව හැකි තරම් තොරතුරු රැස් කල යුතුයි (උදා: මරඳගහමුල සහල් වෙළඳපොලේ මිල අධ්‍යයනය කිරීම වැනි). වඩා ගැඹුරු එහෙත් කුඩා වපසරියක අධ්‍යයන අවශ්‍ය වන මොහොතක ඒ සඳහා පිළිගත් පුද්ගලික පර්යේෂණ ආයතන (Advocata, Verite Research වැනි) පත් කර වාර්තා ලබා ගත යුතුයි (මේ පුද්ගලික ආයතන වලට විශාල වපසරියක තොරතුරු ලබා ගැනීමට බලය නොමැති නිසා).

o කමිටුව අදාළ සියලු පාර්ශව (වී මෝල් හිමිකරුවන් සහ තොග වෙළෙන්දන් වැනි) සමග සංවාදයක් ගොඩ නගා ගැනීම ඉතා වැදගත් වන්නේ සංකීර්ණ ප්‍රශ්ණ ගණනාවක් ඇති නිසයි. උදාහරණ ලෙස, අතරමැදියන් වෙළඳපොලෙන් ඉවත් කළහොත් සහල් මිල අඩු කිරීමේ සම්භාවිතාවක් තිබුණත්, එවිට එම අතරමැදි පුද්ගලයන් තම ජීවිකාව රැක ගන්නේ කෙසේද?

o කමිටුවේ අරමුණ විය යුත්තේ දත්ත විශ්ලේෂණය කර ප්‍රශ්නය විසඳීම සඳහා දිගු හා මධ්‍යකාලීන නිර්දේශ ඇතුලත් වාර්තාවක් නිකුත් කිරීමයි. මේ සඳහා තරමක් කල් ගත විය හැකි නිසා කෙටි කාලීනව ක්ෂණිකව කල හැකි දේවල් ඇතුලත් අතුරු වාර්තාවකින් මාස 3ක් වැනි කාලයක් ඇතුලත නිකුත්කල හැකියි. දැනටමත් පාරිභෝගික, වෙළඳ හා කෘෂිකර්ම අමාත්‍යංශ සතුව යම් විසඳුම් යෝජනා තිබෙනවා. අතුරු වාර්තාවේ අරමුණ මේ යෝජනා එකතු කර ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක කල හැකි දේ පෙන්වා දීමයි.

o අපේ සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැනට නව තාක්ෂණය හඳුන්වාදීම සහ ඒ හරහා කෘෂි පලදායීතාව වැඩිකිරීම වැනි දේ එම ක්ෂේත්‍රයේ අභිවෘද්ධියට අත්‍යවශ්‍ය අංග බව කාටත් නොරහසක්. කමිටුව මෙම කරුණු ගැන විශේෂ අවධානයක් යොමු කල යුතුයි.

o කමිටුවේ අවසන් වාර්තාව නිකුත් කල පසු ඊළඟ අභියෝගය වන්නේ එය හමස් පෙට්ටියට යන්නට නොදී එහි ඇති නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. මේකට තමයි විශේෂ ජනාධිපති කාර්ය සාධක බලකා (Presidential Task Force) තියෙන්නේ. මේ බලකායට නිල බලයෙන් පත් වන (Ex Officio) නියමිත අමාත්‍යංශවල ලේකම්වරු, දෙපාර්තමේන්තු/මණ්ඩල ප්‍රධානීන්, සංස්ථා සභාපතිවරුන් පත් කරන්න පුළුවන් (දේශපාලනඥයින් හැර).

o පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයෙක් (DIG) සහ අනුරාධපුර, පොලොන්නරුව වැනි වී වගාව බහුල දිස්ත්‍රික්ක වල දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරුන්ද මේ බලකායට පත් කල යුතුයි. මේ නිලධාරීන්ට තම බල සීමාව ඇතුලත නියෝග හා චක්‍රලේඛ වැනි දේ හරහා තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව තිබෙනවා. එවැනි තීරණයක් ක්‍රියාත්මක නොවන්නේ නම් ඒ ගැන සොයා බලා කටයුතු කිරීමට වගකීම පැවරෙන්නේද මේ නිලධාරීන්ටමයි.

o ප්‍රමුඛතා අනුව වාර්තාවේ නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කරන අනුපිලිවෙල මේ බලකාය විසින් සකස් කල යුතයි. ඒවායේ ප්‍රගතිය මැනීම සඳහා කාර්ය සාධන දර්ශක (Key Performance Indicators) ඔවුන් විසින්ම සකස් කල යුතුයි. මේ කමිටුවේ කටයුතු කෙරෙන ආකාරය ජනාධිපති ලේකම්වරයාගේ අධීක්ෂණයට බඳුන් විය යුතයි. ඔහු විසින් ජනාධිපතිවරයා, අදාළ අමාත්‍යවරයා හෝ පාර්ලිමේන්තුව මේ පිලිබඳ දැනුම්වත් කල යුතුයි.

