Dhawale Bal Rugnalay

दिवाळीत मुलांची घ्या ही काळजी:

दिवाळीचा उत्सव सर्वत्र सुरु आहे. प्रत्येकजण नातेवाईकांसाठी भेटवस्तू खरेदी करण्यात व्यस्त आहे. पण हे सगळं करत असताना पालकांनी याकडे आर्वजून लक्ष देणे गरजेचे आहे. ते म्हणजे पालकांनी दिवाळीत लहान मुलांची काळजी घेणे गरजेचे आहे. त्यांना फटाक्यापांसून वाचवणे याकडे पालकांनी लक्ष देणे अनिवार्य आहे.सजावटीसाठी फटाके आणि मेणबत्त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असल्याने दरवर्षी दिवाळीच्या वेळी अनेक लोक अपघात आणि जखमींना बळी पडतात. दिवाळीच्या शुभ मुहूर्तावर तुम्हाला आणि तुमच्या मुलांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी आम्ही तुम्हाला काही सुरक्षा टिप्स देत आहोत. घ्या जाणून

1)लहान मुलांना एकटे सोडू नका:

दिवाळी म्हटलं की, लहान मुलांमध्ये उत्साह असतो. कशाच्यातरी मागे धावणारी ही मुलं डोळ्यासमोरून सहज हरवून जातात. दिवाळीच्या वेळी, आपल्या लहान मुलांवर देखरेख ठेवणे महत्वाचे आहे, विशेषत: जर त्यांना यादृच्छिक गोष्टी उचलण्याची आणि तोंडात टाकण्याची सवय असेल तर.
तुमचे मुले मेणबत्त्या, दिवे, फटाके, माचिस अशा कोणत्याही आगीच्या स्रोताच्या संपर्कात येत नाही याची खात्री करा. कोणतीही दुर्घटना टाळण्यासाठी ते आपल्या मुलाच्या आवाक्याबाहेर ठेवणे चांगले.

२)दिवे आणि मेणबत्त्या कसे पेटवायचे:

तुमच्या मुलाला घर सजवण्यात आनंद वाटू शकतो. ही एक चांगली गोष्ट आहे. तथापि, मुलांनी मेणबत्त्या किंवा दिवे लावणे यासारख्या काही क्रियाकलाप टाळावेत. तुमचे मूल त्यांना हाताळण्यास तयार आहे असे तुम्हाला वाटत असल्यास, तुम्ही त्यांच्यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. पडद्याजवळ किंवा इतर कोणत्याही ज्वलनशील पदार्थाजवळ दिवे किंवा मेणबत्त्या पेटवू नका.

३) धूरा पासून दूर ठेवा:

मुलांना जास्त वेळ बाहेर ठेवणे, धूर आणि फटाक्यांचा आवाजापासून दूर ठेवणे, तसेच धूर आणि आवाजामुळे होणारे नुकसान कमी करण्यासाठी तुम्ही त्यांना हलके कानातले आणि फेस मास्कसह घालू शकता. जास्त धुरामुळे मळमळ, डोकेदुखी तसेच दमा आणि काही प्रकरणांमध्ये फुफ्फुसाच्या संसर्गाचा धोका होऊ शकतो.

४)फटाके फोडताना नको त्या क्लृप्त्या टाळा:

दिवाळीत फटाके फोडताना चिमुकल्यांच्या उत्साहाला जणू भरती येत असते. यावेळी अनेक क्लृप्त्याही बालमंडळी शोधत असतात.मग लोखंडी किंवा प्लास्टिकचे डबे, नारळाच्या करवंट्या, बॉक्सेस आदी फटाक्यावर ठेवून फटाका उडवणे, हातात फटाका फोडणे असे प्रकार मुले करू शकतात.
सर्व फटाके संपल्यानंतर न फुटलेले फटाके शोधतही बहुतेक चिमुकले हिंडत असतात. न फुटलेला फटाकाच हातात फुटून इजा होण्याची शक्यता असते.त्यामुळे वडीलधाऱ्यांनी मुलांवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.

५) मुलांच्या आहाराची काळजी घ्या:

दिवाळीत गोड पदार्थ आणि तळलेले पदार्थ भरपूर प्रमाणात असतात, परंतु ते जास्त प्रमाणात खाल्ल्याने अपचन, पोटदुखी किंवा अन्नातून विषबाधा यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. मुलांना दिले जाणारे प्रमाण मर्यादित करणे महत्वाचे आहे.

६)विजेच्या दिव्यांपासून सावध राहा:

दिवाळीच्या सजावटीसाठी वापरले जाणारे रंगीबेरंगी दिवे मुलांना खूप आकर्षक वाटतात, परंतु त्यामुळे विजेचा धक्का किंवा शॉर्ट सर्किटचा धोका असतो. म्हणून, ते नेहमी उंचावर आणि मुलांच्या आवाक्याबाहेर ठेवावेत. तसेच, कोणत्याही ठिणग्या, शॉर्ट सर्किट किंवा आगीचा धोका टाळण्यासाठी विजेच्या तारा आणि प्लग पॉइंट्स तपासा.

७)मोठा आवाज टाळा:

फटाक्यांचा मोठा आवाज मुलांच्या नाजूक कानांना हानी पोहोचवू शकतो. त्यामुळे त्यांच्या हृदयावर आणि मानसिक आरोग्यावरही परिणाम होऊ शकतो. म्हणून, मुलांना गोंगाटाच्या ठिकाणांपासून दूर ठेवणे चांगले. जर घराभोवती सतत मोठ्या आवाजाचे फटाके वाजवले जात असतील, तर त्यांना कान झाकण्यासाठी इअरमफ किंवा इतर सुरक्षित पर्याय उपलब्ध करून द्या.

लहान मुलांमध्ये कफ सिरपच्या वापरावरून निर्माण झालेला संभ्रम

नुकत्याच झालेल्या सर्दी खोकल्याच्या औषधाच्या वापरातून निर्माण झालेल्या दुर्घटनेमध्ये आत्तापर्यंत सुमारे सतरा बालकांना जीव गमवावा लागलेला आहे. आणि या सर्व दुर्दैवी घटनांमध्ये 'कोल्ड्रिफ' या कफ सिरपचा वापर हा कारणीभूत असल्याचे लक्षात आले आहे.

त्यामुळे बऱ्याच डॉक्टरांच्या मनामध्ये आता लहान मुलांमध्ये सर्दी खोकल्याचे औषध द्यावे का नाही असा संभ्रम निर्माण झालेला आहे. कारण या औषधांमधील घटक आणि सर्वसामान्य रित्या वापरल्या जाणाऱ्या सर्दी खोकल्याच्या औषधांमधील घटक हे सारखेच आहेत.

मग हे सर्दी खोकल्याच्या औषधांमधील घटक उदाहरणार्थ CPM + Phenylephrine Hydrochloride लहान मुलांमध्ये वापरावे का नाही ? अशी बऱ्याच डॉक्टरांची विचारणा होत आहे.

सदर दुर्घटनेचा आणि डॉक्टर नियमित वापरत असलेल्या सर्दी खोकल्या साठीच्या औषधी घटकांचा काही संबंध नाही.