o තම සීමාවෙන් එපිට කර්තව්‍යන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට බලකාය විසින් ඒවා නිසි තැන් වෙත ඔසවා තැබීම (Escalation) කල යුතුයි. උදාහරණ ලෙස නීති ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍ය වන්නේ නම් එම කරුණු කැබිනට් මණ්ඩලය, අධිකරණ අමාත්යංශය, නීතිපති හා නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තු හෝ පාර්ලිමේන්තුවේ ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා වෙත යොමු කල හැකියි.

o පවතින නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ගැටළු පවතීනම් DIG නිලධාරියට ඒවා පොලිස්පතිතුමා සමග සාකච්ඡා කර අවශ්‍ය නම් විශේෂ කාර්ය බලකාය යෙදවීම වැනි දේ කල හැකියි. නැවතත් ඔවුන්ගේ සීමාවෙන් එපිට කරුණු නීතිය හා සාමය පිලිබඳ අමාත්‍යංශයට හදිසි කරුණු ලෙස දැනුම් දිය යුතුයි.

o මේ ක්‍රමය ක්‍රියාවට යොදවා ප්‍රතිපල ලබා ගැනීමට යම් කාලයක් ගතවෙන්න පුළුවන්. නමුත් වසරක් හෝ දෙකක් ඇතුලට සහල් ප්‍රශ්ණයට ස්ථිරසාර විසඳුම් ගෙන ඒම මෙහි අභිප්‍රාය වනවා. මෙවන් තවත් විසඳුම් යෝජනා ගණනාවක් තවත් මේ ගැන උනන්දු පිරිස් අතර ඇති බවට සැකයක් නැහැ. මේ කතිකාවත නොකඩවා කරගෙන යාමට සහ අධ්‍යයනයන් ගෙන් ලබා ගන්නා තොරතුරු යාවත්කාලීන කර පවත්වා ගැනීමට ජාතික සහල් (හෝ අහාර) පිලිබඳ ලේකම් කාර්යාලයක් පිහිටුවිය යුතුයි.

මෙවන් බහු අවයවීය ප්‍රවේශයකින් තොරව රටේ ඔඩු දුවා ඇති ප්‍රශ්ණ විසඳීම පහසු කාර්යයක් නොවේ. විදේශ රටකට මැදිහත් වී අපගේ මෙවන් ප්‍රශ්න විසඳන්නට බැහැ. අපිම මේ සඳහා නිවැරදි ප්‍රායෝගික ක්‍රමවේදයක් සකස් කර ගත යුතුයි. නිවැරදි දේශපාලන නායකත්වය සහ සැබෑ අවංකභාවය තිබේ නම්, මෙවන් ගැටලු ගණනාවකට පිළිතුරු රට තුලින්ම ඉස්මතු කර ගැනීමට ඇති හැකියාව ඇති විශාලයි.

අන්තර්වාර රජයකට යෝජනා මෙන්න

ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කර ගැනීමට 69 ලක්ෂයක් ඡන්දය දෙන විට පාර්ලිමේතුවේ 225 දෙනා තෝරා ගැනීම සඳහා ඡන්දය ලබා දී ඇති පිරිස ලක්ෂ 112ක්. මේ ඡන්දදායකයන් සැමටම පසුතැවීම් ඇති. නමුත් දැන් නැවත ඡන්දයකට යාම ප්‍රායෝගික නැහැ. විදුලි කප්පාදුව අතරේ ඡන්ද ගනින්නත් බැහැ. ඩීසල් නැතුව ඡන්ද පෙට්ටි ප්‍රවාහනය කරන්නත් බැහැ. මේ නිසා පත්වී ඇති 225 දෙනා තුලින්ම නව අන්තර්වාර රජයක්(Interim Government) අඩු තරමින් වසරක කාලයක් සඳහා පිහිටුවීම සුදුසුයි. පවතින නීතිය තුලම මෙය කරන්නේ කෙසේද? මේ එය ප්‍රායෝගිකව කිරීම සඳහා අප කරන යෝජනාවයි.

o සියලු මන්ත්‍රීවරු/වරියන් 15 දෙනා බැගින් කමිටු 15 කට බෙදිය යුතුයි. (15x15=225). මේ කමිටු 15 ට පැවරෙන විෂය පථයන් මේවායි. (ප්‍රධාන දෙපාර්තමේන්තු, සංස්ථා හා මණ්ඩල ඇතුලත්ව)

1. රාජ්‍ය ආරක්ෂක (ත්‍රිවිධ හමුදා, සිවිල් ආරක්ෂක, පුද්ගලයන් ලියාපදිංචි කිරීමේ හා ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තු ඇතුලත්ව)
2. මුදල් හා ජාතික සැලසුම් (සමෘද්ධි ව්‍යාපාරය, ජනසංඛ්යාලේඛන හා ජාතික භෞතික සැලසුම් දෙපාර්තමේන්තු ඇතුලත්ව)
3. අධ්‍යාපන (උසස් අධ්‍යාපන, වෘත්තීය හා නිපුණතා සංවර්ධන, විද්‍යා හා තාක්ෂණ සහ මහපොළ ශිෂ්‍යත්ව අරමුදල ඇතුලත්ව)
4. විදේශ කටයුතු
5. අධිකරණ (නීතිපති, පොලිස් සහ බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තු ඇතුලත්ව)
6. සෞඛ්‍ය (දේශීය වෛද්‍ය ඇතුලත්ව)
7. බලශක්ති (විදුලි බලය හා ඛණිජ තෙල්, ගෑස් සහ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය ඇතුලත්ව)
8. කෘෂිකර්ම (ධීවර, පශු සම්පත් හා තේ වැනි වැවිලි සහ අපනයන භෝග ඇතුලත්ව)
9. සන්නිවේදන සේවා (ජනමාධ්‍ය, තැපැල්, විදුලි සංදේශ සහ අන්තර්ජාලය පිලිබඳ)
10. ප්‍රවාහන (මහාමාර්ග, දුම්රිය, නාවික කටයුතු සහ සිවිල් ගුවන් සේවා ඇතුලත්ව)
11. රාජ්‍ය පරිපාලන (පළාත් සභා හා පළාත් පාලන ඇතුලත්ව)
12. කර්මාන්ත හා වාණිජ (පාරිභෝගික, ආනයන අපනයන, ස්වභාවික සම්පත්, කම්කරු සහ විදේශ රැකියා ඇතුලත්ව)
13. මානව සම්පත් සංවර්ධන (සංස්කෘතික හා ආගමික, ක්‍රීඩා හා තරුණ කටයුතු, කාන්තා හා ළමා සංවර්ධන සහ සමාජ සුබසාධන)
14. අභ්‍යන්තර කටයුතු (නිවාස හා ඉදිකිරීම්, නාගරික සංවර්ධන, ආපදා කළමනාකරණ සහ අනෙකුත් අමාත්‍යංශ වෙත නොපවැරෙන සියලු කටයුතු)
15. සංචාරක කටයුතු

o ලංකාව මෙන් 150 ගුණයක් විශාල ඉතාම බලවත් රාජ්‍යයක් වන ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේද ෆෙඩරල් පාලනය සිදුවන්නේ දෙපාර්තමේන්තු 15ක් හරහායි.(අමාත්‍යංශ ක්‍රමයක් එහි නැහැ). රුසියාවේ අමාත්‍යංශ ගණන 21ක්. එංගලන්තයේ 22ක්. ඉතින් කුඩා දිළිඳු රටක් වන ලංකාවේ අමාත්‍යංශ 15ක් තිබීම හොඳටම ප්‍රමාණවත්.

o කමිටු වලට මන්ත්‍රීවරු/වරියන් තේරිය යුත්තේ අදාළ විෂය ගැන ඔවුනට ඇති අවබෝධය සලකා බලමින්. මේ පිරිස අතර කිසිදු නිපුණතාවක් නැති අයද සිටිනවා. ඔවුන්ව කුසපත් ක්‍රමයකට බෙදා හැරියත් ගැටලුවක් නැහැ. මේ තේරීම කතානායකවරයා, නියෝජ්‍ය කතානායකවරයා සහ නියෝජ්‍ය කාරක සභා සභාපතිවරයාට එක්වී කරන්න පුළුවන්.

o කමිටු රැස්වී තම කමිටුවට නායකයෙක් එකඟතාවෙන් හෝ ඡන්දයෙන් පත් කර ගත යුතුයි. එසේ පත්වන නායකයින් 15 දෙනාට අදාළ විෂය බාර අමාත්‍යවරයා ලෙස ජනාධිපතිවරයා ඉදිරියේ දිවුරුම් දිය හැකියි. මේ ක්‍රමයෙන් පක්ෂ විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරු/වරියන් අන්තර්වාර කැබිනට් මණ්ඩලයට තේරී පත්වනවා.