ही दुर्घटना डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG), इथिलीन ग्लायकॉल (EG) या भेसळ युक्त घटकांचा अतिरिक्त वापर *कोल्ड्रिफ* या सर्दी खोकल्याच्या औषधामध्ये झाल्याने निर्माण झालेली आहे.

अन्य चांगल्या कंपन्यांची सर्दी खोकल्याची औषधे जी आपल्याला डॉक्टरांनी लिहून दिलेली आहेत ती आपण सुरक्षित रित्या विनाशंका घेऊ शकता.

तामिळनाडूच्या उत्पादन युनिटमधील 'कोल्ड्रिफ' कफ सिरपच्या बॅचमध्ये परवानगी असलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त डायथिलीन ग्लायकोल (DEG) आढळून आले आहे. आणि ते या दुर्घटनेला कारणीभूत आहे असे लक्षात आले आहे.

*➡️ डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG), इथिलीन ग्लायकॉल (EG) म्हणजे काय ?*

डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG) आणि इथिलीन ग्लायकॉल (EG) हे अँटीफ्रीझ, पेंट्स, ब्रेक फ्लुइड्स आणि प्लास्टिकमध्ये वापरले जाणारे औद्योगिक सॉल्व्हेंट्स आहेत. ते औषधांसाठी नसतात. कधीकधी ते ग्लिसरीन सारख्या औषधी घटकांमध्ये भेसळ म्हणून वापरले जाते कारण ते स्वस्त असते.

*डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG) - इथिलीन ग्लायकॉल (EG) धोकादायक का आहेत?*

अतिरिक्त प्रमाणात या घटकांचा वापर केल्यावर, DEG आणि EG विषारी संयुगांमध्ये विभाजित होतात ज्यामुळे मूत्रपिंड ( Kidney ) , यकृत ( Liver ) आणि मज्जासंस्थेचे ( Nervous system) यांचे गंभीर नुकसान होते.

🚫अतिरिक्त प्रमाणात हे घटक असलेल्या औषधांचे सेवन केल्याने लहान मुलांमध्ये खालील लक्षणे निर्माण होतात - मळमळ, पोटदुखी आणि लघवी कमी होण्यापासून ही लक्षणे सुरू होतात आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये - हे तीव्र मूत्रपिंड निकामी होणे ( Acute renal failure ) , झटके येणे ( Convulsions ) आणि पर्यायाने मृत्यू होण्याची शक्यता पण निर्माण होते.

*DEG poisoning -* The most prominent clinical manifestation of DEG poisoning is nephrotoxicity (AKI and anion gap metabolic acidosis), which follows gastrointestinal symptoms, including nausea /vomiting, abdominal pain, and diarrhea. DGA is a toxin that causes mitochondrial injury.

Subsequently, progressive neurological dysfunction follows and manifests as encephalopathy, multiple peripheral and cranial neuropathies, quadriparesis, and other neuropathic findings.

Unfortunately, despite supportive measures, including hemo- and peritoneal dialysis and inhibition of alcohol dehydrogenase, which metabolizes DEG to DGA.

*🚫The mortality rate is high for DEG poisoning*

विशेषतः लहान मुलांमध्ये या घटकांचे अतिरिक्त सेवन धोकादायक समजले जाते कारण त्यांच्या शरीराच्या वजनाच्या तुलनेत अगदी कमी प्रमाणात देखील ते प्राणघातक ठरू शकते. मोठ्या माणसांमध्ये तो धोका तेवढा संभवत नाही.

यापूर्वी सुद्धा अशा दुर्घटना मोठ्या प्रमाणात घडलेल्या आहेत . उदाहरणार्थ गांबियामध्ये, दूषित कफ सिरप घेतल्याने २०२२ मध्ये किमान ७० मुलांचा मृत्यू झाला होता.

*या संदर्भात जागतिक आरोग्य संघटनेचे काय म्हणणे आहे ?*

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) वारंवार DEG आणि EG ने दूषित कफ सिरपबद्दल यापूर्वी पण इशारा दिला आहे, कारण या प्रकारच्या भेसळीमुळे २०२२ पासून जगभरात ३०० हून अधिक बालमृत्यू झालेले आहेत.

WHO ने औषध नियमानासंदर्भात नवीन द्वि-स्तरीय चाचणी पद्धती विकसित केल्या आहेत, ज्यामध्ये प्रारंभिक तपासणीसाठी पातळ-स्तर क्रोमॅटोग्राफी (TLC) आणि त्यानंतर पुष्टीकरणासाठी गॅस क्रोमॅटोग्राफी यांचा वापर सुरक्षित औषध निर्मितीसाठी करणे अत्यावश्यक आहे.

निष्कर्ष: अन्य चांगल्या कंपन्यांची सर्दी खोकल्याची औषधे जी आपल्याला डॉक्टरांनी लिहून दिलेली आहेत ती आपण सुरक्षित रित्या विनाशंका घेऊ शकता.

(स्त्रोत : इंटरनेट)

मुलांसाठी ए.सी. / कुलरची हवा योग्य आहे की नाही ?

आई – वडिलांसाठी नक्कीच हा प्रश्न पडतो की, बाळासाठी एसी अथवा कूलरची हवा सुरक्षित आहे की नाही अथवा योग्य आहे की नाही? तुम्ही तुमच्या मुलांसाठी एसी अथवा कुलरचा वापर करून घेऊ शकता. पण हा वापर करत असताना तुम्हाला काही गोष्टींची काळजी घेणेही तितकेच अनिवार्य आहे. या गोष्टी नक्की कोणत्या आहेत ते आपण जाणून घेऊया.

1) तुमच्या घरात एसी असेल तर तुम्ही बाळासाठी त्याचे टेंम्परेचर असे सेट करा जेणेकरून खोलीमध्ये अधिक थंडीही नसेल आणि उन्हाळाही जाणवणार नाही. अधिक थंडी झाली तर बाळाला खोकला, सर्दीसारख्या समस्या उद्भवू शकतात

2)उन्हाळ्यात उष्णतेपासून वाचण्यासाठी लहान मुलांना कैरी पन्हे, कोकम सरबत द्यावे

3)मुलांना एसी अथवा कुलरची हवा डायरेक्ट अंगावर येईल अशा पद्धतीने झोपवू नका अथवा बसवू नका

4)कूलर चालवताना खिडकी अथवा दरवाजा उघडा ठेवा, जेणेकरून हवा खेळती राहील आणि खोलीचे तापमानही अगदी योग्य राहील. तसंच तुम्हाला घामामुळे चिकटपणा जाणवणार नाही

5)उन्हाळ्याच्या दिवसात कॉटन कपडे सर्वाधिक चांगले ठरतात. त्यामुळे लहान मुलांनाही कॉटनचे अथवा सुती कपडे घाला. तसंच मुलांना थोडे ढगळ कपडे घाला. एसी अथवा कुलरचे तापमान कसे आहे यानुसार तुम्ही तुमच्या बाळाला कपडे घाला

6)एसी वा कुलर चालू असताना बाळाच्या अंगावर लहानशी गोधडी नक्की ओढून ठेवा. लक्षात ठेवा ही गोधडी बाळ आपल्या तोंडावर तर झोपेत घेत नाही ना याकडे वेळोवेळी लक्ष ठेवा

7)कुलरची नियमित स्वच्छता करा. रोज त्याचे पाणी बदला. जेणेकरून बाळाला नेहमी ताजी हवा मिळेल. तसंच एसी नियमित वापरत असाल तर वेळोवेळी त्याची सर्व्हिसिंग करून घेणेही गरजेचे आहे

बाळासाठी अथवा तुमच्या लहान मुलांसाठी तुम्ही एसी वा कुलर वापरत असाल तर या महत्त्वाच्या गोष्टी तुम्ही नक्की लक्षात ठेवायला हव्या.