o මේ අයට අමාත්‍ය වැටුප, වරප්‍රසාද හෝ වරදාන ලැබෙන්නේ නැහැ. නමුත් තම අමාත්‍යංශයේ කාර්ය හා කර්තව්‍ය ඉටු කිරීමට ඔවුනට බලය පැවරෙනවා. විශාල වපසරියක් ඇති අමාත්‍යංශ සඳහා එම කමිටුවෙන්ම නියෝජ්‍ය/රාජ්‍ය ඇමතිවරු එක් කෙනෙක් හෝ දෙදෙනෙක් පත් කරගත හැකියි. නමුත් ඔවුන් කැබිනට්ටුවට අයත් වන්නේ නැහැ.

o මේ ක්‍රමය කැබිනට් අමාත්‍ය ක්‍රමය ඇති කිරීමට කලින් ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව තුල තිබු ක්‍රමයට සමානයි. අමාත්‍යංශ වල කටයුතු සිදු විය යුත්තේ මේ කමිටු වල අධීක්ෂණය හරහායි. එවිට සියලු පක්ෂ වලට රාජ්‍ය පාලනය පිලිබඳ ජනතාවට වගවීමට(Accountable) සිදුවනවා.

o කැබිනට් මණ්ඩලය සතිපතා ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් රැස්වී කැබිනට් පත්‍රිකා අනුමත කර රට ඉදිරියට ගෙන යා යුතුයි. කැබිනට් මණ්ඩලයේ මුඛ්‍ය අරමුණ විය යුත්තේ රටේ හදිසි ප්‍රශ්න කඩිනමින් විසඳීමයි. ව්‍යවස්ථා සංශෝධන වැනි විවාදශීලි කරුණු ප්‍රමුඛතා නොවෙයි. දැනටත් නාම මාත්‍රික තනතුරක් වන අගමැති ධූරය හෝ, සරල බහුතරය හෙවත් 113 නමැති අංකයද මේ ක්‍රමයේදී වැදගත් නැහැ. ඒ රජය යනු එක පාර්ශවයක් පමණක් නොවන නිසායි.

o ජනාධිපති ධුරය හිස් වීමකදී පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස තෝරා පත් කර ගත් විට, හිස්වූ එම මන්ත්‍රීවරයාගේ අසුන සඳහා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව විසින් ඊළඟට වැඩිම මනාප ගත් අපේක්ෂකයා පත් කෙරෙනවා. මේ තැනැත්තා අදාළ කමිටුවට පත් වනවා.

o මේ අන්තර්වාර පාලනය පවතින්නේ උපරිම වසරක කාලයක් සඳහා පමණයි. මැතිවරණයකට යාමට සුදුසු කාලය එළඹ ඇතැයි කැබිනට් මණ්ඩලය තීරණය කල වහාම පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා මැතිවරණයකට යා යුතුයි.

විදුලි කප්පාදුව අවම කරන්නේ කෙසේද?

අපේ රටේ විදුලි අර්බුදය සතියකින්, මාසයකින් හෝ අවුරුද්දකින් විසඳන්න පුළුවන් ප්‍රශ්නයක් නොවෙයි. මේ සඳහා දීර්ඝ කාලීන සැලසුම් අවශ්‍යයි. නිසි ප්‍රතිපත්ති අවශ්‍යයි. මේ සැලසුම් අතීතයේ සිටම ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලය සතුව තිබුණා. නමුත් පක්ෂ මාරු වීමත් සමග රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති මාරු වන නිසා මේ සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කරන්න අනුමැතිය හා මුදල් ලැබුණේ නැහැ. අපි මේ කතා කරන්න යන්නේ මේ දිගු කාලීන සැලසුම් ගැන නොවේ(ඒ ගැන වෙනම මාතෘකාවකින් කතා කරමු). විදුලි බලය ඉතිරි කරමින් දැන් තිබෙන කප්පාදුව අවම කරන්න බලධාරීන් ක්‍රියා කර තිබෙනවාද? කප්පාදුවෙන් ඇත්තටම ලොකු ඉතිරියක් වී නැති බව මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයාම පිළිගත්තා. විදුලිය ලැබෙන වෙලාවට ජනතාව විදුලිය පරිහරණය කරමින් තම කාර්යයන් කරගන්නවා. ජල පොම්ප, රෙදි සෝදන යන්ත්‍ර, විදුලි ස්තිරික්ක වැනි දේ විදුලිය ඇති වේලාවට මිනිසුන් භාවිත කරන්නේ නැද්ද? මීට පෙර, දිනයේ වැඩිම විදුලි ඉල්ලුම තිබුණේ සන්ධ්‍යා කාලයේයි. දැන් වෙනස ඇත්තේ එම ඉල්ලුම දවස පුරාවට බෙදී ගොස් තිබීමයි. ඉල්ලුම කළමනාකරණය කළා නම් අඩු තරමින් මේ කප්පාදුව තවත් කෙටි කරන්න තිබුණා. වැස්ස, ඉන්ධන සහ ගල් අඟුරු හිඟ වුනොත්, විදුලිය කැපීම හැර වෙන කරන්න දෙයක් නැහැ. නමුත් ඇත්තටම ක්ෂණිකව කල යුතුව තිබූ ඉල්ලුම් කළමනාකරණ පියවර මොනවාද? මේවා දැන්වත් ක්‍රියාත්මක කරමුද?