"रंग खेळताना मुलांची घ्यावी ही काळजी "

मुलांची त्वचा अतिशय संवेदनशील असते. अशा वेळी होळीला रंग खेळताना थोडासा निष्काळजीपणाही त्यांच्यासाठी प्रश्न निर्माण करू शकतो. रंग आणि आनंदाचा होळीचा सण संपूर्ण भारतात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. पण या सणाची उत्सुकता अनेक दिवस आधीच मुलांच्या डोळ्यांत दिसू लागते.
रंग खेळताना मुलांची काळजी घेण्यासाठी या टिप्स फॉलो करा.
रंग खेळताना पालकांनी लक्षात ठेवाव्या या गोष्टी-

१)तेल:

होळी खेळण्यापूर्वी मुलाच्या अंगावर नारळ तेल चांगले लावा. असे केल्याने तुमच्या मुलांना कोणत्याही रंगाची एलर्जी होणार नाही आणि रंगांमुळे त्वचेचा रंग खराब होणार नाही.

२)पूर्ण कपडे:

मुलांना होळी खेळायला पाठवण्यापूर्वी त्यांना पूर्ण बाह्यांचे कपडे घालून पाठवा. जर तुम्ही मुलाला हाफ पँट किंवा शॉर्ट्स घातली असेल तर त्यांच्या हात आणि पायांच्या उघड्या भागावर पेट्रोलियम जेली किंवा तेल लावा. असे केल्याने होळीचा रंग मुलांच्या त्वचेवर चिकटणार नाही.

३)पेट्रोलियम जेली:

नखांच्या आत पेट्रोलियम जेली लावा, जेणेकरून होळी खेळताना रंग मुलांच्या नखांच्या आत जाणार नाही.

४)केसांची काळजी:

केसांच्या मुळांमध्ये सिंथेटिक रंग लावल्यामुळे मुले अनेकदा डोकेदुखीची तक्रार करतात. अशा परिस्थितीत ही समस्या टाळण्यासाठी या होळीमध्ये रंग खेळण्यासाठी पाठवण्यापूर्वी त्याचे केस पूर्णपणे बांधून पाठवा. जेणेकरून रंग केसांच्या मुळांपर्यंत पोहोचणार नाही.

५)ऑर्गेनिक रंग:

सिंथेटिक रंगांमध्ये अनेक प्रकारची रसायने असतात, ज्यामुळे मुलांच्या आरोग्याला हानी पोहोचते. अशा स्थितीत मुलांना रंगांशी खेळण्यासाठी फक्त ऑर्गेनिक रंग द्या.

६)ओले कपडे जास्त वेळ घालू नका:

अनेक वेळा मुले रंग आणि पाण्याने बराच वेळ होळी खेळत राहतात. संध्याकाळपर्यंत ओल्या कपड्यात होळी खेळल्याने त्यांना ताप, सर्दी, खोकला यांसारख्या समस्या होऊ शकतात. अशा परिस्थितीत मुलांना जास्त वेळ ओल्या कपड्यात होळी खेळू देऊ नका.

७)पाण्याचे फुगे टाळा:

पाण्याच्या फुग्यांमुळे डोळे, नाक, कान किंवा शरीराला इजा होऊ शकते. अशा परिस्थितीत मुलांना एकमेकांवर फुगे फेकून होळी खेळण्यास मनाई करा.

दिवाळीत मुलांची घ्या ही काळजी:

दिवाळीचा उत्सव सर्वत्र सुरु आहे. प्रत्येकजण नातेवाईकांसाठी भेटवस्तू खरेदी करण्यात व्यस्त आहे. पण हे सगळं करत असताना पालकांनी याकडे आर्वजून लक्ष देणे गरजेचे आहे. ते म्हणजे पालकांनी दिवाळीत लहान मुलांची काळजी घेणे गरजेचे आहे. त्यांना फटाक्यापांसून वाचवणे याकडे पालकांनी लक्ष देणे अनिर्वाय आहे.सजावटीसाठी फटाके आणि मेणबत्त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असल्याने दरवर्षी दिवाळीच्या वेळी अनेक लोक अपघात आणि जखमींना बळी पडतात. दिवाळीच्या शुभ मुहूर्तावर तुम्हाला आणि तुमच्या मुलांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी आम्ही तुम्हाला काही सुरक्षा टिप्स देत आहोत. घ्या जाणून

1)लहान मुलांना एकटे सोडू नका:

दिवाळी म्हटलं की, लहान मुलांमध्ये उत्साह असतो. कशाच्यातरी मागे धावणारी ही मुलं डोळ्यासमोरून सहज हरवून जातात. दिवाळीच्या वेळी, आपल्या लहान मुलांवर देखरेख ठेवणे महत्वाचे आहे, विशेषत: जर त्यांना यादृच्छिक गोष्टी उचलण्याची आणि तोंडात टाकण्याची सवय असेल तर.
तुमचे मुले मेणबत्त्या, दिवे, फटाके, माचिस अशा कोणत्याही आगीच्या स्रोताच्या संपर्कात येत नाही याची खात्री करा. कोणतीही दुर्घटना टाळण्यासाठी ते आपल्या मुलाच्या आवाक्याबाहेर ठेवणे चांगले.

२)दिवे आणि मेणबत्त्या कसे पेटवायचे:

तुमच्या मुलाला घर सजवण्यात आनंद वाटू शकतो. ही एक चांगली गोष्ट आहे. तथापि, मुलांनी मेणबत्त्या किंवा दिवे लावणे यासारख्या काही क्रियाकलाप टाळावेत. तुमचे मूल त्यांना हाताळण्यास तयार आहे असे तुम्हाला वाटत असल्यास, तुम्ही त्यांच्यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. पडद्याजवळ किंवा इतर कोणत्याही ज्वलनशील पदार्थाजवळ दिवे किंवा मेणबत्त्या पेटवू नका.

३)धूर आणि आवाजापून दूर ठेवा:

मुलांना जास्त वेळ बाहेर ठेवणे, धूर आणि फटाक्यांचा आवाजापासून दूर ठेवणे, तसेच धूर आणि आवाजामुळे होणारे नुकसान कमी करण्यासाठी तुम्ही त्यांना हलके कानातले आणि फेस मास्कसह घालू शकता. जास्त धुरामुळे मळमळ, डोकेदुखी तसेच दमा आणि काही प्रकरणांमध्ये फुफ्फुसाच्या संसर्गाचा धोका होऊ शकतो.

"मुलांमध्ये चिकनगुनिया"

👉मुलांमध्ये चिकुनगुनियाची चिन्हे आणि लक्षणे :
मुलांमध्ये चिकनगुनिया हा ताप, सांधेदुखी, डोकेदुखी, स्नायू दुखणे, पुरळ आणि थकवा यासारख्या सामान्य लक्षणांसह प्रकट होतो. सतत उच्च ताप, तीव्र सांधेदुखी, श्वास घेण्यात अडचण आणि न्यूरोलॉजिकल गुंतागुंत यासह विशिष्ट किंवा गंभीर लक्षणांबद्दल जागरूक असणे महत्वाचे आहे ज्यात लक्ष देणे आवश्यक आहे. विशेष म्हणजे, चिकुनगुनियाची लक्षणे मुले आणि प्रौढांमध्ये भिन्न असू शकतात. लहान मुलांना सहसा सांधेदुखीचा अनुभव येतो परंतु त्वचेवर पुरळ आणि न्यूरोलॉजिकल अभिव्यक्तीची वारंवारता जास्त असू शकते. हे फरक समजून घेतल्याने प्रभावित मुलांसाठी वेळेवर वैद्यकीय मदत होऊ शकते.

👉मुलांमध्ये चिकुनगुनियाचे निदान :
मुलांमध्ये चिकुनगुनियाचे निदान करण्यासाठी निदान चाचण्या आणि प्रक्रियांचा समावेश होतो. IgM आणि IgG सारख्या चिकनगुनिया अँटीबॉडीज शोधण्यासाठी तुम्हाला ELISA किंवा PCR सारख्या विविध पद्धती वापरून वेगवेगळ्या रक्त चाचण्या पार कराव्या लागतील. तथापि, इतर व्हायरल इन्फेक्शन्सच्या लक्षणांमुळे मुलांमध्ये चिकनगुनियाचे निदान करणे आव्हानात्मक असू शकते. जर तुमच्या मुलामध्ये लक्षणे दिसत असतील आणि ते चिकनगुनियाचा प्रादुर्भाव असलेल्या भागात राहत असेल किंवा प्रवास करत असेल तर आरोग्यसेवा व्यावसायिकांचा सल्ला घेणे योग्य आहे. वैद्यकीय तज्ञ लक्षणांचे मूल्यांकन करू शकतात, आवश्यक चाचण्या करू शकतात आणि अचूक निदान करू शकतात. लवकर ओळख आणि योग्य निदानामुळे चिकुनगुनियाने बाधित मुलांसाठी योग्य उपचार आणि काळजी घेणे शक्य होते.

👉मुलांमधील चिकुनगुनियासाठी उपचार पर्याय:
इतर प्रमुख आजारांप्रमाणेच, चिकनगुनियामध्ये विशिष्ट लस किंवा औषध नाही जी तुम्हाला टाळू शकते किंवा तुम्हाला चिकुनगुनियापासून त्वरित आराम देऊ शकते.तथापि, काही प्रतिबंधात्मक पावले उचलून आणि उपचार पर्यायांचे कसून पालन केल्याने, तुम्ही तुमच्या मुलाला चिकनगुनियापासून लवकर बरे होण्यास मदत करू शकता.

विश्रांती आणि हायड्रेशन:
मुलांना विश्रांती आवश्यक आहे. तुमच्या मुलाला पुरेशी विश्रांती घेण्यास प्रोत्साहित करा, ज्यामुळे त्यांच्या शरीराला संसर्गाशी लढा मिळू शकेल. याव्यतिरिक्त, ते हायड्रेटेड राहण्यासाठी भरपूर द्रव पिण्याची खात्री करा. पाणी, ओरल रीहायड्रेशन सोल्यूशन्स आणि इलेक्ट्रोलाइट युक्त पेये कमतरता झालेले द्रव भरून काढण्यास आणि निर्जलीकरण टाळण्यास मदत करू शकतात.

सांधेदुखीचे व्यवस्थापन:
चिकुनगुनियामुळे अनेकदा सांधेदुखी होते, जी विशेषतः मुलांसाठी अस्वस्थ असते. प्रभावित सांध्यांवर कोल्ड कॉम्प्रेस किंवा बर्फाचे पॅक लावल्याने जळजळ कमी होण्यास आणि तात्पुरता आराम मिळण्यास मदत होते. हेल्थकेअर प्रोफेशनलच्या मार्गदर्शनाखाली हलके स्ट्रेचिंग व्यायाम देखील सांधे कडकपणा कमी करू शकतात आणि गतिशीलता सुधारू शकतात.

लक्षण निरीक्षण:
चिकुनगुनियामुळे अधूनमधून एन्सेफलायटीस किंवा मायोकार्डिटिस सारख्या गुंतागुंत होऊ शकतात. वेळेवर वैद्यकीय हस्तक्षेप आणि योग्य व्यवस्थापन गंभीर गुंतागुंत टाळण्यास आणि सुरळीत पुनर्प्राप्तीस प्रोत्साहन देण्यास मदत करू शकते.

भावनिक आधार आणि सांत्वन:
चिकुनगुनियाचा मुलाच्या भावनिक आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यांची भीती आणि चिंता दूर करण्यात मदत करण्यासाठी भावनिक आधार, सांत्वन आणि आश्वासन द्या. त्यांची आवडती पुस्तके वाचणे, गेम खेळणे किंवा एकत्र चित्रपट पाहणे यासारखे त्यांचे मन विचलित करणाऱ्या क्रियाकलापांमध्ये व्यस्त रहा.

चिकुनगुनिया असलेल्या मुलांसाठी घरगुती काळजी आणि उपाय :

चिकनगुनियावर कोणताही विशिष्ट उपचार नसला तरी, काही घरगुती काळजी उपाय लक्षणे दूर करण्यात आणि मुलांच्या पुनर्प्राप्तीस मदत करू शकतात. ताप आणि वेदना कमी करण्यासाठी, तुमचे मूल आरामदायी आणि थंड वातावरणात विश्रांती घेत आहे याची खात्री करा. प्रभावित सांध्यांना कोल्ड कॉम्प्रेस लागू केल्यास वेदना आणि जळजळ यापासून आराम मिळू शकतो. याव्यतिरिक्त, आपल्या मुलाला पिण्याचे पाणी, ओरल रीहायड्रेशन सोल्यूशन्स किंवा इलेक्ट्रोलाइट युक्त द्रवपदार्थ चांगले हायड्रेटेड राहण्यास प्रोत्साहित करा.

चिकुनगुनियापासून मुलांचे संरक्षण करण्यासाठी येथे पाच आवश्यक धोरणे आहेत:

1)घरी डास नियंत्रण:
तुमच्या घरातील आणि आजूबाजूचे अस्वच्छ पाण्याचे स्रोत काढून टाका कारण ते डासांसाठी प्रजनन स्थळ म्हणून काम करतात. नियमितपणे रिकामे, स्वच्छ किंवा पाणी गोळा करणारे कंटेनर झाकून ठेवा, जसे की फुलांची भांडी, बादल्या आणि टाकून दिलेले टायर.