o සියලුම වීථි ලාම්පු නැවත දැනුම්දෙන තුරු නිවා තැබීමට සහ රාජ්‍ය ආයතන වල විදුලිය පිරිමැසීම සඳහා රාජ්‍ය සේවා පළාත් සභා හා පළාත් පාලන අමාත්යංශය හරහා නිකුත් කර ඇති අංක 04/2022 චක්‍රලේඛය දැඩි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම. (https://pubad.gov.lk/web/images/circulars/2022/S/1646802592-04-2022-s.pdf)

o වෙළඳසැල් වල නාම පුවරු ආලෝකමත් කිරීම, LED දර්ශක තිර සහ ප්‍රදර්ශනාගාර වල ඇතුලත අත්‍යවශ්‍ය නොවන විදුලි බුබුළු දැල්වීම අත්හිටුවීම.

o ගොඩනැගිලි පිටත අලංකරණය සඳහා ආලෝකකරණය අත්හිටුවීම.

o අත්‍යවශ්‍යම නම් පමණක් වායු සමීකරන භාවිතය පෙරවරු 11.00 සිට පස්වරු 3.00 දක්වා සීමා කිරීම.

o විදුලි ස්තිරික්ක, ශීතකරණ වැනි විදුලි උපකරණ අවම නාස්තියක් සහිතව පරිහරණය කරන අයුරු පිළිබඳව ජනමාධ්‍ය හරහා ජනතාව දැනුම්වත් කිරීම. විදුලි බලය හැකි තරම් ඉතිරි කිරීමට මහජනතාවට නැවත නැවත සිහිකැඳවීම. ජංගම දුරකථන සහ ලැප්ටොප් වැනි දේහි ආරෝපක(charger) වලින් ආරෝපණය නොකරන වේලාවටත්, විදුලි කෙවෙනියට(plug) සම්බන්ධ කර තිබුනොත් කුඩා විදුලියක් වැයවන බවත්, සූදානම් ආකාරයෙන්(Standby Mode) තිබෙන ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය උපකරණ(Video Players, Hi-Fi setup) භාවිතයට නොගන්නා අවස්ථාවේ විදුලියෙන් විසන්ධි කර තැබීමෙන් සිදුවන ඉතිරිය ආදී දැනුම්වත් කිරීම් සිදුකිරීම.

o පාසල් වයසේ කුඩා දරුවන් හට තම නිවසේ විදුලිය ඉතිරි කිරීමට මග පෙන්වා ඔවුන් වීරයන් ලෙස ඇගයීමක් ප්‍රචලිත කිරීම. (පාසල් හරහා චිත්‍ර, රචනා තරග සංවිධානය වැනි දේ)

o විදුලිය ඉතිරි කරන LED බුබුළු සඳහා රජය අනුග්‍රහයෙන් මිල සහනයක් ලබා දීම.

o 1996 වසරේ විදුලි අර්බුදය අවස්ථාවේ ඔරලෝසු වේලාව පැයකින් ඉදිරියට ගෙනයාමක් සිදුවුණා. අරමුණ වූයේ සන්ධ්‍යා කාලයේ වැඩි වෙලාවක් හිරුඑලිය ලබා ගැනීමයි(එවිට හිරු බැස යන්නේ පැයක් ප්‍රමාදවයි). මේ ක්‍රමය මගින් විදුලි ඉතිරියක් ලැබුණා. මෙය වෙනස්කම් සහිතව 2005 වසර දක්වාම ක්‍රියාත්මක වුණා. විදුලි ඉතිරියටම නොවුනත් සමහර විදෙස් රටවල දිවාඑලිය සුරැකීමේ වෙලාව(Daylight Saving Time) ලෙස සෑම වසරකම මෙවැන්නක් ක්‍රියාත්මක වෙනවා. මේ ක්‍රමය පිළිබඳව ලංකාවේ ජනතාවගෙන් එකල පැමිණිලි ලැබී තිබුනත්, රටේ අවශ්‍යතාව මුල් වන මේ මොහොතේ මේ ගැනද සිතා බැලිය යුතුයි.

o වැඩ නිම කර ඇති, එහෙත් තවමත් ජාතික විදුලිබල ජාලයට සම්බන්ධ කර නැති, වහල මත සූර්ය පැනල පද්ධති ඇති නිවෙස් 5000 කට වඩා ඇති බව වාර්තා වනවා. ලංවිමෙහි ප්‍රමාදය මීට හේතුවයි. මෙම සම්බන්ධ කිරීම කඩිනම් ව්‍යාපෘතියක් ලෙස නිම කල යුතුයි.

o තවත් මෙවන් කල හැකි දේ ඔනෑ තරම් ඇති. කුඩා පියවර කිහිපයක් වුනත් රටක් වශයෙන් හැම දෙනාම මේවා ගැන උනන්දු කල හැකි නම් විශාල විදුලි ඉතිරියක් කල හැකියි. අවශ්‍ය වන්නේ දැක්ම, වුවමනාව, මාර්ගෝපදේශනය සහ නියාමනයයි.