2)कीटकनाशके वापरा:
वयोमानानुसार वापरासाठी दिलेल्या सूचनांचे पालन करून त्वचेच्या उघड्यावर DEET, picaridin किंवा IR3535 असलेले मच्छर प्रतिबंधक लावा. मुलांसाठी अनुकूल फॉर्म्युलेशन निवडा आणि निर्देशानुसार पुन्हा अर्ज करा. लक्षात ठेवा दोन महिन्यांपेक्षा कमी वयाच्या बालकांना तिरस्करणीय लागू करणे टाळा आणि मार्गदर्शनासाठी आरोग्यसेवा व्यावसायिकांचा सल्ला घ्या.

3)संरक्षक कपडे:
हलक्या रंगाचे कपडे देखील डासांना रोखण्यास मदत करू शकतात. जेव्हा शक्य असेल तेव्हा अतिरिक्त संरक्षणासाठी कीटकांपासून बचाव करणारे कपडे निवडा.

4)मच्छर-प्रूफ झोपेचे वातावरण:
डासांना बाहेर ठेवण्यासाठी खिडक्या आणि दरवाज्यांना योग्य स्क्रीन लावलेल्या खोल्यांमध्ये तुमचे मूल झोपत असल्याची खात्री करा. स्क्रीन उपलब्ध नसल्यास, झोपेच्या वेळी डास चावण्यापासून शारीरिक अडथळा निर्माण करण्यासाठी बेडवर मच्छरदाणी वापरा.

5)मुलांना डासांच्या चाव्यापासून बचाव करण्याबद्दल शिक्षित करा:
मुलांना डास चावणे टाळण्याचे महत्त्व शिकवा. डासांच्या उत्कर्षाच्या वेळी, सहसा पहाटे आणि संध्याकाळच्या सुमारास त्यांना घरात राहण्यास प्रोत्साहित करा. रेपेलेंट्स वापरणे, संरक्षणात्मक कपडे घालणे आणि डासांची जास्त संख्या असलेल्या भागांपासून दूर राहण्याचे महत्त्व स्पष्ट करा, जसे की साचलेले पाणी.

शाळेमध्ये चिकनगुनियाचे व्यवस्थापन करणे
विद्यार्थी आणि कर्मचाऱ्यांना मॉस्किटो रिपेलेंट्स वापरण्यास आणि बाह्य क्रियाकलापांदरम्यान संरक्षणात्मक कपडे घालण्यास प्रोत्साहित करा. डासांची संख्या कमी करण्यासाठी योग्य स्वच्छता आणि स्वच्छता राखली पाहिजे.

चिकुनगुनिया असलेल्या मुलांमध्ये दीर्घकालीन प्रभाव आणि पुनर्प्राप्ती साधारणपणे, लहान मुले चिकुनगुनियापासून लवकर बरी होतात, तथापि, त्यांच्यापैकी काहींना विशिष्ट दीर्घ कालावधीसाठी याचा अनुभव घ्यावा लागतो.

यासोबतच मुलांना निरोगी आहार योजना, निरोगी जीवनशैली, पुरेशी आणि दर्जेदार झोप, हे मापदंड पाळायला शिकवले पाहिजेत जे लवकर बरे होण्यास मदत करतात.

👉वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न:
प्रश्न-१: लहान मुलांमध्ये चिकनगुनियाची सामान्य लक्षणे कोणती?
उत्तर: सामान्य लक्षणांमध्ये ताप, सांधेदुखी, डोकेदुखी, स्नायू दुखणे, पुरळ आणि थकवा यांचा समावेश होतो.

प्रश्न-२: चिकुनगुनिया व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे संक्रमित होऊ शकतो का?
उत्तर: नाही, चिकुनगुनिया हा प्रामुख्याने संक्रमित डासांच्या चाव्याव्दारे पसरतो.

प्रश्न-३: मुलांमध्ये चिकुनगुनियासाठी विशिष्ट उपचार आहे का?
उत्तर: चिकुनगुनियासाठी कोणतेही विशिष्ट अँटीव्हायरल उपचार नाही, परंतु लक्षणे कमी करणारी औषधे आणि सहाय्यक काळजी लक्षणे व्यवस्थापित करण्यात मदत करू शकतात.

प्रश्न-4: चिकुनगुनियापासून बरे होण्यासाठी मुलाला किती वेळ लागतो?
उत्तर: बहुतेक मुले काही आठवड्यांपासून महिन्यांत पूर्णपणे बरी होतात, परंतु सांधेदुखी अनेक महिने टिकून राहू शकते.

प्रश्न-५: मुलांमध्ये चिकुनगुनिया रोखता येईल का?
उत्तर: होय, प्रतिबंधात्मक उपाय जसे की डास नियंत्रण, तिरस्करणीय वापरणे, संरक्षणात्मक कपडे घालणे आणि प्रजनन स्थळे काढून टाकणे मुलांमध्ये चिकुनगुनिया टाळण्यास मदत करू शकतात.

"मुलांची झोप"

कोणत्या वयाच्या मुलांनी किती तास झोपावं याची माहिती पालकांना असायला हवी, दररोज पुरेशी शांत झोप मिळाल्यास मुलांचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.वाढत्या वयानुसार बाळाची पुरेशी झोप होणे आवश्यक आहे. पालकांनी बाळाच्या झोपेचे योग्य ते वेळापत्रक तयार करणे आवश्यक आहे.लहान मूल जन्माला येतं तेव्हा ते कित्येक तास झोपतं. या झोपेतच त्याची वाढ होत असते असं म्हणतात. जसं मूल मोठे होतं तसं ते झोपतं तेव्हाच काय ते घर शांत असतं. नाहीतर दिवसभर दंगा आणि मस्ती. हे सगळं ठिक आहे पण मुलांच्या उत्तम आरोग्यासाठी त्यांची पुरेशी झोप होणे गरजेचे असते. मोठ्या माणसांसाठी झोप जशी आवश्यक असते, त्याचप्रमाणे लहानग्यांसाठी झोप ही टॉनिक असते. झोपेत त्यांचा मेंदू शार्प होतो, जास्त वेळ शांत झोपल्याने त्यांची शारीरिक, मानसिक वाढ चांगली होते असे म्हटले जाते. मूल व्यवस्थित झोपले तर त्याचा चिडचिडेपणा कमी होतो. झोप पूर्ण झाल्यास मूल एनर्जेटीक होते आणि अतिशय उत्साहाने खेळायला लागते. मुलांमध्ये प्रचंड ऊर्जा असते. त्यामुळे दिवसभर खेळून मूल थकते. अशावेळी त्याने झोपणे आवश्यक असते, त्यामुळे त्याचा थकवा दूर होण्यास मदत होते. तसेच मूलांचे पोट व्यवस्थित भरलेले असेल तरीही मूल झोपण्यासाठी त्रास न देता लगेच झोपते. पण किती वयाच्या मुलाने किती झोपावे हे समजून घेणे आवश्यक आहे. पाहूयाच शास्त्रीयदृष्ट्या मुलांनी किती तास झोपायला हवे याविषयी...

तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार बाळाच्या झोपेचे तास,

बाळाचे वय झोपेचे तास

० ते ३ महिने - १४ ते १७ तास
४ ते ११ महिने - १२ ते १५ तास
१ ते २ वर्षे - ११ ते १४ तास
३ ते ५ वर्षे - १० ते १३ तास

आता ही झोप नेमकी कधीची असा प्रश्न पालकांना पडतो. तर ही सगळी झोप फक्त रात्रीची नसून रात्रीची आणि दिवसाचे मिळून हे तास आहेत हे लक्षात घ्यायला हवे. यामध्ये मूलांच्या झोपेच्या सवयीनुसार किंवा आजुबाजूच्या वातावरणानुसार काही प्रमाणात कमी-जास्त होऊ शकते. पण शक्यतो या प्रमाणात झोप झाल्यास मूल चिडचिडे होत नाही किंवा त्याला आळस, डोकेदुखी अशा समस्या उद्भवत नाहीत. ते नव्या दमाने खेळण्यासाठी तयार होते.

० ते ३ महिने - ही झोप लहान लहान तुकड्यात होणारी असते. नव्यानेच जगात आल्याने आजुबाजूच्या गोष्टींशी, हवामानाशी जुळवून घेणारे नवजात बालक दर थोडा वेळानी उठते आणि दूध प्यायले की पुन्हा झोपते. या काळात बाळाच्या झोपेच्या वेळा, सवयी सतत बदलत असतात. मात्र अशावेळी पालकांनी काळजी करण्याचे कारण नाही.

४ ते ११ महिने - नॅशनल स्लिप फाऊंडेशनच्या म्हणण्यानुसार या वयातील बाळांनी पूर्ण दिवसात १२ ते १५ तास झोपण आवश्यक आहे. यामध्ये साधारण बाळाची आंघोळीनंतरची २ तासाची झोप, दुपारची २ तासाची झोप आणि रात्रीची ९ ते १० तासाची झोप यांचा समावेश असतो. या वेळा प्रत्येकानुसार काही प्रमाणात बदलू शकतात. पण साधारणपणे या वयात बाळ आंघोळीने आणि दूध पिऊन तसेच हातपाय मारुन आणि इतर हालचालींमुळे थकते. पुरेशी झोप झाल्यास ते फ्रेश होते.

१ ते २ वर्षे - जसजसे मूल मोठे होत जाते त्याची झोप कमी होत जाते. एकदा ते चालायला लागले की त्याचे खेळणे वाढते. तसेच दंगा कऱण्याचे प्रमाणही वाढते. अशावेळी झोपेचा वेळ आधीपेक्षा निश्चितच कमी होतो. या वयातील मुले दमून झोपतात. या वयात त्यांचा मेंदू वेगाने काम करत असतो. झोपेमध्ये बाळाची उंची वाढते असेही म्हटले जाते. दिर्घकाळ व्यवस्थित झोप झाल्यास बाळाचा मेंदू उत्तम मोटर कौशल्ये संपादित करतो.

३ ते ५ वर्षे - या वयातील मुले शाळेत जातात, शाळेतील अॅक्टीव्हीटी, इतर मित्रमंडळींबरोबरचे खेळणे आणि घरातील दंगा यामध्ये मूल पूर्णपणे बुडून गेलेले असते. अशावेळी मुले दिवसा झोपण्यासाठी किरकिर करतात, रात्रीही जागवतात. परंतु ही मुले एकदा झोपली की गाढ झोपतात. अशावेळी ते सकाळी त्यांची झोप पूर्ण झाल्यावर उशीरा उठतात.
लहानपणापासून म्हणजेच साधारण वयाच्या ६ महिन्यानंतर बाळाचे झोपेचे वेळापत्रक तयार करणे आवश्यक आहे. बाळाला साधारण कोणत्या वेळेला, कोणत्या गोष्टी केल्यावर झोप येते हे समजून घेत आईने आणि घरातील इतरांनी त्याचे वेळापत्रक तयार करणे आवश्यक आहे. त्याचा बाळाच्या शांत आणि नियमित झोपेसाठी चांगला फायदा होतो. तसेच बाळाचे झोपण्याचे तास लक्षात ठेवा. बाळ किती वेळा भुकेनी उठते याचीही नोंद ठेवणे गरजेचे आहे. बाळ झोपत असलेली खोली शांत, हवेशीर आणि प्रसन्न असेल याची काळजी घ्या, जेणेकरुन बाळ वेळच्या वेळी झोपण्यास त्याची निश्चितच मदत होईल. बाळ हळूहळू जसे मोठे होते तशी दिवसाची झोप कमी होऊन रात्रीची झोप वाढते. तेव्हा रात्री ते लवकर झोपेल आणि सकाळी लवकर उठेल याची काळजी घ्या.

"डोळ्यांचा फ्लू वेगाने पसरण्याची कारणे, लक्षणे आणि त्यावरील उपाय"

देशभरात पावसामुळे परिस्थिती सतत बिघडत आहे. देशातील बहुतांश राज्यांमध्ये पाणी साचण्याच्या समस्येने ग्रासले असून, त्यामुळे अनेक ठिकाणी पूरसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. पावसामुळे बिघडलेल्या परिस्थितीमध्ये एक नवी समस्या समोर आली आहे. गेल्या काही दिवसांपासून डोळ्यांच्या फ्लूच्या रुग्णांमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. मागील वर्षांच्या तुलनेत यंदा जुलैमध्ये जास्त पाऊस झाला. यावर्षी हा विषाणू झपाट्याने पसरत आहे. हा संसर्ग, त्याची लक्षणे आणि उपाय याबद्दल जाणून घेवूया.

आय फ्लू म्हणजे काय?

आय फ्लू म्हणजेच कंजंक्टिवायटिस याला डोळे लाल होणे असेही म्हणतात. हा एक संसर्ग आहे, ज्यामुळे कंजंक्टिवायटिसला जळजळ होते. कंजंक्टिवायटिसला हा एक स्पष्ट थर असतो जो डोळ्याचा पांढरा भाग आणि पापण्यांच्या आतील अस्तरांना व्यापतो. पावसाळ्यात कमी तापमान आणि आर्द्रतेमुळे, लोकांना जीवाणू, विषाणू आणि ऍलर्जीक घटकांचा सामना करावा लागतो, ज्यामुळे ऍलर्जीक प्रतिक्रिया आणि कंजंक्टिवायटिस सारखे संक्रमण होते. हा संसर्ग डोळ्यांच्या बुबुळाच्या पुढील भागाचा होणारा दाह आहे ज्यामुळे डोळ्याचा पांढरा भाग गुलाबी किंवा लाल होतो.प्रदूषण पसरवणाऱ्याया कारणांमध्ये सांडपाणी आणि इतर जीवाणूंचा समावेश होतो. जेव्हा लोक या दूषित पाण्याच्या संपर्कात येतात तेव्हा डोळ्यांपर्यंत बॅक्टेरिया आणि विषाणू पोहोचण्याचा धोका असतो. यामुळे डोळ्यांच्या बुबुळाच्या पुढील भागाचा संसर्ग होऊ शकतो.