විදේශ සංචිත හිඟයට පිළියම් මෙන්න

කොවිඩ් වසංගතය අපේ රටට ඩොලර් ලැබෙන ප්‍රධාන ක්‍රම වූ සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ විදේශ ශ්‍රමිකයන්ගේ ප්‍රේරණ(Remittance) වෙත ඍජු බලපෑමක් එල්ල කල බව සැබෑවක්. නමුත් දැනට ඇති වී තිබෙන ඩොලර් ප්‍රශ්නයට හේතුව එයම නොවන බව අනෙකුත් රටවල් හා අපේ රට සැසඳීමේදී අපට පෙනී යනවා. පැවති සියලු රජයයන් විසින් ආර්ථිකය අවකලමනාකරණය කිරීමත්, සහනදායී නොවන වාණිජ පොලී අනුපාත වලට අධික ලෙස විදේශ ණය ලබා ගැනීමත්, එම ණය ප්‍රතිලාභ නොදෙන සුදු අලි ව්‍යාපෘති වල යෙදවීමත් මෙහි එක් අන්තයක්. දේශපාලනඥයින්ගේ මේ අමනොඥ ක්‍රියා වල ප්‍රතිවිපාක අප දැන් අත් විඳිමින් සිටිනවා. ණය ගෙවීමට අප සතුව ඇත්තේ ඩොලර් ස්වල්පයයි. මේ ටිකද ණය ගෙවීමට තබා ගත් විට අත්‍යවශ්‍ය ආනයන භාණ්ඩ (ගෑස්, ඉන්ධන, කිරිපිටි හා ඖෂධ වැනි දේ) ගෙන්වීමට ඩොලර් නැහැ. දැන් ගෙවුම් ශේෂ(Balance Of Payment) අර්බුදයක් ඇතිවෙලා. මේක එහෙන් මෙහෙන් තවත් සොච්චමක් ණයට අරගෙන විසඳන්න පුළුවන් ප්‍රශ්ණයක් නෙවෙයි. මෙය විසඳීම සඳහා අකමැත්තෙන් වුවත් අපට යාමට සිදුවන කෙටි කාලීන, මධ්‍ය කාලීන හා දිගු කාලීන විසඳුම් මොනවාද?

o පුහු උඩඟුකම පසෙක ලා වහාම විදේශ ආධාර සමුළුවක් පැවැත්වීම : 2002 වසරේ මෙවන් සමුළුවක් තිබුණා (2001 වසරේ ලංකා ආර්ථිකය නිදහසින් පසු පළමු වරට ඍණ වර්ධනයන් පෙන්වීම ඊට හේතුවයි). ඇමෙරිකාව, යුරෝපා සංගමය සහ ජපානය සමග තවත් මිත්‍ර රටවල් සමුළුවට සම්බන්ධ වුණා. රට ගොඩනගන වැඩපිළිවෙලක් ලෙස Regaining Sri Lanka (මේ වැඩපිළිවෙල ලංකාව තුල ප්‍රබල විවේචනයකට ලක් වුණා) ඉදිරිපත් කර තිබුණා. නමුත් මේ සමුළුව හරහා ණය නොවන ආධාර විශාල ප්‍රමාණයක් ලැබුණා. මෙවන් සමුළුවක් සඳහා රට ගොඩ නගන ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ දල සැලැස්මක් හෝ ඉක්මනින් ඉදිරිපත් කල යුතුයි. එය ක්‍රියාවට යෙදවීමේ සාර්ථකත්වය එම රටවල් වලින්ම සලකා බලා මුදල් වාරික වශයෙන් පමණක් ලබා දිය යුතුයි.