डोळ्यांचा संसर्ग पसरण्याची कारणे:

याशिवाय स्वच्छ पाणी आणि स्वच्छता सुविधांची मर्यादित उपलब्धता, पावसामुळे हवेत अनेक पदार्थ पसरू शकतात ज्यामुळे ऍलर्जी आणि चिडचिड होऊ शकते आणि पुरामुळे जास्त आर्द्रता येऊ शकते. हे जीवाणू आणि विषाणूंच्या वाढीसाठी अनुकूल वातावरण तयार करते. उबदार आणि ओलसर परिस्थिती संसर्गजन्य घटकांना जगण्यासाठी आणि पसरण्यासाठी योग्य वातावरण तयार करते. यामुळे डोळ्यांच्या संसर्गाचा धोका वाढतो.

कंजंक्टिवायटिसचे लक्षणे:

डोळ्यांच्या फ्लूला कंजंक्टिवायटिस म्हणतात, त्याचे प्रामुख्याने तीन प्रकार आहेत. तुम्‍हाला ज्‍याने कंजक्‍टिव्हायटीसचा त्रास होत आहे त्‍यानुसारही लक्षणे दिसून येतात. कंजंक्टिवायटिस कारणांमुळे एक किंवा दोन्ही डोळे लाल होणे, खाज सुटणे, किरकिरे होऊ शकतात हा, कंजंक्टिवायटिसची लक्षणे असू शकतात. पापण्यांना सूज येऊ शकते आणि कधीकधी प्रकाशाचाही त्रास होवू शकते. जर तुम्हाला अशी समस्या असेल तर तुम्ही ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

घरगुती उपाय आहेत कोणते?

हा संसर्ग टाळण्यासाठी, आपले हात वारंवार धुवा, आपल्या हातांनी आपल्या डोळ्यांना वारंवार स्पर्श करू नका आणि आपला परिसर स्वच्छ ठेवा. वेळोवेळी डोळे धुत रहा. जर बाहेर जाणे अधिक महत्त्वाचे असेल तर डार्क चष्मा घालून जा, तसेच पीडित व्यक्तीशी संपर्क करणे टाळा. डोळ्याच्या फ्लूची लागण झालेल्या व्यक्तीचा पलंग, टॉवेल किंवा कपडे वापरू नका आणि यावेळी टीव्ही-मोबाइलपासून अंतर ठेवा. आय फ्लूमुळे डोळे दुखतात आणि हे टाळण्यासाठी ठराविक अंतराने डोळे थंड पाण्याने धुवा.

डोळ्यांचा फ्लू किती दिवसांत बरा होईल?

हा विषाणूजन्य डोळ्यांच्या बुबुळाच्या पुढील भागाचा होणारा दाह आहे, म्हणून हा एक रोग आहे जो स्वतःच बरा होऊ शकतो. वॉश बेसिन, टॉवेल किंवा उशी घरातील प्रत्येकाला संक्रमित करू शकते. डोळ्याच्या फ्लूपासून बरे होण्यासाठी 3 ते 5 दिवस लागू शकतात. पण एकामागून एक डोळ्यात संसर्ग झाल्यास तो बरा होण्यास जास्त वेळ लागू शकतो.

डोळ्यांच्या फ्लूदरम्यान कोणती खबरदारी घ्यावी?

जर तुम्हाला डोळा संसर्ग झाला असेल, तर प्रथम डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि नंतर लिहून दिल्याप्रमाणे नियमित औषधे घ्या. साबण आणि पाण्याने वारंवार हात धुवा. डोळ्याच्या फ्लूचा प्रसार रोखण्याचा हा सर्वात महत्वाचा आणि प्रभावी मार्ग आहे. विशेषतः टॉयलेट वापरल्यानंतर, डायपर बदलल्यानंतर किंवा नाक शिंकरल्यानंतर आपले हात धुवा. तसंच टॉवेल, रुमाल यांसारख्या गोष्टी कोणाशीही शेअर करू नका आणि डोळ्यांना संसर्ग झाल्यास चष्मा वापरा. संसर्ग झाल्यानंतर घरीच रहा, बाहेर गेल्यास संसर्गाचा धोका वाढेल. त्यामुळे ज्यांना संसर्ग झाला आहे त्यांना शाळेमधून सुट्टी घेण्यास सांगा.

लहान मुलांमधील उष्माघात (सन स्ट्रोक) :

उन्हाचा लहानग्यांना सर्वात जास्त त्रास होतो. त्यांना सांगता येत नाही , ते रडुन गांगून आपली व्यथा मांडतात. उन्हाचा पाऱ्याने लहानगेच काय थोर मोठे ही हैराण झाले आहेत. मुलांना घराबाहेर पडल्या शिवाय होत नाही मुलांना एकदा तरी उन्हाचा सामना करावा लागतोय घरातही उन्हाच्या झळा (हीट स्ट्रोक) लागून त्रास होतोच.

कारणे :
बाहेरचे तापमान प्रमाणाबाहेर वाढले की शरीरातील तापमान नियंत्रित करण्याची यंत्रणा कोलमडते यामुळे शारीरिक क्षमते वर परिणाम होतो प्रतिकार शक्ती कमी होऊन विविध शारीरिक समस्या निर्माण होऊ शकतात जसे उष्माघात (हीट स्ट्रोक). अती शारीरिक श्रम , वातावरणातील जास्त तापमान किंवा खूप वेळ उन्हामध्ये काम करणे किंवा अति व्यायाम करणे आणि पाणी, क्षार किंवा इतर तरल पदार्थ कमी प्रमाणात सेवन केल्याने ही परिस्थिति उद्भवते. जास्त तापमानामुळे शरीरातील महत्त्वाचे अवयव निकामी होतात.

लक्षणे:
चक्कर येणे, मळमळ, उलट्या होणे, डोकेदुखी, दरदरून घाम फुटणे, थकवा येणे आणि स्नायूंना आकडी येणे अशी आहेत. नाडीची आणि श्वासाची गती वाढलेली असते.

प्रथमोपचार:
लहान मुलांमधील शरीरातील वाढलेली उष्णता सर्वप्रथम कमी करणे व रक्ताभिसरण प्रक्रिया सुरळीत करणे हाच प्रथमोपचार आहे. त्याला सावलीत वा थंड ठिकाणी हलवावे आणि शरीरावरील जास्तीचे कपडे काढून टाकावेत. त्यामुळे शरीरातील उष्ण तापमान कमी होण्यास मदत होते.शरीराला ओल्या कापडाने पुसून काढावे. त्याच्या आजूबाजूला हवा खेळती ठेवावी. थंडाव्यामुळे शरीराचे उष्णतामान कमी व्हायला मदत होते.मूल किंवा व्यक्ती उन्हामुळे बेशुध्द झाली असेल तर त्याच्या तोंडावर थोडे पाणी शिंपावे . व्यक्ती शुद्धीवर आल्यानंतर त्यास आरामदायी थंड ठिकाणी ठेवावे.