o සහනදායී කොන්දේසි යටතේ ආධාර ලබා ගත හැකි ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ සහය ලබා ගැනීම හා චීනයට සම්බන්ධ ආසියානු යටිතල පහසුකම් ආයෝජන බැංකුව (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB) සමග සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීම කෙටි කාලීනව කල හැකි දේය. හැකි පමණ ණය නොවන ආධාර ලබා ගැනීමට වෑයම් කල යුතුයි. කෙසේ වුවද අලුතින් ණය ලබා ගත හොත්, රාජ්‍ය මූල්‍ය වගකීම්(Liabilities) ප්‍රමාණය තවත් ඉහල යන නිසා, අය වැය හිඟය පියවීමට රජයකට ලබාගත හැකි ණය ප්‍රමාණය පිලිබඳ සීමා පනවා ඇති, 2003 අංක 3 දරන රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ වගකීම් පනත සංශෝධනය කර තවත් ශක්තිමත් කල යුතුයි.(https://publicfinance.lk/sin/topics/non-compliance-with-the-fiscal-management-responsibility-act-has-been-a-demonstration-of-irresponsibility-1624966502)

o ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම: අත්‍යවශ්‍යයෙන් කල යුත්තකි. අපට සංවර්ධන ව්‍යපෘති සඳහා ණය ලබා දී ඇති රටවල් සමග සාකච්ඡා කර ගෙවීම් කාලය දීර්ඝ කරගැනීම(Rescheduling) හෝ පොලී අනුපාත අඩු කර ගැනීම හෝ, ණය සම්පුර්ණයෙන් කපා දැමීමට ඔවුනට ඇති හැකියාව සොයා බැලීම. මේ සාකච්ඡා සඳහා ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් ස්වාධීන බේරුම්කාර(Arbitration) ආයතනයක විශේෂඥ සහය ලබා ගත හැකියි. අපේ මිතුරු රටකට අප වෙනුවෙන් ඇප වීමේ හැකියාවද තිබෙනවා. (බොහෝ හේතු නිසා ජපානය මීට ඉතාම සුදුසු රටයි. නමුත් මෑත කාලීනව ජපානයට ලංකාවෙන් යම් සිත් රිදවීම් සිදුවුණා.) රටේ ඉඩම් හෝ ජාතික සම්පත් ඇපයට තැබීම කිසිසේත්ම නොකළ යුතුයි. මෙය මධ්‍ය කාලීන උපාය මාර්ගයක්.

o අඩු තරමින් අවුරුදු 10ක කාලයක් දක්වා ක්‍රියාත්මක කිරීමට, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (International Monetary Fund - IMF) සමග සහයෝගයෙන්, සාර්ව ආර්ථික මූල්‍ය ඒකාග්‍ර ප්‍රතිපත්ති(Macroeconomic Fiscal Consolidation Policy) රාමුවක් සකස් කිරීම. එම රාමුව මහජන අදහස් සඳහා විවෘත කර (ජනමාධ්‍ය සහ දිස්ත්‍රික්බද සම්මන්ත්‍රණ හරහා) ඉන්පසු පාර්ලිමේතුවේ විවාද කොට සංශෝධන සහිතව (ඒකමතිකව හෝ අඩුතරමින් 2/3 බහුතර ඡන්දයෙන්) පනතක් ලෙස සම්මත කිරීම. යම් රජයකට මෙම රාමුගත ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කිරීමට අවශ්‍ය නම් එය නැවත පාර්ලිමේන්තුවේ විශේෂ බහුතරයකින් සම්මත විය යුතු වීම. මෙම ආර්ථික රාමුව ප්‍රමුඛතා වැඩසටහනක් ලෙස විකාශණය කර ඉදිරියට ගෙනයාමට නිශ්චිත ආයතන (ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව, විගණකාධිපති, වෙනත්…) හා ඉලක්ක පාර්ලිමේන්තුව විසින් නම් කිරීම හා පැනවීම. එම ආයතන ප්‍රධානීන් අදාළ කර්තව්‍ය සඳහා වගවන(Accountable) බව සහතික කිරීමට නව නීති සම්පාදනය. එම නිලධාරීන් IMF තාක්ෂණික මාර්ගෝපදේශ අනුව ක්‍රියා කල යුතු වීම. IMF වෙතින් වැඩසටහන සඳහා මූල්‍යමය දායකත්වය ලබාගැනීම. එහි සාර්ථකත්වය මැන බැලීම සඳහා කාර්ය සාධන දර්ශක (Key Performance Indicators - KPI) පාර්ලිමේන්තුව විසින් වරින් වර ඇගැයීම. මෙම තොරතුරු ජනමාධ්‍ය හරහා පුළුල් ලෙස ජනගත කිරීම හා ජනතා ප්‍රතිචාර ලබා ගැනීම සිදු කල යුතුයි. මේ දිගු කාලීන විසඳුම් පෙලකි. (ජාතික ප්‍රතිපත්ති ස්ථාපිත කිරීම ගැන වෙනම කතා කරමු)