काळजी:
उन्हाची तीव्रता जास्त असते तेव्हा शक्यतोवर मुलांना बाहेर काढणे टाळा उन्हात फिरणे, काम करणे किंवा खेळणे टाळावे. बाहेर जाणे आवश्यक असल्यास सौम्यरंगांचे आणि ढिले कपडे वापरावे. टोपी, कानाला आणि डोक्याला रुमाल किंवा स्कार्फ बांधवा, छत्रीचा वापर करावा. जवळ पाण्याची बाटली,चॉकोलेट ठेवावी. पाण्याचे प्रमाण संतुलित ठेवावे. तसेच लहानग्यांना नारळपाणी, ताज्या फळांचा रस, ताक, लस्सी, कांजी, लिंबूपाणी, तसेच ओआरएस (O.R.S.) पाण्यात टाकून घेत राहावी. साखरेचे वा अल्कोहोलचे प्रमाण जास्त असलेली पेये घेऊ नयेत. त्यामुळे शरीरातील पाण्याचं प्रमाण कमी होते. तसंच बाहेरील थंड पेय घेणं टाळावे. आहारमध्ये काकडी, संत्री, कलिंगड आणि लिंबू, कांदा यांचा भरपूर वापर करावा.

१. कैरीचं पन्न
कैरीचं पन्न बलवर्धक शक्तिदायक आणि सर्वांचे आवडीचे अतिशय गुणकारी लहान मुलांना कैरी तसेच कैरीच्या पन्ह्याची चव जास्तचं आवडते.

२. कांदा
कांदा शरीरातील रक्तभिसरण प्रक्रिया वाढवतो शीतलता प्रदान करतो तसेच शक्ती वर्धक आहे.

३. टरबूज
टरबूज मध्ये मुबलक प्रमाणात पाण्याची मात्रा असते. लहान मुलांमधील पाण्याची कमतरता टरबूजभरून काढतो म्हणुन डिहायड्रेशन होऊ नये म्हणून मुलांना दरराेज टरबूज खायला द्या.

४. दही
लहान मुलांच्या आहारातलं दह्याचं प्रमाण उन्हाळ्यात वाढवावं. दही साखर, दही भात किंवा आवडत असेल तर ताक अशा कोणत्या ना कोणत्या माध्यमातून त्यांना दही अवश्य खाऊ घाला.

५. लिंबू पाणी
लिंबामध्ये व्हिटॅमिन सी असते. त्यामुळे रोगप्रतिकारक शक्तीही वाढते. जी मुलं शाळेत जातात. त्यांना लिंबू पाणी असलेली एक बॉटल मुलांना खेळताना दिली तरी चालेल.

६. गुळाचा खडा
गुळाचा खडा देखील शरीराला थंडावा देतो. त्यामुळे मुलांना उन्हाळ्यात दिवसातून एकदा गुळाचा खडा तुकडा अवश्य चघळायला द्या. पाचनशक्ती सुधारते. शारीरिक अशक्तपणा आल्यानंतर गूळ खाल्ल्यास जास्त फायदा होतो

"व्हायरल ताप आणि मुलांची काळजी"

सध्या ताप- सर्दी आणि खोकल्याने त्रस्त असलेली लहान मुले असं चित्र सगळीकडेच दिसत आहे. त्यामुळे मुले आजारी (viral infection in kids) पडली तर नेमकी कशी काळजी घ्यावी, याविषयी ही विशेष माहिती.

ठळक मुद्दे:
स्वच्छतेच्या आणि राहणीमानाच्या सवयी बदलल्यास संसर्गजन्य आजार नक्कीच टाळता येऊ शकतो.
एकदम घराघरातलं चित्रच बदलून गेलं. एरवी उत्साहाने खेळणारी, सगळीकडे बागडणारी लहान मुलं आजारी (illness in children) पडू लागली. आता सध्या तर सर्दी, खोकला आणि ताप (cough, cold and fever) असणारे रुग्ण घराघरांत दिसून येत आहेत. यात लहान मुलांची संख्या लक्षणीय आहे. त्यामुळे सध्या शाळांमध्येही मुलांची उपस्थिती खालावली आहे. एकदा ताप आला की तो काही ३- ४ दिवस पिच्छा सोडत नाही. त्यानंतर मग मुलांमध्ये विलक्षण अशक्तपणा (weakness) दिसून येतोय. त्यामुळेच एकतर आजाराचा संसर्ग (viral infection) होऊ नये आणि झालाच तरी तो लवकर आटोक्यात यावा, यासाठी पालकांनी काही गोष्टींकडे विशेष लक्ष देणं गरजेचं आहे.

बदलत्या वातावरणामुळे तापमान कमी- अधिक होत आहे. दुपारच्या वेळी कधी गरमी आणि रात्री पुन्हा थंडी असं विचित्र वातावरण सध्या झालेलं आहे. त्यामुळे आजार बळावत असून रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असलेले सगळेच जण त्याला बळी पडत आहेत. त्यामुळे सध्या सर्दी, खोकला, ताप, अंगदुखी, डोकेदुखी या आजारांनी त्रस्त असणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढली आहे. यात लहान बालकांचे प्रमाणही लक्षणीय आहे. संसर्ग लवकर आटोक्यात यावा, यासाठी कोणताही त्रास अंगावर काढू नका. लवकरात लवकर डॉक्टरांकडे जावे.

अशी घ्या मुलांची काळजी :
1. स्वच्छतेच्या आणि राहणीमानाच्या सवयी बदलल्यास संसर्गजन्य आजार नक्कीच टाळता येऊ शकतो.
2. त्यामुळे या दिवसांमध्ये उघड्यावरचे पदार्थ खाणे, बाहेरचे पाणी पिणे पुर्णपणे टाळले पाहिजे. घरचे सकस अन्न घेण्यास प्राधान्य द्या.
3. बाहेरून आल्यानंतर लहान मुलांना आधी हात- पाय- चेहरा स्वच्छ धुवायला लावा आणि त्यानंतरच काहीतरी खायला- प्यायला द्या.
4. आईस्क्रीम किंवा अतिथंड पदार्थ, ज्यूस पिणे टाळा.
5.आजारी व्यक्तींच्या संपर्कात लहान मुलांना येऊ- देऊ नका.
6. मुलांचा शाळेत नेण्याचा रुमाल, नॅपकीन रोजच्या रोज धुवून टाका.
7. ताप आलेला असेल तरी मुलांना थोड्या थोड्या वेळाने पाणी देत रहा. जेवण जात नसेल तर सूप किंवा अगदी पातळ आहार द्या.
8. व्हिटॅमिन सी असणारी फळं खायला दिल्यानेही रोगप्रतिकारक शक्ती वाढण्यास मदत होईल.
9.मास्कचा वापरही गरजेचा

सर्दी, खोकला, ताप, अंगदुखी अशा त्रासांनी त्रस्त असणाऱ्या रुग्णांची संख्या सध्या वाढलेली आहे. त्यामुळे प्रत्येकानेच अगदी लहान मुलांनीही काेरोनाकाळात करायचो त्याप्रमाणे सॅनिटायझरचा, मास्कचा वापर करावा. एकमेकांपासून योग्य अंतर पाळावे. घसादुखी, सर्दी असा त्रास सुरु होतो आहे, हे लक्षात येताच कोमट पाणी प्यावे तसेच दिवसांतून एक- दोनदा पाण्याची वाफ घ्यावी.