o අත්තනෝමතික ලෙස රුපියල් අච්චු ගැසීම පාලනය, ප්‍රතිපත්තිමය පොලී අනුපාත පාලනය වැනි සංවේදී සහ සංකීර්ණ කරුණු ගැන තීරණ ගැනීමට ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලය පිළිගත් විශේෂඥයන් ගෙන් පිරවිය යුතුයි. මේ පිරිස නම් කිරීම විශ්ව විද්‍යාල වල ස්වාධීන ආචාර්ය මහාචාර්ය එකමුතුවකට කල හැකියි. මහ බැංකුව මුදල් අමාත්‍යංශයේ පාලනයෙන් බැහැර කොට එය පාර්ලිමේන්තුවට පමණක් වගකියන ස්වාධීන ආයතනයක් බවට පත් කල යුතුයි. එසේ කරන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 148 වෙනි වගන්තිය අනුව ජනරජයේ මුදල් පිලිබඳ සම්පූර්ණ බලය පාර්ලිමේන්තුවට පැවරෙන නිසා මිස, පාර්ලිමේන්තුවේ 'උදවියට' ඒ ගැන මහ බැංකු නිලධාරීන්ට වඩා දැනුමක් ඇති නිසා නොවෙයි.

o ආර්ථික සුබසිද්ධිය මහජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකමක් ලෙස පිළිගෙන එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ඇතුලත් කල යුතුයි.

o අනෙකුත් දීර්ඝ කාලීන විසඳුම් විය යුත්තේ මෙලෙස ලබා ගන්නා තාවකාලික ස්ථාවරත්වය තුලින් අපනයන වර්ධනය කර ගැනීම, විදේශ ප්‍රේරණ සහ ආයෝජන වැඩි කර ගැනීම, සංචාරක ව්‍යාපාරය දියුණු කිරීම, රජය සතු ව්‍යාපාර (State Owned Enterprises) ප්‍රතිසංස්කරණය, නවෝත්පාදන ආර්ථික මූලෝපායන් වෙත ප්‍රවිෂ්ඨ වීම වැනි සුපැහැදිලි මාවත් ඔස්සේ රට ස්ථිරසාර සංවර්ධනයකට ගෙන යාමයි.(මේ මාතෘකා වෙන වෙනම සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.)

o සතිපතා කුඩා ඩොලර් ප්‍රමාණයක් හෝ ලංකාවට එවන මෙන් විදේශ වල ජීවත් වන ලාංකිකයන්ගෙන් විවෘත ඉල්ලීමක් ද කල හැකියි. මෙය ප්‍රශ්නයට සුළු හෝ සහනයක් ගෙන දේවි. නමුත් මේ සඳහා යම් කොන්දේසි ඉටුවිය යුතු බව විදේශගත එවන් පිරිස් සමහරකගේ අදහසයි.

o මේ සියල්ල සිදුකිරීමේදී නීතියේ ආධිපත්‍ය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, මිනිස් අයිතිවාසිකම්, දූෂණය පිටු දැකීම සහ යහපාලනය (යහපත් රාජ්‍ය පාලනය මිස 'යහපාලන' ආණ්ඩුව නොවේ) ස්ථාපිත කිරීමද එකට බැඳී තිබෙන බව නොකිවමනායි. මේ දේවල් වැඩි දියුණු කිරීමට වෙනමම ක්‍රමෝපායන් සකසා ලෝකය තුල ලංකාව පිලිබඳ යහපත් ප්‍රතිරූපයක් ගොඩනැංවීමට කටයුතු කල යුතුයි. (ඒ ගැන වෙනම කතා කරමු)

o අන්තර්ජාතික ස්වෛරී බැඳුම්කර (International Sovereign Bonds - ISB) ලෙස ලබා ගෙන ඇති ණය සඳහා ගෙවීම් කාලය දිගු කිරීමේ හැකියාවක් නැහැ. ඒවා නිශ්චිත දිනයේ අනිවාර්යයෙන්ම නොගෙව්වොත්, ලංකාව 'බුන්බත් භාවය'(බංකොලොත් වී ඇති බව) පිළිගැනීමක් බවට එය පත්වනවා(මැයි මාසයේ ඩොලර් බිලියන 1ක ISB 1ක් ගෙවීමට තිබෙනවා). මේ සඳහා විසඳුම් දිය හැකිද? නැතිනම් බුන්බත් බව ප්‍රකාශ කරනවාද යන්න දේශීය විදේශීය විශේෂඥයන්ගෙන් සැදුම්ලත් ඉහල පෙලේ ස්වාධීන කමිටුවකින් ඉක්මන් නිර්දේශ ඉදිරිපත් කල යුතුයි. එම නිර්දේශ පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතියට යටත්ව ක්‍රියාත්මක කල යුතුයි. මෙය ලංකාවේ අනාගතය පිලිබඳ තීරණාත්මක ප්‍රශ්නයක්.